Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.04.1974 70149 KI. 42k,l/02 MKP G01I 3/14 CZYTELNIA Urzedu Patent©*^ ' Twórcywynalazku: Jaroslaw Rebowski, Andrzej Gendera Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Techniki Cieplnej, Lódz (Polska) Dynamometr uchylny Przedmiotem wynalazku jest dynamometr uchylny, przeznaczony do pomiaru momentu pary sil.Moment przekazywany przez silniki maszynom napedzanym mierzony byl dotychczas na zasadzie od¬ ksztalcen elementów sprezystych rejestrowanych przez róznego rodzaju czynniki hydrauliczne, elektryczne, fotooptyczne, mechaniczne i inne. Znane byly dotychczas takze mierniki, w których przeniesienie momentu dzialajacego w osi walu silnika nastepuje za pomoca sil magnetycznych, a wartosc momentu regulowana jest zmiana odleglosci pomiedzy tarcza wirujaca wraz zwalem silnika a wskaznikiem stanowiacym wahliwie zawie¬ szony magnes trwaly w formie pierscienia, obciazony przeciwwaga. Dynamometry dzialajace na wyzej wymienio¬ nych zasadach charakteryzuja sie duzym skomplikowaniem konstrukcji, nieczuloscia i histereza wskazan oraz bledami powstajacymi w toku przetwarzania odksztalcenia na wartosc odczytywana. Stosowane wahliwe zawie¬ szenie obudowy hamulca lub silnika — najczesciej na lozyskach tocznych — ma te zasadnicza wade, ze umozliwia pomiar momentu tylko w przypadku jednej okreslonej maszyny, co znacznie ogranicza wykorzystanie dynamo- metru. Dynamometrem magnetycznym mozna mierzyc jedynie moment przetwarzany na cieplo, to znaczy tracony.Celem wynalazku jest wyeliminowanie bledów nieczulosci i histerezy podczas pomiaru momentu przeka¬ zywanego przez silnik maszynie napedzanej oraz umozliwienie pomiaru momentów o duzym zakresie wielkosci za pomoca jednego urzadzenia. Wspomniany wyzej cel osiagnieto za pomoca dynamometru uchylnego wedlug wynalazku, który zawiera stól umieszczony na lozyskach ostrzowych w ten sposób, ze os wahan stolu znajduje sie w dowolnej odleglosci od osi walu przekazujacego moment. Dynamometr ma stabilizatory o regulowanej masie polaczone ze stolem, które sluza do regulacji stanu równowagi czesci ruchomej dynamometru. Lozysko ostrzowe jest zaopatrzone w stalowa kulke, która styka sie z ostrzem lozyska punktowo w osi wahan, zabezpie¬ czajac lozysko przed osiowym przesuwem. Masa silnika i stolu równowazone sa stabilizatorami ciezarowymi tak, ze znajduja sie w równowadze stalej w poblizu równowagi obojetnej. Moment od silnika lub maszyny jest przenoszony za pomoca walu dowolnie odleglego od osi wahan, zaopatrzonego w znane przeguby homokinetycz- ne.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia dynamometr w widoku od strony silnika, fig. 2 — w widoku z boku, fig. 3 - lozysko ostrzowe stolu uchylne-1 70149 go w widoku z boku, a fig. 4 - lozysko ostrzowe w pólwidoku z przodu i pólprzekroju wzdluz linii A -A zaznaczonej na fig. 3.Uchylny stól 1 jest podparty lozyskami ostrzowymi 2. Na stole 1 znajduje sie badana maszyna 3 przy¬ twierdzona sciagaczem 4. Do stolu przytwierdzone sa dwa stabilizatory 5 o regulowanej masie oraz szalka 6, umieszczona w pewnej odleglosci od osi wahan stolu 1. Os walu napedowego 7 znajduje sie na dowolnej wysokosci ponad powierzchnia stolu 1. W podstawie 8 umieszczone sa dwa ograniczniki wychylen 9, które sluza do ograniczania wahan stolu 1 lub odciazenia lozysk ostrzowych 2. W celu zabezpieczenia lozysk ostrzowych 2 przed przesuwem wzdluz osi wahan w lozyskach umieszczono stalowa kulke 10, której srednica pokrywa sie z osia wahan 11. Stalowa kulka 10 styka sie punktowo z ostrzem 12, nie powodujac podczas wahan stolu 1 momentów wzgledem osi 11. Zabezpieczenie stolu 1 stanowia uchwyty 13. PL PL