Opis wzoru Przedmiotem wzoru uzytkowego jest glowica do tribotestera z mozliwoscia równoczesnego mo- cowania kilku przeciwpróbek. Dotychczas znane jest z opisu wzoru uzytkowego PL64271Y1 stanowisko do badania zuzycia sciernego przy zmiennych obciazeniach w warunkach zawiesin przemyslowych. Stanowisko skladajace sie z walu napedowego napedzanego poprzez przekladnie pasowa i ulozyskowanego na lozyskach kulkowych oraz obciazników, trzpieni prowadzacych i przegubów, charakteryzuje sie tym, ze na wale napedowym w górnej jego czesci znajduje sie przekladnia pasowa z kolem pasowym i ulozyskowanie skladajace sie z dwóch lozysk kulkowych, które umocowane sa w tulei. Ta zas zamocowana jest w korpusie glowicy. W dolnej czesci walu napedowego zamocowano dwie tarcze prowadzace, w których umieszczone sa suwliwie po obwodzie trzpienie w liczbie od jednego do szesciu, obciazane obciazni- kami o regulowanej masie. W opisie patentowym PL207139B1 przedstawiono stanowisko do badania zuzycia sciernego w warunkach zawiesin przemyslowych. Stanowisko wyposazone jest w tarcze prowadzaca, w której to zostaly zamocowane uchwyty z trzema próbkami, a w tarczy obrotowej zamocowano podkladke z inna tarcza, na która doprowadzona jest zawiesina scierna. Znane jest równiez z opisu patentowego PL230995B1 hybrydowe skladane narzedzie scierne zbudowane z hybrydowych segmentów sciernych rozmieszczonych na obwodzie korpusu. Nie posiada ono mozliwosci mocowania cylindrycznych przeciwpróbek. W opisie patentowym PL205114B1 przedstawiono narzedzie scierne, w korpusie którego jest otwór, stanowiacy cylinder, w którym jest umieszczony tlok. Z cylindra odchodza kanaly do otwartej komory na powierzchni korpusu, przykrytej elastyczna membrana, jednostronnie pokryta warstwa scierna. Zgloszenie nie uwzglednia mozliwosci mocowania wielu cylindrów, przez co zmiana przeciw- próbki wymaga demontazu poprzedniej. Z kolei w opisie zgloszenia patentowego PL280138A1 przedstawiono glowice pomiarowa prze- znaczona do pomiarów momentu sily tarcia oraz temperatury w strefie styku badanego skojarzenia cier- nego. Zawiera ona sprezynowy mechanizm dociskajacy oraz sprezynowy uklad pomiarowy momentu tarcia, a takze tuleje zewnetrzna, w której osadzona jest tuleja wewnetrzna polaczona elementem spre- zystym z obudowa badanej próbki. Z drugiej strony tulei zewnetrznej ulozyskowana jest sruba drazona wspólpracujaca z nakretka, która dociska skojarzenie cierne. Glowica nie posiada jednak mozliwosci mocowania kilku przeciwpróbek i zmiany uzywanej przeciwpróbki bez koniecznosci demontazu po- przedniej. W opisie zgloszenia patentowego US2004200262A1 przedstawiono kompaktowe urzadzenie do testowania trybologicznego, które jest umieszczone w hermetycznie zamknietym naczyniu. Urzadzenie zawiera kolek testowy, który slizgowo sprzega sie z para bloków testowych, przy czym kazdy blok jest zamontowany na koncu ramienia dzwigni. Ramiona dzwigni sa zamocowane obrotowo, ze sprezyna umieszczona miedzy ramionami. Sprezyna wytwarza sile, która poprzez bloki jest wywierana na kolek. Patent nie zawiera zalozenia, jakoby mozliwe bylo szybkie przezbrojenie uchwytu do przeciwpróbki bez koniecznosci demontazu poprzedniej. W opisie zgloszenia patentowego CN106018148A zaprezentowano eksperymentalna aparature tribologiczna o duzej predkosci. Wspornik bloku testowego wedlug wynalazku mozna obracac i przesu- wac w góre i w dól wzdluz szyny