PL69823B1 - - Google Patents

Description

Sposób usuwania protein i produktów ich rozkladu, zwlaszcza poli- peptydów i aminokwasów, ze scieków Przedmiotem wynalazku jest sposób usuwania protein i produktów ich rozkladu, zwlaszcza polipeptydów i aminokwasów, ze scieków zawierajacych te substancje, ewentualnie z wykorzystaniem protein i produktów ich rozkladu oraz przy równoczesnym rozkladaniu emulsji oleju i ewentualnie tluszczu w sciekach.Scieki z wielu rodzajów zakladów przemyslowych za¬ wieraja mniejsze lub wieksze ilosci polipeptydów, ami¬ nokwasów i innych azotowych produktów rozkladu pro¬ tein, powstajacych w czasie procesów technologicznych.Takimi zakladami sa na przyklad mleczarnie, masarnie, wytwórnie maczki rybnej, krochmalnie, wytapialnie tra¬ mu i inne. Równiez i scieki z gospodarstw domowych moga, oprócz tluszczu i oleju, zawierac znaczna ilosc protein. Odprowadzanie takich scieków do naturalnych zbiorników wodnych, jak rzeki, jeziora, stawy, a nawet fiordy czy waskie ciesniny morskie, moze powodowac szkody, poniewaz scieki te wykazuja duze zapotrzebo¬ wanie biologiczne na tlen. Powodem tego jest fakt, ze do rozkladu substancji organicznych w sciekach pod dzialaniem mikroorganizmów, na przyklad bakterii, trzeba duzych ilosci tlenu. Duze ilosci scieków lub znaczna zawartosc substancji organicznych w sciekach powoduja przeto duze zuzycie tlenu w odbiorniku, przy czym moze ono byc tak znaczne, ze cierpi na tym na¬ turalna fauna i flora, a szkody w rybostanie moga byc niekiedy bardzo powazne. Szkodom tym zapobiega sie czesciowo przez stosowanie mechanicznych lub bardziej skutecznych, ale znacznie kosztowniejszych, biologicz¬ nych filtrów. Filtry te pracuja jednak najlepiej, gdy za- 10 15 20 25 30 wartosc protein, to jest zawartosc organicznego lub kompleksowo zwiazanego azotu jest stosunkowo niska.Wysoka zawartosc protein lub organicznie zwiazanego azotu hamuje bowiem rozwój flory bakteryjnej biolo¬ gicznego filtru. To samo zjawisko obserwuje sie, gdy zamiast zwyklego oczyszczania biologicznego stosuje sie fermentowanie organicznych skladników scieków innych niz proteiny, a mianowicie weglowodorów, za pomoca organizmów powodujacych fermentacje.Jest przeto rzecza wazna, aby proteiny i podobne sub¬ stancje byly usuwane ze scieków nawet wtedy, gdy scie¬ ki maja byc poddawane traktowaniu biologicznemu, czy to w oczyszczalniach biologicznych, czy tez przez fer¬ mentacje. Poza tym nalezy podkreslic, ze proteiny w sciekach przedstawiaja dosc duza wartosc, gdyz moga byc wykorzystane na przyklad jako pasza, a niekiedy do wyrobu czystych aminokwasów.Znane jest stosowanie kwasów ligninosulfonowych do wytracania protein i podobnych substancji ze scieków, dajacy dosc dobre wyniki. Poza tym kwasy te sa do¬ stepne w duzych ilosciach po stosunkowo niskiej cenie, poniewaz wystepuja w bardzo znacznych ilosciach w lugach posiarczynowych i moga byc z nich otrzymywa¬ ne w postaci stosunkowo czystej, w jakiej nadaja sie do stracania protein w sciekach. Kwasy ligmnosulfonowe maja jednak te wade, ze ich zdolnosc wytracania pro¬ tein nie jest dostateczna, a niektórych aminokwasów nie wytracaja