Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 05.05.1973 Opis catentówy opublikowano: 30.09.1974 72115 KI. 63c,53/03 MKP B60t 17/20 Twórcy wynalazku: Janusz Wróblewski, Andrzej Frankowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Centralny Osrodek Badawczo-Roz¬ wojowy „ZREMB", Warszawa (Polska) i n a ni Powietrzny uklad hamulcowy do przyczep i naczep Przedmiotem wynalazku je&t powietrzny uklad hamulcowy do przyczep i naczep laczonych z ciag¬ nikami drogowymi; uruchamiany elektrycznie z eiagmka i majacy zastosowanie w przypadku ko¬ niecznosci gwaltownego zahamowania.Znane powietrzne uklady hamulcowe jednoprze- wodowe, dwuprzewodowe oraz kombinowane, sto¬ sowane w przyczepach i naczepach drogowych, skladaja sie z zawodów powietrznych polaczonych przewodami ze zbiornikiem powietrza, silownikami hamulcowymi i zlaczami. Uruchamianie tyeh ha¬ mulców przy zwyklym i gwaltownym hamowaniu doikomude sie za pomoca zaworu glównego polaczo¬ nego z pedalem hamulcowym ciagnika. Zawór glówny wytwarza impuls powietrzny, który jest przekazywany do zaworu sterujacego przyczepy lufo naczepy, powodujac przelsterowanie tego zawodu i przeplyw sprezonego powietaa ze zbiornika przy¬ czepy lub naczepy do silowników uruchamiajacych hamulce mechaniczne przy kotaeh pojazdu. Gdy przyczep lub naczep jest wiecej niz jedna, wtedy kazda z nich wyposazona je&t w osobny uklad ha¬ mulcowy. Wada opisanych ukladów hamulcowych jest powolnosc przekazywania impulsu powietrzne¬ go z ciagnika do zaworu steruijajcego przyczepy lub naczepy. Powoduje to wydluzenie drogi hamowa¬ nia zestawu zlozonego z ciagnika i przyczepy lub naczepy, co jest szczególnie' niekorzystnie przy po¬ jazdach dlugich oraz zlozonych z kilku przyczep lub naczep. Druga wada opisanych ukladów hamulco- 10 15 25 30 wych jest to, ze najpierw zaczyna hamowac ciag¬ nik, a dopiero potem przyczepa lub naczepa i ko¬ lejno dalsze przyczepy wzglednie naczepy. Piowo- duje to niebezpieczenstwo najezdzania ciagnietych pojazdów na ciagnik.Gelem wynalazku jest opracowanie powietrznego ukladu hamulcowego do przyczep lub naczep wcho¬ dzacych w sklad zestawu drogowego, który to uklad przyspieszalby dzialanie hamulców i przez to skra¬ cal droge hamowania tego zestawu — w przytpatifcu koniecznosci gwaltownego zahamowania.Ol ten osiagnieto wedlug wynalazku przez wy¬ posazenie powietrznego ukladu hamulcowego przy¬ czep lub naczep w powietrzny zawór elektromagne¬ tyczny, który zostal polaczony z kontaktem elek¬ trycznym zasilanym z ciagnika i uruchamianym zfl pomoca pedalu hamulcowego ciagnika — w kon¬ cowej fazie ruchu tego pedalu. Dzieki temu .urucha¬ mianie hamulców przyczepy lufo naczepy albo kil¬ ku takich pojazdów dokonywane jest za posred¬ nictwem pradu elektrycznego zamiast impulsu po¬ wietrznego przekazywanego z glównego zaworu ciagnika. Polaczenie kontaktu elektrycznego z pe¬ dalem hamulcowym pozwala na regulacje chwili zeltkniecia styków tego kontaktu, które nastepuje tuz przed calkowitym wcisnieciem pedalu hamul¬ cowego ciagnika. W wyniku tego prad elektryczny doplywa do jednego lub wiecej powietrznych za¬ worów elektromagnetycznych umieszczonylch na przyczepie lub naczepie, wzglednie na kilku takich 7211572115 pojazdach. Zaleznie od zastosowania wynalazku w instalacji hamulcowej jednoprzewodowej lufo dwu- przewodolwej albo kombinowanej oraz zaleznie od konstrukcji powietrznego zaworu elektromagnetycz¬ nego, zawór ten jest zamontowany na przewodzie zasilajacyin przyczepy lub