Pierwszenstwo: 11.02,1971 (P. 146152) Zgloszenie ogloszono: 15.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 21.09.1974 72040 KI. 42h,34/13 MKP G02b 27/30 CZYTELNIA Urzedu Pofentowego Twórca wynalazku: Adam Kolasa Uprawniony z patentu tymczasowego: Filmowy Osrodek Badawczo-Roz¬ wojowy „TECHFILM", Warszawa (Pofeka) Optyczno-elektroniczny autokolimator Przedmiotem wynalazku jest optyczno-elektro- niczny autokolimator do kontroli i 'Ustawienia obiektywów w kamerach filmowych i telewizyj¬ nych, w aparatach fotograficznych, (projektorach itp.Znane sa rozwiazania autokolLmatora, zawieraja¬ ce plytki autokolimacyjna i okularowa. Ustawienie obiektywu w kamerze lub projektorze odbywa isie na podstawie oceny obrazu testu plytki okularowej.Jakosc odwzorowania testu w aiutokolmatorze w duzym stopniu zalezy od wlasciwosci i jakosci optycznej sprawdzanego obiektywu. W przypadku niskiej jakosci obrazu testowego, kontrola ustawie¬ nia obiektywu jest bardzo utrudniona, a wyniki uzyskane sa malo dokladne. Wada tych rozwiazan jest to, ze nie pozwalaja w sposób obiektywny na przeprowadzenie kontroli i ustawienie obiektywów w kamerach filmowych i telewizyjnych, projekto¬ rach, aparatach fotograficznych itp.Celem wynalazku jest -usuniecie wyzej wspomnia¬ nych niedogodnosci.Cel ten osiagnieto dzieki zaprojektowaniu auto- kolimatora optyczno-elektronicznego, zawierajacego wirujacy test, który stanowia grupy linii o zmiennej czestotliwosci przestrzennej oraz glowice analizuja¬ ca w postaci obiektywu mikroskopowego wraz ze szczelina, filtrem korekcyjnym i powielaczem foto- elektronicznym.Urzadzenie wedlug wynalazku pozwala na prze¬ prowadzenie kontroli i ustawienia obiektywów w kamerach filmowych i telewizyjnych, projekto- 10 15 25 raich i aparatach fotograficznych w sposób obiek¬ tywny.Urzadzenie to ipozwala na dokonywanie badan i pomiarów obiektywów w czasie normalnej pracy kamery lub projektora. Autokolimator wedlug wy¬ nalazku pozwala na przeprowadzenie badan jako¬ sciowych obiektywów i filtrów szklanych, polega¬ jacych na pomiarach charakterystyk czestotliwo- sciowo-kontrastowych.Przy pomocy tego autokolimatora przeprowadza sie wyznaczanie optymalnych plasizczyzn odwzoro¬ wania i optymalnych liczb otworowych oraz spraw¬ dzanie i cechowanie skal odleglosci obiektywów zdjeciowych i fotograficznych.Autokolimator wedlug wynalazku pozwala na badanie stalosci plaszczyzny odwzorowania, przy zmianie ogniskowej transfokatorów oraiz na kontro¬ le i pomiary odleglosci oporowej obiektywów sto¬ sowanych w kamerach filmowych, telewizyjnych i aparatach fotograficznych, jak równiez na badania i pomiary pulsacji itasmy w kanale filmowym pro¬ jektora i kamery. Urzadzeniem tym mozemy prze¬ prowadzac badania astygmatyzmu.Przedmiot wynalazku zostal przedstawiony na rysunku, na którym uwidoczniono schemat ideowy optyczno-elektronicznego autokolimatora.Unzadzenie wedlug wynalazku zawiera obiektyw autokolimacyjny 1 zamieszczony w obudowie, w której umieszczono zespól pryzmatów 2 mogacy przesuwac sie za pomoca bebna odleglosciowego 3. 7204072040 Przed zespolem pryzmatów 2 wzdluz osi optycznej znajduje sie pryzmat p^lprzepuszczalny 4, pod któ¬ rym z kolei znajduje sie test tarczowy 5 o znanej czestotliwosci przestrzennej oswietlany oswietla¬ czem 6. Za pryzmatem pólprzepuszczalnym 4 wzdluz osi optycznej umieszczono obiektyw mikroskopowy 7, polaczony ze szczelina mechaniczna 8, filtrem korekcyjnym 9 i powielaczem ifotoelektronliicznym 10 tworzac zespól w postaci glowicy analizujacej.Urzadzenie wedlug wynalazku pracuje w sposób opisany nizej.Wirujacy test tarczowy 5 o ramiennej czestotliwo¬ sci przestrzennej moduluje strumien swietlny oswietlacza 6. Za pomoca pó^przepuszczadnego pryz¬ matu- 4 zmodulowana wiazka promieni swietlnych zostaje zalamana pod katem 45° w kierunku zespo¬ lu pryzmatów prostokatnych 2. Swiatlo po odbiciu od pryzmatów prostokatnych 2 przechodzi przez obiektyw autokolimacyjny 1.Jezeli beben odleglosciowy 3, sluzacy