Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 06.05.1974 70372 KI. 21c, 68/60 MKP H02h3/00 ilBLiOI-IKA U«<^Ju Per-* ~* *«4pK7 Twórcawynalazku: Juliusz Wróblewski Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Energetyki, Warszawa (Polska) Sposób tworzenia przekazników zaleznych o dlugim czasie dzialania Przedmiotem wynalazku jest sposób tworzenia przekazników o dlugim czasie dzialania zaleznym od war¬ tosci wielkosci pobudzajacej. Przekazniki takie sa przeznaczone do zabezpieczania urzadzen od przeciazen.Sposób wg wynalazku jest szczególnie przydatny wówczas, gdy konieczne jest uzyskanie dlugich lub bardzo dlugich czasów dzialania.Znane sposoby tworzenia przekazników zaleznych sprowadzaja sie do tego, ze ustrój elektromechaniczny, elektrotermiczny lub uklad elektryczny, ksztaltujacy wymagana zaleznosc czasu dzialania od wartosci wielkosci pobudzajacej, dziala jednokrotnie, uruchamiajac po zadzialaniu organ wyjsciowy przekaznika na przyklad zestyk. Uzyskanie w ten sposób stabilnych charakterystyk, o przebiegu scisle odpowiadajacym zalozeniom, jest wzglednie proste wówczas, gdy chodzi o krótkie czasy dzialania, staje sie jednak coraz trudniejsze w miare wzrostu koniecznych do uzyskania czasów dzialania. Tlumaczy sie to tym, ze w miare wzrostu czasu dzialania wzrasta równiez czas oddzialywania wielkosci zaklócajacych, takich jak tarcie, temperatura otoczenia, prze¬ wodnosc izolacji termicznej lub elektrycznej oraz obciazenie ukladu przez element reagujacy. Stad w miare wzrostu czasów dzialania narastaja trudnosci z ksztaltowaniem charakterystyk wedlug zadanych wymagan, a klasa dokladnosci uzyskanych przekazników maleje.Celem wynalazku jest sposób tworzenia przekazników o dlugim czasie dzialania, który pozwala na radykal¬ ne zmniejszenie wplywu wielkosci zaklócajacych oraz ulatwia uzyskanie wymaganych zaleznosci czasu dzialania od wielkosci pobudzajacej.Cel wynalazku zostal osiagniety przez to, ze wymagana zaleznosc czasu dzialania od wielkosci pobudza¬ jacej oraz wymagane charakterystyki powrotu uzyskane sa przez zliczanie okreslonej liczby cykli dzialania ukladu odwzorowujacego wymagane zaleznosci w okreslonej skali czasowej. Sposób ten pozwala na tworzenie przekazników o dowolnie dlugim czasie dzialania z zachowaniem klasy i precyzji dzialania dostepnej dotychczas dla przekazników o krótkim czasie dzialania. W szczególnym przypadku mozna uzyskac przekazniki niezalezne.Przykladem zastosowania sposobu wedlug wynalazku jest przekaznik zalezny, w którym powrót do stanu poczatkowego powodowany jest impulsem zewnetrznym, podawanym na przyklad przez operatora. Schemat ideowy tego przekaznika przedstawiono na rysunku. Wyjscie ukladu 1 odwzorowujacego wymagana zaleznosc czasu dzialania od wartosci wielkosci pobudzajacej W w skali 1 : n, jest polaczone z licznikiem 2 oraz wejsciem kasujacym b ukladu 1.2 70372 Uklad 1 jest np. znanym przekaznikiem zaleznym, cechujacym sie krótkim czasem powrotu do stanu poczatkowego po pobudzeniu jego wejscia kasujacego b. Wyjscie licznika 2 polaczone jest z organem wyko¬ nawczym 3. Do wejscia kasujacego c licznika 2 doprowadzony jest impuls kasujacy X. Gdy wielkosc W prze¬ kroczy okreslona wartosc, nastepuje zadzialanie ukladu 1 po czasie n t, gdy t — czas dzialania wynikajacy z zada¬ nej charakterystyki. Sygnal wyjsciowy ukladu 1 powoduje powrót tego ukladu do stanu poczatkowego, to jest zanik sygnalu wyjsciowego i gotowosc ponownego dzialania zgodnie z zadana charakterystyka. Na wyjsciu a pojawia sie w ten sposób impuls, zliczony przez licznik 2. Po n takich impulsach nastepuje zadzialanie organu wykonawczego 3. Powrót przekaznika do stanu poczatkowego nastepuje po pobudzeniu wejscia c licznika 2 impulsem K na przyklad przez operatora lub przez specjalny uklad kasujacy, nie pokazany na rysunku. Gdy w gre wchodza dlugie czasy powrotu, uklad kasujacy wykonuje sie równiez wedlug sposobu bedacego przed¬ miotem wynalazku, zawiera on wtedy elementy wspólne z opisanym przekaznikiem, na przyklad uklad 1 PL PL