Pierwszenstwo: 06.03-1970 Republika Fede¬ ralna Niemiec Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 25.08.1975 73148 KI. 20c,30 MKP B61d 17/12 Twórcy wynalazku: Feliks Schneider, Paul Werner Wagener, Volkmar Griepentrog Uprawniony z patentu tymczasowego: Rheinstahl Aktiengesellschaft, Transporttechnik, Kassel (Re¬ publika Federalna Niemiec) Urzadzenie do zsuwania na dowolna strone dachu wagonu towarowego Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do zsu¬ wania calego dachu wagonu towarowego na dowolna strone. W znanym urzadzeniu, dach przed zsunie¬ ciem zostaje wysuniety z uszczelnien labiryntowych na górnym obrzezu skrzyni wagonu za pomoca dzwigarów umieszczonych przy krancach dachu na obu scianach czolowych wagonu i obracajacych sie wokól czopów lozyskowych. Urzadzenie napedowe uruchamiane od obu stron wzdluznych wagonu jest umieszczone na stale na jednej ze scian czolowych wagonu nazywanej strona uruchamiajaca i jest po¬ laczone, za pomoca elementów przenoszacych sile, z druga sciana czolowa wogonu nazywana strona nie uruchamiana, a takze jest polaczone z obydwo¬ ma dzwigarami. Urzadzenie napedowe sklada sie z sanek przesuwanych na rolkach po poziomo umie¬ szczonych szynach, za pomoca nakretki i gwintowa¬ nego walka, w obie strony od srodkowego polozenia spoczynkowego, lezacego w pionowej plaszczyznie symetrii wzdluznej wagonu.W urzadzeniu napedowym, do równowazenia cie¬ zaru dachu przewidziano wyrównawcze sprezyny ciagnace; czopy lozyskowe sa umocowane na stale a na dolnych zakonczeniach dzwigarów sa umiesz¬ czone dwuramienne, wystajace na lewo i na prawo od dzwigara dzwignie. Do wystajacych na obie strony swobodnych zakonczen dzwigni sa doczepione konce sprezyn, których drugie z kolei konce sa za¬ mocowane w pewnym wzajemnym odstepie na kaz¬ dej z scian czolowych wagonu. Urzadzenie napedo- 10 15 20 25 30 we jest umieszczone u góry sciany czolowej. Uru¬ chamianie walka gwintowanego odbywa sie za po¬ srednictwem kól lancuchowych, lancuchów i recz¬ nych korb.To znane urzadzenie napedowe spelnia swe za¬ danie ale wymaga uzycia kosztownego wózka pro¬ wadzacego, zastosowania róznorakich sprezyn na stronie uruchamiajacej oraz na stronie nie urucha¬ mianej a ponadto wskutek usuwania dachu za po¬ srednictwem sprezyn uchylnych, nie gwarantuje do¬ kladnego prowadzenia dachu podczas jego zsuwania.Celem wynalazku jest konstrukcja urzadzenia na¬ pedowego do zsuwania dachu z wagonu pozbawiona wspomnianych wad, zapewniajaca dokladne prowa¬ dzenie dachu podczas jego zsuwalnia.Cel ten osiagniety zostal dzieki temu, ze w urza¬ dzeniu tym, u spodu sanek wsporczych, w poblizu ich zakonczen* sa zalozyskowane swymi jednymi koncami cylindry teleskopowe, których drugie za¬ konczenia sa zamocowane na swobodnych zakon¬ czeniach dzwigni dzwigarów, oraz ze przy kazdym z cylindrów teleskopowych jest umieszczony zespól blokujacy ruch cylindra, który sie automatycznie wlacza i wylacza zaleznie od kierunku ruchu sanek wsporczych, przy czym zablokowanie cylindra tele¬ skopowego skierowanego przeciwnie do kierunku ruchu sanek wsporczych powoduje zsuniecie dachu.Zablokowane w czasie zsuwania dachu cylindry te¬ leskopowe i dzialajace wówczas jak prety rozcia¬ gane lub sciskane zapewniaja w prosty sposób to, 73 14873 148 3 ze stopien zsuniecia dachu jest dokladnie propor¬ cjonalny do drogi przebytej przez sanki wsporcze.Kazdy z dzwigarów jest prowadzony w fartuchu dachu za pomoca rolek slizgowych mogacych sie przesuwac w kierunku wzdluznym; sprezyny ciag¬ nace równowazace ciezar dachu sa umieszczone w fartuchu dachu pomiedzy dachem i dzwigarami.Dzieki temu, ze dach i dzwigary stanowia oddziel¬ ne elementy, uzyskuje sie zmniejszenie mas poru¬ szanych podczas unoszenia dachu a takze uprosz¬ czenie budowy i montazu tych czesci.Dla umozliwienia podnoszenia dachu, w dzwiga¬ rze na krancu uruchamiajacym jest ulozyskowany obrotowo bolec na którego zwróconej w strone wa¬ gonu czesci czolowej jest na stale zamocowana tar¬ cza zabierakowa, na której, pionowo ponad miejscem zalozyskowania znajduje sie rolka dociskowa, która jest umieszczona pomiedzy kulakami wystajacymi od spodu sanek wsporczych po obu stronach od ich srodka. Na tarczy za&bierakowej po obu stronach rolki dociskowej i w pewnej odleglosci od niej sa umieszczone dwa czopy. Na tej stronie bolca która jest odwrócona od wagonu jest na stale zamocowa¬ na dzwignia trójramienna, której oba wystajace na góre i posiadajace na swych zakonczeniach rolki wsporcze ramiona znajduja sie pod poziomo umiesz¬ czona na fartuchu dachu szyna prowadzaca, a trze¬ cie skierowane do dolu zakonczenie znajduje sie wT pewnym odstepie od umieszczonego na fartuchu dachu bezpiecznika unoszenia dachu.Dla zapewnienia wspólbieznosci dzwigni obydwu kranców dachu, w czasie przed jego zsunieciem przewidziano na koncach dachu znane urzadzenie do przekazywania ruchu skladajace sie z przepro¬ wadzonej pod szczytem dachu oslonietej zerdzi ciag¬ nacej zakonczonej z obu stron lancuchami, z rolek nawrotnych umieszczonych w szczycie dachu na je¬ go zakonczeniach oraz z nastawnej sruby mocujacej umieszczonej na swobodnym koncu lancucha na jed¬ nym koncu dachu przy czym w przedstawionym roz¬ wiazaniu lancuch ten jest przymocowany na kran¬ cu uruchamiajacym za pomoca wspomnianej sruby do dzwigara natomiast drugi lancuch przed zamo¬ cowaniem przechodzi przez druga umocowana na fartuchu dachu, rolke nawrotna.Dla zabezpieczenia czopów dzwigarów przed dzia¬ laniem wybrzuszen scian czolowych wywolanych uderzajacym w nie ladunkiem, lozyska obrotowe dzwigarów sa umieszczone na skierowanych swo¬ bodnie do dolu wspornikach znajdujacych sie w po¬ blizu górnych krawedzi scian czolowych.Wynalazek jest blizej wyjasniony na przykladzie jego wykonania uwidocznionym na rysunku, na któ¬ rym: fig. 1 przedstawia widok od strony czola wa¬ gonu towarowego wyposazonego w urzadzenie na¬ padowe z dachem zamknietym, fig. 2 — widok jak na fig. 1 ale przy dachu otwartym, fig. 3 — widok od strony czola nie uruchamianego kranca wagonu towarowego majacego dach zamkniety, fig. 4 — przekrój zespolu przenoszacego wzdluz linii IV — IV na fig. 1, fig. 5 — w powiekszeniu srodkowa czesc urzadzenia napedowego z fig. 1, fig. 6 — przekrój wzdluz linii VI — VI z fig. 5, fig. 7 — przekrój wzdluz linii VII — VII z fig. 6 zespolu wychylaja¬ cego. 4 Przyklad rozwiazania urzadzenia wedlug wyna¬ lazku zostal przedstawiony w odniesieniu do kole¬ jowego wagonu towarowego skladajacego sie z ze¬ spolu jezdnego podwozia oraz sztywnego nadwozia 5 utworzonego przez sciany czolowe i sciany boczne.W scianach bocznych sa umieszczone drzwi prze¬ suwne lub skladane. Wedlug wynalazku, uchylny dach wraz z urzadzeniem napedowym nadaje sie równiez do zmontowania na wagonie towarowym którego sciany boczne skladaja sie z ram utworzo¬ nych przez dzwigary podluzne podwozia, górne pasy wzdluzne i wsporniki narozne i które niekiedy po¬ siadaja dodatkowe polaczenia pomiedzy dzwigarami wzdluznymi podwozia i górnymi pasami wzdluzny¬ mi, oraz z przylegajacych w stanie zamknietym do ram czesci scian przesuwanych. W obu rozwiaza¬ niach dach i urzadzenie uchylne maja taka sama konstrukcje.Dach 1 sklada sie z powloki la wzmocnionej umieszczonymi wewnatrz ciegnami oraz z fartuchów czolowych Ib na których sa umieszczone dzwigary 2 i 3 dachu.W skierowanym do dolu, przymocowanym do gór¬ nego pasa czolowego 4a wzglednie 5a scian czolo¬ wych 4 i 5 kozle lozyskowym 50 jest na stale, przy kazdej ze scian czolowych 4 i 5, umieszczony czop obrotowy 6 dzwigara 2 wzglednie 3.W stanie zamknietym, dach 1 jest zaglebiony w uszczelnienia labiryntowe na górnym pasie wzdluz¬ nym, z których nalezy go przed zsunieciem wysu¬ nac. W tym celu, na kazdym z fartuchów dachu Ib, w osi wzdluznej wagonu umieszczono kieszen 51 w której dzwigary 2 i 3 sa prowadzone za pomoca prowadnic 52 i rolek prowadzacych 53. Wielkosc ruchu przesuwnego dzwigarów jest ograniczona nie przedstawionymi zderzakami. Regulowane sprezyny ciagnace 54 laczace dzwigary 2 i 3 z fartucha Ib sa tak ustawione, ze prawie calkowicie równowaza ciezar dachu.Unoszenie i zsuwanie dachu 1 dokonuje sie za pomoca urzadzenia napedowego umieszczonego na krancu uruchamiajacym. Urzadzenie to jest urucha¬ miane za posrednictwem napedu lancuchowego 43—45 lub walków przegubowych, reczna korba lub kolem 47 umieszczonym w poblizu wspornika na¬ roznego 10 na krancu uruchamiajacym. Lancuchy 44 oraz kola lancuchowe 43, 45 wspóldzialaja z poziomo umieszczonym gwintowanym walkiem 9 ulozysko¬ wanym we wsporniku naroznym 10 u góry sciany czolowej 4|, w poblizu górnego pasa sciany czolowej 4a. W pewnym odstepie od gwintowanego walka 9 sa umieszczone równolegle do niego i znajdujace sie przed nim i za nim, dwie szyny prowadzace 12 o przekroju litery „U", polaczone u góry nakladka 12a i tak przykrecone srednikami 12b do górnego pasa sciany czolowej 4a, ze sredniki te sa ustawione pionowo a pólki skierowane w strone walka gwin¬ towanego 9. Na walku gwintowanym 9 jest umiesz¬ czony wózek prowadzacy 14 przesuwany wzdluznie w szynach prowadzacych 12 z pomoca rolek 13 i w którym znajduje sie nakretka 15 walka gwintowa¬ nego 9 przylegajaca swymi scianami czolowymi do zderzaków wózka prowadzacego 14. Nakretka 15 jest zabezpieczona przed przekreceniem bocznymi nos¬ kami przylegajacymi do wózka prowadzacego 14. 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6073148 5 Po obu stronach osi poprzecznej wózka prowadza¬ cego 14 sa umieszczone dwa kulaki 55 wystajace do dolu z szyny prowadzacej 12. Pionowo ponad lozys¬ kiem czopa 2a w obracajacym sie wokól czopa 6 dzwigarze 2 dachu i jest umieszczone lozysko 2b w którym, najczesciej za pomoca lozyska rolkowego 56, jest obrotowo zalozyskowany bolec 57. Na bolcu 57, po tej stronie ramienia wahliwego 2 które jest skierowane w strone wagonu, jest umieszczona tar¬ cza zabierakowa 58. Na tarczy zabierakowej 58, pio¬ nowo nad miejscem jej zalozyskowania jest umiesz¬ czona rolka dociskowa 59 która przy zamknietym dachu uchylnym 1 znajduje sie pomiedzy kulakiem 55 wózka prowadzacego 14.Ponadto, po lewej i prawej stronie miejsca zalozy¬ skowania tarczy zabierakowej 58, sa na tej tarczy umieszczone czopy 60 znajdujace sie pod kulakami 55 wózka prowadzacego 14, a takze w pewnym od¬ stepie od nich, na zwróconej w strone wagonu czo¬ lowej stronie bolca 57 zalozyskowanego w wahli- wym ramieniu 2 jest zamocowana trójramienna dzwignia unoszaca 61 której dwa, skierowane' do góry, ramiona 6la sa na swych swobodnych zakon¬ czeniach wyposazone w rolki wspierajace 62. Przy zamknietym dachu 1, na rolkach wspierajacych 62 spoczywa umieszczona poziomo na fartuchu Ib szyna prowadzaca 63.Trzecie, skierowane do dolu ramie 61b dzwigni unoszacej 61 znajduje sie nieco ponad progiem 64 przymocowanym do fartucha Ib i w ten sposób za¬ bezpiecza dach I przed nie zamierzonym zsunieciem na przyklad wskutek dzialania wiatru.Z dzwigara 2, z prawej i z lewej strony lozyska czopu 2a wystaja swobodne konce dwuramiennej dzwigni 7 zamocowanej u spodu dzwigara 2. W kon¬ cach tych sa ulozyskowane jednymi koncami, dzia¬ lajace na rozciaganie, sprezyny wyrównawcze 40 prowadzone w tulejach. Drugie konce sprezyn wy¬ równawczych 40 sa zamocowane przegubowo u dolu, w pewnym wzajemnym odstepie, na scianie czolo¬ wej 4.Ponadto, na koncach dzwigni 7 dzwigara 2 po¬ miedzy miejscami zamocowania sprezyn znajduja sie cylindry teleskopowe 70 skladajace sie z rury tele¬ skopowej 70a i z preta teleskopowego 70b, zamoco¬ wane przegubowo swym jednym koncem tj. rura teleskopowa 70a. Prety teleskopowe 70b prowadzone w rurach teleskopowych 70a sa na dole zamocowa¬ ne, równiez przegubowo, do obwodu kranców wózka prowadzacego 14.W punktach zamocowania przegubowego, na wóz¬ ku prowadzacym 14 sa zamocowane segmenty 71 z kolowymi kolnierzami oporowymi 72. Na stronie nie uruchamianej, dzwigar 3 dachu 1 jest podobnie zalozyskowany na górnym pasie sciany czolowej 5b za posrednictwem czopa 6 i kozla lozyskowego 50 i jest prowadzony w fartuchu Ib dachu 1. Na kon¬ cach dzwigni 8 dzwigara 3 i na scianie czolowej 5 sa w analogiczny sposób Jak na krancu uruchamia¬ jacym umieszczone sprezyny wyrównawcze 40.Zsuniecia dachu 1 dokonuje sie przez pokrece¬ nie korby recznej 47 w wlasciwa strone. Wózek pro¬ wadzacy 14 zostaje przesuniety w szynie prowadza¬ cej 12 za posrednictwem walka 46, kól lancucho¬ wych 43 i 45, lancucha 44, walka gwintowanego 9 6 i nakretki 15. Kulaki 55 wózka prowadzacego 14 zabieraja ze soba rolke dociskowa 59 przekrecajac tarcze zabierakowa 58. Poniewaz tarcza zabierako¬ wa 58 i dzwignia unoszaca 61 sa na stale zamoco¬ wane do bolca 57 zalozyskowanym obrotowo w dzwigarze 2, to równiez i dzwignia unoszaca 61 zostaje odpowiednio przekrecona i jednym z swych skierowanych do góry ramion 61a podnosi za po¬ srednictwem rolki podpierajacej 62 fartuch dachu Ib a tym samym dach 1. Trzecie, skierowane do dolu, ramie 61b dzwigni unoszacej 61 zostaje takze przekrecone co pozwala na uniesienie dachu 1. Ku¬ laki 55 na wózku prowadzacym 14 sa tak umiesz¬ czone, ze po uniesieniu dachu 1 zeslizguja sie po rolce dociskowej 59 tarczy zabierakowej 58, która bedac ograniczona w swym ruchu, wraz z dzwignia unoszaca 61 za pomoca zderzaków, pozostaje w tym polozeniu.Dla zapewnienia by. dach 1 byl unoszony równo* miernie z obu stron i w sposób okreslony sprezy¬ nami ciagnacymi 54, w szczycie dachu umieszczono w rurze oslaniajacej 73, pret ciagnacy 74 przedlu¬ zony z obu stron lancuchami T£. Lancuchy 75, po przejsciu wokól spelniajacego role rolki nawrotnej kola lancuchowego 76 umieszczonego w sasiedztwie fartucha na dachu 1 sa po obu stronach: urucha¬ miajacej i nie uruchamianej dolaczone do dzwigara 3 przy czym po stronie uruchamiajacej jest to po¬ laczenie bezposrednie natomiast po stronie nie uru¬ chamianej, po przejsciu przez dalsze kolo lancu¬ chowe 77 umocowane w pewnym odstepie od pierw¬ szego kola lancuchowego 76 na fartuchu dachu Ib.Przynajmniej jeden z lancuchów 75 ma regulowa¬ na dlugosc.Dzieki temu ukladowi, przy unoszeniu dachu oct strony uruchamiajace}, dzialanie lancuchów 75 i preta ciagnacego 74 wywoluje analogiczne uniesie¬ nie dachu od strony nie uruchamianej.Podczas ruchu wózka prowadzacego 14, wraz z wózkiem poruszaja sie zamocowane na nim zakon¬ czenia cylindrów teleskopowych. W poblizu zakon¬ czen rur cylindrów teleskopowych 70a to jest tych w które przy zamknietym dachu 1 sa wysuniete, az do miejsca zalozyskowania na wózku prowadzacym, prety teleskopowe 10h, sa umieszczone czopy 78.Czop 78 tego cylindra teleskopowego 70 który jest skierowany przeciwnie do kierunku ruchu wózka prowadzacego 14, ustawia sie za kolnierzem 72 seg¬ mentu 71 i uniemozliwia w ten sposób rozciagniecie cylindra teleskopowego 70, natomiast czop 78 tego cylindra teleskopowego 70, który jest skierowany zgodnie z kierunkiem ruchu wózka prowadzacego 14, odsuwa sie od wspólpracujacego z nim segmentu 71 dzieki czemu nie utrudnia rozciagniecia cylindra teleskopowego 70. Dach 1 zostaje przesuniety przez wspóldzialanie unieruchomionego cylindra telesko¬ powego 70 i dzwigni podnoszacej 61 dzwigara 2.Sprezyny wyrównawcze 40 umieszczone po stronie uruchamiajacej i nie uruchamianej, na ramionach dzwigni 7 wzglednie 8 dzwigarów 2 i 3 równowaza ciezar dachu podczas jego przesuwania dzieki czemu przy niewielkim wydatku sily uzyskuje sie lagodne i równomiernie przebiegajace przesuwanie.Przy wysuwaniu wózka prowadzacego 14 z jego srodkowego polozenia, tarcza zabierakowa 58 zostaje 10 15 20 25 30 35 40 45 60 66 6J73 148 7 silnie wychylona przez kulaki 55 wózka prowadza¬ cego 14 i przez rolke dociskowa 59 umieszczona pio¬ nowo ponad lozyskiem 2b tarczy zabierakowej 58.Dlugie ramiona 61ja dzwigni podnoszacej 61 na których sa zamocowane rolki wsporcze 62 szybko unosza dach 1 do góry, natomiast jednoczesnie roz¬ poczete przesuwanie dachu 1 przez cylinder telesko¬ powy 70 ma poczatkowo przebieg powolny, ponie¬ waz cylinder ten musi wpierw przejsc przez punkt wierzcholkowy swego zamocowania. Dach w zwiaz¬ ku z tym jest podnoszony wzdluz stromo przebie¬ gajacej krzywej co zapewnia nienaganne jego wyjs¬ cie z uszczelnienia labiryntowego. Podczas zamykania dachu 1, zmiana kierunku obrotów korby recznej 47 sprowadza wózek prowadzacy 14 ponownie do jego polozenia srodkowego. Unieruchomiony cylinder te¬ leskopowy 70 poprzez dzwignie 7 dzwigara 2 ponow¬ nie unosi w góre dach 1 wraz z dzwigarem 2. Z chwila gdy dach 1 osiagnie swe polozenie centralne, kulak 55 umieszczony na wózku prowadzacym 14 i skierowany w kierunku ruchu tego wózka chwyta swa zewnetrzna strona za wysuniety do góry czop 66 tarczy zabierakowej 58 i przesuwa te tarcze oraz dzwignie podnoszaca 61 w polozenie wyjsciowe.Rolka dociskowa 59 jest podczas tej operacji prowa¬ dzona pomiedzy kulakami 55 wózka prowadzacego 14 a dach 1 opuszcza sie w swe zamkniete polozenie. PL