naczepy szeregowo, lub bocznikówo albo zamontowany jest na przewodzie laczacym zbiornik powietrza z przewodem steruja¬ cym zaworu sterujacego przyczepy lufo naczepy, albo zamontowany jest na przewodzie laczacym zbiornik powietrza z silownikami hamulcowymi.Przy umieszczeniu powietrznego zaworu elektro¬ magnetycznego na przewodzie zasilajacym lub na przewodzie laczacym zbiornik powietrza z przewo¬ dem sterujacym zaworu sterujacego, powietrzny za¬ wór elektromagnetyczny powoduje przesterowamie zaworu sterujacego przyczepy lufo naczeipy impul¬ sem powietrznym wyprzedzajacym impuls wytwo¬ rzony przez zawór glówny ciagnika. W przypadku (umieszczenia powietrznego zaworu elektromagne¬ tycznego na przewodzie laczacym zbiiornlk powie¬ trza z silownikami hamulcowymi, uruchomienie tych silowników nastepuje bez posrednictwa zaworu ste¬ rujacego przyczepy lufo naczepy.Uklad wedlug wynalazku pozwala na wyrugowa¬ nie czasu potrzebnego na dojscie impulsu powietrz¬ nego glównego zaworu ciagnika do zaworów steru¬ jacych przyczep lub naczep. Ponadto uklad umoz¬ liwia równoczesne z ciagnikiem, a nawet nieco wczesniejsze, hamowanie przyczep i naczep, przez co unika sie najezdzania tych pojazdów na ciagnik przy gwaltownym zahamowaniu. W ukladzie tym uzyskuje sie lagodne i progresywne hamowanie przy nie calkowitym wcisnieciu pedalu hamulco¬ wego. Zapewnia równiez slabsze lub mocniejsze ha¬ mowanie, zaleznie od ustawienia regulatora sily ha¬ mowania — w przypadku, gdy powietrzny zawór elektromagnetyczny zamontowany jest na przewo¬ dzie zasilajacym przyczepy lub naczepy, albo gdy zawór ten znajduje sie na przewodzie laczacym zbiornik powietrza z przewodem isterujacym zawo¬ ru sterujacego. Ponadto uklad zapewnia normalne hamowanie zestawu drogowego w przypadku przer¬ wy w doplywie pradu do powietrznych zaworów elektromagnetycznych, zas w przypadku uszkodze¬ nia lub zaciecia sie któregos z tych zaworów na¬ stepuje samoczynne zahamowanie przyczepy lufo na¬ czepy, albo istnieje nadal moznosc normalnego ha¬ mowania.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie uklad hamulcowy jedno- przewodowy, fig. 2 — szczegól „A" zaznaczony na fig.11 przedstawiajacy bocznicowe zamontowanie powietrznego zaworu elektromagnetycznego, fig. 3 — schematycznie odmiane ukladu hamulcowego Jetittaprzawodowego, fig. 4 — schematycznie uklad hamulcowy dwuprzewodowy, fig. 5 — szczegól „A" naznaczony na fig. 4 przedstawiajacy bocznikowe ^•fiaontowanie powietrznego zaworu elefctromagne- fycroegó, fig. 6 i fig. 7 — schematycznie odmiany ukladu dwuprzewodowego, fig. 8 — schematycznie uklad hamulcowy kombinowany, fig. 9 — szcze¬ gól „C zaznaczony na fig. 8 przedstawiajacy bocz¬ nikowe zamontowanie powietrznego zaworu elek¬ tromagnetycznego, fig. io i fig. li — sctoemajtycwie odmiany ukladu kombinowanego.Jak uwidoczniono na fig. 1, fig. 3, £g» 4, fig* 6 i fig. 7 czesc 1 ukladu hamulcowego, obwlwiiona 5 cienka linia ciagla, znajduje sie na ciagAu, zas uwidoczniona na fig. 1, fig. 3, fig. 4, fig. «, fig. 7, fig. 8, fig. 9, fig. 10 i fig. 11 czesc 2 ukladu hamul¬ cowego, obwiedziona równiez cienka bant^ciagla, znajduje sie na kazdej przyczepie lub naczepie. 