Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 06.06.1974 70414 KI. 49m,5/20 MKP B23q5/20 Twórcawynalazku: Józef Smieszek Uprawniony z patentu tymczasowego: Fabryka Automatów TokarskichPrzedsiebiorstwo Panstwowe, Bydgoszcz (Polska) Urzadzenie do hamowania i ustalania w dowolnych polozeniach katowych wrzeciona obrabiarki pracujacej w cyklu automatycznym Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do hamowania i ustalania w dowolnych, posobnych polozeniach katowych wrzeciona obrabiarki pracujacej w cyklu automatycznym lub pólautomatycznym a zwlaszcza wrze¬ ciona automatu tokarskiego wzdluznego, co umozliwia wykonanie zabiegów w osi prostopadlej do osi wykonywanego przedmiotu, jak np. wiercenie poprzeczne czy frezowanie.W dotychczas znanych rozwiazaniach konstrukcyjnych stosowano na (napedzanym pasem ciernym z silnika elektrycznego) wrzecionie sprzeglo jednokierunkowe przy czym po wyhamowaniu wrzeciona blokowano je w okreslonym polozeniu dzwignia blokujaca, której zaczep unieruchamial tarcze sztywno z wrzecionem zwiazana. Rozwiazanie to mialo te wade, ze w czasie wykonywania zabiegów obróbczych przy nieruchomym wrzecionie, pas cierny slizgal sie po kole pasowym co powodowalo jego szybkie zuzycie, kazde nastepne polozenie wrzeciona w ramach tego samego cyklu roboczego moglo byc uzyskane po zamocowaniu na wrzecionie nastepnej tarczy z wrebem przemiejscowionym o zadany kat w stosunku do pierwszego polozenia.Ilosc podzialów w ramach jednego cyklu byla ograniczona, a cala konstrukcja nadmiernie rozbudowana. Inne rozwiazanie polegalo na stosowaniu do hamowania i napedu wrzeciona (celem jego dalszego katowego przemieszczenia) silnika hydraulicznego zwiazanego z wrzecionem poprzez sprzeglo je Inokierunkowe. Sterowane z walu krzywkowego rozdzielacze umozliwialy w okreslonym momencie cyklu roboczego ruch obrotowy silnika hydraulicznego i wlaczenie sprzegla ciernego w celu wyhamowania wrzeciona, oraz powodowaly odblokowanie dzwigni z zaczepem umiejscowionym w wycieciu tarczek podzialowych zwiazanych sztywno z wrzecionem.Uklad taki byl bardzo kosztowny ijego wykonanie zwiazane bylo ze znacznymi trudnosciami technologicznymi.Stosowanie tego ukladu stwarzalo koniecznosc zachowania okreslonych granic temperatury pracy obrabiarki oraz zmuszalo do stosowania dodatkowych urzadzen zasilajacych.Inne rozwiazanie wykorzystywalo do obrotu wrzeciona naciag sprezynowy oraz zmiane energii kinetycznej obracajacego sie wrzeciona na energie potencjalna naciaganej sprezyny. Rozwiazanie takie wykazywalo po pewnym czasie pracy utrate swoich wlasciwosci, gdyz sprezyny zmienialy swoja charakterystyke. Zmuszalo to do czestych regulacji i wymiany sprezyn. Dalsze rozwiazanie mozliwosci katowego przestawiania wrzeciona sprowadzalo sie do napedzania go celem uzyskania kolejnych polozen silnikiem elektrycznym. Przy wiekszej ilosci polozen katowych silnik ten czesto wlaczany i wylaczany pracowal praktycznie na pradzie rozruchowym co prowadzilo do jego szybkiego zniszczenia.2 70414 Celem wynalazku jest zwiekszenie trwalosci urzadzenia sterujacego przy duzej