w ogóle.Stwierdzono, ze lepsze wyniki niz usuwanie protein ze scieków za pomoca kwasów ligninosulfonowych uzy- 698233 skuje sie, jezeli zgodnie z wynalazkiem wytracanie w sciekach prowadzi sie w srodowisku kwasnym i przy uzyciu jako srodków stracajacych jednego lub kilku zwiazków z grupy siarczanów alkilowych o ciezarze cza¬ steczkowym co najmniej 200 i kwasów aryiosulfono- 5 wych lub aryiosulfonianów, korzystnie podstawionych jedna lub kilkoma grupami alkilowymi, zwlaszcza o 8—20 atomach wegla. Wyrtracone produkty komplekso¬ we, skladajace sie z protein i ewentualnie produktów ich rozklajgfe oraz srodka wytracajacego, oddziela sie i io ewentualnie, przerabia dalej na przyklad na pasze. Rów¬ noczesnie ulega rozkladowi emulsja tluszczu i ewen¬ tualnie oleju, jprzy czym substancje te oddziela sie przed przystapieniem do stracania. Oddzielanie mozna prze¬ prowadzac zwyklymi srodkami mechanicznymi, jak 15 zgarnianie, flotacja i odwirowywanie.Przy zastosowaniu sposobu wedlug wynalazku osiaga sie bardzo skuteczne usuniecie protein ze scieków, przy czym proteiny te moga byc nastepnie wykorzystywane, a scieki pozbawione protein moga byc dalej przerabia- 20 ne znanymi sposobami, co nie wchodzi juz w zakres wynalazku.Srodek stracajacy mozna dodawac do scieków w róz¬ ny sposób, na przyklad przez wsypywanie go do zbiór- 25 nika ze sciekami* Najkorzystniej jest jednak stosowac mieszanie w przewodach, to znaczy umiescic w przewo¬ dach scieków odpowiednie urzadzenie mieszajace, do którego srodek stracajacy dodaje sie w postaci cieczy.Okreslone scieki maja zwykle w ptrzyblizeniu staly sklad, 30 a zwlaszcza stosunkowo stala zawartosc protein. Na podstawie tego skladu mozna ustalic wymagana ilosc srodka stracajacego na jednostke objetosci scieków i wprowadzac tylko niewielkie poprawki. Mozna sie przy tym kierowac metnieniem scieków po dodaniu srodka 35 stracajacego, wartoscia pH lub przewodnictwem scie¬ ków po dodaniu tego srodka, albo w inny sposób usta¬ lac poprawki. Nalezy podkreslic, ze jest rzecza wazna, aby srodek stracajacy byl dodany w ilosci wystarczaja¬ cej do wytracenia protein calkowicie. Nadmiar srodka aq stracajacego nie powoduje zadnych szkód, a tylko ozna¬ cza wzrost kosztów oczyszczania. Wskazane jest doda¬ wac srodek stracajacy wraz z kwasem, korzystnie moc¬ nym kwasem mineralnym, zwlaszcza kwasem siarkowym lub kwasem solnym, uzytym w takich ilosciach, aby 45 uzyskac zadana kwasowosc.Wedlug wynalazku stracanie przebiega najlepiej przy pH wynoszacym 3—4,5, a zwlaszcza przy pH = 3,5.Jezeli srodek stracajacy dodaje sie razem z kwasem, wówczas mozna dostosowac wzajemny stosunek ilosci 50 kwasu i srodka, przy czym na podstawie wartosci pH mieszaniny scieków ze srodkiem stracajacym reguluje sie dodatek mieszaniny srodka stracajacego z kwasem tak, aby utrzymac biezaco zadana wartosc pH. 55 Bez znaczenia jest to, czy stosuje sie kwasy arylosul- fonowe lub kwasy alkiloarylosulfonowe, czy tez ich sole, poniewaz w silnie kwasnym srodowisku z soli zostaja uwolnione kwasy. Jako sole najlepiej jest sto¬ sowac na przyklad sole sodowe, natomiast ogólnie bio- 60 rac nie stosuje sie soli