10 W sklad czesci 1 ukladu hamulcowego wchodzi pe¬ dal hamulcowy 3, który uruchamia zawór glówny 4 polaczony ze zbiornikiem 5 powietrza. W sklad cze¬ sci 1 ukladu wchodzi równiez kontakt elektryczny 6 oraz przewód powietrzny 7 zakonczony zlaczem 15 powietrznym 8. Przy pedale hamulcowym 3 umie¬ szczony jest regulowany zderzak 9. Do kontaktu elektrycznego 6 dolaczony jest elektryczny przewód zasilajacy 10 oraz przewody elektryczne 11 zakon¬ czone zlaczami.elektrycznymi 12. W sklad czesci 2 20 ukladu hamulcowego wchodzi zlacze powietrzne 8, polaczone przewodem zasilajacym 13 i przewodem posrednim 14 z zaworem sterujacym 15. Zawór ten polaczony jest przewodem 16 ze zbiornikiem 17 po¬ wietrza. Bezposrednio przy zaworze sterujacym 15 25 znajduje sie regulator 18 sily hamowania polaczo¬ ny przewodami 19 i 20 z silownikami 21 hamulco¬ wymi. Do przewodu zasilajacego 13 wlaczony jest szeregowo (fig. 1) lub bocznikowo (fig. 2) powietrz¬ ny zawór elektromagnetyczny 22 sterowany prze- 30 wodami elektrycznymi 23.Uwidoczniona na fig. 3 czesc 1 ukladu hamulco¬ wego jest identyczna z czescia 1 ukladu hamulco¬ wego na fig. 1, zas czesc 2 tego ukladu rózni sie je¬ dynie umieszczeniem powietrznego zaworu elek- 35 tromagnetytznego 22. Zawór ten umieszczony jest na przewodzie powietrznym 24 laczacym zbiornik 17 powietrza z przewodem 19 biegnacym od regu¬ latora 18 do silowników 21 hamulcowych.W sklad 'Uwidocznionej na fig. 4 czesci 1 ukladu 40 hamulcowego wchodzi pedal hamulcowy 3 oraz za¬ wór glówny 25 polaczony ze zbiornikiem 5 powie¬ trza. Od zaworu 25 wyprowadzone sa dwa powietrz¬ ne przewody: przewód zasilajacy 26 i przewód ste¬ rujacy 27, zakonczone zlaczami powietrznymi 8. 45 Przewody te sluza do ipolaczentia czesci 1 ukladu ha¬ mulcowego z czescia 2 tego ukladu. U dolu peda¬ lu znajduje sie regulowany zderzak 9, a pod nim kontakt elektryczny 6. Do kontaktu tego dolaczony jest elektryczny przewód zasilajacy 10 oraz prze- 50 wody elektryczne 11 zakonczone zlaczami elektrycz¬ nymi 12. W sklad czesci 2 ukladu hamulcowego wchodza dwa zlacza powietrzne 8, przewód zasila¬ jacy 28, przewód posredni 29 oraz przewód steru¬ jacy 30. 55 Przewody te polaczone sa z zarworem isterujacym 31. Zawór 31 polaczony jest przewodem 16 ze zbior¬ nikiem 17 powietrza. Bezposrednio przy zaworze sterujacym 31 znajduje sie regulator 1S sily hamo¬ wania polaczony przewodami 19 i 2t z silownikami 60 21 hamulcowymi. Do przewodu zasilajacego 28 wlaczony jest szeregowo (fig. 4) lub bocznikowe (fig. 5) powietrzny zawór elektromagnetyczny 22 sterowany przewodami elefctrytaznymi 21 Uwidoczniona na fig. 8 czesc 1 ukladu ihamulco- 65 wego jest identyczna z czescia 1 (Ukladu na jfiig. 4,72115 6 20 zas czesc 2 rozni sie jedynie Umieszczeniem po¬ wietrznego zaworu elektromagnetycznego 22. Zawór ten umieszczony jest na przewodzie 32 laczacym zbiornik 17 powietrza z przewodem sterujacym 30.Pokazana na fig. 7 czesc 1 ukladu hamulcowego jest 5 identyczna z czescia 1 na fig. 6, zas czesc 2 ukladu hamulcowego rózni sie jedynie umieszczeniem po¬ wietrznego zaworu elektromagnetycznego 22, który na fig. 7 zamontowany jest na przewodzie powietrz¬ nym 24, laczacym zbiornik 17 (powietrza z przewo- 30 dem 19 biegnacym od regulatora 18 do silowników 21 hamulcowych.W sklad czesci 2 ukladu hamulcowego uwidocz¬ nionej na fig. 8 wchodza trzy zlacza powietrzne 8, przewód zasilajacy 33 instalacji hamulcowej jedno- 15 przewodowej i dwuprzewodowej, pracujacych przy cisnieniu ok. 5 kG/cm2, przewód posredni 34, prze¬ wód zasilajacy 28 instalacji dwuprzewodowej, pra¬ cujacej przy cisnieniu okolo 7 kG/cm2, oraz (prze¬ wód sterujacy 30 instalacji dwuprzewodowych, pra¬ cujacych przy obu cisnieniach. Na przewodzie zasi¬ lajacym 28 zamontowany jest zawór redukcyjny 36, redukujacy cisnienie powietrza