Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 20.12.1974 73020 KI. 421,18 MKP GOln 1/02 CZYTELNIA Urzedu Patentem" filtklil Imw- *i ' Twórcy wynalazku: Tadeusz Madry, Andrzej Pietrzak Uprawniony z patentu tymczasowego: Biuro Projektowo-Technologiczne „Unipro", Warszawa (Polska) Urzadzenie do równoczesnego dozowania dwóch cieczy lub gazów przy zachowaniu stalego wzajemnego stosunku ich ilosci Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do rów¬ noczesnego dozowania dwóch cieczy lub gazów oparte o ruch posuwisto zwrotny dwóch polaczo¬ nych ze soba tloków o wzajemnym stosunku po¬ jemnosci skokowych równym stosunkowi ilosci do¬ zowanych cieczy lub gazów.W technice czesto wystepuje potrzeba ciaglego dozowania dwóch cieczy lub gazów dla otrzymania ich mieszaniny o stalej wzajemnej proporcji skla¬ du. Zaklady Automatyki Przemyslowej w Ostrowiu Wielkopolskim wykonuja do tego celu Uklady Au¬ tomatycznej Regulacji Stosunku Przeplywów oparte na zasadzie regulacji wielkosci przeplywów w ruro¬ ciagach.Regulacja przeplywów uzyskiwana jest za pomo¬ ca zaworów z napedem pneumatycznym o regulo¬ wanym liniowo stopniu otwarcia. Dostosowanie stopnia otwarcia zaworów do okreslonej chwilowej wydajnosci odbywa sie na podstawie przetwarzania impulsów pneumatycznych przez zestaw aparatury sterujacej zasilanej energia elektryczna.Uklad sklada sie z analizatora, przetworników impulsów, przekazników oraz zaworów z napedem pneumatycznym. Do podstawowych niedogodnosci technicznych tego ukladu naleza: — koniecznosc zasilania w energie elektryczna i sprezone powietrze, — wysoki koszt wykonania i eksploatacji wynika¬ jacy z duzego stopnia skomplikowania.Celem wynalazku jest zbudowanie urzadzenia 2 prostego w wykonawstwie i' eksploatacji nie wyma¬ gajacego dodatkowego zródla energii, pracujacego bez obslugi, umozliwiajacego dozowanie dwóch cie¬ czy lub gazów przy zachowaniu stalego wzajemne- 5 go stosunku ich ilosci niezaleznie od zmieniajacej sie w czasie wydajnosci.Urzadzenie bedace przedmiotem wynalazku sta¬ nowia dwa przeciwlegle cylindry zamykajace prze¬ strzenie ruchu dwóch polaczonych ze soba tloków 10 rózniacych sie srednicami. Wzajemny stosunek sred¬ nic tloków jest równy zalozonemu stosunkowi wiel¬ kosci przeplywów dwóch cieczy lub gazów. Pola¬ czone ze soba tloki stanowia ruchoma przepone mie¬ dzy dwoma komorami, które sa podstawowym ele- 15 mentem procesu dozowania dwóch cieczy lub ga¬ zów.Na skutek posuwisto-zwrotnego ruchu tloków nastepuje cyklicznie zmiana objetosci komór z tym, ze gdy objetosc jednej komory wzrasta, objetosc 20 drugiej maleje. Kazdy cylinder posiada zawór dwu- drogowy laczacy przestrzen cylindra z przewodem doplywowym lub odplywowym cieczy lub gazu.Zawór stanowi przedzielona wzdluz rura posia¬ dajaca w sciankach poszczególnych czesci przesta- 25 wione wzgledem siebie dwa otwory, na rure nalo¬ zona jest suwliwie tulejka, której ruch posuwisto zwrotny powoduje przyslanianie w.w. otworów.Wielkosc przesuwu tulejki na rurze ograniczona jest sprezystymi pierscieniami osadzonymi w row- 30 kach scianki rury. 73 0203 73 020 4 Przesuwanie tulejek zaworowych z jednego po¬ lozenia w drugie dokonywane jest za pomoca za¬ czepów sterujacych przytwierdzonych do tloków.Zaczepy przesuwajace tulejki