PL70904B1 - - Google Patents

Description

Uprawniony z patentu: GKN.Birfield Transsmissions Limited, Birmingham (Wielka Brytania) Przegub uniwersalny walu napedowego Przedmiotem wynalazku jest przegub uniwersalny walu napedowego, zwlaszcza do pojazdów mechanicz¬ nych.Znane sa z opisu patentowego Wielkiej Brytanii nr 1072144 i niemieckiego opisu patentowego nr 1297415 przeguby uniwersalne zawierajace tulejke zewnetrzna posiadajaca otwór, w którym umieszczona jest tulejka zewnetrzna, kulki usytuowane w rowkach wykonanych w tulejce wewnetrznej i tulejce zewnetrznej dla przeno¬ szenia momentu obrotowego. Rowki sa uksztaltowane tak, ze umozliwiaja katowe przesuniecie tulejki zewnetrznej wzgledem tulejki wewnetrznej. Znane przeguby maja takze uszczelke przylaczona do czesci napedzajacej lub napedzanej.Znane przeguby maja te wade, ze czesc napedzajaca lub napedzana nie moze byc polaczona lub rozlaczana z tuleja wewnetrzna przegubu bez naruszenia uszczelnienia.Celem wynalazku jest opracowanie przegubu uniwersalnego, który nie ma wad przegubów znanych ze stanu techniki. Cel wynalazku zostal osiagniety przez to, ze przegub zawiera uszczelke posiadajaca czesc wewnetrzna polaczona z tuleja wewnetrzna, czesc zewnetrzna polaczona z tuleja zewnetrzna oraz wygieta czesc laczaca.Czesc wewnatrz uszczelki jest polaczona z tuleja wewnetrzna i obejmuje z zewnatrz jej zewnetrzna powierzchnie posiadajaca czesc o wiekszym promieniu naciskajaca na wygieta czesc uszczelki w punkcie oddalonym od osi obrotu tu lei wewnetrznej przegubu.Przez takie uksztaltowanie wewnetrznej czesci uszczelki jest ona oddalona od czesci napedzajacej lub napedzanej na odleglosc równa grubosc scianki tulei wewnetrznej przegubu. Przez uformowanie na tulei wewnetrznej czesci o zwiekszonym promieniu, która odchyla od walu wygieta czesc uszczelki, uszczelka nie moze byc uszkodzona przy wsuwaniu czesci napedzajacej lub napedzanej do otworu w wewnetrznej tulei przegubu. W ten sposób cala uszczelka jest utrzymywana w pewnej odleglosci od czesci napedzajacej lub napedzanej.Rowki w tulei wewnetrznej i tulei zewnetrznej przegubu sa uksztaltowane tak, ze pozwalaja na wzajemne osiowe, a równiez katowe przesuniecia tulei wewnetrznej i tulei zewnetrznej. Uszczelka korzystnie posiada2 70904 wystep umieszczony w poblizu zakonczenia rowków w tulei wewnetrznej i tulei zewnetrznej, usytuowany w poprzek drogi kulek biegnacej wzdluz elementów dla ograniczenia ich ruchu i przez to dlugosci przesuniecia osiowego pomiedzy tuleja wewnetrzna i tuleja zewnetrzna przegubu.Konstrukcja uszczelki, która posiada czesc ograniczajaca ruch kulek wzdluz rowków pozwala na ograniczone wzajemne przesuniecia pomiedzy tuleja wewnetrzna i tuleja zewnetrzna przegubu w skuteczny i prosty sposób, eliminujac koniecznosc stosowania dodatkowych elementów ograniczajacych.Wystajacy do wewnatrz wystep uszczelki korzystnie jest usytuowany promieniowo, po wewnetrznej stronie wygietej czesci przy polaczeniu z czescia zewnetrzna.Korzystnie wystep uszczelki posiada polozona równolegle do promienia przegubu plaszczyzne wspólpra¬ cujaca z powierzchnia czolowa tulei zewnetrznej przegubu przy zakonczeniu rowków. Do zamocowania zewnetrznej czesci uszczelki korzystnie przewidziana jest tuleja zabezpieczajaca usytuowanie na zewnetrznej tulei przegubu. Sluzy ona do dociskania plaszczyzny uszczelki do powierzchni czolowej tulei zewnetrznej przegubu: Polozone w kierunku promieniowym plaszczyzna wystepu uszczelki, korzystnie przykrywa przekrój zakonczenia rowków wykonanych w zewnetrznej tulei przegubu na glebokosc równa promieniowi zakonczenia rowków.Zewnetrzna tuleja przegubu jest polaczona jednym koncem, z rura, której drugi koniec jest polaczony z drugim