Urzadzenie do jednoczesnego otwierania i zamykania pras wieloplytowych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do jed¬ noczesnego otwierania i zamykania pras wieloply¬ towych, wyposazone w uklad do jednoczesnego przemieszczania wszystkich lub okreslonych rucho¬ mych plyt dociskowych prasy w kierunku do lub od stalej plyty dociskowej stolu prasy przy zamy¬ kaniu lub otwieraniu prasy z predkoscia w przy¬ blizeniu proporcjonalna do odstepu poszczególnych plyt dociskowych od nieruchomego stolu prasy przy calkowicie otwartej prasie, przez co pietra prasy sa zamykane i otwierane razem lub w gru¬ pach jednoczesnie przy tej samej predkosci wzgled¬ nej ruchu plyt. Urzadzenie ma zespoly zabezpie¬ czajace wymieniony uklad przed przeciazeniem w czasie prasowania i przeciwdzialajace wplywowi ciezaru plyt dociskowych na cisnienie powierz¬ chniowe w prasie.Znana konstrukcja pras wieloplytkowych charak¬ teryzuje sie tym, ze plyty spoczywaja na podpo¬ rach w ukladzie stopni w polozeniu umozliwiaja¬ cym przy calkowicie otwartej prasie zdejmowanie sklejonych plyt drewnopochodnych i zaladowywa¬ nie przedzialów nowym materialem.Przy zamykaniu prasy, plyty dociskowe zwie¬ rane kolejno w stos przez poruszajacy sie w góre dolny stól prasy z plyta dociskowa. Predkosc prze¬ mieszczania sie poszczególnych plyt dociskowych wzgledem siebie przy otwieraniu i zamykaniu pra¬ sy jest w kazdym przedziale taka sama i równa 10 15 25 30 predkosci poruszania sie dolnej plyty dociskowej ruchomego stolu prasy.Te konwencjonalne rozwiazanie wykazuje jednak szereg wad. Na przyklad przy prasowaniu plyt wiórowych, material jest wydmuchiwany z prasy na skutek podmuchu powstalego podczas zbyt szyb¬ kiego zamykania prasy. Przy prasowaniu róznego rodzaju plyt, na przyklad przy sklejaniu na goraco plyt wiórowych lub pilsniowych," kiedy w celu nadania im wymaganej faktury stosuje sie specjal¬ ne gladkie plyty, przy naglym otwarciu przedzia¬ lów zasysane sa duze ilosci szkodliwego kurzu, co w konsekwencji zmusza do czestego wylaczania prasy w celu jej oczyszczenia.W rezultacie predkosc ruchu plyty dociskowej musi byc w wymienionych przykladach ograni¬ czona do wielkosci najmniejszej, jaka byla kiedy¬ kolwiek stosowana, co oznacza strate na czasie i wydajnosci produkcji.Poniewaz pietra prasy zamykaja sie kolejno, okres stykania sie prasowanego materialu z górna plyta dociskowa jest w poszczególnych przedzialach jednakowy, co w przypadku sklejania na goraco moze stac sie przyczyna niepozadanych róznic w jakosci wyrobu, szczególnie przy ograniczonej pred¬ kosci zamykania prasy, gdy zachodza znaczne róz¬ nice w czasie zamykania poszczególnych jej pieter.Poniewaz plyty prasy sa skladane w stos, jedna na drugiej, cisnienie powierzchniowe w czasie pra¬ sowania jest w kazdym wyzszym pietrze mniejsze 714123 71412 4 o wartosc odpowiadajaca ciezarowi posredniej ply¬ ty dociskowej w czasie prasowania na goraco, na przyklad miekkich plyt pilsniowych wyrabianych metoda na mokro, w ostatniej fazie procesu skle¬ jania stosuje sie cisnienie powierzchniowe tego sa¬ mego rzedu, ile wynosi róznica w cisnieniach po¬ wierzchniowych w najnizszym i najwyzszym pie¬ trze, co powoduje duze róznice w grubosciach i ja¬ kosci wyrabianych plyt.Znane jest ograniczanie predkosci zamykania i otwierania poszczególnych pieter prasy w stosun¬ ku do predkosci przemieszczania sie ruchomego stolu prasy dla unikniecia wymienionych wad zna¬ nych pras wieloplytowych zwiazanych z tym, ze pietra prasy sa zamykane i otwierane kolejno. Do¬ konuje sie tego przez powodowanie jednoczesnego ruchu wszystkich plyt dociskowych lacznie z ru¬ chomym stolem prasy w kierunku ku lub od sta¬ lego stolu prasy z predkoscia proporcjonalna, wzglednie w przyblizeniu proporcjonalna do od¬ leglosci poszczególnych plyt dociskowych od stalego stolu prasy mierzonych w stanie calkowitego otwar¬ cia prasy. W ten sposób zachodzi jednoczesnie w kazdym przedziale prasy wzgledny ruch plyty do¬ ciskowej dolnego stolu prasy w stosunku do plyty górnej z jednakowa w przyblizeniu predkoscia.Predkosci zamykania lub otwierania poszczególnych pieter sa wtedy równe lub