zaworowe posiadaja tak dobrany ksztalt i wymiary, ze podczas nasuwa¬ nia tulejki na otwór doplywowy w jednym cylin¬ drze nastepuje jednoczesne odslanianie otworu wy¬ plywowego przez tulejke w drugim cylindrze. Za¬ leznie od przeznaczenia urzadzenia jest ono wyko¬ nywane z róznych materialów. Jezeli dozowane cie¬ cze lub gazy nie sa agresywne, stosuje sie nastepu¬ jace materialy: tloki i tulejki zaworowe — braz od¬ porny na scieranie, pierscienie zabezpieczajace tu¬ lejki — drut fortepianowy, pozostale elementy — stal niskoweglowa zwyklej jakosci.Jezeli dozowane ciecze lub gazy sa agresywne, dobiera sie kazdorazowo na elementy skladowe urzadzenia materialy, fktórymi moga byc metale lub tworzywa sztuczne ó odpowiedniej odpornosci che¬ micznej jak równiez odpornosci na scieranie.Urzadzenie wedlug wynalazku charakteryzuje sie samoczynnym dozowaniem dwóch cieczy lub gazów przy stalym wzajemnym stosunku ich ilosci nieza¬ leznie od wielkosci lacznego przeplywu.Urzadzenie jest latwe w wykonawstwie a wiec tanie i nie wymaga obslugi podczas eksploatacji.Wyeliminowanie obslugi wyklucza mozliwosc wply¬ wu pomylek czlowieka na dokladnosc dozowania co wystepuje w rozwiazaniu dotychczas stosowanym.Dzieki wykorzystaniu do napedu urzadzenia ener¬ gii przeplywajacych cieczy lub gazów uniknieto ko¬ niecznosci stosowania oddzielnego zródla zasilania.Wystepujace w urzadzeniu zjawisko tarcia ru¬ chomych elementów wspólpracujacych decydujace o zywotnosci urzadzenia i poborze energii jest ogra¬ niczone do minimum gdyz wzajemny docisk ele¬ mentów wynika tylko z ich ciezaru przy calkowitym wyeliminowaniu wplywu cisnienia dozowanych cie¬ czy lub gazów i dynamiki ukladu. Dzieki w.w. ce¬ chom uzyskano duza zywotnosc urzadzenia.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku w przekroju osio¬ wym. Ruchome czesci urzadzenia pokazane sa na rysunku w takim wzajemnym usytuowaniu, kiedy nastepuje rozpoczecie czynnosci napelniania cylin¬ dra wiekszego i rozpoczecie czynnosci oprózniania cylindra mniejszego.Dwa przeciwlegle cylindry 1 i 8 polaczone ze soba na kolnierze, zamykaja szczelnie przestrzen ruchu tloków i zaworów dwudrogowych. Cylindry stano¬ wia szczelne prowadzenie dla dwóch polaczonych ze soba tloków 2 i 9 wykonujacych podczas pracy ruch posuwisto-zwrotny, dzieki czemu wystepuje zjawisko cyklicznej zmiany objetosci przestrzeni za¬ wartej miedzy tlokami a scianami cylindrów.W przeciwleglych scianach cylindrów przytwierdzo¬ ne sa dwie przedzielone wzdluz rury 3 i 10 posia¬ dajace w scianach poszczególnych przegród prze¬ stawione wzgledem siebie otwory, przez które do¬ zowana ciecz lub gaz naplywa lub wyplywa z cy¬ lindrów. Na rury nalozone sa suwliwie dwie tulej¬ ki 4 i 11 zabezpieczone sprezystymi pierscieniami 5 i 12.Ustawienie tulejek wzgledem otworów w scian¬ kach rur uzyskuje sie za pomoca przytwierdzonych do tloków dwóch zaczepów 6 i 13 co uzaleznia usy¬ tuowanie tulejek od polozenia tloków. Na przewo¬ dach doprowadzajacych poszczególne ciecze lub ga¬ zy do urzadzenia znajduja sie dwa zawory odcina¬ jace 7 i 14 umozliwiajace reczne wylaczenie urza¬ dzenia.Aby uzyc urzadzenia wystarczy otworzyc recznie zawory zamontowane na rurociagach doprowadza¬ jacych do urzadzenia ciecze lub gazy, które chcemy dozowac. PL PL