amonowych, poniewaz moga one powodowac powstawanie amidów. Jako kwasy arylo- sulfonowe stosuje sie na przyklad kwas benzenosulfono- wy, kwas naftenosulfonowy, kwas naftenometanosulfo- nowy i naftalenodwusulfonowy, przy czym kwasy arylo- 65 4 sulfonowe moga miec ewentualnie wiecej niz jedna gru¬ pe sulfonowa w czasteczce. Jako kwasy aJkiloarylosul- fonowe, (alkiloarenosulfonowe), w których grupy alki¬ lowe moga byc proste lub rozgalezione, stosuje sie na przyklad kwas dodecylobenzenosulfonowy.Jako estry siarczanoalkilowe o ciezarze czasteczko¬ wym co najmniej 200, mozna stosowac estry jedno-, dwu-, trój- lub wielowairtosciowych alkoholi alifatycz¬ nych o lancuchu prostym lub rozgalezionym. Ciezar czasteczkowy powinien wynosic co najmniej 200, ponie¬ waz w przeciwnym razie czasteczka jest za mala na to, aby wytworzyc osad, o ile nie jest to zwiazek z protei¬ nami. Fakt przydatnosci w omawianym procesie siar¬ czanów alkilowych nalezy przypisac temu, ze reaguja one z aminokwasami, peptydami i proteinami w ten sposób, ze grupa siarczanowa wiaze sie z zasadowa gru¬ pa aminokwasu, peptydu lub proteiny. Zaleta aikilo- siarczanów w porównaniu z kwasami ligninosulfonowy- mi jest to, ze wytracaja one aminokwasy, które nie sa wytracane przez kwasy ligninosulfonowe. Przykladami takich alkilosiarczków o ciezarze czasteczkowym powy¬ zej 200 sa: estry kwasu siarkowego i jednowartosciowych alkoholi tluszczowych o 7—40 atomach wegla, zwlasz¬ cza 08—20 atomach wegla. Przykladami alkilosiarcza- nów alkoholi wielozasadowych moga byc: trójsiarczan gliceryny i czesciowo lub calkowicie zestryfikowane siarczany, na przyklad szesciozasadowych alkooli oraz estry cukrowe kwasu siarkowego.Próby wykazaly bardzo dobre dzialanie wytracajace proteiny, a tym samym dobre oczyszczanie scieków za¬ wierajacych proteiny, wywierane przez niektóre siarcza¬ ny i kwas dodecylobenzenosulfonowy, w porównaniu z sola sodowa kwasu lignieosulfonowego. Do prób za¬ miast scieków, zawierajacych proteiny, stosowano mie¬ szanine albuminy krwi w wodzie, zawierajaca 1 czesc wagowa albuminy na 100 czesci objetosciowych mie¬ szaniny. Do kazdej próby brano 100 ml mieszaniny i utrzymywano pH = 3,5. Miara stopnia oczyszczenia scieków jest liczba nadmanganianowa przesaczu, otrzy¬ manego po straceniu i oddzieleniu osadu, przy czym oczyszczanie jest tym skuteczniejsze, im nizsza jest ta liczba. Wyniki prób zestawiono w nizej podanej tabli¬ cy 1, w której uwidoczniono tylko te próby, w których uzyta ilosc srodka stracajacego, podana w tablicy, dala najnizsza liczbe nadmanganianowa dla danego zwiazku.Tablica 1 Srodek stracajacy Siarczan laurylu siarczan oktylu trójfosforan gliceryny kwas dodecylobenzeno¬ sulfonowy ligninosulfonian sodo- / wy Liczba KMn04 przesaczu 210 360 680 650 850 Zawartosc protein przesaczu w % pier¬ wotnej zawar¬ tosci 0,3 0,3 0,6 0,5 0,2 Ilosc srodka straca¬ jacego w gra¬ mach na 100 ml | 0,30 0,28 0,20 0,36 0,48 1C9S2& Wyniki te dowodza, ze wszystkie zastosowane srodki stracajace pozostawiaja w sciekach tylko bardzo nie¬ znaczne ilosci protein i ze aby takie same wyniki uzy¬ skac, nalezaloby stosowac znacznie wieksze