przegubem uniwersalnym. Drugi przegub uniwersalny jest, korzystnie przegubem o stalej predkosci.Zewnetrzna tuleja przegubu ma budowe jednolita, to znaczy, ze czesc zamykajaca jeden koniec jej otworu jest uformowana jednolicie z czescia w Której sa wykonane rowki dla kulek. Taka jednolita tuleja zewnetrzna moze byc wykonana droga wytlaczania, kucia na zimno lub obróbki elektrochemicznej. Zewnetrzna tuleja przegubu moze byc, takze wykonana z dwóch czesci polaczonych ze soba droga zgrzewania lub za pomoca polaczenia srubowego.Przegub wedlug wynalazku pozwala na latwe laczenie i rozlaczanie tulei zewnetrznej i tulei wewnetrznej oraz na latwe laczenie uszczelki do zewnetrznej powierzchni tulei wewnetrznej.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia zespól napedowy z przegubami uniwersalnymi wedlug wynalazku w czesciowym przekroju, fig. 2 — inne rozwiazanie zespolu napedowego, w czesciowym przekroju, fig. 3 — jeszcze inne rozwiazanie zespolu napedowe¬ go w czesciowym przekroju, fig. 4 — tuleje zewnetrzna przegubu uniwersalnego w czesciowym przekroju, fig. 5 — inne rozwiazanie tulei zewnetrznej przegubu w czesciowym przekroju, fig. 6 — inne rozwiazanie zespolu napedowego przedstawionego na fig. 3 w czesciowym przekroju.W zespole przedstawionym na fig. 1 tylko jeden z przegubów uniwersalnych pokazano w przekroju, przy czym drugi przegub uniwersalny ma identyczna konstrukcje jak przegub w przekroju.Oba przeguby uniwersalne przedstawione na fig. 2 maja zasadniczo taka sama konstrukcje, jak przegub uniwersalny przedstawiony na fig. 1.Kazdy z przegubów uniwersalnych zawiera tuleje wewnetrzna 10, która moze sie przesuwac wzdluz osi, wewnatrz polaczonej z nia wydrazonej zasadniczo cylindrycznej zewnetrznej tulejki 11. Tulejka 10 jest sprzezona z tulejka 11 za posrednictwem szesciu kulek 12 ustawionych w jednakowych odleglosciach katowych i przenoszacych moment skrecajacy. Przekrój kazdego z przegubów wykonano w róznych plaszczyznach promie¬ niowych po kazdej stronie osi dla pokazania po lewej stronie osi kulki 12, a po prawej stronie osi, czesci przegubu znajdujacej sie pomiedzy sasiednimi kulkami 12. Tulejka zewnetrzna 11 kazdego z przegubów ma cylindryczny otwór 13 wzdluz którego znajduja sie podluzne rowki 14 równolegle do osi obrotu zewnetrznej tulejki 11, która pokrywa sie z osia przegubu. Tulejka wewnetrzna 10 ma czesciowo kulista powierzchnie zewnetrzna, w której znajduja sie rowki 15 rozmieszczone w równych odleglosciach katowych. Rowki 15 sa równolegle do osi tulejki wewnetrznej 10, pokrywajacej sie z osia przegubu wtedy, gdy elementy przegubu sa ustawione jeden za drugim wzdluz jednej prostej, tak jak to przedstawia rysunek. Rowki 14 i 15 wspólpracuja parami tworzac bieznie, po których tocza sie kulki 12 w trakcie wzajemnych ruchów obrotowych i osiowych elementów przegubu.Wewnetrzny koniec otworu* 13 w zewnetrznej tulejce 11 jest zamkniety przez sciane koncowa 16, która korzystnie jest wykonana jako Jedna calosc z,cylindrycznymi scianami tulejki zewnetrznej 11. Winnym rozwiazaniu koncowa sciane 16 moze stanowic element zamykajacy wykonany oddzielnie w postaci wypraski.Tulejka wewnetrzna 10 jest wyposazona w otwór 17, posiadajacy na pewnej dlugosci wielowypust dla polaczenia z napedzajacym lub napedzanym walem 18, który ma wielowypust wspólpracujacy z wielowypustem otworu 17. Czesc 19 walu 18 zawierajaca wielowypust ma pierscieniowy rowek, w którym znajduje sie zacisk sprezynowy 120. Zacisk sprezynowy jest scisniety wtedy, gdy przechodzi przez wielowypust otworu 17, a nastepnie gdy osiaga czesc koncowa 21 otworu 17, zacisk 120 rozpreza sie i laczy wal 18 z tulejka wewnetrzna 10.70904 3 Jak pokazano na rysunku wewnetrzna czesc koncowa 21 otworu 