bliskie wartosci pred¬ kosci, z jaka porusza sie plyta dociskowa rucho¬ mego stolu prasy, podzielonej przez liczbe pieter tak, ze mozna dopuscic wieksza predkosc ruchu dolnej plyty dociskowej bez ryzyka wdmuchiwania materialu prasowanego i zasysania w wiekszych ilosciach kurzu i brudu miedzy plyty prasy i po¬ wierzchnie prasowane. Ponadto material prasowany wchodzi w kontakt z wierzchnia plyta dociskowa jednoczesnie lub niemal jednoczesnie we wszyst¬ kich pietrach.Znane sa równiez inne rozwiazania nadajace ruch plytom prasy. Stosowane urzadzenia zawieraja pan¬ tografy, dzwignie z cieglami lub zespoly lin wzgled¬ nie lancuchów dzialajacych miedzy nieruchomym i ruchomym stolem prasy, przy czym sa one uru¬ chamiane wraz z plyta dociskowa ruchomego stolu prasy przekazujaca wymagany ruch na poszczegól¬ ne plyty prasy.Znane jest zamykanie i otwieranie pieter prasy grupowo, jedna grupa po drugiej ale jednoczesnie w kazdej grupie. Jesli wzajemna predkosc ruchu dwóch plyt w jednym przedziale jest stala, to predkosc dzialania ruchomej plyty dociskowej mo¬ ze byc mniejsza, czas potrzebny do zamkniecia i otwarcia calej prasy jest krótszy, a urzadzenie zastosowane do przemieszczania plyt prasy jest jednoczesnie znacznie prostsze w konstrukcji.Niezaleznie od tego, czy przedzialy sa zamykane jednoczesnie w calej prasie, czy tez grupami, uzy¬ skanie tej samej predkosci wzglednego ruchu sa¬ siednich plyt prasy w róznych przedzialach i na¬ stepowania jednoczesnego zetkniecia sie plyt z pra¬ sowanym materialem scisle w tym samym czasie we wszystkich zamykanych jednoczesnie przedzia¬ lach jest mozliwe tylko w teorii. Ze wzgledu na rózna grubosc poszczególnych plyt prasy oraz z po¬ wodu róznic w ilosci materialu zaladowywanego do poszczególnych przedzialów, jak tez niedoklad¬ nosci w mechanicznym ukladzie powodujacym ruch plyt prasy, nastepuja w praktyce zawsze pewne róznice w predkosciach wzglednych ruchu plyt, oraz w momentach zetkniecia sie plyt prasy z ma¬ terialem. Te odchylenia w ruchach zamykajacych i otwierajacych poszczególne przedzialy nie maja jednak praktycznego znaczenia, a czasami powo¬ duje sie nawet w sposób celowy z róznych przy¬ czyn niewielkie róznice we wzglednej predkosci ruchu plyt i w momentach nastepowania kontaktu tych plyt z materialem prasowanym.Z drugiej jednak strony róznice np. w grubo¬ sciach warstwy materialu moga byc powodem róz¬ nic w jakosci i grubosci wytwarzanych plyt i moga spowodowac przeciazenie i zniszczenie ukladu przy¬ stosowanego do zgodnego poruszania plyt podczas operacji prasowania, kiedy duza czesc dzialajacej w prasie sily sciskajacej, a w krancowym przy¬ padku cala ta sila jest przenoszona na dwie plyty prasy bezposrednio przez wymieniony wyzej uklad zamiast poprzez material prasowany. Znane sa uklady powodujace ruchy plyit prasy skonstruowa¬ ne w taki sposób, ze albo sa wylaczone na okres czynnosci prasowania, albo tez wyposazone w czlo¬ ny, sprezyny wzglednie elementy hydrauliczne uste¬ pujace pod dzialaniem umiarkowanych sil, które zabezpieczaja przed mozliwoscia przeniesienia na uklad wiekszych sil.Dla uproszczenia dalszy opis odnosi sie tylko do przypadków pras, których wszystkie pietra sa za¬ mykane i otwierane jednoczesnie, aczkolwiek trze¬ ba rozumiec, ze te same okolicznosci zachodza w przypadku pras, w których pietra sa zamykane i otwierane jednoczesnie w grupach.Jesli uklad powodujacy jednoczesny ruch plyt prasy jest wyposazony w czlony elastyczne, to sa one zwykle tak skonstruowane, ze jednoczesnie równowaza w mniejszym lub wiekszym stopniu wplyw ciezaru plyt dociskowych na cisnienie po¬ wierzchniowe podczas procesu prasowania. Ma to w szczególnosci znaczenie przy wytwarzaniu me¬ toda na mokro klejonych na goraco plyt pilsnio¬ wych, które sa zwykle prasowane pod wysokim cisnieniem zastosowanym na poczatku procesu przez stosunkowo krótki okres czasu w celu usuniecia w czysto mechanicznym zabiegu tloczenia wiekszo¬ sci wody z przerabianej mokrej plyty pilsniowej.Cisnienie prasowania jest nastepnie zmniejszane do znacznie nizszej wartosci podczas tak zwanego pro¬ cesu suszenia, to jest w czasie odparowywania re¬ szty wody i laczenia wlókien pod wplywem ciepla.Spadek cisnienia nastepuje albo skokowo albo w sposób ciagly w stosunkowo dlugim okresie przej¬ sciowym, rozciagnietym w pewnych przypadkach na caly proces suszenia. Na ogól jednak spadek cisnienia nastepuje w krótkiej czesci okresu su¬ szenia, a osiagniete male cisnienie utrzymywane jest niezmiennie przez dalszy ciag tego okresu dopóki cisnienie nie zostanie odjete i prasa otwarta. Nie¬ którzy producenci zalecaja, by cisnienie prasowa¬ nia bylo pod koniec tej operacji znów podwyzszone na krótki czas utrzymujac, ze w ten sposób uzy¬ skuje sie równomierniejsza grubosc wyrabianych plyt; natomiast inni wytwórcy uwazaja trzeci okres 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 C:5 71412 6 prasowania za zbedny twierdzac, ze nie ma on wplywu na rezultat prasowania, a nawet jest on szkodliwy pogarszajac rezultaty produkcyjne.W okresie prasowania pod wysokim cisnieniem plyta pilsniowa jest scisnieta do najmniejszej gru¬ bosci, po czym rozpreza sie gdy cisnienie zoslaje zmniejszone, by nastepnie skurczyc sie do mniejszej grubosci w dalszym procesie suszenia. I tak na przyklad, podczas produkcji plyty pilsniowej o gru¬ bosci 12 mm pod koniec zabiegu prasowania pod wysokim cisnieniem grubosc jej wynosi okolo 9 mm, po czym rozpreza sie ona do okolo 15 mm bezposrednio po spadku cisnienia, a nastepnie stop¬ niowo zmniejsza swa grubosc do wartosci równej mniej wiecej grubosci koncowej plyty pilsniowej.Jest wiec niezbedne, aby plyty dociskowe prasy i ruchomy stól prasy byly zdolne dostosowac sie do tych bardzo znacznych zmian w grubosciach produkowanych plyt drewnopodobnych.Wartosci, do jakich prasowane plyty rozprezaja sie i kurcza sa oczywiscie zalezne od grubosci produkowanych plyt. Maja na to jednak równiez wplyw inne czynniki, takie jak jakosc pilsni, tem¬ peratura sklejania, sily uzyte przy prasowaniu i ich zmiany w funkcji czasu, jak predkosc prze¬ biegu procesu suszenia, co z kolei zalezy od sku¬ tecznosci wytlaczania wody z surowca w czasie prasowania pod wysokim cisnieniem. Dla przy¬ kladu mozliwym jest uzyskanie w przyblizeniu tego samego rezultatu koncowego pod wzgledem jakosci i grubosci plyt pilsniowych przy rozpo¬ czeciu procesu suszenia plyty z wieksza zawartoscia wody, ale pod wiekszym cisnieniem, przy usuwa¬ niu wody w wiekszym stopniu na drodze prasowa¬ nia pod wysokim cisnieniem podczas, gdy susze¬ nie nastepuje pod nizszym cisnieniem. W tym ostatnim jednak przykladzie gospodarka cieplem w procesie produkcyjnym jest bardziej racjonalna przez to, ze mniej wody musi byc odparowane, a zdolnosc produkcyjna jest wieksza dzieki temu, ze skraca sie cykl suszenia.Cisnienie prasowania w okresie suszenia moze byc dobrane o róznej wartosci stosownie do wy¬ maganej jakosci produkowanych plyt pilsniowych, na przyklad wieksze cisnienie w przypadku pro¬ dukcji plyt o mniejszej gestosci, tak zwanych twar¬ dych, a mniejsze cisnienie dla plyt o wiekszej ge¬ stosci, tak zwanych miekkich. Przy produkcji naj¬ bardziej miekkich gatunków plyt, najwlasciwsze obciazenie prasujace w okresie suszenia moze byc nawet znacznie mniejsze od wartosci cisnien, jakie powstaja w duzej prasie o konwencjonalnej Kon¬ strukcji w najnizszych jej piejtrach li tylko wsku¬ tek ciezaru plyt dociskowych prasy. W tym sa¬ mym sensie bardzo pozadane jest przeciwdzialanie a raczej calkowite wyeliminowanie wplywu ciezaru plyt prasy na cisnienie powierzchniowe wywierane na prasowany material. Moze to byc osiagniete dwoma zasadniczo odmiennymi sposobami.Wedlug pierwszego sposobu, plyty prasy sa pod¬ dane w okresie prasowania dzialaniu sil skiero¬ wanych ku górze przeciwdzialajacych silom ciez¬ kosci plyt. Jest to na przyklad stosowane w przy¬ padku ukladów do jednoczesnego poruszania plyt prasy, w których zastosowane czlony elastyczne zawierajace sprezyny, które równowaza ciezar plyt przy otwartej prasie. Wada tych rozwiazan jest to, ze sily sprezyn poszczególnych plyt prasy zmie¬ niaja sie podczas procesu prasowania w niekon¬ trolowany sposób ze wzgledu na wymienione wy¬ zej róznice w grubosciach prasowanych plyt, co prowadzi do nie podlegajacych