ilosci kwa¬ su dodecylobenzcnosulfonowego i ligninosulfonianu niz aUulosulfonianu. Widoczne jest równiez, ze stopien calkowitego oczyszczenia, wyrazony liczba nadmanga- nianowa przesaczu, jest najwyzszy w przypadku obu estrów siarczanowych alkoholi jednowartosciowych, nizszy przy estrze glicerynowym i kwasie dodecyioben- zenosulfonowym, a najmniejszy w przypadku lignino¬ sulfonianu sodowego. Wskazane jest przeto stosowac zgodnie z wynalazkiem jako siarczan alkilowy, siarczan laurylowy lub siarczan oktyiowy, albo ich mieszaniny.W porównaniu z kwasami alkiloarylosulfonowymi, siarczany alkilowe maja jednak te wade, ze sa znacz¬ nie kosztowniejsze. W zwiazku z tym, w celu uzyska¬ nia pewnej oszczednosci, a równoczesnie osiagniecia stopnia oczyszczenia scieków lepszego niz przy uzyciu kwasu ligninosulfonowego, zgodnie z wynalazkiem sto¬ suje sie korzystnie równiez i kwas dodecylobenzeno- sulfonowy jako kwas arylosulfonowy.Fakt, ze siarczany alkilowe i kwasy aryio- lub alkilo- arylosulfonowe daja nizsze liczby nadmanganianówe niz kwasy ligninosulfonowe, nalezy przypisac prawdopodob¬ nie temu, ze czasteczki protein moga sie zwiazac z wieksza liczba grup siarczanów alkilowych czy kwasów arylo- lub alkiloarylosulfonowych niz to ma miejsce w przypadku kwasów ligninosulfonowyciL W zwiazku z tym, przy ozyciu sposobu wedlug wynalazku w prze¬ saczu po obróbce scieków nie wystepuje nadmiar srod¬ ka stracajacego, który jako taki móglby podwyzszac liczbe nadmanganianowa. Poza tym zarówno alkilosul- foniany, jak i arylosulfoniany wytracaja pewne amino¬ kwasy, które nie sa wytracane za pomoca kwasów lig¬ ninosulfonowych czy ich soK. Okolicznosci te wyjasnia blizej tablica 2, która wykazuje równiez, ze wedlug wynalazku jest szczególnie korzystnie stosowac jako srodek stracajacy mieszanine jednego lub kilku estrów alkilowych kwasu siarkowego o ciezarze czasteczkowym powyzej 200 oraz jednego lub kilku kwasów alkiloary¬ losulfonowych albo ich soli. W zwiazku z tym miesza¬ nina stracajaca moze wedlug wynalazku zawierac jeden lub kilka kwasów ligninosulfonowych albo ich soli, ko¬ rzystnie soli sodowych. W pierwszym z wyzej wymie¬ nionych przypadków w mieszaninie laczy sie siarczany alkilowe, wysoce skuteczne przy oczyszczaniu scieków zawierajacych proteiny, z stosunkowo tanimi kwasami arylosulfonowymi. Nalezy przy tym zaznaczyc, ze kwa¬ sy arylosulfonowe, jak to wynika z tablicy 1, równiez sa silnymi srodkami stracajacymi proteiny, ale daja nieco wyzsze liczby nadmanganianówe niz najlepsze siarczany alkilowe, a kwasy arylosulfonowe. nie sa wie¬ le drozsze niz kwasy ligninosulfonowe. Przez dodawa¬ nie kwasów ligninosulfonowych do mieszaniny osiaga sie pewna oszczednosc, zwlaszcza siarczanów alkilo¬ wych, a równoczesnie uzyskuje sie wyniki zadowalaja¬ ce ze wzgledu na liczbe nadmanganianowa, która w pewnej mierze wyraza biologiczne zapotrzebowanie tle¬ nu scieków uwolnionych od protein itp. zwiazków.Moze tez byc korzystne stosowac mieszaniny róznych srodków stracajacych o róznym ciezarze czasteczko¬ wym, gdyz wówczas uzyskuje sie wieksza pewnosc, ze wszystkie proteiny i ich produkty rozkladu zostana