Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 20.04.1973 Opis patentowy opublikowano: 20.12.1974 73001 KI. 31q1,53 MKP H02k 3/30 Twórcy wynalazku: Mieczyslaw Klodowski, Waclaw Zataj, Witold Tomaszewski, Stanislaw Cetnarowicz, Lucjan Lukaszek Uprawniony z patentu tymczasowego: Dolnoslaskie Zaklady Wytwórcze Maszyn Elektrycznych „Dolmel" im. Feliksa Dzierzynskiego, Wroclaw (Polska) Sposób wykonywania izolacji uzwojen maszyn elektrycznych Przedmiotem wynalazku jest sposób wykonania izolacji uzwojen, zwlaszcza cewek wielozwojnych i pretów wieloprzewodowych uzwojen maszyn elek¬ trycznych, w zakresie przygotowania cewki lub pre¬ ta do nakladania izolacji glównej oraz w zakresie wykonczenia izolacji glównej na czesci prostej.Uzwojenie maszyn elektrycznych skladajace sie z cewek wielozwojnych lub pretów wieloprzewodo¬ wych z izolacja glówna nakladana na poszczególne cewki lub prety, powinny miec poszczególne zwoje lub przewody, szczególnie w czesci prostej, skleja¬ ne materialem elektroizolacyjnym w jedna calosc.Uzyskuje sie to przez nasycenie zwojów lub przewo¬ dów odpowiednimi lakierami lub zywicami elektro* izolacyjnymi i zaprasowaniem ich w prasach lub przyrzadach. W niektórych przypadkach oprócz na¬ sycania stosuje sie dodatkowe otasmowanie zwojów lub przewodów tasma szklana lub azbestowa. Znany jest równiez sposób opiekania czesci prostej takich cewek lub pretów warstwa specjalnego materialu elektroizolacyjnego skladajacego sie z papieru mi¬ kowego i stosunkowo duzej ilosci lepiszcza termo¬ utwardzalnego. Dopiero na tak przygotowana cew¬ ke lub pret naklada sie izolacje glówna z materia¬ lów elektroizolacyjnych na przyklad tasm miko¬ wych lub arkuszy mikafolii. Przy wielu wykonywa¬ nych izolacjach, stosuje sie dodatkowo otasmowanie izolacji glównej tasma szklana lub azbestowa, a na wyzsze napiecia powleka sie ja jeszcze lakierem pól- przewodzacym. 10 15 30 Wszystkie dotychczas znane sposoby przygotowa¬ nia cewek wielozwojnych lub pretów wieloprzewo¬ dowych na czesci prostej do nakladania izolacji glównej jak i samo nasycanie i zaprasowanie riie zapewnialy dobrego sklejenia zwojów lub przewo¬ dów w jedna calosc i uzyskania gladkiej i równej powierzchni, co w powaznym stopniu wplywalo na jakosc izolacji glównej. Dodatkowe otasmowanie tasmami lub opieczenie czesci prostej specjalnym materialem z papieru mikowego jak i podobnie wy¬ konczenie izolacji glównej tasma szklana lub azbe¬ stowa jest stosunkowo nieekonomiczne.Proponowany wedlug niniejszego wynalazku spo¬ sób wykonania izolacji uzwojen obejmuje sposób przygotowania czesci prostej cewek wielozwojnych lub pretów wieloprzewodowych do nakladania izo¬ lacji glównej oraz sposób wykonczenia izolacji glów¬ nej czesci prostej cewek i pretów uzwojen maszyn elektrycznych. Nie obejmuje natomiast znanych spo¬ sobów wykonania samej izolacji glównej tych ce¬ wek lub pretów.Sposób przygotowania czesci prostej cewek wielo¬ zwojnych lub pretów wieloprzewodowych do nakla¬ dania izolacji glównej polega na tym, ze lekko pod¬ grzana, a czasami dodatkowo powleczona zywica lub lakierem elektroizolacyjnym, czesc prosta cewki lub preta owija sie warstwa elektroizolacyjnego papie¬ ru azbestowego nasyconego jednostronnie lakierem lub zywica termoutwardzalna, strona powleczona syciwem do wewnatrz, nastepnie owija sie materia- 730013 73 001 4 lem ochronnym na przyklad folia trójoctanowa lub papierem silikonowanym i zaprasowuje sie w pod¬ wyzszonej temperaturze, przy czym parametry pra¬ sowania, a wiec zarówno sila nacisku, temperatura oraz czas prasowania zalezne sa od rodzaju uzytych lakierów lub zywic i wielkosci cewki lub preta. Po zaprasowaniu zdejmuje sie material ochronny nalo¬ zony jedynie do prasowania i cewka lub pret jest przygotowany na czesci prostej do nalozenia izolacji glównej.Tak przygotowana cewka lub pret posiada na czesci prostej dobre zlaczenie zwojów lub przewo¬ dów w jedna calosc, gladka i równa powierzchnie zewnetrzna oraz stosunkowo dobre wypelnione nie¬ równosci miedzy zwojami lub przewodami pod war¬ stwa papieru azbestowego.Po nalozeniu na przygotowana cewke lub pret izo¬ lacji glównej z odpowiedniej ilosci materialu elek¬ troizolacyjnego na przyklad tasmy mikowej, owija sie czesc prosta cewki lub preta warstwa cienkiego elektroizolacyjnego papieru azbestowego uprzednio nasyconego jednostronnie lakierem lub zywica ter¬ moutwardzalna, nastepnie owija sie materialem ochronnym i zaprasowuje sie w podwyzszonej tem¬ peraturze, przy czym parametry prasowania uzalez¬ nione sa od rodzaju stosowanej izolacji glównej, sy- ciwa papieru azbestowego i wielkosci cewki lub pre¬ ta. Po zaprasowaniu zdejmuje sie material ochron¬ ny nalozony do prasowania. Tak wykonana war¬ stwa zewnetrzna charakteryzuje sie dobrymi wla¬ snosciami mechanicznymi przy stosunkowo malych kosztach i jest szczególnie korzystna do nalozenia 5 lakierowej warstwy