Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 30.09.1974 71600 KI. 65h,5/16 MKP B63h 5/16 Twórcawynalazku: Jerzy Piskorz-Nalecki Uprawniony z patentu tymczasowego: Stocznia Szczecinska im. Adolfa Warskiego, Szczecin (Polska) Urzadzenie oplywowe do czesci rufowej okretu Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie oplywowe do czesci rufowej okretu wyrównujace doplyw wody do sruby napedowej okretów z napedem jednosrubowym lub srub usytuowanych w plaszczyznie symetrii okretów z napedem wielosrubowym.Doplyw wody do sruby napedowej w dotychczasowej praktyce projektowania okretów zapewnia sie poprzez odppwiednie uformowanie konstrukcji kadluba w poblizu sruby napedowej oraz uksztaltowanie samego okna srubowego to jest przestrzeni pomiedzy kadlubem okretu a przednia krawedzia steru, w której to przestrzeni umieszczona jest sruba napedowa. Okno srubowe wykonuje sie zwykle stosunkowo duze a ksztalt kadluba formuje sie w taki sposób aby zapewnic najlepszy doplyw wody do sruby.Dla ulatwienia doplywu wody do sruby napedowej stosuje sie równiez niesymetryczne ksztalty rufowej czesci kadluba majace na celu wyrównywanie warunków naplywu wody na skrzydla sruby po obu stronach rufowej cze sci kadluba okretu.Wspólna wada opisanych wyzej rozwiazan jest to, ze doplyw wody do sruby napedowej jest mimo wszystko utrudniony, a predkosc wody nabiegajacej na srube jest rózna w odpowiednich punktach po obu stronach plaszczyzny symetrii statku oraz po wysokosci, co jest wynikiem niesymetrii wywolanej praca sruby napedowej. W rezultacie sprawnosc napedowa sruby okretowej jest nizsza od mozliwej do osiagniecia, a wystepujaca ponadto nierównomiernosc obciazenia na skrzydlach sruby, jest przyczyna drgan kadluba okretu.Niesymetryczny ksztalt rufowej czesci kadluba polepsza sytuacje w pewnym zakresie obrotów i obciazenia sruby, ale ze wzgledu na niezmiennosc ksztaltów nie moze dzialac we wszystkich zakresach predkosci i obrotów sruby napedowej. Ponadto stosowany do budowy kadluba material jakim jest stal okretowa wymaga zachowania okreslonych minimalnych wymiarów, które nie pozwalaja na wykonanie zbyt smuklych ksztaltów koncowych czesci wodnic.Celem wynalazku jest umozliwienie zmiany ksztaltu i polozenia rufowej czesci okretu stosownie do wystepujacych warunków podczas plywania okretu, tak aby praca sruby byla najbardziej optymalna. Dalszym celem jest zmniejszenie drgan kadluba a takze uproszczenie wykonania jego konstrukcji w czesci rufowej okretu.Zadanie techniczne prowadzace do osiagniecia tego celu polega na tym, ze podczas budowy okretu wykonuje sie uproszczona konstrukcje czesci rufowej poprzez nadanie jej w rejonie przed sruba napedowa2 71600 prostych ksztaltów, która nastepnie uzupelnia sie elementem wykonanym z zasady z materialu innego niz material kadluba, na przyklad z tworzywa sztucznego lub z twardej zbrojonej gumy. Urzadzenie oplywowe posiadajace odpowiednio wyprofilowany element zblizony do ksztaltu kadluba moze byc wykonane jako nieruchome montowane na stale do konstrukcji kadluba lub jako ruchome posiadajace w pewnym zakresie mozliwosc zmiany ksztaltu i polozenia w wyniku dzialania sil hydrodynamicznych wystepujacych podczas pracy sruby. Montowane elementy moga równiez zmieniac swój ksztalt pod wplywem dzialania napedu sterujacego pozwalajacego na okreslone uksztaltowanie tej czesci okretu, w zaleznosci