17 kazdej z tulejek wewnetrznych ma wieksza srednice dla pomieszczenia zacisku 120. Otwór 17 w tulejce wewnetrznej 10 jest zamkniety za pomoca plytki koncowej 22. Na koncowej plytce 22 jest umocowany zderzak 23, który sklada sie z czesci zasadniczo cylindrycznej wyposazonej w wystep zagiety ku srodkowi, który wchodzi do pierscieniowego rowka wykonanego w wewnetrznej czesci koncowej tulejki wewnetrznej 10.Pomiedzy tulejka wewnetrzna 10 i tulejka zewnetrzna 11 w kazdym przegubie znajduje sie koszyczek 24 o otworach, do których scisle wchodza kulki 12. Koszyczek 24 centruje tulejke wewnetrzna 10 w tulejce zewnetrznej 11. Koszyczek 24 ma wewnetrzna powierzchnie czesciowo sferyczna, która jest dopasowana do dopelniajacej czesci czesciowo sferycznej powierzchni tulejki wewnetrznej 10, tak, ze koszyczek 24 nie tylko centruje tulejke wewnetrzna, lecz jest równiez uchwycony na niej tak, ze nie moze wzgledem niej wykonywac ruchów osiowych. Koszyczek 24 ma czesciowo sferyczna powierzchnie zewnetrzna 23, która styka sie z cylindrycznym otworem 13 tulejki zewnetrznej 10.Srodek krzywizny wewnetrznej powierzchni koszyczka, który wtedy gdy tulejka zewnetrzna i wewnetrzna sa ustawione osiowo, jest przesuniety od srodka O przegubu, to znaczy punktu, w którym os przegubu przecina plaszczyzne przechodzaca przez srodki kulek 12, w kierunku otwartego konca otworu 17 w tulejce wewnetrznej 10. Czesc 25 powierzchni zewnetrznej koszyczka 24 ma srodek krzywizny, który jest równiez odsuniety od osi przegubu, lecz przesuniecie od srodka O przegubu ma równa wielkosc i jest skierowane przeciwnie. To przesuniecie srodków krzywizn zapewnia, podparcie w trakcie pracy przegubu, tulejki wewnetrznej obrotowo w odsunietym srodku zewnetrznej powierzchni koszyczka. Uklad taki zapewnia to, ze plaszczyzna przechodzaca przez srodki kulek 12 bedzie rzeczywista plaszczyzna srodkowa przegubu.Czesciowo sferyczna czesc zewnetrznej powierzchni 25 koszyczka 24 powinna jedynie odwracac sie o kat 10° w srodku O przegubu na to, by maksymalny kat pracy przegubu wynosil okolo 20°. Przylegajace czesci zewnetrznej powierzchni 26 i 27 koszyczka 24 moga miec ksztalt stozków scietych. Uklad ten zapewnia mocniejsza konstrukcje poniewaz koszyczek bedzie grubszy na koncach niz gdyby jego powierzchnia zewnetrzna byla w calosci sferyczna. Powierzchnia 27 o ksztalcie stozka scietego jest tak ustawiona, ze styka sie ze scianami otworu 13 przy maksymalnym przewidzianym kacie pracy przegubu tak, by zapewnic przymusowe zatrzymanie elementów przegubu gdyby mialy sie one obrócic wzgledem siebie poza przewidziany kat pracy przegubu.Koniec koszyczka 24, przy którym jest utworzona powierzchnia zewnetrzna 26 jest poglebiony cylindrycznie, a srednica poglebiania cylindrycznego jest taka, by umozliwic wsuniecia tulejki wewnetrznej 10.Uszczelka 28 o ksztalcie zasadniczo pierscieniowym jest przytwierdzona do tulejki wewnetrznej i zewne¬ trznej przegubu i zawiera czesc wewnetrzna 29 zasadniczo cylindryczna majaca poprzeczne zagiecie ku srodkowi, zewnetrzna zasadniczo cylindryczna czesc 30, do której przylega czesc 31 majaca poprzeczna powierzchnie czolowa i wygieta czesc 32 laczaca czesci cylindryczne 29, 30.Wewnetrzna tulejka 10 przegubu zawiera czesc 33, do której jest przymocowana cylindryczna czesc 29, uszczelki za pomoca uchwytu. Obok czesci 33 znajduje sie pierscieniowy wystep 34 o zwiekszonym przekroju w porównaniu z czescia 33. Uszczelka 28 jest uksztaltowana tak, ze cylindryczna czesc wewnetrzna 29 i czesc uszczelki przylegajaca do niej znajdujaca sie w zasadniczo tej samej plaszczyznie, a Wystep 34 tulejki wewnetrznej 10 odsuwa czesc uszczelki 28, z która sie styka, od osi przegubu. W ten sposób, w trakcie pracy