pólprzewodzacej.Na cewki lub prety uzwojenia na wyzsze napiecie nanosi sie znana warstwe pólprzewodzaca z lakie¬ rem o obnizonej opornosci powierzchniowej. PL PLPriority: Application announced: April 20, 1973 Patent description was published: December 20, 1974 73001 KI. 31q1.53 MKP H02k 3/30 Inventors: Mieczyslaw Klodowski, Waclaw Zataj, Witold Tomaszewski, Stanislaw Cetnarowicz, Lucjan Lukaszek Authorized by a temporary patent: Feliks Dzierzynski Dolnoslaskie Zaklady Wytwórcze Maszyn Elektrycznych "Dolmel", Wroclaw (Poland) windings of electrical machines. The subject of the invention is a method of making winding insulation, in particular multi-turn coils and multi-wire rods of windings of electrical machines, in terms of preparing a coil or rod for applying main insulation and finishing the main insulation on a straight part. from multi-turn coils or multi-conductor rods with main insulation applied to individual coils or rods, they should have individual turns or conductors, especially in a straight part, glued together with an insulating material in one whole. This is achieved by saturating the turns or conductors with appropriate varnishes or resins electro * insulating sockets and pressing them in presses or devices. In some cases, in addition to the saturation, glass or asbestos tape is used to strip the coils or wires. It is also known to toast a straight part of such coils or rods with a layer of a special electrically insulating material consisting of soft paper and a relatively large amount of thermosetting binder. Only on the coil or rod prepared in this way is the main insulation made of electrically insulating materials, for example mica tapes or micafoil sheets. In many types of insulation, the main insulation is additionally strapped with glass or asbestos tape, and for higher voltages, it is also covered with a semi-conductive varnish. All the previously known methods of preparing multi-turn coils or multi-conductor rods on the straight part for applying the main insulation, as well as the impregnation and pressing itself, ensured good gluing of the coils or wires into one whole and obtaining a smooth and even surface seriously affected the quality of the main insulation. Additional strapping with tapes or baking the straight part with a special mica paper material, as well as finishing the main insulation with glass or asbestos tape is relatively uneconomical. The method of winding insulation proposed according to the present invention includes the method of preparing the straight parts of multi-turn coils or multi-wire rods. for applying the main insulation and the method of finishing the insulation of the main part of the straight coils and rods of the windings of electrical machines. It does not include the known methods of making the main insulation of these coils or rods. The method of preparing the straight parts of multi-turn coils or multi-wire rods for the application of the main insulation consists in a slightly heated and sometimes additionally coated resin. or electro-insulating varnish, the straight part of the coil or strip is wrapped with a layer of electro-insulating asbestos paper impregnated with varnish on one side or thermosetting resin, the side is coated with a resin inside, then the material is wrapped - 730013 73 001 4 with a protective foil, for example, triacetate foil and ironed on at a higher temperature, the pressing parameters, ie both the pressure force, temperature and pressing time, depend on the type of varnishes or resins used and the size of the coil or rod. After pressing, the protective material applied only for pressing is removed and the coil or rod is prepared on the straight part for the main insulation. The coil or rod prepared in this way has a good connection of coils or wires in one whole, smooth and even surface. external and relatively well filled inequalities between the coils or wires under the asbestos paper layer. After putting on the prepared coil or rod the main insulation with an appropriate amount of electrical insulating material, for example mica tape, the straight part of the coil or rod is wrapped around of thin, electrically insulating asbestos paper previously impregnated with varnish or thermosetting resin on one side, then wrapped with a protective material and pressed at an elevated temperature, the pressing parameters depending on the type of main insulation used, the type of asbestos paper and the size of the coil or a bar. After pressing, the protective material used for pressing is removed. The outer layer prepared in this way has good mechanical properties at relatively low cost, and is particularly advantageous for applying a semi-conductive lacquer layer. A known semi-conductive layer with a lacquer with a low surface resistance is applied to the coils or winding rods at higher voltage. PL PL