17.XII.1969 Niemiecka Republika Demokratyczns Opublikowano: 29.IX.1973 68958 KI. 47g1,3/06 MKP F16k 3/06 UKD Twórca wynalazku: Manfred Werner Wlasciciel patentu: VEB Magdeburger Armaturenwerke „Karl Marc", Magdeburg (Niemiecka Republika Demokratyczna) Zasuwa zaporowa Przedmiotem wynalazku jest zasuwa zaporowa do czynników plynnych, a zwlaszcza cieczy stoso¬ wana do przewodów rurowych o zakresie od ma¬ lych do najwiekszych srednic.Znane sa zasuwy zaporowe bezkadlubowe, w któ¬ rych elastyczne okladziny uszczelniajace sa podda¬ wane obciazeniom glównie sciskajacym korzystnie tylko w kierunku wrzeciona, a to dlatego, ze na koncu zawieradla znajduje sie okalajace go zgru¬ bienie kolnierzowe, którego czesc dolna wspólpra¬ cuje ze scianka obudowy usytuowana pomiedzy gniazdem a podstawa obudowy. Na powierzchni przylegajacej jest nawulkanizowana okladzina z materialu elastycznego. Ta technologia wytwa¬ rzania jest droga. Poza tym powierzchnia polacze¬ nia materialu elastycznego z zawieradlem jest usy¬ tuowana równolegle do kierunku przeplywu, stad przy duzych szybkosciach przeplywu polaczenie to jest narazone na zerwanie.Zgrubienie kolnierzowe zamyka szczelnie obydwa konce rur, przy czym powierzchnia zawieradla wspólpracujaca z obudowa jest usytuowana rów¬ nolegle do kierunku przeplywu, gabaryt zaworu jest wiekszy a w konsekwencji i ciezar. Zawie- radlo tego zaworu jest wydrazone w celu wprowa¬ dzenia wrzeciona, jego wneka ma jeden otwór — do osadzenia wrzeciona. Przy pionowym usytuowa¬ niu roboczym wrzeciona wnetrze zawieradla, w któ¬ rym zalega woda, staje sie siedliskiem bakterii, 2 dlatego zakres zastosowania tego zaworu jest ogra¬ niczony. Poza tym istnieje niebezpieczenstwo prze¬ kroczenia dopuszczalnych obciazen okladziny elas¬ tycznej, na skutek tego, ze skok zawieradla nie 5 jest ograniczony.W innym znanym rozwiazaniu stanowiacym ulepszenie opisanego powierzchnie przylgowe za¬ wieradla sa calkowicie pokryte warstwa materialu elastycznego, przy czym jej grubosc w miejscach io styku z obudowa jest wieksza. Wprawdzie elimi¬ nuje sie przez to niebezpieczenstwo zerwania okla¬ dziny uszczelniajacej przy duzych predkosciach przeplywu na przyklad podczas zamykania, ale wysoki koszt form do wulkanizowania ogranicza 15 zakres zastosowania tego rozwiazania tylko do ma¬ lych srednic. Poza tym okladzina uszczelniajaca ulega przetarciu w okolicy uszczelnienia po stronie wrzeciona, poniewaz na skutek luzu w prowadnicy klinowej wspólpracuje z krawedzia obudowy. 20 W miejscach przetarcia powstaja otwory wlotowe czynnika, sa one przyczyna zanieczyszczenia okla¬ dziny lub jej powierzchni przylgowych. W tym rozwiazaniu skok zawieradla jest wprawdzie ogra¬ niczony, jednak okladzina uszczelniajaca ulega po 25 pewnym czasie zniszczeniu pod wplywem czynni¬ ków mechanicznych.Inne znane rozwiazanie tego rodzaju ma element uszczelniajacy w postaci zamknietego korpusu, którego czesc dolna uksztaltowana palakowato 30 obejmuje zawieradlo, a wystajace rozszerzajace sie 68 95868 958 czesci górnej jest nalozone na powierzchnie przyl- gowa w obudowie. Element uszczelniajacy nie jest dostatecznie pewnie osadzony w pólkolistych row¬ kach w czesci uszczelniajacej rure i dlatego w kon¬ cowej fazie skoku, przy duzych predkosciach prze- 5 plywu, jak równiez po dlugotrwalym okresie zamkniecia typowym dla tego rodzaju zaworów . bywa wyrwany z tego zamocowania, a tym samym przestaje funkcjonowac. Wprawdzie woda przy tym typie okladziny uszczelniajacej, nie przedosta- 10 je sie do wnetrza zawieradla ale z powodu niebez¬ pieczenstwa wyrwania okladzina ta jest stosowana tylko do malych srednic.Celem wynalazku jest usuniecie powyzszych wad i niedogodnosci, oraz tak opracowac zawieradlo 15 aby