przegubu gdy zachodzi wzajemny ruch.tulejki zewnetrznej i wewnetrznej wzdluz osi przegubu, uszczelka 28 nie bedzie wykonywala ruchu ku srodkowi do zetkniecia sie z walem 18. Gdy wal 18 i przegub obracaja sie z duza predkoscia, czesc uszczelki 28 najblizsza walu 18 bedzie odpychana przez sile odsrodkowa na zewnatrz od osi walu, co zapobiega zetknieciu sie uszczelki 28 z walem 18 przy duzej szybkosci.Zewnetrzna cylindryczna czesc 30 uszczelki 28 jest przymocowana do zewnetrznej tulejki przegubu przy uzyciu tulei zabezpieczajacej 35, wykonanej na przyklad w postaci wypraski metalowej i zawierajacej wystep 36, który po zalozeniu tulei na przegub jest zaprasowany ku srodkowi, w kierunku przylegajacej powierzchni czolowej tulejki zewnetrznej 11 tak, ze dociska poprzeczna powierzchnie czolowa czesci 31 uszczelki 28 do poprzecznej powierzchni czolowej tulejki zewnetrznej 11. Tulejka zewnetrzna 11 przegubu moze posiadac zebro umieszczone w poblizu powierzchni czolowej na obwodzie, które bedzie pomagac w utrzymaniu uszczelki 28 przed przesunieciem wzgledem tulejki zewnetrznej 11, a takze wzmoze efektywnosc uszczelnienia.Czesc 31 uszczelki 28 majaca poprzeczna powierzchnie czolowa zawiera wystep 37, który wystaje poza podstawy rowków 14 dla kulek. Wystep 37 spelnia role sprezystego zderzaka ograniczajacego wielkosc ruchu kulek 12 w rowkach 14 w kierunku osi. W ten sposób reguluje sie wielkosc zaglebienia tulejki wewnetrznej 10 przegubu w tulejce zewnetrznej 11 w kierunku walu 18. Uksztaltowanie czesci 37 uszczelki 28 jest takie, ze gdy tulejka wewnetrzna 10 walu napedowego porusza sie na zewnatrz wzgledem tulejki zewnetrznej 11, kulki 12 stykaja sie ze sprezystym zderzakiem ograniczajacym utworzonym przez czesci wystepu 37. Dalsza sila dazaca do przesuniecia tulejki wewnetrznej na zewnatrz wzgledem tulejki zewnetrznej jest przenoszona do przegubu4 70904 znajdujacego sie na drugim koncu walu napedowego przez kulki stykajace sie ze sprezystymi zderzakami ograniczajacymi. Daje to w wyniku przesuniecia tulejki zewnetrznej na drugim koncu walu napedowego w kierunku oddalania sie od zwiazanej z nim tulejki wewnetrznej.Na drugim koncu kazdego rowka 14 mozna ograniczyc odleglosc na jaka tocza sie kulki 12 przez zastosowanie wystajacego ku srodkowi wystepu na lub przymocowanego do sciany koncowej 16, chociaz jak pokazano na rysunku, odleglosc, na jaka porusza sie tulejka wewnetrzna wzgledem tulejki zewnetrznej najkorzystniej ogranicza sie przez zetkniecie sprezystego zderzaka 23 z przylegajaca czescia sciany koncowej 16.Rowki 15 i 14 maja taki ksztalt, ze kulki 12, które tocza sie po nich i zasadniczo wypelniaja bieznie utworzone przez rowki 14 i 15. Gdy zachodzi wiec ruch tulejki wewnetrznej 10 wzgledem tulejki zewnetrznej 11 wzdluz osi, nie nastapi badz nastapi niewielki przeplyw smaru poza kulki 12, z jednego konca przegubu w drugi.Smar jest zawarty wewnatrz oslony ograniczonej przez tulejke zewnetrzna 11 i jej sciane koncowa 16, uszczelke 28 oraz tulejke wewnetrzna 10 i zderzak 23.Uszczelka 28 ma taki ksztalt, ze gdy nastepuje wzajemny ruch tulejki wewnetrznej i zewnetrznej wzdluz osi, objetosc tej czesci oslony ponad kulkami 12, jak to pokazuje fig. 1 pozostaje zasadniczo stala. Gdy wiec tulejka wewnetrzna 10 porusza sie na zewnatrz wzgledem tulejki zewnetrznej 11, cisnienie smaru w tej czesci oslony ponad kulkami 12 maleje, przy czym oslona jest calkowicie lub czesciowo wypelniona smarem. Smar wspomaga ruch tulejki wewnetrznej 10 do polozenia wyjsciowego i równiez tlumil zaglebienie sie tulejki wewnetrznej 10 w tu lejce zewnetrznej 11.Gdy tulejka wewnetrzna 10 bedzie sie poruszala wglab tulejki zewnetrznej 11, cisnienie smaru w czesci oslony powyzej kulek 12 wzrasta