wy¬ tracone. ] 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 Te okolicznosci przedstawione w tablicy 2, w której uwidoczniono wyniki prób przy uzyciu, tak jak w pró¬ bach omówionych w tablicy 1, roztworu albuminy krwi o zawartosci ii g albuminy w 100 ml roztworu, stosujac do kazdej próby po 100 ml tego roztworu. W tablicy podano te ilosci srodków stracajacych, które daja dla danego srodka najnizsza liczbe nadmangania¬ nowa. W ostatniej kolumnie tablicy 2 podano te wlasnie ilosc srodka w gramach. W przypadku miesza¬ nin srodków stracajacych podano skladniki w ulam¬ kach w stosunku wagowym, przy czym NaLS oznacza sól sodowa kwasu lignklosulfonowego, a DBS oznacza kwas dodecylobenzenosulfonowy.Tablica 2 \ Srodek stracajacy NaLS DBS 1/2 NaLS + 1/2 DBS 1/2NaLS+ 1/3 DBS + + 1/6 siarczanu laurylu Liczba KMn04 przesaczu 850 650 480 150 Zawartosc protein w przesa¬ czu w % pierwot¬ nej za¬ wartosci 0,2 0,5 0,2 0,1 Dosc srodka stracaja¬ cego g/100 ml 0,48 0,36 0,40 0,40 Z tablicy 2 wynika, ze kwas dodecylobenzenosulfo- nowy daje lepsza liczbe nadmanganianowa i nieco gor¬ sze oddzielenie protein niz sól sodowa kwasu lignino¬ sulfonowego, przy mniejszej ilosci uzytego srodka stracajacego, ale mieszanina obu tych srodków daje znacznie nizsza liczbe nadmanganianowa niz kazdy ze skladników oddzielnie i to przy ilosci mieszaniny mniejszej niz przecietna dla obu skladników.Z tablicy tej widac równiez, ze dodatek stosunkowo malej ilosci siarczanu laurylu znacznie poprawia licz¬ be nadmanganianowa.Taka kombinacja srodków stracajacych jest przeto szczególnie korzystna.Wspomniane wyzej zjawisko mozna wyjasnic praw¬ dopodobnie w nastepujacy sposób. Dla kazdego srodka stracajacego F istnieje pewien iloczyn rozpuszczalnosci L = KprotKfin, w którym to wzorze Prot oznacza pro¬ teiny lub produkty ich rozkladu, Kprot oznacza steze¬ nie protein, a Kjyn oznacza stezenie srodka stracajace¬ go, poniewaz n czasteczek srodka stracajacego wiaze sie z jedna czasteczka protein.Iloczyn rozpuszczalnosci L ma rózne wartosci dla róznych srodków stracajacych. Nalezy przypuszczac, ze wartosc L dla kwasu ligninosulfonowego: Li = KprotKi^n jest mniejsza niz wartosc L dla kwasu dodecylobenze¬ nosulfonowego: 65 L2 — KprotKiBsn co zreszta wynika z prób przedstawionych w tablicach 1 i 2.69823 Z tablic tych wynika równiez, ze przy uzyciu kwasu dodecylobenzenosulfonowego lub siarczanu laurylu uzy¬ skuje sie liczbe nadmanganianowa nizsza niz przy uzyciu kwasów ligninosulfonowych, co formalnie bio¬ rac mozna wytlumaczyc tym, ze utworzony kompleks protein z kwasem dodecylobenzenosulfonowym lub pro¬ tein z siarczanem alkilu o wzorze Prot—DBSn moze dalej reagowac wedlug schematu 1: Prot — DBSn + DBS = Prot — DBSn+i podczas gdy reakcja wedlug schematu 2: Prot — LS„ + LS = Prot — LSn+i przypuszczalnie nie zachodzi wcale lub zachodzi tylko w malym stopniu.W celu zapewnienia calkowitego stracenia protein trzeba ogólnie biorac dodawac co najmniej nieznaczny nadmiar srodka stracajacego, przy czym w przypadku kwasu ligninosulfonowego nadmiar ten uwidocznia sie w przesaczu i podwyzsza liczbe nadmanganianowa czy¬ li biologiczne