Pierwszenstwo: 20.1.1967 Czechoslowacja Opublikowano: 25.06.1974 69550 KI. 49^7/16 MKPB23b 27/16 Twórca wynalazku i Karl Hertel, Norymberga (Niemiecka Republika Federalna) wlasciciel patentu: Tokarski zestaw narzedziowy z dwiema oprawkami nozowymi Przedmiotem wynalazku jest tokarski zestaw narze¬ dziowy, skladajacy sie z dwóch oprawek nozowych z wkladkami tnacymi, mocowanymi w kasetach.Znany jest tokarski zestaw narzedziowy, skladajacy sie z dwóch oprawek nozowych z wkladkami tnacymi, mocowanymi w specjalnych kasetach, w których kasety w jednej oprawce sa umieszczone z prawej strony a w drugiej z lewej, a nastepnie w jedna oprawke wkladana jest prawotnaca wkladka tnaca a w druga lewotnaca wkladka tnaca, przypominajaca w przyblizeniu kwadratowa ksztaltke stojaca prostopadle z dwoma jed¬ nakowo uksztaltowanymi powierzchniami zamykajacymi, równoleglymi, czworokatnymi, stanowiacymi powierzch¬ nie przylozenia ostrzy, które sa zwierciadlanie syme¬ trycznie obrócone wzgledem siebie o kat 90° w przy¬ blizeniu wokól osi otworu, a kazda powierzchnia za¬ mykajaca ma dwie schodzace sie pod katem prostym krawedzie graniczne o róznych dlugosciach, z których dluzsza jest w polozeniu normalnym ostrzem glównym a pozostale krawedzie graniczne tworza pomiedzy soba kat rozwarty tak, ze w polozeniu normalnym kat klina ostrza glównego jest mniejszy niz 90° a kat wierzchol¬ kowy jest mniejszy niz ten kat klina ostrza.Wada tych znanych tokarskich zestawów narzedzio¬ wych jest to, ze dla wkladów tnacych, które maja rózne katy natarcia, mocowanych w kasetach, konieczne jest stosowanie oddzielnych oprawek. Wada ich jest równiez to, ze kasety sa mocowane za pomoca wkrecania sruby w gwint wykonany w oprawce, przez co mocowanie takie ma te niedogodnosc, ze w celu odlaczenia lub 10 15 20 25 30 wymiany kasety trzeba wykrecic cala srube z gwinto¬ wanego otworu do czego trzeba wykonac wiele obro¬ tów sruby, przy koncu których mozna srube zgubic.Mocowanie kaset za pomoca sruby w oprawce, odla¬ czenie ich od oprawki oraz ich wymiana zabiera duzo czasu i jest mozolna.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wyzej wymie¬ nionych wad i niedogodnosci.Zadaniem natomiast wynalazku jest takie wykonanie tokarskiego zestawu narzedziowego, aby wkladka tnaca byla uzywana uniwersalnie, bez zmieniania jej wymia¬ rów lub wymiarów stosowanej do jej zamocowania oprawki.Cel ten osiagnieto dzieki rozwiazaniu, którego istota polega na tym, ze kazda wkladka tokarskiego zestawu narzedziowego w celu uzycia jej jako wkladki lewo- tnacej, albo jako wkladki prawotnacej przy zastosowa¬ niu odpowiedniej oprawki nozowej, ma dwie wprowa¬ dzanie w polozenie ciecia krawedzie tnace, z tym, ze krawedzie tnace wkladki tnacej, przy zamocowaniu jej w innej oprawce sa zamknietymi katem wierzcholko¬ wym krawedziami kata wierzcholkowego pomiedzy obie¬ ma bocznymi powierzchniami zamykajacymi.Wedlug wynalazku oprawki nozowe maja wyciecia usytuowane po róznych stronach, sluzace do umiesz¬ czenia w nich kaset, a dla kazdej oprawki przeznaczo¬ ne sa dwie kasety, róznie uksztaltowane odnosnie ich wyciecia na wkladke tnaca, przy czym zestaw ma przy¬ najmniej dwie wkladki tnace, w których zwierciadlanie symetryczne obrócenie o kat 90° obu powierzchni za- 6955069550 mykajacych jest skierowane czesciowo w lewo a czes¬ ciowo w prawo.Wedlug wynalazku istotne jest to, ze trzy powierzch¬ nie przylozenia wyciecia oprawki nozowej, przeznaczo¬ nego do umieszczenia w nim kasety, sa tak usytuowa¬ ne, ze kazde dwie