kontroli róznic w cisnieniach powierzchniowych w poszczególnych przedzialach. Inna wada jest, ze urzadzenia spre¬ zynowe moga powodowac oscylacje w ruchu plyt przy zamykaniu i otwieraniu prasy, do jakich pro¬ wadza zmiany wielkosci dzialajacych w ukladzie sil zewnetrznych tarcia. Urzadzenie hydrauliczne dzialajace wedlug tego opisanego sposobu, a nie obarczone wymienionymi wadami sa juz znane, na przyklad z polskiego opisu patentowego nr 54519.Urzadzenia te umozliwiaja utrzymanie praktycznie takich'- samych cisnien powierzchniowych we wszystkich przedzialach prasy.Drugi sposób wymaga okreslonego kierowania ruchami plyt prasy podczas procesu suszenia, na przyklad gdy material rozpreza sie i kurczy, w ta¬ ki sposób, ze obie plyty pólkowe prasy w kazdym przedziale sa ciagle poddawane w praktycznych granicach tym samym wzglednym, niezaleznym od róznic wartosci cisnien powierzchniowych w po¬ szczególnych przedzialach. Jesli daznosc do rozpre¬ zania i kurczenia sie materialów we wszystkich przedzialach jest jednakowa, to wywierane cisnie¬ nia powierzchniowe sa równiez jednakowe, nawet w tych przypadkach, gdy daznosc materialów pra¬ sowanych w róznych przedzialach do rozprezania i kurczenia sie w róznym stopniu przeciwdziala sie przez zróznicowanie cisnien powierzchniowych miedzy poszczególnymi przedzialami. Pozycja wyj¬ sciowa dla ruchów plyt prasy w czasie procesu suszenia jest utrzymana, gdyz czlony ustepujace lub elastyczne, w jakie jest wyposazone urzadzenie do jednoczesnego ruchu plyt prasy i zabezpieczenia urzadzenia przed przeciazeniem, dopasowuja sie w czasie procesu prasowania przy wysokim cisnieniu, po czym pozostaja w okreslonym polozeniu nasta¬ wienia przez caly okres suszenia. Róznice wynika¬ jace pod koniec czynnosci prasowania pod wyso- kim; cisnieniem w grubosciach warstwy sprasowa¬ nego materialu w róznych przedzialach, jakie moga powstac na skutek róznych ilosci lub róznej kon¬ systencji prasowanych materialów, moga byc za¬ chowane w niezmiennej wartosci absolutnej przez caly okres suszenia i ujawnic sie w wykonczonych plytach, aczkolwiek róznice te w grubosci produ¬ kowanych plyt sa znacznie mniejsze od tych", jakie moga powstac z tych samych lub innych przyczyn w czasie procesu suszenia, jesli plytom pozwolic na swobodne „oddychanie" nawet, gdyby cisnienie powierzchniowe w róznych przedzialach bylo utrzy¬ mane na tym samym poziomie. Opisana draga me¬ toda przeciwdzialania wplywowi ciezaru plyt prasy jest wiec ogólnie biorac lepsza od pierwszej.Urzadzenia dzialajace wedlug wyzej Opisanego drugiego sposobu sa znane. Znane urzadzenia tego rodzaju maja jednak te wade, ze nie sa w stanie skompensowac szpar i luzów pojawiajacych sie w urzadzeniach przy samoczynnym dopasowywaniu sie czlonów elastycznych w procesie prasowania 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6071412 8 pod wysokim cisnieniem w tych przypadkach, gdy to dopasowywanie sie doprowadza do skurczenia sie czlonów. Luzy te sa tak duze na poczatku na¬ stepnego okresu prasowania, ze staja sie powodem niedopuszczalnie duzych róznic w grubosciach wy¬ twarzanych plyt; co wiecej, luzy zwiekszaja sie w wyniku zuzycia prasy. Znane urzadzenia sa tez obarczone szeregiem innych wad. Na przyklad kaz¬ dy czlon elastyczny stanowi niezalezny element hydrauliczny wypelniony mala iloscia cieczy hy¬ draulicznej, jaka z koniecznosci nie moze zmniej¬ szyc sie ponizej okreslonego minimum. Istnieje wiec koniecznosc ciaglej kontroli podczas normal¬ nego procesu prasowania osiemdziesieciu do stu- dwudziestu takich elementów ze wzgledu na mo¬ zliwe przecieki, jako ze nawet male przecieki czy¬ nia dany element nieuzytecznym. Pod tym wzgle¬ dem kazdy czlon zawiera dwa zawory i osadzenia tloka, a kazde z nich moze byc niedostatecznie uszczelnione na przecieki w czasie pracy urzadze¬ nia w procesie prasowania w opisany wyzej sposób.W szwedzkim urzadzeniu stwierdzono, ze trudno jest wyeliminowac zjawisko oscylacji, jakie po¬ wstaja przy zmianie dlugosci czlonu elastycznego, co zmniejsza dokladnosc ich samoczynnego dopa¬ sowywania sie w czasie trwania procesu prasowa¬ nia pod wysokim cisnieniem.