z okolo 7 kG/cm*. do okolo 5 kG/cms. Przewody 28, 30, 33 i 34 pola¬ czone sa z zaworem sterujacym 31, kitóry laczy sie 25 za posrednictwem przewodu 16 ze zbiornikiem 17 powietrza. Bezposrednio przy zaworze sterujacym 31 znajduje sie regulator 18 sily hamowania pola¬ czony przewodami 19 i 20 z silownikami hamulco¬ wymi 21. Do przewodu zasilajacego 33 wlaczony M jest szeregowo (fig. 8) Lub bocznikowo (fig. 9) po¬ wietrzny zawór eieMromagnety«zny 22 sterowany przewodami elektrycznymi 23, zakonczonymi zla¬ czami elektrycznymi 12.Uwidoczniona na fig. 10 czesc 2 ukladu hamulco¬ wego rózni sie od czesci 2 pokazanej na lig. 8 je¬ dynie usytuowaniem powietrznego zaworu elektro¬ magnetycznego 22, który na fig. 10 zamontowany jest na dodatkowym przewodzie 32 laczacym zbior¬ nik 17 powietrza z przewodem sterujacym 30 i za¬ worem sterujacym 31.Uwidoczniona na fig. 11 czesc 2 ukladu hamulco¬ wego rózni sie od czesci 2 na fig. 10 tym, ze po¬ wietrzny zawór elektromagnetyczny 22 znajduje sie na przewodzie powietrznym 24, laczacym zbiornik 17 powietrza z przewodem 19.Dzialanie ukladu hamulcowego jednoprzewodowe- go kowitym wcisnieciu pedalu hamulcowego 3, regu¬ lowany zderzak 9 naciska na kontakt elektryczny 6 so zasilany pradem z ciagnika poprzez elektryczny przewód zasilajacy 10. Zwarcie styków kontaktu powoduje zamkniecie obwodu przewodów elektrycz¬ nych 11 i przesterowanie powietrznego zaworu elektromagnetycznego 22. Zawór ten, który w roz- 55 wiazaniu szeregowym przed wlaczeniem pradu przepuszczal powietrze do zaworu sterujacego 15, teraz zamyka dostep powietrza z przewodu zasila¬ jacego 13, a wypuszcza powietrze z przewodu po¬ sredniego 14 do atmosfery. W rozwiazaniu wedlug w fig. 2 powietrzny zawór elektromagnetyczny 22 po wlaczeniu pradu wypuszcza powietrze z obu prze¬ wodów 13 i 14 do atmosfery. Wypuszczenie powie¬ trza z przewodu posredniego 14, albo równoczesnie z tego przewodu i przewodu zasilajacego 13, powo- 65 35 40 45 duje przesterowanie zaworu sterujacego 15 i (prze¬ plyw powietrza ze zbiornika 17 powietrza poprzez zawór sterujacy 15, regulator 18, przewody 19 i 20 do silowników hamulcowych 21.W ten sposób przyczepa lufo naczepa zostaje za¬ hamowana. Niezaleznie od tego nacisniecie pedalu hamulcowego 3, powoduje przesterowanie zaworu glównego 4, a przez to spadek cisnienia w przewo¬ dzie zasilajacym 13, co spowoduje zahamowanie przyczepy lub naczepy bez udzialu powietrznego zaworu elektromagnetycznego 22, czyli przy niecal¬ kowitym wcisnieciu pedalu hamulcowego 3, a takze w przypadku, gdyby zawór ten nie dzialal z powodu na przyklad braku doplywu pradu.Jezeli zas powietrzny zawór elektromagnetyczny 22 zadzialal, to po lekkim zwolnieniu nacisku na pedal hamulcowy 3 nastepuje przerwanie pradu w obwodzie tego zaworu, przez co zamyka on wylot do atmosfery, jednakze przewód zasilajacy 13 laczy sie nadal z atmosfera poprzez zawór glówny 4.Wskutek tego przyczepa lub naczepa pozostaje na¬ dal zahamowana, ale nie powietrznym zaworem elektromagnetycznym 22, lecz zaworem glównym 4.Po calkowitym zwolnieniu nacisku na pedal hamul¬ cowy 3, zawór glówny 4 powoduje odhamowanie przyczepy lufo naczepy. W raizie przerwy w doplywie pradu do powietrznego zaworu elektromagnetycz¬ nego 22 przy odhamowaniu, wylot powietrza do atmosfery zostanie samoczynnie przez zawór ten zamkniety i hamulce zostana odhamowane.Dzialanie ukladu hamulcowego jednoprzewodowe- go pokazanego na fig. 3 polega na tyra, ze po cal¬ kowitym wcisnieciu pedalu