Uprawniony z patentu: Franz Morat GmbH, Stuttgart-Vaihingen (Nie¬ miecka Republika Federalna) Urzadzenie podajace przedze na szydelkarkach Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie podajace przedze na szydelkarkach, zwlaszcza na szydelkar¬ kach cylindrycznych sciagaczowych, z kilku punktami do prowadzenia nitek, których podawacze stanowia owiniete co najmniej raz nitka walce, obracajace sie ze stala predkoscia, a predkosc obwodowa tych walców jest wielokrotnoscia predkosci prze¬ suwu nitki, doprowadzanej negatywnie do miejsca dziania.Negatywny proces podawania nitki polega na tym, ze przy zmiennym zapotrzebowaniu przedzy, jakie istnieje przy wzorowaniu przez zmiane splo¬ tu, nastepuje samoczynne doprowadzanie nitki o stalym napieciu na odcinku pomiedzy walcem za¬ silajacym a miejscem dziania.Znane z niemieckiego opisu patentowego nr 1 147 705 walce podajace nitke z poslizgiem maja twarda, polerowana powierzchnie umozliwiajaca wskutek bardzo duzej predkosci obwodowej na¬ tychmiastowa reakcje, oddzialywujaca na zmiane napiecia w nitce.Przy zmiennym zapotrzebowaniu przedzy i wy¬ nikajacej stad zróznicowanej predkosci pracuja¬ cych negatywnie walców podajacych nitke i maja¬ cych nacieta powierzchnie, francuski wynalazek przewiduje osiagniecie jednakowego napiecia nitki, przez zmiane kata opasania nitki na korpusie obrotowym, uzyskana za pomoca specjalnego me¬ chanizmu. 15 20 Wedlug rozwiazania przedstawionego w amery¬ kanskim opisie patentowym nr 2 537 000 mozliwosc regulacji podawania nitki, a mianowicie przy za¬ stosowaniu walców stozkowych osiaga sie przez zmiane dlugosci przylegania nitki do walców za pomoca mechanizmu sterowanego naprezeniem nitki. Petla nitki spoczywajaca na walcu zmienia za pomoca tego mechanizmu swa srednice na wieksza lub mniejsza.Znane urzadzenia podajace nitke nie moga wy¬ równywac duzych róznic w predkosci przesuwu nitki, wówczas, kiedy na poszczególnych urzadze¬ niach podajacych stosuje sie rózne rodzaje prze¬ dzy. Przedze z wlókien syntetycznych, welnianych, bawelnianych oraz mieszanych, przedze skrecane i teksturowane maja tak zróznicowane tarcie sliz¬ gowe w stosunku do walców podajacych wynika¬ jace z rodzaju tych przedz, ze zadnymi znanymi srodkami nie mozna osiagnac jednakowego napiecia nitki, zwlaszcza wówczas, kiedy przez poszczególne walce podajace szydelkarki musza byc dostarczane rózne rodzaje przedzy.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia podajacego nitki zapobiegajacego — w przypadku wykonywania dzianiny z róznych rodzajów prze¬ dzy — powstawaniu w procesie dziania oczek o zróznicowanej wielkosci.Zadaniem wynalazku jest natomiast takie dosto¬ sowanie powierzchni kazdego walca podajacego nitke do rodzaju przedzy, aby do miejsca dziania 69 78909 789 3 doprowadzic rózne rodzaje przedzy z jednakowym ich napieciem.Stosownie do wlasciwosci powierzchni nitek, okreslone walce podajace maja powierzchnie szor¬ stka, a pozostale walce maja odpowiednio do do¬ prowadzonej przedzy powierzchnie gladka.Aby bylo mozliwe lepsze przystosowanie róznych rodzajów przedzy o róznej ich jakosci powierzch¬ ni do gladkiej lub do szorstkiej powierzchni wal¬ ców, walce te moga miec odpowiednio zróznicowa¬ na srednice. Przy czym przedza jest co najmniej jeden raz owinieta wokól walca. Powiekszenie srednicy walcy podajacych powoduje to, ze dluz¬ szy odcinek przedzy przylega do walca. Wskutek tego osiaga sie powiekszenie tarcia slizgowego, a tym samym zwiekszenie predkosci podawania nitki.Przy zmianie rodzaju