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia do otwierania i zamykania pras wieloplytowych pozbawionego wymienionych wyzej wad, znanych konstrukcji, wyposazonych w uklad do jednocze¬ snego zamykania i otwierania pieter calej prasy lub w grupie pieter, oraz w zespoly zabezpiecza¬ jace wymieniony uklad od przeciazen w czasie procesu prasowania i przeciwdzialajace wplywowi ciezaru plyt dociskowych na uzyteczne cisnienia powierzchniowe w prasie.Cel ten zostal osiagniety przez to, ze prasa za¬ wiera jeden lub wieksza liczbe zespolów, z któ¬ rych kazdy ma cylinder i przesuwny wzgledem niego trzon tlokowy, element cierny dzialajacy po¬ miedzy nimi, zlozony z pewnej liczby pierscieni ciernych, których jedna lub dwie powierzchnie czolowe maja stozkowate wiglebienie, a takze z od¬ powiedniej liczby plytek dociskowych umieszczo¬ nych miedzy wymienionymi pierscieniami cierny¬ mi i z dwóch plytek skrajnych umieszczonych od zewnatrz skrajnych pierscieni ciernych, przy czym jedna lub dwie powierzchnie czolowe tych plytek maja ksztalt dostosowany do wspólpracy ze stoz¬ kowatymi powierzchniami pierscieni ciernych. Pier¬ scienie te przy wzdluznym scisnieciu calego ele¬ mentu ciernego sa dociskane do powierzchni cy¬ lindra lub alternatywnie do trzona tlokowego, a przy urzadzeniu wywolujacym w wymienionych czlonach odpowiednie sily poosiowe miedzy cylin¬ drem a jedna plytka skrajna i elementem cier¬ nym, lub alternatywnie — miedzy trzonem tloko¬ wym a plytka skrajna tak, ze element cierny opie¬ ra sie druga plytka skrajna o powierzchnie wyste¬ pu oporowego na trzonie tlokowym lub alterna¬ tywnie o powierzchnie wystepu oporowego w cy¬ lindrze.Urzadzenie wedlug wynalazku nadaje sie zarów¬ no do prasowania plyt pilsniowych formowanych metoda na mokro, jak równiez do zastosowania w prasach pietrowych uzywanych do innych ce¬ lów.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy- 5 kladzie jego wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia prase wieloplytowa wyposazona w mechanizm dzwigowy do jednoczesnego prze¬ mieszczania plyt, w przekroju pionowym, fig. 2 — jeden z zespolów urzadzenia do jednoczesnego io przemieszczania plyt prasy, w przekroju podluz¬ nym, fig. 3 — odmiane zespolu jak na fig. 2.Prasa wieloplytowa zaopatrzona w urzadzenie wedlug wynalazku do jej jednoczesnego otwierania i zamykania ma górny nieruchomy stól 1 i dolny 15 ruchomy stól 2 z przymocowanymi do nich plytami naciskowymi 3 i 4, oraz zawiera pewna liczbe po¬ srednich plyt naciskowych 5. Pozostalych czesci prasy nie uwidoczniono na rysunku, gdyz nie maja one zwiazku z przedmiotem niniejszego wynalazku. 20 Ze wzgledu na uproszczenie rysunku, pokazuje on prase z niewielka liczba plyt naciskowych, aczkol¬ wiek prasy stosowane do produkcji plyt wiórowych i pilsniowych maja zwykle dwadziescia do trzy¬ dziestu pieter. Pokazana na rysunku prasa znaj- 25 duje sie w pozycji pelnego otwarcia.Znane urzadzenia do równoczesnego otwierania i zamykania plyt pras wielopietrowych skladaja sie z pewnej liczby, najlepiej z czterech, ukladów dzwigniowych umieszczonych po bokach prasy, 30 których ramiona 6 zamocowane sa jednym koncem obrotowo w nasadach na górnym stole 1 prasy, a drugim koncem zamocowane obrotowo do gór¬ nych konców drazków 7, które z kolei dolnymi koncami zamocowane sa obrotowo w nasadach dol- 35 nego stolu 2 prasy. Plyty dociskowe 5 sa zawie¬ szone na ramionach 6 dzwigni za posrednictwem ciegiel 8, których dolne konce sa osadzone obroto¬ wo za pomoca czopów w nasadach plyt docisko¬ wych 5, a górne konce — za pomoca czopów w 40 ramionach 6 dzwigni w odpowiednich odleglosciach od punktów podparcia ramion 6 dzwigni na gór¬ nym stole 1 prasy tak, by mogly byc wykonane odpowiednie ruchy plyt dociskowych 5 przy poru¬ szaniu dolnej plyty dociskowej 2. Górny koniec 45 kazdego ciegla 8 jest zaopatrzony w zespól 9, któ¬ rego konstrukcja jest przedstawiona szczególowo na fig. 2.Zespól 9 zawiera element cierny zlozony z pew¬ nej liczby pierscieni ciernych 10, majacych na po- 50 wierzchniach czolowych stozkowe zaglebienia oraz z odpowiedniej liczby plytek dociskowych 11, umieszczonych