dokladnosci i nieza¬ wodnosci dzialania. Dla osiagniecia tego celu skonstruowano urzadzenie eliminujace wady rozwiazan obecnie stosowanych.W urzadzeniu wedlug wynalazku sprzeglo dwustozkowe cierne osadzone na tulei odciazajacej wrzeciono, przy czym tarcza bierna sprzegla jest sztywno zwiazana z kolem pasowym napedu górnego wrzeciona, a tarcza czynna sprzegla jest zwiazana z piasta sprzegla zapadkowego w której osadzono zapadki cierne umozliwiajace ruch obrotowy tylko w jednym kierunku, oraz tarcza podzialowa i orientujaca sztywno zwiazana z tuleja. Naped sprzegla sklada sie z silnika elektrycznego, przekladni zebatej, przekladni obiegowej skladajacej sie z dwóch par kól, przy czym dwa kola zebate osadzone sa na osi jarzma a dwa kola zebate osadzone sa na walku elektro¬ magnetycznego hamulca i przekladni zebatej. Elektromagnetyczny hamulec jest wlaczany i rozlaczany mikroprzelacznikiem wspóldzialajacym z dzwigniami sterujacymi dwoma ryglami.Urzadzenie wedlug wynalazku charakteryzuje sie duza niezawodnoscia dzialania, urzadzenie sterujace jest proste w budowie, oraz charakteryzuje sie malymi wymiarami gabarytowymi. Urzadzenie to pozwala na kilkakrotne orientowanie powierzchni preta ksztaltowego prostopadle do zalozonego kierunku. Umozliwia ono równiez dokonywanie podzialu katowego wedlug zalozonego programu.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony na schemacie kinematycznym. Wrzeciono 1 napedzane jest z nieuwidocznionego na rysunku silnika poprzez pasy 2, pasowe kolo 3 zwiazane sztywno z czynna tarcza sprzegla 4' osadzona obrotowo na odciazajacej tulei 5, polaczonej klinem z wrzecionem 1. Na odciazajacej tulei 5 osadzony jest przesuwny sprzeglowy stozek 6 sterowany dzwignia 7. Dzwignia 7 pozostaje pod dzialaniem osadzonej na sterujacym krzywkowym wale 8 krzywki 9. Dzwignia 7 pozostaje pod dzialaniem osadzonej na sterujacym krzywkowym wale 8 krzywki 9. Dzwignia 7 pozostaje równiez pod dzialaniem sprezyny 10, oraz steruje lacznikiem 11. Na krzywkowym wale 8 osadzone sa krzywkowe segmenty 12 i 13 przy czym segment 12 steruje ryglem 14 a segment 13 steruje ryglem 15 za posrednictwem odpowiednich dzwigni 16 i 17. Dzwignie 16 i 17 steruja lacznikiem 18. Rygle 14 i 15 pozostajac pod dzialaniem sprezyn 36, 37 wspólpracuja odpowiednio z wrebami podzialowej tarczy 19 i orientujacej tarczy 20, przy czym te ostatnie osadzone sa na odciazajacej tulei 5 a zatem posrednio zwiazane sa z wrzecionem 1. Wspólosiowo z tuleja 5 osadzona jest w korpusie bierna czesc sprzegla 21 zwiazana z piasta zapasek ciernych 22, która wspólpracuje poprzez zapadki cierne 23 z nieruchoma tuleja umozliwiajaca ruch obrotowy w jednym kierunku. Na sprzeglowej tarczy 21 osadzone jest równiez zebate kolo 24 wspólpracujace z posrednim kolem 25 zazebionym z kolem 26 osadzonym na wspólnej tulei z kolem 27 otrzymujacym naped z kola 28 przekladni obiegowej, której drugim kolem jest zebate kolo 29 zazebione z kolem 30 zaklinowanym na walku 31. Kola 28, 29 otrzymuja naped z silnika 32 poprzez zebate kola 33 i 34.Na walku 31 osadzony jest elektromagnetyczny hamulec 35. PL