zapotrzebowanie tlenu BOD, poniewaz reakcja wedlug schematu 2 praktycznie nie zachodzi.Zgodnie z reakcja wedlug schematu 1, nadmiar kwasu dodecylobenzenosulfonowego jest wchlaniany przez po¬ wstajacy jako osad kompleks proteina—DBS i nie uwidacznia sie w przesaczu. To samo dotyczy siarcza¬ nu laurylowego i innych siarczanów alkilowych i to wy¬ jasnia niskie lub bardzo niskie liczby nadmanganiano- we przy uzyciu tych srodków stracajacych.W pewnych warunkach moze byc jednak korzystnie stosowac srodek stracajacy w nadmiarze, to jest tak, aby czesc jego wystepowala w przesaczu, a nie wiaza¬ la sie z proteinami i ich produktami rozkladu i two¬ rzyla zwiazek kompleksowy w osadzie. Taka sytuacja moze byc pozadana na przyklad, gdy w danych wa¬ runkach trudno jest dokladnie dozowac srodek stra¬ cajacy lub gdy chodzi o to, aby proteiny oddzielic calkowicie od scieków. W takich przypadkach, jak wy¬ zej podano, zachodzi jednak niebezpieczenstwo, ze po¬ zostalosc organiczna w przesaczu, mierzona liczba nad¬ manganianowa czy BOD, bedzie wieksza od zadanej.W takich przypadkach wskazane jest po usunieciu osadu kompleksu proteinowego, na przyklad przez saczenie lub wirowanie, usunac nadmiar srodka straca¬ jacego z przesaczu. Mozna tego dokonac za pomoca adsorpcji na tak zwanym filtrze Janzena, to jest przez adsorpcje na skórze garbowanej garbnikiem chromo¬ wym, korzystnie w postaci odpadków lub skrawków.W praktyce prowadzi sie to w ten sposób, ze do scie¬ ków dodaje sie srodka stracajacego w nadmiarze, zwykle w nadmiarze ograniczonym, po czym wytracony kompleks srodka stracajacego i protein, a ewentualnie i peptydów oraz aminokwasów, oddziela sie na filtrze, na przyklad na filtrze z warstwa pomocniczego srodka filtracyjnego, a nastepnie przepuszcza przesacz przez filtr Janzena o grubosci na przyklad 20 cm.W tablicy 3, opracowanej w taki sam sposób jak tablice 1 i 2, podano wyniki, jakie osiaga sie postepu¬ jac w wyzej opisany sposób. Próby te prowadzono z roztworem albuminy krwi o stezeniu 1 g/100 ml, przy pH =3,5. W ostatniej kolumnie tablicy zaznaczono, czy stosuje sie filtr Janzena. Skróty uzyte w tablicy 3 maja znaczenie w odniesieniu do tablicy 2.Tablica 3 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 I NaLS NaLS NaLS DBS DBS DBS Siarczan laurylu Siarczan laurylu Siarczan laurylu 2/3 NaLS + 1/3 DBS 2/3 NaSL + 1/3 DBS 2/3 NaLS + 1/3 DBS l/2NaLS + l/3DBS + + 1/6 siarczan laurylu 1/2 NaLS+ 1/3 DBS + + 1/6 siarczan laurylu 1/2 NaLS+ 1/3 DBS + + 1/6 siarczanu laurylu :§ 3 8- III A * 0 a n 3 l •a ii ii 4 | 5 0,48 0,55 0,60 0,36 0,45 0,50 0,30 0,35 0,40 0,40 0,45 0,50 0,40 0,45 0,50 0,2 0 0 0,5 0,1 0 0,3 0,1 0 0,2 0,1 0 0,1 0 o 850 450 480 650 410 400 210 180 120 500 400 250 150 90 90 me tak tak nie tak tak nie nie tak nie tak tak nie tak tak Substancje oddzielane w postaci stracanych komplek- sób o duzej zawartosci protein moga byc stosowane jako pasza. Mozna je tez stosowac jako srodek skle¬ jajacy przy peletowaniu innych pasz, poniewaz sa klei¬ ste, a same równiez maja wlasciwosci odzywcze. Poza tym mozna je stosowac do wyrobu sklejki jako klej, gdyz sa tansze i maja wieksza sile klejenia