Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 06.05.1974 KI. 12o, 23/03 MKP C07c 153/05 CZYTELNIA eci-j 'r-.rentowego i Twórcy wynalazku: Tadeusz Jaworski, Jacek Terpinski, Jergijusz Goryanowicz Uprawniony z patentu tymczasowego: Przedsiebiorstwo Przemyslowo-Handlowe „Polskie Odczynniki Chemiczne*', Gliwice (Polska) Sposób wytwarzania tioacetamidu Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania tioacetamidu stosowanego miedzy innymi w analizie chemicznej do ilosciowego wytracania metali ciezkich.Znanych jest kilka sposobów wytwarzania tioacetamidu. Jeden z nich polega na reakcji acetamidu z piecio- siarczkiem fosforu w roztworze benzenowym, nastepnie wyekstrahowaniu powstalego tioacetamidu z mieszaniny reakcyjnej duza iloscia benzenu. Wadami tego sposobu sa bardzo niskie wydajnosci (siegajacezaledwie 35%), koniecznosc operowania duzymi ilosciami rozpuszczalników organicznych oraz duza ilosc produktów odpado¬ wych. Inne znane sposoby wymagaja podwyzszonej temperatury i wysokiego cisnienia. Przykladowo, mozna otrzymac tioacetamid przez ogrzewanie w temperaturze 240°C acetamidu z siarczkiem glinu w autoklawie lub przepuszczanie mieszaniy par acetonitiylu z siarkowodorem, w stosunku 4:1, nad katalizatorem SiO^ - Ala03 w temperaturze 260°C pod wysokim cisnieniem. Sposoby te sa malo przydatne ze wzgledu na koniecznosc stosowania podwyzszonej temperatury oraz wysokiego cisnienia, co wymaga przede wszystkim specjalnej aparatury.Cclem wynalazku jest opracowanie sposobu pozwalajacego na otrzynamie tioacetamidu z dobra wydaj¬ noscia i czystoscia, bez koniecznosci stosowania podwyzszonej temperatury oraz wysokiego cisnienia.Wedlug wynalazku cel ten osiaga sie wysycajac siarkowodorem w temperaturze otoczenia acetonitryl, w którym roztworzono co najmniej 0,05% wagowych katalizatora w postaci amoniaku, amin lub mieszaniny amin, korzystnie rozpuszczonych w rozpuszczalniku organicznym nie wchodzacym w reakcje zarówno z substra- tami, jak i produktem reakcji.Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest otrzymanie tioacetamidu z wydajnoscia siegajaca 92%, w stosunku do ilosci uzytego acetonitrylu, bez koniecznosci stosowania podwyzszonej temperatury i wysokiego cisnienia, co pozwala równiez na bezpieczne prowadzenie procesu w prostej aparaturze. Stosowanie rozpuszczalników orga¬ nicznych ulatwia wydzielenie produktu, który oddziela sie w znany sposób, a roztwór zawierajacy rozpuszczal¬ nik, jak i rozpuszczony w nim katalizator, ze wzgledu na minimalne zanieczyszczenie, stosuje sie w nastepnej szarzy produkcyjnej, po uzupelnieniu acetonitrylem.Przyklad I. W21 kolbie trójszyjnej zaopatrzonej w mieszadlo mechaniczne, rurke doprowadzajaca H2S do dna kolby i chlodnice zwrotna umieszcza sie 275 g acetonitrylu, 51 g trójetyloaminy i 440 g benzenu. Do2 70359 intensywnie mieszanej zawartosci kolby wprowadza sie przez rurke siarkowodór do czasu pizereagowania ace- tonitrylu. Wydzielajace sie w czasie reakcji krysztaly tioacetamidu oddziela sie od roztworu i przemywa benzenem. Otrzymuje sie 464 g surowego produktu, co stanowi 92% wydajnosci. Produkt ma temperature, topnienia 111—115°C. Surowy produkt oczyszcza sie przez krystalizacje z alkoholu etylowego otrzymujac produkt o temperaturze topnienia 113-115°C. Przesacz, po uzupelnieniu acetonitrylem, uzywa sie do nastepnej reakcji.Przyklad II. W aparaturze, jak w przykladzie I umieszcza sie 275 g acetonitrylu, 50 g trójetyloaminy i 100 g pirydyny. Podczas mieszania zawartosci naczynia przepuszcza sie siarkowodór az do calkowitego przerea- gowania acetonitrylu. Wydzielone krysztaly tioacetamidu oddziela sie od roztworu i krystalizuje z alkoholu etylowego. Po dwukrotnej krystalizacji otrzymuje sie produkt o temperaturze topnienia 113-115°C.Przyklad III. W aparaturze, jak w przykladzie I umieszcza sie 700 g acetonitrylu i 25 ml 25% wody amoniakalnej. Zawartosc kolby wysyca sie siarkowodorem przez 250 godzin, nastepnie oddestylowuje pod zmniejszonym cisnieniem nieprzereagowany acetonitryl i wode. Produkt, po dwukrotnej krystalizacji z alkoholu etylowego, ma temperature topnienia 113-115°C. PL PL