i to zwiekszone cisnienie wytworzy sile powodujaca powrót tulejki wewnetrznej 10 do polozenia wyjsciowego wzgledem tulejki zewnetrznej 11.Tulejka zewnetrzna 11 kazdego z przegubów pokazanych na fig. 1 zawiera, wykonana jako calosc z tylna scianka 16, wystajaca walcowa czesc 38, na która naklada sie czesc koncowa rury 39, a nastepnie spawa sie czesc koncowa rury 39 z walcowa czescia 38 tulejki zewnetrznej 11. Takwiec w trakcie pracy walu napedowego rura 39 bedzie miala swobode ruchu wzdiuz osi wzgledem obu tulejek wewnetrznych 10, lecz ruch ten bedzie tlumiony i bedzie dzialac sila cofajaca, centrujaca rure 39.Przeguby uniwersalne na kazdym koncu walu pokazanego na fig. 2 maja taka sama konstrukcje jak przeguby uniwersalne umieszczone na kazdym koncu walu przedstawionego na fig. 1.Tulejka zewnetrzna 40 kazdego z przegubów pokazanych na fig. 2 nieco sie rózni od tulejki zewnetrznej 11 pokazanej na fig. 1. Róznica polega na tym, ze na zewnetrznej powierzchni tulejki zewnetrznej 40, w poblizu sciany koncowej 16 wykonano obwodowy rowek 41 i zaglebienia 42.Czesc koncowa rury 43 jest dopasowana do elementu zewnetrznego 40 tak, ze powierzchnia czolowa rury 43 styka sie w zmontowanym przegubie z zewnetrzna, na ogól cylindryczna czescia 30 uszczelki 28.Czesc koncowa rury 43 jest nastepnie odksztalcona ku srodkowi, tak jak w procesie ksztaltowania impulsów elektromagnetycznych, wskutek czego koncowa czesc rury laczy sie mechanicznie z zewnetrzna tulejka 40 przegubu.Po polaczeniu zewnetrznej tulejki 11 przegubu pokazanego na fig. 1 z rura 39 lub po polaczeniu tulejki zewnetrznej 40, przegubu pokazanego na fig. 2 z rura 43, montuje sie tulejke wewnetrzna 10 i koszyczek 24 razem, a nastepnie tulejke wewnetrzna i koszyczek umieszcza sie w otworze 13 tulejki zewnetrznej. Uszczelke 28 przymocowuje sie do tulejki wewnetrznej badz przed, badz po wlozeniu tulejki wewnetrznej 10 do otworu 13 tulejki zewnetrznej, przy czym przymocowuje sie ja za pomoca uchwytu pokazanego na rysunku. Nastepnie zaklada sie zewnetrzna czesc 30 uszczelki 28 na koniec tulejki zewnetrznej i przymocowuje sie do niego za pomoca tulei zabezpieczajacej 35. Tuleje odksztalca sie, tak jak w procesie elektromagnetycznym formowania impulsu, w taki sposób, by zostala polaczona badz z tulejka zewnetrzna 11 przegubu pokazanego na fig. 1 badz z rura 43 pokazana na fig. 2. Wskutek takiego odksztalcenia wystep 36 zostaje przycisniety do srodka i dociska poprzeczna powierzchnie czolowa czesci 31 uszczelki 28 do powierzchni czolowej zewnetrznej tulejki przegubu w taki sposób, ze ich styk jest szczelny. Przegub napelnia sie smarem przed ostatecznym umocowaniem uszczelki 28.W ten sposób na koncu rury walu napedowego uzyskuje sie uszczelniony przegub, który laczy sie z walem napedowym 18 w polozeniu, w którym wal napedowy 18 zostaje po prostu umieszczony czescia wielowypusto- wa 10 w wielowypustowym otworze 17 wewnetrznej tulejki 10 przegubu w taki sposób, ze sprezynujacy zacisk 120 umieszczony na wielowypustowej czesci 19 walu napedowego 18 zostaje uchwycony w poszerzonej czesci 21 otworu w tulejce wewnetrznej 10.Rura 39 walu napedowego pokazanego na fig. 1 jest pojedyncza rura, której konce sa polaczone z dwiema tulejkami zewnetrznymi T1. Wal napedowy pokazany na fig. 2 zawiera dwie rury 43, z których kazda jest70904 5 polaczona z zewnetrzna tulejka 40 jednego z przegubów oraz trzecia rure 44 laczaca rury 43. Rura 44 jest nalozona na rury 43 i polaczona z nimi dla przekazywania pomiedzy nimi napedu za pomoca duzej liczby elastyc: nych pierscieni 45, które sa umieszczone pomiedzy zewnetrzna powierzchnia kazdej z rur 43 i wewnetrz¬ na powierzchnia rury 44 i sa pomiedzy tymi powierzchniami scisniete. Pierscienie 