miedzy wymienionymi pierscienia¬ mi ciernymi 10, a takze dwóch plytek skrajnych 12, 13. Plytki 11, 12 i 13 maja ksztalt odpowiadajacy 55 stozkowym zaglebieniem w pierscieniach ciernych 10 pozwalajacy na zwiekszenie srednicy pierscieni ciernych 10 wtedy, gdy plytki skrajne 12, 13 sa dociskane ku sobie. Pierscienie cierne 10 moga po¬ siadac w jednym miejscu naciecie lub rozciecie 60 zwiekszajace ich podatnosc na zmiane srednicy.Elementy 10 — 13 dzialaja miedzy trzonem tlo¬ kowym 14 a cylindrem 16. Trzon tlokowy 14 prze¬ chodzi swobodnie przez srodkowe otwory w pier¬ scieniach ciernych 10 i w plytkach 11, 12, 13. Gór- 05 ny koniec trzona 14 jest zaopatrzony w nasadke9 71412 10 15, lub w inma farme wys/tepu, o który opiera sie górna plytka skrajna 12, natomiast dolny koniec trzona 14 polaczony jelst na stale z cieglem 8, na przyklad przez polaczenie gwintowe. Cylinder 16 stanowi rura, której dolny otwór jest zamkniety zatyczka 17 zlozona z dwóch czesci obrotowych 18, za posrednictwem których zespól 9 osadzony jest obrotowo w ramionach 6, a górny otwór rury za¬ myka górna zatyczka 19. Trzon tlokowy 14 prze¬ chodzi przez otwór w dolnej zatyczce 17. Cylinder 16 z dolna zatyczka 17 i z górna 19 jest utrzymy¬ wany w zwykly sposób, na przyklad przy pomocy sworzni sciagajacych (nie pokazanych na rysunku) umieszczonych na zewnatrz cylmdra, dzialajacych miedzy obu zatyezlkami. Podobnie uszczelki, 20, 21 sa wykonane w znany sposób miedzy cylindrem 16 oraz obiema zatyczkami, dolna 17 i górna 19, oraz miedzy trzonem tlokowym 14 a dolna zatyczka 17.Cylinder 16 ma wreszcie luzno poruszajacy sie tlok 22, który uszczelniony jest w stosunku do cylindra 16 i trzona tlokowego 14 za pomoca uszczelek 23 i 24. Tlok 22 jest dociskany do dolnej plytki skraj¬ nej 13 przez ciecz hydrauliczna, na przyklad wy¬ korzystywana w cylindrach roboczych prasy. Ciecz hydrauliczna przedostaje sie do komory cisnienio¬ wej 25 pod tlokiem 22 przez kanal 26 w dolnej za¬ tyczce 17.W tloku 22 wykonany jest otwór 27, czesciowo nagwintowany, w który wkrecona jest sruba 28 po¬ siadajaca lekko stepiony koniec, stanowiaca dla¬ wik. W ten sposób ciecz hydrauliczna przenika w niewielkich ilosciach ponad komora cisnieniowa 25 i wypelnia wszystkie wneki zespolu 9. Plytki skrajne 12 i 13 zaopatrzone sa w rowki 34 prze¬ znaczone do rozprowadzenia cieczy hydraulicznej wewnatrz i na zewnatrz elementów ciernych 10 — 13. Gdy rowki 34 sa wypelnione ciecza hydraulicz¬ na, jej nadmiar powraca przez kanal 29 w górnej zatyczce 19 i polaczony z nim przewód 30 do zbior¬ nika 31 tej cieczy. Wszystkie wneki we wnetrzu zespolu 9 sa wypelnione ciecza hydrauliczna, sta¬ le wymieniana, co zabezpiecza urzadzenie przed korozja i pozwala na utrzymanie wspólczynnika tarcia miedzy pierscieniami ciernymi na mozliwie stalym poziomie.Jesli do jednej z plytek skrajnych elementu cier¬ nego opisanej wyzej konstrukcji jest przylozona sila Fb wieksza od sily F2 przylozonej do drugiej plytki skrajnej elementu ciernego i przeciwnie skierowana to caly element cierny przesuwa sie w cylindrze 16 w kierunku dzialania wiekszej sily Fi, gdy tylko stosunek Fi/F2 przekroczy okreslona wartosc krytyczna. Jesli stosunek sil 'Fi/F2 utrzy¬ muje sie ponizej wartosci krytycznej to element cierny jest unieruchomiony w cylindrze 16 na sku¬ tek sil tarcia miedzy pierscieniami ciernymi 10 i cylindrem 16.Komora cisnieniowa 25 jest polaczona z akumu¬ latorem 33 niskiego cisnienia prasy, za pomoca przewodu 32 (fig. 2), a zespól 9 jest obliczony tak, ze tlok 22 przy pelnym cisnieniu w akumulatorze 33 dziala na dolna plytke skrajna 13 elementu cier¬ nego z sila F2 skierowana w góre, równa w przy¬ blizeniu sile F4 w ciegle 8, jaka jest wytworzona przez ciezar G plyty naciskowej 5 prasy lacznie z plytami roboczymi i materialem prasowanym.Sila F4 skierowana jest w dól i za posrednictwem trzona tlokowego 14 dziala na górna plytke skraj¬ na 12.Zespól 9 dziala w nastepujacy sposób. Gdy pra¬ sa jest okresowo otwarta, skierowana w dól, sila F4 dzialajaca na plytke skrajna 12 jest równa w przyblizeniu sile F3 skierowanej w góre, przy¬ lozonej do plytki skrajnej 13, a