nosnej bloku testowego, zas ciezar jest umieszczany na górnym koncu wspornika. Blok testowy jest obciazany sila grawitacji. Pierscien testowy i klocek testowy stykaja sie ze soba, a pierscien testowy obraca sie, gdy obraca sie wrzeciono elektryczne, tak ze pierscien testowy i klocek testowy przesuwaja sie wzgledem siebie, wytwarzajac tarcie. Blok cierny dziala, aby popychac wspornik bloku testowego wokól szyny wspornika bloku testowego. Podczas realizacji eksperymentu obrotowy wspornik sciska czujnik, który po przylozeniu sily ulegnie odksztalceniu. W rozwiazaniu tym nie zaproponowano jednak mozliwosci montazu wielu przeciwpróbek. W opisie zgloszenia patentowego US5795990A zostala aparatura do pomiaru charakterystyki tarcia i zuzycia materialów daje mozliwosc badania wspólczynnika tarcia, momentu tarcia, sily tarcia, zuzycia sciernego próbek, charakterystyki tarcia gwintu, charakterystyki tarcia w warunkach zimnych i goracych oraz charakterystyki stick-slip. Warunki zimne i gorace nie dotycza jednak ksztaltowanej tem- peratury elementu z pary tracej, a jedynie warunków zewnetrznych wezla tarcia Znana jest równiez z artykulu (M. S. Alsoufi, D. G. Chetwynd, A Novel Design of Multi-function Micro-tribometer for MEMS/NEMS Materials) wielofunkcyjna, uniwersalna glowica pomiarowa do mikro- tribometru, która moze byc uzywana z wieloma róznymi systemami przemieszczania próbek. Konstruk- cja specjalnie uwzglednia stabilnosc pozycyjna w testach oscylacyjnych o niskiej amplitudzie i odpowie- dzi dynamicznej, aby umozliwic szybkie powtarzanie kontaktu na malych próbkach. Wykorzystujac ak- tywna kontrole sily, jego szerokosc pasma roboczego wynosi znacznie ponad 100 Hz, przy przylozo- nych normalnych obciazeniach od 1 mN do 50 mN i rozdzielczosci przemieszczenia ponizej 50 nm. Natomiast z katalogu firmy TABER INDUSTRIES znany jest tribotester Linear Abraser (Abrader) - Model 5750, pozwalajacy na prowadzenie badan zuzycia w ruchu posuwisto-zwrotnym. Firma oferuje wymienne nasadki testowe – tuleje Wearase, zestaw Crockmeter Kit, uniwersalna nasadke, pady scierne Scotchbrite, nasadke z welny stalowej, szczotke mosiezna czy klin testowy. Za kazdym razem sa one mocowane do ramienia walka pokonujacego sciezke zuzycia. Nie ma jednak mozliwosci szyb- kiego przezbrojenia urzadzenia – nakladki mocowane sa pojedynczo, a chec wymiany narzedzia zwia- zana jest z calkowitym demontazem zamocowanej przeciwpróbki (https://www.taberindustries.com/li- near-abraser). Z kolei z katalogu firmy Rtec Instruments znane sa urzadzenia do badan tribologicznych o modu- lowej budowie, pozwalajace na prowadzenie badan w róznych warunkach srodowiskowych przy róz- nych wezlach tarcia. Producent przedstawil mozliwosc mocowania pojedynczej przeciwpróbki, jednak proponowane rozwiazanie nie pozwala na szybkie przezbrojenie stanowiska i uzycie innego rodzaju przeciwpróbki bez koniecznosci demontazu poprzedniej (https://rtec-instruments.com/rtec-product- summary/). Firma Bruker Corporation oferuje platforme Universal Mechanical Tester (UMT) pozwalajaca na okreslanie wplywu czynników srodowiskowych, takich jak chociazby temperatura, czy obecnosc cieczy, na zuzycie scierne w róznych wezlach tarcia. Pomimo licznych modulów rozszerzajacych zakres stoso- wania urzadzenia, producent nie zapewnil mozliwosci szybkiego przezbrojenia poprzez wymiane prze- ciwpróbki bez koniecznosci demontazu poprzedniej (https://www.bruker.com/en/products-and-solu- tions/test-and-measurement/tribometers-and-mechanical-testers/umt-tribolab.html). Znane sa równiez inne urzadzenia, jak chocby te oferowane przez Lukasiewicz – Instytut Tech- nologii Eksploatacji (L-ITeE), które umozliwiaja badania róznych skojarzen badawczych (np. T-01M ze skojarzeniem trzpien–tarcza lub kula–tarcza; T-05 przeznaczony do badania odpornosci na zuzycie w trakcie tarcia metali i tworzyw sztucznych oraz do badania odpornosci na zacieranie powlok niskotar- ciowych nanoszonych na wysokoobciazone elementy maszyn, a takze do okreslania wlasnosci olejów i smarów czy T-17 przeznaczone jest do badania charakterystyk tribologicznych skojarzen materialo- wych wspólpracujacych slizgowo w ruchu posuwisto-zwrotnym, ze szczególnym uwzglednieniem mate- rialów przeznaczonych na elementy protez stawów czlowieka, np. polimerów), jednak w zadnym z pro- ponowanych w katalogu L-ITeE rozwiazan nie ma mozliwosci szybkiej zmiany przeciwpróbki bez ko- niecznosci demontazu poprzedniej (http://katalog.itee.radom.pl/index.php/karty-katalogowe/urzdzenia- tribologiczne.html). Dotychczasowe rozwiazania nie daja mozliwosci szybkiego przezbrojenia tribotestera i przygoto- wania go do zastosowania innego rodzaju przeciwpróbki, a pozwalaja jedynie na jej wyjecie i zamoco- wanie na jej miejscu innego elementu pary ciernej. Celem wzoru uzytkowego jest opracowanie takiej glowicy mocowanej do tribotestera, która po- zwoli na równoczesne zamocowanie kilku przeciwpróbek, przez co zmiana rodzaju przeciwpróbki nie bedzie wymagala jej demontazu. Przedmiotem wzoru uzytkowego jest glowica do tribotestera z mozliwoscia równoczesnego mo- cowania kilku przeciwpróbek. Jej istota jest to, ze sklada sie z glowicy rewolwerowej posiadajacej czesc walcowa i stykajaca sie z jej podstawa czesc o ksztalcie stozka scietego zwezajacym sie od strony czesci walcowej w kierunku osi glowicy. Glowica rewolwerowa zamocowana jest na trzpieniu walcowym z kolnierzem oraz czesc o ksztalcie stozka scietego na swojej bocznej powierzchni posiada otwory montazowe, które w plaszczyznie prostopadlej do osi glowicy rewolwerowej rozmieszczone sa na okregu o srodku pokrywajacym sie ze srodkiem osi wzdluznej glowicy rewolwerowej. Katy pomiedzy promieniami okregu, na których znajduja sie srodki otworów montazowych posiadaja jednakowa war- tosc. W otworach montazowych zamocowane sa tuleje zaciskowe z nakretkami. W tulejach zaciskowych umieszczone sa przeciwpróbki. Na górnej powierzchni glowicy rewolwerowej w plaszczyznie prostopa- dlej do jej osi znajduja sie otwory ustalajace glowicy, które rozmieszczone sa na okregu o zadanym promieniu i o srodku pokrywajacym sie ze srodkiem osi wzdluznej glowicy rewolwerowej. Katy pomiedzy promieniami okregu, na których znajduja sie srodki otworów ustalajacych posiadaja jednakowa wartosc. Trzpien z kolnierzem posiada w kolnierzu przelotowy otwór kolnierzowy znajdujacy sie w zadanej odle- glosci od osi trzpienia z kolnierzem, w którym to przelotowym otworze kolnierzowym znajduje sie trzpien ustalajacy umiejscowiony równiez w jednym z otworów ustalajacych glowicy. W osi glowicy rewolwero- wej znajduje sie osiowy otwór przelotowy trzpienia z kolnierzem, znajdujacym sie w osi trzpienia z kol- nierzem. Korzystnym skutkiem zastosowania wzoru uzytkowego jest prowadzenie badan zuzyciowych przy okreslonych warunkach, tj. rodzaju