hamulcowego 3 1 prze- sterowaniu powietrznego zaworu elektromagnetycz¬ nego 22, zawór ten laczy zbiornik powietrza 17 z przewodami 19 i 20 oraz z silownikami 'hamulco¬ wymi 21 powodujac zahamowanie przyczepy lub na¬ czepy niezaleznie od dzialania zaworu glównego 4 i zaworu sterujacego 15. Nie mniej zawory te przy nacisnieciu pedalu hamulcowego 3 dzialaja normal¬ nie i w razie nie zadzialania powietrznego zaworu elektromagnetycznego 22 spowoduja normalne ha¬ mowanie przyczepy lub naczepy. iPrzy zwalnianiu nacisku na pedal hamulcowy 3 powietrzny zawór elektromagnetyczny 22 zamyka przelot powietrza ze zbiornika powietrza 17 do silowników hamulco¬ wych 21, a przyczepa lub naczepa zostaje odhamo- wana za pomoca zaworu glównego 4 i zaworu ste¬ rujacego 15 po calkowitym zwolnieniu nacisku na pedal hamulcowy 3. W razie przerwy w doplywie pradu do powietrznego zaworu elektromagnetycz¬ nego 22 przy odhamowaniu, przyczepa lub naczepa zostanie samoczynnie przez ten zawór odhamowana.Dzialanie ukladu hamulcowego dwuprzewodowego pokazanego na fig. 4 polega na wypuszczeniu po¬ wietrza przez powietrzny zawór elektromagnetycz¬ ny 22 z przewodu posredniego 29 do atmosfery, przez co przyczepa lub naczepa zostaje zahamowa¬ na w podobny sposób, jak w ukladzie przedstawio¬ nym na fig. (L. Niezaleznie od tego przyczepa lub naczepa hamowana jest zaworem glównym 25 wy¬ sylajacym powietrzny impuls cisnieniowy do za¬ woru sterujacego 31. Odhamowanie przyczepy lub naczepy nastepuje po calkowitym zwolnieniu peda¬ lu hamulcowego 3.T2U5 Dzialanie powietrznego zaworu elektromagne¬ tycznego 22 wmontowanego jak na fig. 5 haapauJców dwuprzewodowyicfti, jest podobne do dzialania tego zaworu wmontowanego wedlug ©g. 2 i nie- zmienia ono dzialania ukladu wedlug fig. 4.Dzialanie ukladu hamulcowego dwuprzewodowe¬ go pokazanego na fig. 6 polega na wpuszczeniu przez powietrzny zawór elektromagnetyczny 22 po¬ wietrza ze zbiornika powietrza 17 do przewodu ste¬ rujacego 30, które to powietnze stanowi impuls cis¬ nieniowy dla zaworu sterujacego SI. Niezaleznie od tego przyczepa lufo naczepa hamowana jest zaworem glównym 25 wysylajacym powietrzny impuls cisnie¬ niowy przewodem sterujacym 30 do zaworu steru¬ jacego 31. Gdhamowanie przyczepy lufo naczepy na¬ stepuje po calkowitym zwolnieniu pedalu 3.Dzialanie ukladu hamulcowego dwuprzewodowego pokazanego na fig. 7 polega na .tym, ze powietrzny zawór elektromagnetyczny 22 powoduje przeplyw powiietrza •bezposrednio ze zb&ornika powietrza 17 przewodami 24, 19, 20 do silowników hamulcowych 21 powodujac zahamowanie przyczepy lufo naczepy niezaleznie od dzialania zaworu glównego 25 i za¬ woru sterujacego 31. Dzieje sie to w sposób podob¬ ny do opisanego przy omawianiu fig. 3.Dzialanie ukladu hamulcowego kombinowanego pokazanego na fig. 8 polega na wypuszczeniu przez powietrzny zawór elektromagnetyczny 22 powietrza z przewodu posredniego 34. Hamowanie i odhamo¬ wanie przyczepy lub naczepy odbywa isde w podob¬ ny sposób, jak w ukladzie przedstawionym na fig. 4.Dzialanie powietrznego zaworu elektromagnetycz¬ nego 22 wmontowanego jak na fig. 9 jest podobne do dzialania tego zaworu wmontowanego wedlug fig. 2 i nie zmienia ono dzialania ukladu wedlug fig. 8.Dzialanie ukladu hamulcowego kombinowanego 5 pokazanego na fig. 10 jest identycsne z dzialaniem ukladu przedstawionego na fig. G.Dzialanie ukladu hamulcowego kombinowanego wedlug fig. U jest takie ¦same, jak dzialanie ukladu pokazanego na fig. 3 i ifóg. 7. 10 PL PL