Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 15.03.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.11.1974 71880 KI. 21c, 19/07 MKP H02g 9/02 Twórcawynalazku: Piotr Wiercigroch Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Energetyczne Okregu Poludniowego — Przedsiebiorstwo Panstwowe Zaklad Energetyczny Bielsko-Biala, Bielsko-Biala, (Polska) Sposób bezwykopowego ukladania uziomów wstegowych i urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób bezwykopowego ukladania elektrycznych uziomów wstegowych z bednarki, linki itp. oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu z przeznaczeniem do zabudowy pod rama nosna samochodu ciezarowego terenowego.Do tej pory uziomy wstegowe ukladano metoda recznego zakopywania. Mozliwe tez jest ukladanie w ro¬ wach wykonanych specjalnymi koparkami lancuchowymi lub glebofrezarkami. Zasyp reczny lub plugiem spychacza.Ukladanie reczne jest kosztowne i klopotliwe z uwagi na deficyt sily roboczej do takich prac, ukladanie przy uzyciu koparki i spychacza kosztowne równiez z uwagi na maly stopien wykorzystania na jednym miejscu budowy. Nadto wyzej wymienione metody powoduja zmieszanie gleby uprawnej z warstwami martwymi.Opracowany sposób i urzadzenie do ukladania bezwykopowego uziomów w gruntach do III kategorii wlacznie, prawie calkowicie eliminuje wykopy reczne oraz reczne zasypywanie wykopów, wymaga stosowania jedynie latwego do wykonania narzedzia, i nie kosztownego, mozliwego do zamontowania na dowolnym ciag¬ niku terenowym, najlepiej na samochodzie ciezarowym terenowym o nosnosci powyzej 2 ton. Mozliwe jest wyeliminowanie calkowicie wykopów recznych, uzywajac np. swidra ziemnego. Nadto niniejszy sposób nie powoduje pogorszenia struktury rolnej gleby, co zmniejsza szkody.Bezwykopowe zaglebianie uziomów polega na wciaganiu wstegi uziemiajacej przy uzyciu noza ze stali o wysokiej wytrzymalosci np. stal NZ3 lub NC6. Nóz nalezy wykonac w ksztalcie miecza tatarskiego i ustawic w obszarze katów przedsiebiernego 5° i zasiebiernego 20° przez co uzyskuje sie minimalizacje sil bocznych lamiacych nóz, gdyz ksztalt i uklad taki jest najbardziej samosterowny w gruncie.Rozpoczecie procesu zaglebiania zaczyna sie z wykopu wykonanego recznie lub mechanicznie np. swidrem ziemnym, nad który nalezy nadjechac samochodem lub innym ciagnikiem terenowym z zabudowanym uchwy¬ tem dla noza, wstawic nóz z zamocowana wstega uziemienia np. bednarka do wykopu — a drugi koniec noza zamocowac przegubowo w uchwycie pod samochodem z uzyciem bezpiecznika zabezpieczajacego nóz przed przeciazeniem. Uchwyt nalezy wykonac jako skladany, aby umozliwic normalne uzytkowanie samochodu. Jako2 71 880 samochód nalezy uzyc wóz terenowy z przekladnia terenowa i terenowym ogumieniem o ciezarze powyzej 2 ton, aby efektywne bylo zaglebianie na glebokosc do 0,65 m w gruntach nawet III kategorii. Uchwyt noza mozna przykrecic lub przyspawac do ramy nosnej samochodu. Konstrukcje uchwytu wykonac mozna ze stali konstrukcyjnej nawet pospolitej jakosci np. St3S. Bezpiecznik mozna wykonac w postaci trzpienia obciazonego sila tnaca, po przekroczeniu, której trzpien ulega przecieciu. Wielkosc sily scinajacej trzpien zalezna jest od wytrzymalosci ramy i innych elementów uzytego ciagnika.Bezwykopowe zaglebianie uziomów przynosi bardzo duze efekty ekonomiczne, przyspiesza realizacje wykonania uziemienia, zwalnia duzy potencjal ludzkiej sily roboczej w uciazliwych, niskoplatnych kategoriach robót.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym przedstawiono cale urzadzenie do bezwykopowego ukladania uziomów widziane prostopadle do osi ukladanego uziomu jako rzut pionowy. Nóz tnacy grunt 1 o ksztalcie miecza tatarskiego, posiadajacy w koncu dolnym ucho do przewle¬ czenia wstegi, z jakiej ma byc wykonany uziom. Przewleczenie wstegi i jej zamocowanie dowolnego rodzaju sciskiem np. typowa kausza do lin, jest nastepna czynnoscia po wykonaniu wykopu wstepnego i najechaniu wozu zzabrojonym przy pomocy trzpienia 5 zabezpieczajacego calosc konstrukcji przed przeciazeniem — nozem 1.Powyzsze czynnosci skladaja sie na pierwsza operacje zaglebiania uziomów metoda bezwykopowa. Warunkiem ich prawidlowego przebiegu jest wykonanie wykopu wstepnego o takiej glebokosci, aby nóz mozna bylo swo¬ bodnie ustawic w polozenie robocze. Glebokosc pograzania uziomów moze byc dowolnie dobrana przez przelo¬ zenie sruby 6 mocujacej nóz w pochwie 2 do jednego z trzech otworów. Nastepna operacja jest wcinanie noza w grunt, który wciaga zamocowana do niego wstege uziemiajaca. Czynnoscia wstepna do tej operacji jest rozciag¬ niecie po ziemi wstegi uziemiajacej na przedluzenie osi pracy projektowanego pograzenia uziomów. Warunkiem pomyslnego wykonania tej operacji jest grunt o kategorii mniejszej od klasy IV. Przy naprawieniu na bardziej zwarty grunt dziala bezpiecznik przeciazeniowy w postaci trzpienia 5. Wówczas trzpien ten ulega scieciu i nóz wychodzi na powierzchnie gruntu samoczynnie dzieki przegubowemu zamocowaniu na trzpieniu 3 do pochwy 2.Wówczas trzeba na odcinku wiekszego oporu uziom pograzyc innymi metodami np. recznie przy uzyciu lopat i lomów lub kilofów. Ostatnia operacja jest, po pomyslnym przebiegu pograzania wykonanie odczepu wstegi od noza. Mozna to wykonac przez najechanie do odpowiedniego wykopu koncowego lub po wyciagnieciu trzpienia 5 wyprowadzic nóz na powierzchnie gruntu. Nóz samoczynnie wychodzi na powierzchnie gruntu dzieki przegu¬ bowemu zabudowaniu pochwy.Cecha postaciowa noza jest ksztalt przypominajacy miecz tatarski oraz jego ustawienie w wyzej podanym polozeniu w stosunku do kierunku ciagniecia. Cecha konstrukcyjna jest zabudowa przegubowa umozliwiajaca swobodne przemieszczanie ciagnika po terenie dla dojazdu i odjazdu z miejsca pograzania uziomu oraz umozliwienie dzieki przegubowemu osadzeniu latwego i skutecznego zabezpieczenia przed przeciazeniem, jak tez wyprowadzenia z gruntu noza z wstega uziemiajaca. PL PL