niz zwykly klej bialkowy. Do celów paszowych wskazane jest na¬ stawiac za pomoca amoniaku wartosc pH tych sub¬ stancji na 6—8, po czym suszy sie je w suszarni beb¬ nowej, przez rozpylanie lub w suszarni walcowej- Szczególnie nadaja sie do tego celu wieze suszarnicze, w których suszenie odbywa sie przez rozpylanie. W tych warunkach bowiem otrzymuje sie odpowiednia wielkosc czastek produktu i nie trzeba go nastepnie mlec.Jak wyzej wspomniano, wedlug wynalazku korzyst¬ nie jest stosowac srodki stracajace o róznej wielkosci czasteczek, to jest o róznym ciezarze czasteczkowym,, gdyz wówczas wytracaja sie wszystkie proteiny. Wska¬ zane jest stosowac srodki stracajace o stosunkowo wy¬ sokim ciezarze czasteczkowym do malych czasteczek protein i peptydów o krótkich lancuchach i do amino¬ kwasów, a srodki o malym ciezarze czasteczkowym do duzych czasteczek proteinowych. W ten sposób osiaga sie to, ze otrzymany osad ma dostatecznie duze czast¬ ki, które sa zatrzymywane na filtrze lub odwirowy¬ wane.Sposób wedlug wynalazku jest blizej wyjasniony w nizej podanych przykladach.Przyklad I. Do 100 ml osocza krwi, o zawartosci 0,8 g suchej substancji, z czego 0,64 g stanowi protei¬ na, dodaje sie w sposób ciagly 0,13 g mieszaniny kwasów alkiloarylosulfonowych, otrzymanej w nastepu¬ jacy sposób. 100 g alkilobenzenu, w którym grupy al¬ kilowe maja lancuchy rozgalezione o 12—18 atomach49823 10 wegla (srednio 13,8) i który znany jest w handlu pod nazwa „Alkilobenzen Essos", miesza sie z 60 g stezo¬ nego kwasu siarkowego i utrzymuje w temperaturze 100°C w ciagu 3 godzin. Tylko 10% dodanego kwasu siarkowego nie ulega zwiazaniu, a mieszanina kwa¬ sów sulfonowych zawiera 65% zwiazku para, 9% zwiaz¬ ku orto i 26% kwasu dwusulfonowego. W razie po¬ trzeby, gdy ilosc kwasu siarkowego w mieszaninie kwa¬ sów aMloarylosuIfonowych jest niedostateczna, dodaje sie jeszcze kwasu siarkowego o wartosci pH = 2,5 — 4,5, a korzystnie 3,5. Po zakonczeniu dodawania srod¬ ka stracajacego do osocza otrzymuje sie 0,70 g osadu, w którym 0,60 g stanowia proteiny, a 0,10 g kwasy alkilobenzenosulfonowe. Osad oddziela sie przez odwi¬ rowywanie, ewentualnie po uprzednim odstaniu. Jezeli osad ten ma byc uzyty jako pasza, wówczas przed su¬ szeniem nastawia sie jego wartosc pH na 6—8. Próba porównawcza, przeprowadzona przy uzyciu kwasu lig- ninosulfonowego jako srodka stracajacego, daje 0,75 g osadu, skladajacego sie z 0,16 g kwasu ftgninosulfo- nowego i 0,59 g protein. Przy uzyciu mieszaniny kwa¬ sów alkiloarylosulfonowych zawartosc protein w osa¬ dzie wynosi 85,5%, a przy uzyciu kwasu ligninosulfo- nowego78,5%.Przyklad II. Podczas próby na skale póltechnicz- na, 6 m3 scieków z fabryki krochmalu ziemniaczanego, o zawartosci 3 g cukru dajacego sie redukowac oraz 3 g zwiazków azotowych w 1 litrze wody, traktuje sie lacznie 1350 g mieszaniny kwasów alkiloarylosulfono¬ wych, opisanej w przykladzie I. Zwiazki azotowe skla¬ daly sie przewaznie lub prawie wylacznie z protein i produktów ich rozkladu, to jest polipeptydów o mniej¬ szych lub dluzszych lancuchach i z aminokwasów. Przy dodaniu mieszaniny kwasów alkiloarylosulfonowych pro¬ teiny ulegaja prawie momentalnemu wytraceniu i two¬ rza zawiesine, która odsacza sie przez filtr piaskowy, w którym piasek jest oblozony krzemionka. Mala czesc klarownego przesaczu kieruje sie na powrót na filtr, uzyskujac zasadniczo stezona zawiesine, z której w znany sposób otrzymuje sie wytracone proteiny. PL PL