45 maja za zadanie przekazywanie momentu skrecajacego pomiedzy rurami 43 i rura 44 i dzialaja tak, aby umozliwic ograniczony obrót rury 44 wzgledem rur 43, dzieki czemu tlumia wszelkie indukowane drgania rur 43. Pomimo, iz najkorzystniej wykonywac kazda tulejke wewnetrzna 10 z wielowypustowym otworem, do którego wchodzi wielowypustowa czesc walu napedowego, mozna wykonac element wewnetrzny jednego z przegubów walu napedowego lacznie z walem napedzajacym, a wal ten mozna, jak pokazano, wykonac z zakonczeniem w postaci kolnierza 46 wyposazonego w otwory (nie pokazane), w które wchodza sruby skrecajace go z kolnierzem na wale napedzajacym lub napedzanym.Kazdy z walów 18 moze miec równiez czesc koncowa, zawierajaca zewnetrzne wypusty, które wspólpra¬ cuja z wypustami otworu w wale napedzajacym lub napedzanym. Kazdy wal 18 mozna takze wyposazyc w otwór majacy wewnatrz wypusty, wspólpracujace z wielowypustami czesci koncowej walu napedzajacego lub napedzanego.W celu zapobiegniecia przenikania kurzu i brudu do przestrzeni pomiedzy uszczelka 28 i walem 18, na wale 18 znajduje sie kolnierz lub podkladka (nie pokazana na rysunku).Tulejka zewnetrzna kazdego z przegubów moze byc zarówno wykonana w postaci jednej czesci jak to pokazano na rysunku, jak i z dwu czesci, które sa nastepnie spawane. Tulejke zewnetrzna mozna wykonac równiez w postaci dwu czesci, skreconych za pomoca srub, przy czym pomiedzy obiema skrecanymi czesciami umieszcza sie uszczelke, zamykajaca wewnetrzny koniec otworu. Gdy tulejka zewnetrzna jest wykonana z jednego kawalka materialu, mozna go obrobic do pozadanego ksztaltu zarówno za pomoca wytlaczania, jak i obróbki elektrochemicznej.Zespól napedowy pokazany na fig. 3 zawiera wal 50 laczacy przegub 51 z przegubem 52 o ustalonym srodku. Przegub 52 zawiera tuleje zewnetrzna 53, która jest wykonana jako calosc z krótkim walem 54 majacym wielowypust 55 sluzacy do laczenia z wyposazonym w wewnetrzny wielowypust elementem napedzajacym.Wewnetrzny element 56 przegubu 52 jest polaczony za pomoca wielowypustu z czescia koncowa 57 walu 50, a gietkie uszczelnienie 58 jest przymocowane do tulei zewnetrznej 53 za pomoca pierscienia zaciskowego 59 i do walu 50 za pomoca pierscienia zaciskowego 60. Przegub 52 zawiera pewna liczbe kulek 61 umieszczonych w koszyczku 62 i stykajacych sie z rowkami wykonanymi wewnatrz tulei zewnetrznej 53 i na zewnatrz elementu wewnetrznego 56.Przegub 31 zawiera tuleje zewnetrzna 63, która sklada sie z dwu czesci polaczonych za pomoca spawania.Tuleja zewnetrzna 63 zawiera czesc 65 posiadajaca wewnetrzny wielowypust, sluzacy do polaczenia tulei z walem napedzajacym.Tuleja wewnetrzna 66 przegubu 51 jest polaczona za pomoca wielowypustu z czescia koncowa 67 walu 50. Gietka uszczelka 68 usytuowana jest pomiedzy tuleja wewnetrzna 66 i tuleja zewnetrzna 63 i jej konstrukcja jest taka, jak uszczelki 28 pokazanej na fig. 1 i 2. Uszczelka 68 zawiera czesc 69 przykrywajaca rowki 70 wykonane w tulei zewnetrznej 63 tak, ze ogranicza ruch kulek 71 na zewnatrz rowków 70. Kulki 71 sa umieszczone w otworach koszyczka 72.Wewnetrzny koniec tulei zewnetrznej 63 jest zamkniety plytka 73 przymocowana do tulei zewnetrznej- 63. Plytka zamykajaca 73 wspólpracuje ze sprezynujacym zderzakiem 74 przytwierdzonym do tulei wewnetrz¬ nej 66 dla ograniczenia osiowego ruchu tulei wewnetrznej ku srodkowi tulei zewnetrznej 63.Uszczelka 68 jest przymocowana do tulei wewnetrznej 66 za pomoca zacisku sprezynowego 75 i do tulei zewnetrznej 63 za pomoca zacisku sprezynowego 76. Uszczelka 68, tuleja wewnetrzna 66, sprezynujacy zderzak 74, plytka 73 i tuleja zewnetrzna 63 tworza szczelna oslone na smar, zawierajaca kulki 71 i koszyczek 72.Podczas pracy walu