wiec element cier¬ ny utrzymuje zespól 9 w polozeniu, w jakim zo¬ stal ón zostawiony. Przy zamykaniu prasy sila F4 wzrasta na skutek przyspieszenia udzielanego ply¬ tom naciskowym 5 prasy, ale poniewaz przyspie¬ szenie to jest mniejsze od 2G nie nastapi zadne przesuniecie elementów w zespole 9, jesli tylko F4 < 3F3. Zwykle sily od przyspieszenia dziala¬ jacego na najnizsze plyty pólkowe 5 prasy sa tak¬ ze odpowiednio mniejsze niz 2G. Przy zamykaniu prasy po krótkim okresie ruchu plyty pólkowej 5 sila F4 maleje do wartosci jaka posiadala w mo¬ mencie otwarcia prasy nie powodujac zadnego przesuwu elementów w zespole 9, tym bardziej, ze maleje jednoczesnie cisnienie w akumulatorze 33.Po zamknieciu prasy z chwila rozpoczecia proce¬ su prasowania pod wysokim cisnieniem, zespól 9 dostosowuje sie do pojawiajacych sie róznic w gru¬ bosciach plyt roboczych i prasowanego materialu ze wzgledu na rózne ilosci materialu w róznych przedzialach prasy. Zespól 9 moze przy tym albo ulec wydluzeniu przez przesuniecie elementów ciernych 10 — 13 w cylindrze 16 w dól na skutek sily popychajacej F4 = 3F3, w ciegle 8, albo moze ulec skróceniu przez przesuniecie elementu cier¬ nego 1-1 — 13 w cylindrze 16 w góre z sila dzia¬ lajaca na tlok 22 F4 = 1/3 F3, z jaka jednoczesnie ciagnione jest cieglo 8. Nastepuje ciagle dopasowa¬ nie dlugosci zespolów 9 na cieglach 8 w czasie, gdy ciegla sa poddane dzialaniu sil ciagnacych, przy czym wplyw luzów w ich ulozyskowaniu jest eli¬ minowany niezaleznie, od wydluzenia lub skróce¬ nia zespolów 9 przy dopasowywaniu.W okresie suszenia, zespoly 9 zachowuja uzyska¬ ne w toku opisanego poprzednio procesu dopaso¬ wywania wymiary pod warunkiem, ze róznice w cisnieniach powierzchniowych w ^asiedrnch przedzialach nie wplyna na skierowana w góre si¬ le wywierana na plyte dociskowa 5 prasy zgodna z sila dzialajaca w ciegle 8 wartcsc^a wieksza niz F4 — 1/3 F3, lub na skierowana w dól sile wy¬ wierana na plyte wartoscia przekraczajaca 3F3 — Cisnienie powierzchniowe w akumulatorze prasy spada podczas jej zamykania do wartosci ponizej wiekszej wartosci 3F3 — F4, jaka pojawia sie w zespole 9 w procesie dopasowywania w okre¬ sie prasowania pod wysokim cisnieniem i powyzej mniejszej wartosci F4 — 1/3 F3, jaka przeciwdziala zmianie dlugosci zespolu 9 w okresie suszenia, to jest co najmniej w pierwszej czesci tego okresu zanim akumulator 33 uzyska pelne cisnienie.Ustalona w wyniku omówionego dopasowania dlugosc zespolów 9 utrzymuje sie oczywiscie po otwarciu prasy.Nie ma potrzeby wyposazenia ciegiel w specjal¬ ne urzadzenia do ustalania ich dlugosci przy mon- 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6011 71412 12 tazu prasy i mozna zlikwidowac stopniowe stano¬ wiska, na których umieszczone sa plyty pólkowe 5 przy otwartej prasie w konwencjonalnym rozwia¬ zaniu. Po zmontowaniu prasy nalezy tylko za pierwszym razem umiescic recznie wykonczone, sprasowane plyty we wszystkich przedzialach i zamknac prase, by plyty pólkowe 5 prasy zajely polozenie wlasciwe przy otwarciu prasy. Nastep¬ nie prasa moze byc zaladowywana przy uzyciu urzadzen do mechanicznego zaladunku. Male zmia¬ ny w polozeniu zajmowanym przez plyty pólkowe 5 w toku eksploatacji prasy nie maja praktycznego znaczenia na czynnosci zaladowcze.Jesli w czasie któregos cyklu produkcyjnego wy¬ stepujace róznice w cisnieniach powierzchniowych w poszczególnych przedzialach prasy sa na tyle duze, ze ulega przy tym zmianie. ustawienie ze¬ spolów 9 i czesc zespolów 9 skraca sie w trakcie procesu suszenia. Mozna temu zapobiec przez za¬ stosowanie odmiany zespolów 9 pokazanych na fig. 3. W tym wykonaniu zakonczenie 19 czlonu ela¬ stycznego ma postac dlugiego cylindra 35* w któ¬ rym przesuwa sie tlok 36 opierajacy sie swobodnie na nasadce oporowej 15 trzona tlokowego 14. Ko¬ mora cisnieniowa 37 nad tlokiem 36 polaczona jest przewodem 38 z zaworem trójdroznym 39, za po¬ srednictwem którego moze byc przylaczona do zbiornika 31 systemu cieczy hydraulicznej w pra¬ sie lub z akumulatorem 33. W normalnym stanie komora cisnieniowa. 