Claims (8)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób usuwania protein i produktów ich roz¬ kladu, zwlaszcza polipeptydów i aminokwasów, ze scie¬ ków zawierajacych te substancje, ewentualnie z odzy¬ skiwaniem protein lub produktów ich rozkladu, przy równoczesnym rozkladaniu emulsji oleju i/lub tluszczu w sciekach, znamienny tym, ze proteiny i ewentualnie 5 produkty ich rozkladu wytraca sie ze scieków, wpro¬ wadzajac do nich w srodowisku kwasnym jeden lub kilka zwiazków z grupy obejmujacej siarczany alkilo¬ we o ciezarze czasteczkowym co najmniej 200 oraz kwasy arylosulfonowe lub ich sole, w których grupy 10 arylowe moga byc podstawione jedna lub kilkoma gru¬ pami alkilowymi, korzystnie o 8—20 atomach wegla, po czym wytracony produkt, skladajacy sie z komplek¬ sów protein i ewentualnie produktów ich rozkladu oraz srodka stracajacego, oddziela sie i ewentualnie przera- 15 bia dalej, zwlaszcza na pasze.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wy¬ tracanie prowadzi sie w srodowisku o pH = 3 — 4,5, a zwlaszcza 3,5.

3. Sposób wedlug zastrz. 1 i 2, znamienny tym, ze 20 jako siarczan alkilu stosuje sie siarczan laurylu lub siarczan oktylu, albo ich mieszaniny.

4. Sposób wedlug zastrz. 1 i 2, znamienny tym, ze jako kwas arylosulfonowy stosuje sie kwas dodecylo- benzenosulfonowy. 25

5. Sposób wedlug zastrz. 1—4, znamienny tym, ze jako srodek stracajacy stosuje sie mieszanine jednego lub kilku estrów alkilowych kwasu siarkowego o cie¬ zarze czasteczkowym powyzej 200 i jednego lub kilku kwasów alkiloarylosulfonowych lub ich soli. 30

6. Sposób wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze mie¬ szanina srodków stracajacych zawiera równiez jeden lub kilka kwasów ligninosulfonowych albo ich soli, zwlasz¬ cza soli sodowych.

7. Sposób wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze sto- 35 suje sie mieszanine srodków stracajacych, skladajaca sie z 3 czesci wagowych soli sodowej kwasu dodecyloben- zenosulfonowego i 1 czesci wagowej siarczanu laurylu.

8. Sposób wedlug zastrz. 1—7, znamienny tym, ze srodek stracajacy stosuje sie w ilosci wiekszej od tej, 40 jaka jest teoretycznie potrzebna do wytracenia protein i produktów ich rozkladu zawartych w sciekach, po czym wytracony kompleks proteiny i srodka stracaja¬ cego oddziela sie od scieków, zwlaszcza przez saczenie lub wirowanie, a nastepnie nadmiar srodka stracajace- 45 go usuwa sie z przesaczu, zwlaszcza za pomoca ad- sorbcji na skórze garbowanej chromowym garbnikiem, korzystnie majacej postac wiórków lub scinków.KI. 85c,2 MKP C02c 1/40 ERRATA Na stronie 1, w lamie 2 w wierszu 8 od góry jest: weglowodorów powinno byc: weglowodanów W tamie 4, w wierszu 21 od góry jest: alkilosiarczków .... powinno byc: ..... alkilosiarczanów .... WDA-l. Zam. 7528, naklad 130 egz. Cena 10 zl PL PL