do wzdluz¬ nego przesuwania pryzmatów 2, bedzie ustawiony w ten sposób, ze wirujaca tarcza testowa 5 bedzie znajdowac sie w plaszczyznie ogniskowej obiekty¬ wu 1, to swiatlo wychodzace z tego obiektywu be¬ dzie wiazka skoMmowana. Jezeli skolimowana wiazka swiatla bedzie padac na zwierciadlo plaskie, ustawione przed obiektywem autokolimatora 1 i prostopadle do jego osi, to po odbiciu od tego zwierciadla swiatlo ponownie przejdzie przez obiek¬ tyw 1, gdzie zalamuje sie na pryzmacie 2 i po przej¬ sciu przez pryzmat pólprzepuszczalny 4 wpada do glowicy analizujacej.Zmodulowane swiatlo wpadajace do glowicy ana¬ lizujacej przechodzi przez obiektyw mikroskopowy 7 i pada na szczeline mechaniczna 8 gdzie jest ana¬ lizowane. Analizie podlega rozklad luminanoji w obrazie testu. Jezeli glowica analizujaca bedzie polaczona za posrednictwem powielacza fotoelektro- nowego 10 z oscyloskopem, to rezultat mikrofoto- mekowania mozna obserwowac na ekranie lampy oscyloskopowej. Uzyskany wynik bedzie przedsta¬ wial charakterystyke czestotliwosciowo-kontrastowa autokolimatora. Jezeli optyczno-elektroniozny auto¬ koiimator wedlug wynalazku ustawi sie przed sprawdzanym obiektywem kamery z zalozona tasma w kanale filmowym, to skolimowana wiazka swiatla przechodzi przez obiektyw kamery. Obraz wzorowany zostanie w plaszczyznie ogniskowej obiektywu badanego. Jezeli plaszczyzna ogniskowa obiektywu kamery bedzie pokrywala sie z plasz¬ czyzna tasmy w kanale filmowym, to swiatlo odbite od tasmy przechodzi przez obiektyw sprawdzany i wpada do obiektywu autokolimatora jako wiazka skolimowana. Obraz testu utworzony w plaszczyz¬ nie przedmiotowej obiektywu mikroskopowego ana¬ lizowany jest przez glowice analizujaca.W tym przypadku rezultat mikrofotometrowania obserwowany na ekranie lampy oscyloskopowej przedstawia laczna charakterystyke jakosciowa przyrzadu i obiektywu sprawdzanego. Oceny jako¬ sciowej obiektywu sprawdzanego dokonuje sie przez porównanie charakterystyki przyrzadu i elementu sprawdzanego z charakterystyka samego przyrzadu. 5 Bnzy bardzo dokladnej kontroli jakosciowej bada¬ nego obiektywu charakterystyki czestotliwosciowo- -ikontrastowe powinny byc zmierzone w dwóch kierunkach linii do siebie prostopadlych. Tarcza testowa 5 lacznie z napedem synchronicznym za- io mocowana jest w ten sposób, ze Mnie moga byc pochylone w zakresie katów od 0—00° w plaszczyz¬ nie równoleglej do osi optycznej autokolimatora i obiektywu sprawdzanego. Glowica analizujaca posiada azymutalna regulacje szczeliny mechanicz- 15 nej takze w przedziale katów od 0—00°. Wyzej po¬ dane rozwiazanie napedu tarczy i regulacji szczeliny mechanicznej glowicy analizujacej pozwala na ja¬ kosciowe badanie obiektywów przy polozeniu linii testu w dwóch kierunkach wzajemnie do siebie 20 prostopadlych, dzieki temu mozna badac astygma- tyzm obiektywów.Badania jakosciowe filtrów szklanych oraz plytek ochronnych, które mocowane sa przed obiektywem 1 kamery i uzywane w czasie zdjec, przebiegaja 25 w sposób podobny jak w obiektywach. Filtr badany umieszcza sie w wiazce skolimowainej miedzy obiek¬ tywem kamery i obiektywem autokolimatora. Oceny jakosciowej filtrów dokonuje sie przez porównacie charakterystyk w czasie pomiarów z filtrem so i obiektywem oraz bez filtra. Przy pozostalych ba¬ daniach w zakresie podanym na poczatku opraco¬ wania poslugujemy sie bebnem odleglosciowym 3 optyczno-elektronicznego autokolimatora, który po¬ zwala na wykonywanie, pomiarów wartosci odchy- 35 lek toadz wielkosci nas interesujacych.Optyczno-elektroniczny autokoiimator wedlug wynalazku pozwala na badanie i pomiary zlozonych ukladów optycznych w szerokim zakresie. Autoko¬ iimator pozwala na wykrycie bledów w sposób 40 kompleksowy w odwzorowaniu obrazu wnoszone przez wadliwa jakosc lub niewlasciwe ustawienie obiektywu. Przy ocenie jakosci odwzorowania obra¬ zu i przy wykonywaniu pomiarów za pomoca op- tyczno-elektronicznego autokolimatora nie wystepu- 45 ja bledy oceny subiektywnej* PL