37 jest polaczona ze zbiorni¬ kiem 31 a dodatkowe wyposazenie w cylindryczne zakonczenie 35 z tlokiem 36 nie ma wplywu na dzialanie zespolu 9. Podczas procesu suszenia, za¬ wór 39 zostaje jednak tak przelaczony, ze komora cisnieniowa 37 polaczona jest z akumulatorem 33.Tlok 36 wywiera wtedy na trzon tlokowy 14 sile F, oddzialywujac zabezpieczajaco przed skróceniem zespolu 9. Dodatkowy uklad cylindrycznego zakon¬ czenia 35 z tlokiem 36 jest tak zwymiarowany, ze uzyskuje sie w przyblizeniu sile F — 2/3 F4, przy czym wielkosc oporu zespolu 9 przeciw zmianie dlugosci pozostaje podczas procesu suszenia nie¬ zmienna niezaleznie od zmian w cisnieniu po¬ wierzchniowym powodujacym skrócenie lub wy¬ dluzenie zespolu 9. Tlok 36 posiada równiez otwór 27 czesciowo nagwintowany oraz wkrecona w ten otwór srube 28, Opór zespolu ^ przeciw zmianie dlugosci moze byc jeszcze zwiekszony przez zwiekszenie cisnie¬ nia w obu komorach cisnieniowych 25 i 37 pofd- czas procesu suszenia.Wyrzadzeniu z fig. 3 luzy w osadzeniu ciegiel 8 mialyby naturalnie znaczenie, gdyby cisnienie po¬ wierzchniowe w któryms z przedzialów prasy bylo duzo wieksze niz cisnienie w sasiadujacym z nim od góry przedziale, przy czym róznica tych cisnien przekraczalaby wartosc ciezaru znajdujacej sie miedzy nimi plyty pólkowej 5, co spowodowaloby powstanie odpowiednich sil sciskajacych w ciegle 8 przylaczonym do wymienionej plyty 5. Wplyw wspomnianych luzów jest jednak eliminowany przez to, ze plyta prasowana w dolnym przedziale kurczy, sie bardziej podczas suszenia niz plyta w, przedziale polozonym wyzej, co jest rezultatem wspomnianych róznic w cisnieniach powierzchnio¬ wych.Przedmiot wynalazku nie ogranicza sie oczywi¬ scie do opisanego wyzej przykladu wykonania urzadzenia uwidocznionego na zalaczonym rysunku, ale moze posiadac odimienne postacie w ramach istotnych jego cech konstrukcyjnych.Dla przykladu element cierny 10 — 13 moze byc rozwiazany tak, ze przy sciskaniu calego elementu przez plytki zakonczeniowe 12, 13 pierscienie cier¬ ne 10 sa dociskane do trzona tlokowego 14 zamiast do powierzchni cylindra 16. W tym przypadku mu¬ sza wystepowac równiez inne zmiany konstrukcyj¬ ne w zespole 9, aby dzialal on w wymagany spo¬ sób. Trzon tloka 14 moze byc przymocowany do ramienia 6 dzwigni ukladu poruszajacego plyty prasy, a cylinder 16 do czynnego ciegla 8, górna plytka skrajna 13 moze sie opierac o wystep opo¬ rowy w cylindrze 16, przy czym komora cisnienio¬ wa 25 jest utworzona miedzy tlokiem 22 i dolnym koncem trzona tlokowego 14 uksztaltowanego w formie tloka w cylindrze 16. Takie wykonanie jest jednak mniej odpowiednie od pokazanego na fig. 2.Pierscienie cierne 10 moga miec oczywiscie rów¬ niez powierzchnie czolowe o ksztalcie stozkowym i plaskim, a plytki dociskowe 11 i skrajne 13 mu¬ sza naturalnie posiadac odpowiednio dostosowany ksztalt.Sila F3 dzialajaca na dolna plytke skrajna 13 elementu ciernego 10 — 13 moze byc tez uzyskana na innej drodze, na przyklad od sprezyn umiesz¬ czonych miedzy plytka skrajna 13 i zatyczka 17, przy czym nie jest wtedy niezbedne uzycie w ze¬ spole 9 jakiejkolwiek cieczy hydraulicznej. Jesli juz wykorzystuje sie ciecz hydrauliczna, to nie mu¬ si byc ona pobierana z systemu cieczy hydraulicz¬ nej dla calej prasy, a moze byc wykorzystany, od¬ dzielny system cieczy hydraulicznej jedynie dla ze¬ spolów 9.Zespoly 9 do nadawania zgodnego ruchu ply¬ tom 4, 5 opisanej konstrukcji moga oczywiscie byc umieszczone gdziekolwiek w cieglach 8 w prasie wyposazonej w elementy dzwigniowe 6 — 8 (fig. 1), a moga byc tez z powodzeniem uzyte w urzadze¬ niach do jednoczesnego otwierania i zamykania przedzialów prasy innego typu, nawet w urzadze¬ niach wykorzystujacych liny lub lancuchy, o ile tylko zespoly 9 wytwarzac beda sily ciagnace.Zespoly 9 nie musza byc tez zwymiarowane i skonstruowane tak, jak to opisano w zilustrowa¬ nym przykladzie, ale sily i warunki ich dzialania musza byc ustalone oraz konstrukcja detali moze byc rozwiazana w sposób dostosowany jak najle¬ piej do istniejacych okolicznosci.Urzadzenie moze byc wyposazone w jeden zespól 9 na przyklad przy najnizszej plycie dociskowej 5 lub w kilka zespolów 9 przy wiekszej liczbie plyt dociskowych 5. PL PL