z nich tworza ze soba kat ostry, a podparte na tych powierzchniach przylozenia po¬ wierzchnie kasety schodza sie klinowo, a ponadto w gwintowanym otworze przelotowym kasety umieszczona jest sruba, która swym stozkowo zwezajacym sie kon¬ cem wchodzi w otwór wykonany w oprawce tak mimo- srodowo wzgledem otworu gwintowanego, ze jej stoz¬ kowy koniec przylega do scianki otworu oprawki tyl¬ ko w obszarze odwróconym od punktu zbiegu po¬ wierzchni przylozenia wyciecia.Istotne jest wedlug wynalazku równiez to, ze w oprawce nozowej niimosrodowo usytuowany otwór zwe¬ za sie stozkowo do wewnatrz, przy czym kat stozka tego otworu jest równy katowi stozka konca sruby, przy czym srednica mierzona u wejscia mimosrodowe- go otworu jest równa srednicy gwintowanego otworu kasety.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykla¬ dzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia kompletna oprawke nozowa w widoku z boku, fig. 2 przedstawia wkladke tnaca prawotnaca, zastoso¬ wana w oprawce nozowej z fig. 1, fig. 3 przedsta¬ wia wkladke tnaca wedlug fig. 2 w przekroju wzdluz linii III—III, fig. 4 przedstawia wkladke wedlug fig. 2 w przekroju wzdluz linii IV—IV, fig. 5 przedstawia srube do mocowania kasety w oprawce, fig. 6 przed¬ stawia kasete na wkladke tnaca wedlug fig. 2, fig. 7 przedstawia kolek sciagajacy do mocowania wkladki tnacej w wycieciu kasety wedlug fig. 6, fig. 8 przedsta¬ wia srube dociskowa do dociagania kolka sciagajacego wedlug fig. 7, fig. 9 przedstawia przedni koniec oprawki z wycieciem na kasete wedlug fig. 6 w widoku z boku, fig. 10 przedstawia czesc tej oprawki w przekroju wzdluz linii X—X z fig. 9, fig. 11 przedstawia prawo¬ tnaca wkladke tnaca o malym kacie ostrza, nadajaca sie do skrawania stali, w widoku perspektywicznym, fig. 12 przedstawia te wkladke w widoku od strony pokazanej strzalka XII na fig. 11, fig. 13 przedstawia kasete do zamocowania wkladek tnacych z fig. 2, 11 i 12, fig. 14 przedstawia wkladke tnaca z fig. 20 w polozeniu prawotnacym, z malym katem ostrza, nada¬ jacym sie do skrawania metali lekkich, fig. 15 przed¬ stawia te wkladke od strony strzalki XV z fig. 14, fig. 16 przedstawia kasete, przeznaczona do zamocowa¬ nia wkladki tnacej z fig. 14 i 15 w polozeniu prawo¬ tnacym, w widoku perspektywicznym, fig. 17 przedsta¬ wia oprawke do zamocowania kaset z fig. 13 i 16 do mocowania prawotnacych wkladek tnacych z fig. 11, 12, 14 i 15, w widoku perspektywicznym, fig. 18 przed¬ stawia lewotnaca wkladke tnaca z duzym katem ostrza nadajaca sie na przyklad do skrawania stali, w widoku perspektywicznym, fig. 19 przedstawia te wkladke tna¬ ca w widoku od strony strzalki DOC z fig. 18, fig. 20 przedstawia kasete do mocowania wkladki tnacej z fig. 18 i 19 w widoku perspektywicznym, fig. 21 przed¬ stawia wkladke tnaca z fig. 2, 11 i 12 jako wkladke lewotnaca z malym katem ostrza, nadajaca sie na przy¬ klad do skrawania metali lekkich, w widoku perspekty¬ wicznym, fig. 22 przedstawia te wkladke w widoku od strony strzalki XXII z fig. 21, fig. 23 przedstawia kasete do mocowania wkladki tnacej z fig. 21 i 22 w widoku perspektywicznymi, a fig. 24 przedstawia opraw¬ ke do mocowania kaset z fig. 20, 23, przeznaczonych do mocowania lewotnacych wkladek tnacych z fig. 18, 5 19 lub 21, 22 w widoku perspektywicznym.Wkladka tnaca wedlug fig. 2 przypomina w przybli¬ zeniu kwadratowa ksztaltke stojaca prostopadle z dwo¬ ma jednakowo uksztaltowanymi, równoleglymi po¬ wierzchniami zamykajacymi 1, 2. Powierzchnie te sa 10 