napedowego pokazanego na fig. 3 czesc 65 moze sie zarówno poruszac katowo, jak i osiowo wzgledem tulei wewnetrznej 66, a tym samym wzgledem walu 50. Osiowy ruch tulei zewnetrznej 63 wzgledem tulei wewnetrznej 66 jest tlumiony w sposób opisany powyzej i tuleja zewnetrzna jest skutecznie przesuwana do polozenia srodkowego wzgledem tulei wewnetrznej 66.Na fig. 4 przedstawiono tuleje zewnetrzna przegubu uniwersalnego, uzywanego lacznie z tuleja wewnetrz¬ na i uszczelka opisanymi przy omawianiu fig. 1 i 2. Tuleja zewnetrzna pokazana na fig..4 zawiera na ogól cylindryczna czesc 80, która ma wewnetrzne rowki 81 dla kulek przegubu oraz. obwodowy kolnierz 82, umieszczony na jednym koncu czesci 80. Kolnierz 82 umozliwia przymocowanie innej czesci 83 tulei zewnetrznej, przy czym czesc 83 zawiera czesc 84 w postaci tarczy i wal 85. Czesc 84 ma podtoczenie, na które wchodzi kolnierz 32 czesci 80.6 70 904 Czesc 80 ma na koncu oddalonym od kolnierza 82 podtoczenie 86, na które wchodzi zewnetrzna, cylindryczna czesc uszczeiki, która usytuowana jest pomiedzy tuleja zewnetrzna i tuleja wewnetrzna przegubu.Zewnetrzna cylindryczna czesc uszczelki jest przymocowana do tulei zewnetrznej za pomoca tulei zabezpieczaja¬ cej (nie pokazanej na rysunku) wykonanej tak, jak tuleja na fig. 1. Powierzchnia czesci 80 tulei zewnetrznej skierowana ku czesci 83 jest wyposazona w szereg nieprzelotowych nagwintowanych otworów 87, a czesc 84 zawiera szereg ustalajacych otworów 88, dzieki czemu czesci 80 i 83 mozna polaczyc razem za pomoca srub 89, które przechodza przez otwory 88 i sa wkrecone w otwory 87.Pomiedzy przeciwleglymi powierzchniami dwu czesci 80 i 83 znajduje sie uszczelka 90, która zawiera zewnetrzny kolnierz 91 scisniety pomiedzy powierzchniami tulei zewnetrznej i czesci 84. Uszczelka 90 przymocowana jest do czesci 80 i zawiera czesc srodkowa 92, wystajaca w plaskiej powierzchni czolowej 93 w kierunku tulei wewnetrznej przegubu i wspólpracujaca ze sprezynujacym zderzakiem ograniczajacym (nie pokazanym na rysunku) przymocowanym do tulei wewnetrznej, dla ograniczenia ruchu tulei wewnetrznej w glab tulei zewnetrznej. Czesc tulei zewnetrznej laczy sie z pozostalymi czesciami przegubu w trakcie zakladania przegubu do transmisyjnego ukladu napedowego.Tuleja zewnetrzna przegubu pokazana na fig. 5 stosuje sie lacznie z tuleja wewnetrzna i uszczelka pokazanymi na fig. 1 i 2. Tuleja zewnetrzna pokazana na fig. 5 znajduje w pewnych okolicznosciach zastosowanie zamiast tulei zewnetrznej pokazanej na fig. 4.Tuleja zewnetrzna pokazana na fig. 5 wykonana jest z dwóch czesci, polaczonych za pomoca spawania.Tuleja zawiera czesc 94, w której wykonane sa rowki dla kulek i czesc 95, która odpowiada czesci 83 z fig. 4. * -' Gdy obydwie czesci 94 i 95 spawa sie ze soba, otwór w czesci 94 zostaje zamkniety od strony wewnetrznej przez sciane 96 czesci 95. Czesc 95 zawiera wielowypust 97 sluzacy do laczenia z wielowypustem wewnetrznym elementu napedzajacego. Czesc 94 ma pierscieniowy rowek, do którego wchodzi zewnetrzna cylindryczna czesc uszczelki, (nie pokazana), która znajduje sie pomiedzy tuleja wewnetrzna i tuleja zewnetrzna / przegubu.Zespól napedowy przedstawiony na fig. 1 ma wazna zalete, która polega na latwym jego montowaniu.W przykladzie przedstawionym na fig. 1, czesc uszczelki, która styka sie z kulkami i ogranicza wzajemne przesuniecia tulei przegubu, wykonuje sie jako metalowa lub plastykowa podkladke przytwierdzona do uszczelki 28 i zakrywajaca rowki 14.W innym rozwiazaniu przedstawionym na fig. 1 tuleja zewnetrzna przegubu jest polaczona za pomoca spawania z koncem rury. W jeszcze innym rozwiazaniu tuleja zabezpieczajaca, która utrzymuje uszczelke na miejscu jest przymocowana do