przedzy musza byc rów¬ niez zmienione walce urzadzen podajacych nitke.Poniewaz zmiana walców jest niedogodna, kosztow¬ na i pracochlonna w rozwiazaniu wedlug wynalaz¬ ku walce wszystkich urzadzen podajacych nitke maja jednakowa srednice, a na walcach sa nasa¬ dzone tuleje, które posiadaja zróznicowane sred¬ nice zewnetrzne i rózna pod wzgledem jakosci powierzchnie.Jezeli wykonuje sie dzianine z róznych rodza¬ jów przedzy przy uzyciu walców podajacych o gladkiej i szorstkiej powierzchni i o róznej sred¬ nicy, to przedze o malej przyczepnosci musza byc podawane walcami gladkimi, a przedza o duzej przyczepnosci — walcami z szorstka powierzchnia.Przedze z wlókien syntetycznych gladkie i tekstu¬ rowane sa sklonne do sklejania sie. Sklonnosci te nie maja przedze skrecane, welniane, bawelniane i przedze mieszane.Sklonnosci róznych rodzajów przedz do ich skle¬ jania sie lub nie sklejania sie w zaleznosci od powierzchni walców nie da sie okreslic scisle, po¬ niewaz pewna role odgrywa tu równiez oliwienie lub parafinowanie przedzy.Zastosowanie zróznicowanych srednic walców w stosunku do zastosowania walców o gladkiej i szorstkiej powierzchni dodatkowej srodek pomoc¬ niczy, umozliwiajacy szybka reakcje negatywnego transportu nitki, jezeli wspólczynnik tarcia prze¬ dzy nie wymaga jeszcze przejscia z walca o glad¬ kiej powierzchni na walec o jednakowej srednicy i szorstkiej powierzchni.Wynalazek daje fachowcowi mozliwosc doboru jak najprostszymi srodkami dla kazdego rodzaju przedzy, odpowiednich walców podajacych oraz nalozenie na nie tulei o róznych wlasciwosciach powierzchni i o zróznicowanych srednicach, przy czym mozliwe jest tu stosowanie róznego rodzaju gladkiej lub szorstkiej powierzchni. Szczególnie rozlegla jest mozliwosc stosowania szorstkiej po¬ wierzchni, od drobnoziarnistej do gruboziarnistej lub radelkowanej. 5 Na rysunku sa przedstawione cztery umieszczone obok siebie walce podajace nitke, zainstalowane na szydelkarce cylindrycznej o czterech lub wiecej systemach, przy czym kazdy walec podajacy do¬ prowadza do miejsca dziania inny rodzaj przedzy. io Walce podajace skladaja sie z korpusów 5, 6, 7 i 8 o jednakowej srednicy, napedzanych przeklad¬ niami zebatymi albo bezposrednio silnikami elek¬ trycznymi. Na kazdy z czterech korpusów jest na¬ sadzona mocno tuleja 9, 10, 11, 12. Tuleje 9 i 10 15 maja taka sama srednice. Srednica tulei 11 jest wieksza niz srednica tulei 9 i 10, a srednica tulei 12 jest wieksza niz srednica tulei 11. Tuleja 9 ma po¬ wierzchnie gladka, na przyklad utwardzona i pole¬ rowana. Tuleja 10 ma powierzchnie szorstka, to 20 znaczy ma wiecej lub mniej malych zaglebien, wykonanych na przyklad za pomoca piaskowania, a takze w drodze obróbki mechanicznej. Tuleja 11 ma powierzchnie gladka, podobna do powierzchni tulei 9. Tuleja 12 ma powierzchnie szorstka, taka 25 sama jak na przyklad tuleja 10. Przez kazdy walec podajacy doprowadza sie innego rodzaju przedze 1 lub 2, 3 lub 4 w kierunku wskazanym strzalka do miejsca dziania.Przedza 1 jest przedza welniana czesankowa, 80 przedza 2 jest przedza teksturowana, przedza 3 przedza fantazyjna, a przedza 4 jest gladka nitka syntetyczna. Ten podzial przedz jest podany tylko przykladowo, aby zrozumiec, ze wlasciwosci po¬ wierzchni walców musza byc tak dobrane do ja- 35 kosci powierzchni tych przedz, aby przez dobór powierzchni walców i ich srednic, osiagnac przed walcami równomierne tarcie slizgowe, przy czym tarcie to wywoluje równomierne napiecie nitki z tylu walców podajacych. 40 PL