czworokatne i stanowia powierzchnie przylozenia ostrza utworzonego przez krawedzie tych powierzchni. Dwie krawedzie krancowe 3, 4 lub 5, 6, kazdej powierzchni zamykajacej 1, 2, majace rózne dlugosci, sa usytuowane nawzajem pod katem prostym do siebie. Dluzsza kra- 15 wedz krancowa 3 lub 5 stanowi przy tym w normal¬ nym polozeniu wkladki tnacej jej ostrze glówne. Obie pozostale krawedzie krancowe 7, 8 lub 9, 10 tworza pomiedzy soba kat rozwarty U lub 12. Obie jednako¬ wo uksztaltowane powierzchnie 1, 2 sa ponadto wzgle- 20 dem siebie lustrzanie symetryczne z obróceniem o kat 90° w przyblizeniu wokól osi otworu przelotowego 13 wkladki tnacej. Kat ostrza wkladki tnacej jest oznaczo¬ ny przez 14 a kat wierzcholkowy przez 15.Otwór przelotowy 13 ma obustronne poglebienia 16 25 i sluzy do mocowania wkladki tnacej w oprawce no¬ zowej.Przedstawiona na fig. 9 oprawka nozowa 17, na swym przednim koncu ma z trzech stron ograniczone boczne wyjscie 18, wewnatrz którego zamocowana jest 30 wymiennie kaseta 19. Kaseta ta ma na swym przed¬ nim koncu boczne wyciecie 20, które sluzy do wlozenia w nie wkladki tnacej i podparcia jej ze wszystkich stron.Trzy powierzchnie przylozenia 21, 22 i 23 wyciecia 35 18, przeznaczonego do umieszczenia w nim kasety 19, tworza pomiedzy soba katy ostre (kat 24 pomiedzy po¬ wierzchniami przylozenia 22, 23 kat 25 pomiedzy po¬ wierzchni przylozenia 21, 22 i kat 26 pomiedzy po¬ wierzchniami przylozenia 21, 23). Podparte na po- 40 wierzchniach przylozenia 21, 22, 23 wyciecia 18, po¬ wierzchnie 27, 28 i 29 kasety 19 schodza sie równiez ze soba pod katami ostrymi, na przyklad kat 30 po¬ miedzy powierzchniami przylozenia 27, 28 i kat 31 pomiedzy powierzchniami przylozenia 28, 29.W przelotowym otworze gwintowanym 32 kasety 19 umieszczona jest sruba 33, która swym stozkowo zwe¬ zajacym sie koncem 34 wchodzi w otwór 35 w opraw¬ ce 17. Otwór 35 jest przesuniety wzgledem gwintowa¬ nego otworu 32, czyli usytuowany mimosrodowo wzgle¬ dem jego osi tak, ze stozkowy koniec 34 sruby 33 przy¬ lega do sciany otworu 35 tylko w obszarze strony zwróconej do punktu zbiegu 36 trzech powierzchni przylozenia 21—23 wyciecia 18. Przez docisniecie sru¬ by 33 w kierunku pokazanym strzalka 37 na kasete X9 wywierana jest sila ruchu przesuniecia w kierunku pokazanym strzalka 38 na fig. 10. Na skutek tego prze¬ suniecia kaseta 19 swymi powierzchniami przylozenia 27—29 zostaje docisnieta silnie do powierzchni przy¬ lozenia 21—23 wyciecia 18 w przednim koncu oprawki.Otwór 35 zweza sie stozkowo do wewnatrz, przy czym zbieznosc stozka, czyli kat 39, jest równa katowi zbieznosci 40 konca 34 sruby 33. Srednica 41, mie¬ rzona przy wejsciu otworu 36, jest równa srednicy 65 gwintowanego otworu 32 kasety 19. 45 50 55 6069550 Wkladka tnaca jest zamocowana w zacisnietej w oprawce 17 kasecie za pomoca kolka sciagajacego 42, który swym walkiem przechodzi poprzez otwór przelo¬ towy 13 we wkladce tnacej i przez otwór przelotowy 43 w kasecie 19 oraz wchodzi w otwór 44 w oprawce 17.Kolek sciagajacy 42 ma na swym zewnetrznym koncu pogrubiona glówke 45, która od zewnatrz przylega on do poglebienia 16 otworu 13. W obszarze swego kon¬ ca, wchodzacego w otwór 44, walek kolka sciagajace¬ go ma boczne podciecie (46. Na swym koncu, zwróco¬ nym do pogrubionego lba 45 kolek sciagajacy 42 ma ponadto zagiecie 47. Zagiecie to powoduje, ze po¬ wierzchnie lba 45 sa zwrócone z powierzchniami 1* 2 wkladki tnacej, a ponadto os wzdluzna kolka sciaga¬ jacego jest usytuowana skosnie do trzech powierzchni