od potrzeby. Dia ulatwienia deformacji urzadzenia oplywowego wykonane konstrukcje elementów posiadaja wewnatrz wolne przestrzenie, które moga byc napelniane równiez woda.Zaleta rozwiazania wedlug wynalazku jest mozliwosc uzyskania bardziej smuklych ksztaltów rufowej czesci kadluba okretu w wyniku czego nastepuje polepszenie doplywu wody do sruby. Dalsza zaleta rozwiazania wedlug wynalazku jest mozliwosc uzyskania asymetrycznych ksztaltów kadluba w rufowej czesci zarówno o stalej formie jak równiez o zmiennym ksztalcie zaleznym od obrotów sruby i zanurzenia. Uzyskanym efektem z rozwiazania wedlug wynalazku jest polepszenie sprawnosci pracy sruby w szerokim zakresie obrotów i zanurze¬ nia, zlagodzenie drgan droga zmniejszenia nierównomiernosci doplywu wody do sruby oraz tlumienie uderzen hydrodynamicznych w wyniku zastosowania elastycznych materialów wzglednie konstrukcji powlokowych szczelnych lub nieszczelnych napelnionych wewnatrz woda.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony na rysunkach na których fig. 1 przedstawia widok boczny uproszczonej konstrukcji rufowej okretu z zamontowanym urzadzeniem oplywowym, a pozostale figury przedstawiaja przekroje poziome urzadzenia oplywowego w róznych odmianach wykonania przy czym na fig. 2 pokazano urzadzenie oplywowe wykonane zjednolitego materialu, a na fig. 3 urzadzenie oplywowe prózne wewnatrz, fig. 4 przedstawia urzadzenie oplywowe skladajace sie z elementów wykonanych z elastycznego tworzywa, fig. 5 — asymetryczne urzadzenie oplywowe przystosowane do niesymetrycznych ksztaltów rufowej czesci kadluba okretu, fig. 6 przedstawia urzadzenie oplywowe posiadajace otwory.Jak uwidoczniono na rysunku przyklad wykonania uproszczonej konstrukcji czesci rufowej polega na zakonczeniu w pewnym okreslonym miejscu rufowej czesci kadluba 1 plyta 2 prostopadla do plaszczyzny symetrii statku i polaczona z poszyciem zewnetrznym 3 w wyniku czego unika sie skomplikowanego formowa¬ nia poszycia zewnetrznego konstrukcji kadluba. Dla nadania calosci odpowiedniego ksztaltu wykonano z jednolitego materialu element 4, który obejmujac piaste walu srubowego 5 mocowany jest za posrednictwem srub 6 do plyty 7 bedacej czescia konstrukcji kadluba 1. Element 8 mocowany do plyty 7 posiada wewnatrz puste przestrzenie, które ulatwiaja jego deformacje pod wplywem naporu wody w wyniku czego nastepuje tlumienie drgan kadluba okretu.Inne rozwiazanie przedstawia element 9, który wykonany jest z plyt elastycznych 10 o okreslonej grubosci i odpowiednio wyprofilowanych tworzacych elastyczne zakonczenie rufowej czesci okretu umozliwiajac w ten sposób mozliwosc odchylania sie pod naporem wody. Calosc polaczona jest srubami 6 do plyty 7 bedacej /czescia konstrukcji kadluba 1. Deformacja elementów powoduje wyrównywanie predkosci doplywu wody do sruby napedowej z jednoczesnym tlumieniem drgan. Dla statków posiadajacych niesymetryczne ksztalty rufowej czesci kadluba okretu przewidziano element niesymetryczny 11, mocowany za pomoca srub 6 do plyty 13 która polaczonajest z plyta niesymetryczna 12 prostopadla do plaszczyzny symetrii okretu.Jeszcze inne rozwiazanie urzadzenia oplywowego przedstawia posiadajacy otwory 17 element 14 mocowa¬ ny do konstrukcji wsporczej plyty 15 w której znajduja sie otwory 16 pozwalajace na latwy przeplyw wody Oraz tlumienie drgan wywolanych praca sruby. PL PL