tulei zewnetrznej za pomoca zgrzewania punktowego.W przykladzie przedstawionym na fig. 2, rure walu tworza dwie rury, z których jedna ma wieksza srednice niz druga, przy czym jedna z rur jest przymocowana do jednego przegubu, a druga do drugiego i obie rury sa polaczone tak, by przenosily moment skrecajacy przez elastyczne pierscienie, umieszczone pomiedzy nimi.Fig. 6 przedstawia rozwiazanie z fig. 3, w którym oba przeguby sa zaglebieniowymi przegubami równobiez- nymi, a obie tuleje wewnetrzne sa polaczone wtykowo z walem laczacym oba przeguby.Wal przedstawiony na fig. 3 stosowany jest w pojazdach mechanicznych z napedem na przednie kola.Ruch walu pomiedzy dwoma przegubami jest ograniczony i konstrolowany przez zetkniecie sie kulek ze zderzakami, co szczególowo opisano przy omawianiu fig. 3. PL PL

Claims (6)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Przegub uniwersalny walu napedowego zwlaszcza do pojazdów mechanicznych, zawierajacy tuleje zewnetrzna posiadajaca otwór, tuleje wewnetrzna umieszczona w otworze tulei zewnetrznej, równiez posiadajaca otwór, dla umieszczenia w nim walu sluzacego do przylaczenia elementu napedzanego lub napedowego, kulki usytuowane w rowkach wykonanych w tulei wewnetrznej i zewnetrznej dla przeniesienia momentu obrotowego z jednej tulei na druga, przy czym rowki sa uksztaltowane tak, ze umozliwiaja wzgledne, katowe przesuniecia pomiedzy tuleja wewnetrzna a tuleja zewnetrzna, znamienny tym, ze zawiera uszczelke (28) posiadajaca czesc wewnetrzna (29) polaczona z tuleja wewnetrzna (10, 66), czesc zewnetrzna (30) polaczona z tuleja - zewnetrzna (11, 63) oraz wygieta czesc (32) laczaca dja uszczelnienia wnetrza przegubu, przy czym czesc wewnetrzna (29) uszczelki (28) jest polaczona z tuleja wewnetrzna (10, 66) i obejmuje z zewnatrz je) zewnetrzna powierzchnie posiadajaca czesc (34) o wiekszym promieniu naciskajaca na wygieta czesc (32) uszczelki (28) w miejscu oddalonym od osi obrotu tulei wewnetrznej (10, 66) przegubu.

2. Przegub wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze uszczelka (28) posiada wystep (37) usytuowany w poblizu zakonczenia rowków w tulei wewnetrznej (10, 66) i tulei zewnetrznej (11, 63), w poprzek drogi kulek70904 7 (12) biegnacej wzdluz tulei dla ograniczenia ruchu kulek (12) i przez to dlugosci przesuniecia osiowego pomiedzy tuleja wewnetrzna (10, 66) i tuleja zewnetrzna (11, 63) przegubu.

3. Przegub wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze wystep (37) uszczelki (28) wystaje w kierunku promieniowym, do srodka z wygietej czesci (32) przy polaczeniu z czescia zewnetrzna uszczelki.

4. Przegub wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze wystep (37) uszczelki (28) posiada biegnaca w kierunku promieniowym powierzchnie wspólpracujaca z czolowa powierzchnia tulei zewnetrznej (11, 63) przy zakonczeniu rowków, a przegub zawiera tuleje zabezpieczajaca (35) dla utrzymania zewnetrznej czesci uszczelki na tulei zewnetrznej (11, 63) przegubu i docisniecia biegnacej w kierunku promieniowym powierzchni wystepu (37) do czolowej powierzchni tulei zewnetrznej (11, 65).

5. Przegub wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze biegnaca w kierunku promieniowym powierzchnia wystepu (37) zachodzi na zakonczenie rowków w elemencie zewnetrznym (11, 63), na glebokosc równa promieniowi zakonczenia rowków.

6. Przegub wedlug zastrz. 1, znamienny t y m, ze tuleja zewnetrzna (11, 63) przegubu sa polaczone jednym koncem rury (39), a drugi koniec rury (39) jest polaczony do nastepnego przegubu uniwersalnego. F,5. /70904 \ a 91 8g 64 — ^ i: j. ij €0 */ ee v*r///////\ S« ® 9fc 53 ^35 Fig. 5 J7 S3\ \[_l_/_.-56 *s?7'f« Prac. Poligraf. UP PRL Naklad 120 + 18 egz. Cena 10 zl PL PL