przylozenia wyciecia 20 w przednim koncu kasety 19 tak, ze wkladka tnaca przy dociaganiu kolka sciagaja¬ cego 42 jest dociagana do wszystkich trzech powierzch¬ ni przylozenia wyciecia 20. Wciagniecie kolka 42 w otwór 44 oprawki 17 nastepuje za pomoca sruby doci¬ skowej 48, która jest wkrecana w gwintowany otwór 49 oprawki i swa przednia powierzchnia czolowa 50 od- dzialywuje na powierzchnie boczna 51 podciecia 46 walka kolka sciagajacego. Os gwintowanego otworu 49 przebiega w przyblizeniu prostopadle do powierzchni 51 podciecia 46. Przez wkrecenie sruby 48 nastepuje wciagniecie kolka 42 w otwór 44.Przedstawione na fig. 17 i 24 oprawki nozowe 17 i 52 zestawu narzedziowego sa na swych przednich kon¬ cach zaopatrzone w wyciecie 18 lub 53 do umieszcze¬ nia w nim kasety 19 lub 54 albo 55 lub 56. Wyciecie 18 oprawki 17, widziane przez uzytkownika jest usy¬ tuowane z prawej strony, co oznacza, ze oprawka 17 jest oprawka narzedzia prawotnacego. Inaczej mówiac oprawka 52 jest oprawka narzedzia lewotnacego.Wyciecia 20 kaset 19, 54, 55, 56 sluza do umiesz¬ czenia w nich wkladek tnacych 57, 58, przy czym wkladka tnaca 57 jest identyczna jak pokazana na fig. 2.Jesli chodzi o jej konstrukcje mozna zatem powrócic do opisu wkladki z fig. 2. Pokazana na fig. 11 wkladka tnaca 57 jest zatem w swym polozeniu normalnym, w którym kat ostrza 59 jej ostrzy glównych 3, 5 jest mniejszy niz 90° a kat wierzcholkowy 60 jest mniej¬ szy niz kat ostrza 59. Zamocowana w tym polozeniu wkladka tnaca 57 nadaje sie zwlaszcza do skrawania stali, a ze wzgledu na swój maly kat wierzcholkowy nadaje sie zwlaszcza do zastosowania w tokarskich ko¬ piarkach.Ta sama wkladka tnaca 57 moze byc równiez zasto¬ sowana w oprawce 52 wedlug fig. 24 jako narzedzie lewotnace, przy czym trzeba ja jedynie obrócic tak, by krawedz boczna 3 lub 5, zamknieta w normalnym polozeniu prawotnacym przez kat ostrza '59 i prosto¬ padla do wierzcholka tego kata, byla teraz krawedzia zamknieta przez kat wierzcholkowy 60 i prostopadla do wierzcholka tego kata.Dla lewotnacego polozenia wkladki tnacej trzeba za¬ stosowac nowa kasete 56, której powierzchnie przylo¬ zenia odnosnie wielkosci i polozenia katowego odpo¬ wiadaja powierzchniom przylozenia uzytej w ten spo¬ sób wkladki tnacej 57. W lewotnacym polozeniu wklad¬ ki tnacej 57 kat ostrza 61 jest mniejszy niz kat wierz¬ cholkowy ostrza bedacego w przyporze. W polozeniu tym wkladka tnaca 57 nadaje sie zwlaszcza do skrawa¬ nia aluminium lub podobnych materialów. 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 = W polozeniu normalnym lewotnaca wkladka tnaca 58, na przyklad do skrawania stalir daje sie analogicznie przez przekrecenie zastosowac jako wkladka prawotnaca z mniejszym katem ostrza, Wkladka tnaca 58 rózni sie od wkladki tnacej 57 jedynie tym, ze jej obie po¬ wierzchnie zamykajace 62, 63 sa w stosunku do siebie obrócone o kat 90° dokladnie odwrotnie niz po¬ wierzchnie zamykajace 1, 2 wkladki tnacej 57.Wedlug wynalazku wkladka tnaca przykladowo pra¬ wotnaca w polozeniu normalnym, o uksztaltowaniu ostrza nadajacym sie zwlaszcza do skrawania stali, przez wymkne jedynie kasety moze byc zastosowana w lewej oprawce zaciskowej jako wkladka lewotnaca.Taka lewotnaca wkladka ma uksztaltowanie ostrza z malym katem klina ostrza, nadajace sie zwlaszcza do skrawania metali lekkich, na przyklad aluminium. To samo dotyczy wkladki tnacej lewotnacej w polozeniu normalnym, o uksztaltowaniu ostrza nadajacym sie w tym polozeniu zwlaszcza do skrawania stali. PL