przeciwpróbki, bez koniecznosci wymiany elementu pary ciernej jakim jest przeciwpróbka, co zapewni obecnosc kilku tulei zaciskowych umiejscowionych na glowicy rewolwerowej dajacych mozliwosc utrzymania w stanie gotowosci do zastosowania kilku przeciwpróbek. Wzór uzytkowy jest uwidoczniony na rysunku, na którym poszczególne figury przedstawiaja: fig. 1 – widok perspektywiczny glowicy tribologicznej, fig. 2 – glowica tribologiczna w przekroju osiowym, fig. 3 – przekrój glowicy tribologicznej, fig. 4 – przekrój glowicy rewolwerowej, fig. 5 – glowica rewolwerowa w przekroju osiowym, fig. 6 – przekrój trzpienia z kolnierzem, fig. 7 – trzpien z kolnierzem w przekroju osiowym. Glowica do tribotestera z mozliwoscia równoczesnego mocowania kilku przeciwpróbek w przy- kladzie wykonania sklada sie z glowicy rewolwerowej 1 posiadajacej czesc walcowa i stykajaca sie z jej podstawa czesc o ksztalcie stozka scietego zwezajacym sie od strony czesci walcowej w kierunku osi glowicy. Glowica rewolwerowa 1 zamocowana jest na trzpieniu z kolnierzem 2 oraz czesc o ksztalcie stozka scietego na swojej bocznej powierzchni posiada otwory montazowe 1, które w plaszczyznie prostopadlej do osi glowicy rewolwerowej rozmieszczone sa na okregu o srodku pokrywajacym sie ze srodkiem osi wzdluznej glowicy rewolwerowej 1. Katy - pomiedzy promieniami okregu, na których znaj- duja sie srodki otworów montazowych 1 posiadaja jednakowa wartosc 90°. W otworach montazowych 1 zamocowane sa tuleje zaciskowe 3 z nakretkami 4. W tulejach zaciskowych 3 umieszczone sa przeciwpróbki 5. Na górnej powierzchni glowicy rewolwerowej 1 w plaszczyznie prostopadlej do jej osi znajduja sie cztery nieprzelotowe otwory ustalajace 1 glowicy, które rozmieszczone sa na okregu o promieniu I i o srodku pokrywajacym sie ze srodkiem osi wzdluznej glowicy rewolwerowej 1. Katy - pomiedzy promieniami okregu, na których znajduja sie srodki otworów ustalajacych 1 posiadaja wartosc 90°. Trzpien z kolnierzem 2 posiada w kolnierzu przelotowy otwór kolnierzowy 2 znajdujacy sie w zadanej odleglosci II od osi trzpienia z kolnierzem 2, w którym to przelotowym otworze kolnierzo- wym 2 znajduje sie trzpien ustalajacy 6 umiejscowiony równiez w jednym z otworów ustalajacych 1 glowicy. W osi glowicy rewolwerowej 1 znajduje sie osiowy otwór przelotowy glowicy rewolwerowej 1, ulozony wspólosiowo z osiowym otworem przelotowym trzpienia z kolnierzem 2 znajdujacym sie w osi trzpienia z kolnierzem 2. Dzialanie glowicy tribologicznej wedlug wzoru uzytkowego polega za tym, ze w tulejach zacisko- wych 3 umiejscowionych w glowicy rewolwerowej 1 mocowane sa przeciwpróbki 5 za pomoca nakretek 4. Prostopadle ustawienie przeciwpróbki 5 do powierzchni badanej próbki 7 mozliwe jest poprzez za- stosowanie trzpienia ustalajacego 6 w jednym z otworów ustalajacych 1 umiejscowionych na glowicy rewolwerowej 1. Zamocowanie glowicy rewolwerowej 1 do trzpienia z kolnierzem 2 mozliwe jest dzieki podkladce blokujacej 8 mocowanej za pomoca srub 9. Wykaz oznaczen: 1. Glowica rewolwerowa 1 Otwory montazowe 1 Otwory ustalajace 1 Osiowy otwór przelotowy glowicy rewolwerowej 2. Trzpien z kolnierzem 2 Przelotowy otwór kolnierzowy 2 Osiowy otwór przelotowy trzpienia z kolnierzem 3. Tuleje zaciskowe 4. Nakretki tulei zaciskowych . Przeciwpróbka 6. Trzpien ustalajacy5 7. Próbka 8. Podkladka blokujaca 9. Sruby PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL