Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 20.04.1973 Opis patentowy opublikowano: 30.04.1975 73145 KI. 42k,12/05 MKP GOITj 7/04 CZYTELNIA Urzedu PaW»fc"»H*»n^ Twórca wynalazku: Wojciech Sokolowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Akademia Rolnicza Instytut Ma¬ szyn i Urzadzen Drzewnych i Les¬ nych, Warszawa (Polska) Sposób pomiaru chropowatosci powierzchni drewna i tworzyw drzewnych oraz przyrzad do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób pomiaru chropowatosci powierzchni drewna i tworzyw drze¬ wnych oraz przyrzad do stosowania tego sposobu polegajacy na odwzorowaniu profilu powierzchni.Dotychczas stosowane sposoby do oznaczania n chropowatosci powierzchni drewna i tworzyw drze¬ wnych przy stosowaniu przyrzadów zwanych profi- lografami, polegaja na odwzorowaniu profilu po¬ wierzchni przez wzdluzne przesuwanie, stykajacego sie stale z powierzchnia ostro zakonczonego trzpie- i o nia pomiarowego. Ruchy pionowe trzpienia powiek¬ szone sa za posrednictwem urzadzen dzwigniowych, optycznych lub elektrycznych (indukcyjnych, piezo¬ elektrycznych lub oporowych) i rejestrowane w od¬ powiednich rejestratorach. 15 ^Sposoby te nie sa przydatne do oznaczania chro¬ powatosci powierzchni drewna lub tworzyw drzew¬ nych, ze wzgledu na wlasnosci powierzchni o cha¬ rakterystycznej wlóknistej komórkowej lub czastko¬ wej strukturze odksztalcajacej sie sprezyscie pod 20 wplywem przesuwajacego sie po niej trzpienia po¬ miarowego, bez wzgledu na sile nacisku trzpienia do badanej powierzchni.Celem wynalazku jest wyeliminowanie trwalych odksztalcen badanych powierzchni drewna lub two- 5 rzyw drzewnych przez wzdluznie przesuwajacy sie trzpien pomiarowy oraz zmniejszenie nacisku trzpie¬ nia pomiarowego na badana powierzchnie, a takze dostosowanie ksztaltu trzpienia pomiarowego sto¬ sownie do struktury oznaczonej powierzchni. 30 Cel ten osiagnieto w nastepujacy sposób: odwzo¬ rowanie profilu powierzchni polega na rejestrowa¬ niu zmieniajacej sie, proporcjonalnie do wielkosci - nierównosci, odleglosci pomiedzy pojemnosciowym miernikiem elektrycznym 3 a suwakiem 1 podno¬ szonym przez dzwignie dwuramienna 2 opierajaca sie za posrednictwem trzpienia pomiarowego 5 o nie¬ równosci badanej powierzchni. Dzwignia dwura¬ mienna 2 wraz z trzpieniem pomiarowym 5 uzys¬ kuje ruch wymuszony popychaczem 7 tylko przy unoszeniu trzpienia pomiarowego, zas opadanie trzpienia na badana powierzchnie odbywa sie samo¬ czynnie pod wplywem wlasnego ciezaru dzwigni równowazonego pokretlami 16. Trzpien pomiarowy jest wymienny i polaczony z dzwignia dwuramienna polaczeniem gwintowym. Przyrzad posiada zdwo¬ jony przeciwbiezny mechanizm korbowy do napedu zapadkowego mechanizmu przerywanego ruchu, sruby pociagowej suportii stolu z próbka powierz-' chni i do równoczesnego napedu ciegna u popycha- cza dzwigni dwuramiennej.Sposób i urzadzenie v/edlug wynalazku przedsta¬ wiony jest na fig. 1 i fig. 2. Fig. 1 przedstawia plytke suwaka 1 poruszonego ramieniem dzwigni 2, a ro¬ bocza powierzchnia czujnika pojemnosciowego 3.Kazde dolne polozenie suwaka (najwieksza odleg¬ losc pomiarowa) ograniczone jest nastawnym ogra¬ nicznikiem 4 i jest niezmienne w trakcie pomiaru.Kazde górne polozenie suwaka jest zalezne od kata wychylenia dzwigni, ustalonego w chwili pomiaru 7314573145 3 poprzez oparcie sie trzpienia pomiarowego 5, osa¬ dzonego na przeciwleglym ramieniu dzwigni o nie¬ równosc badanej powierzchni 6. Pod wplywem wlasnego ciezaru suwak stale przylega do ramienia dzwigni. Ruch suwaka do dolu jest wymuszany po¬ srednio popychaczem 7. Opuszczanie trzpienia po¬ miarowego na badana powierzchnie, a tym samym i ruch suwaka do góry odbywa sie samoczynnie pod wplywem niewywazonego ciezaru ramienia dzwigni, po zdjeciu nacisku popychacza, az do momentu ze¬ tkniecia sie trzpienia pomiarowego z nierównoscia badanej powierzchni.Przesuwanie powierzchni wzgledem trzpienia po¬ miarowego dokonywane jest skokowo w chwili, gdy trzpien pomiarowy uniesiony jest w góre i nie do¬ tyka do nierównosci badanej powierzchni. Zmiana odleglosci pomiedzy plytka suwaka a czujnikiem miernika pojemnosciowego, po wzmocnieniu im¬ pulsu elektrycznego we wzmacniaczu 8 rejestrowa¬ na jest w rejestratorze 9 w formie wykresu. Dolne zwrotne polozenia suwaka stanowia prosta bazowa wykresu, górne zwrotne polozenia suwaka okreslaja zaobserwowany profil powierzchni. Oznaczony w ten sposób profil badanej powierzchni drewna lub tworzywa drzewnego charakteryzowany jest wedlug przyjetych kryteriów oceny chropowatosci powierz¬ chni.Fig. 2 — badana próbka powierzchni 6 umiesz¬ czona jest na stole 10 podnoszonym na wysokosc w prowadnicy suportu 11 za posrednictwem nakretki 12. Suport 11 przesuwany jest w prowadnicy kor¬ pusu 13 przy pomocy sruby pociagowej 14 lozysko¬ wej w kadlubie. Wymienny trzpien pomiarowy 5 wkrecony jest w ramie dzwigni dwuramiennej 2 osadzonej na wysiegnicy wspornika 15. Dzwignia dwuramienna posiada nakretki 16 do regulacji stop¬ nia niewywazenia dzwigni, a tym samym do regu¬ lacji siy docisku trzpienia pomiarowego do badanej powierzchni. W wysiegnicy lozyskowany jest w lozysku slizgowym wzdluznym suwak 1 oraa ogra¬ nicznik 4 dolnego polozenia suwaka wraz z przeciw- nakretka 17. Ponad suwakiem osadzony jest w uch¬ wycie 18 nastawianym sruba pociagowa czujnik po¬ jemnosciowego miernika odleglosci 3. Do wysieg¬ nicy przytwierdzone jest takze urzadzenie napedowe popychacza dzwigni dwuramiennej 7. Przyrzad na¬ pedzany jest silnikiem elektrycznym za posrednic¬ twem przekladni redukcyjnej 19 z wyjsciowego walu korbowego 20.W czasie pomiaru w chwili swobodnego opadania trzpienia pomiarowego 5, popychacz 7, dzwigni dwu¬ ramiennej 2 wycofuje sie do tylu ciagniety ciegnem 21, przytwierdzonym do dzwigni 22, poruszanej me¬ chanizmem korbowym 23. Suport 11 przesuwa sie 4 ruchem przerywanym napedzany sruba pociagowa 14 mechanizmem zapadkowym 24, mechanizmem korbowym 25, z regulacja dlugosci lacznika 26, od walu korbowego 20 przekladni redukcyjnej. Zasto- 5 sowanie zdwojonego, przeciwbieznego ukladu kor¬ bowego do równoczesnego napedu suportu 11 i po¬ pychacza 7 umozliwia przesuwanie badanej po¬ wierzchni tylko przy podniesionym do góry trzpie¬ niu pomiarowym 5, a dokonywanie pomiaru — opuszczanie trzpienia ku nierównosciom powierz¬ chni wylacznie przy unieruchomionej próbce bada¬ nej powierzchni.Zastosowanie czujnika miernika pojemnosciowego w profilografie zapewnia zmniejszenie do minimum czesci skladowych zwiazanych z trzpieniem pomia¬ rowym, a tym samym zmniejszenie nacisku pomia¬ rowego trzpienia. Wyprowadzenie pionowego ruchu trzpienia pomiarowego skutecznie eliminuje uszko¬ dzenia oznaczonej powierzchni, boczne naciski na trzpien pomiarowy, a takze umozliwia dokonywanie pomiarów nierównosci powierzchni z odstajacymi wlóknami i glebokimi nierównosciami o malym rozstepie. PL