zapobiec powstawaniu wysokich naprezen w elemencie uszczelniajacym na skutek jego de¬ formacji, a poza tym aby przystosowac do latwego montazu i demontazu, oraz aby zagwarantowac pewnosc uszczelnienia miedzy scianka obudowy a elementem uszczelniajacym, a itakze miedzy ele¬ mentem uszczelniajacym a zawieradlem, jak rów¬ niez tak skonstruowac zasuwe zaporowa, aby w wyniku zastosowania elementu uszczelniajacego, jego usytuowania wzgledem zawieradla i wspól¬ dzialania z powierzchniami przylgowymi obudowy zapewnic, w ciagu dlugiego okresu uzytkowania, niezawodnosc uszczelnienia kanalu przeplywowego, jak równiez otworu znajdujacego sie pomiedzy ka¬ nalem przeplywowym a górna czescia obudowy. 30 Cel ten, zostal osiagniety dzieki temu, ze okla¬ dzina uszczelniajaca plaska, o postaci plyty jest umieszczona na zawieradle o ksztalcie otwartego prostokata, którego otwarty bok znajduje sie 35 w czesci odwrzecionowej, a ramiona, patrzac w kierunku przeplywu, stanowia dopelnienie wzgledem scianki rury i loza klinowego, natomiast w kierunku poprzecznym sa usytuowane jako ply¬ ty równolegle do osi wrzeciona, przy czym w oko- 40 licy wrzeciona maja dwa zagiecia, z których kat pierwszego równa sie 90°, a drugiego jest wiekszy od 0° lecz mniejszy od 90°, którego odleglosc od krawedzi zawieradla jest mniejsza niz od krawedzi plyty pokrywajacej, przy czym krawedzie maja 45 rowki wzdluz obwodu rury.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia zasuwe w przekroju podluznym zgod¬ nym z kierunkiem przeplywu, a fig. 2 — zasuwe w przekroju poprzecznym.Wedlug fig. 1 w obudowie 1 jest osadzone prze¬ suwnie zawieradlo 4 za pomoca wrzeciona 2 i na¬ kretki 3, w celu zamykania i otwierania kanalu przeplywowego 14. Na zawieradle 4 jest umieszczo¬ na okladzina uszczelniajaca 5. Okladzina ta jest umocowana w polozeniu przedstawionym na fig. 2 za pomoca plyt pokrywajacych 6 oraz srub mocu¬ jacych 9. Czesc kuwrzecionowa okladziny uszczel¬ niajacej 5 jest utrzymywana w stalym polozeniu za pomoca elementu dociskowego 7, który jest blo¬ kowany za pomoca nakretki 3 dzieki sprezystosci okladziny uszczelniajacej 5. Przy takim zamocowa¬ niu jej wulkanizacja jest zbyteczna, odpada prob¬ lem odprowadzania wody z zawieradla 4 i ograni- 20 25 55 czania jego skoku. Okladzina uszczelniajaca ma w czesci kuwrzecionowej wyciecie 16 umozliwiaja¬ ce nalozenie jej na górna czesc zawieradla 4.Gdy zawieradlo 4 przemieszcza sie do pozycji zamkniecia, ramiona osiadaja na czesci odwrzecio¬ nowej 10 rury. Sprezysta okladzina uszczelniajaca 5 pod wplywem obciazen sciskajacych odksztalca sie i uszczelnia, przy czym jej obrzeze odgina sie do rowka 17 znajdujacego sie miedzy zawieradlem 4 a plyta .pokrywajaca 6. Dzieki temu nie nastepu¬ je zgniatanie okladziny uszczelniajacej 5. Odstep 15 jest podyktowany ograniczeniem skoku zawie¬ radla 4 eliminujacym przeciazenie okladziny usz¬ czelniajacej 5. Gdy po zakonczeniu operacji zamy¬ kania odstep 15 równa sie zeru znaczy to, ze okla¬ dzina uszczelniajaca 5 w miejscu jej drugiego za¬ giecia 8 spoczywa na obudowie 1 w jej czesci ku¬ wrzecionowej 12.Luz 18 pomiedzy nakretka 3 a elementem docis¬ kowym 7 zostal skasowany i nacisk wrzeciona 2 jest przenoszony wylacznie poprzez metal (wrze¬ ciono 2, nakretke 3, zawieradlo 4, obudowa 1 w jej czesci odwrzecionowej 10) co eliminuje przeciaze¬ nia okladziny uszczelniajacej 5. Linia uszczelnia¬ jaca biegnie wzdluz powierzchni przylgowych za¬ okraglonych ramion okladziny uszczelniajacej 5 az do czesci kuwrzecionowej 12 i dalej, równolegle do kierunku przeplywu, az do drugiego zagiecia 8.Na tym zagieciu nastepuje przejscie do uszczelnie¬ nia poprzecznego wzgledem kierunku przeplywu na czesci kuwrzecionowej12. ^ Linia uszczelnienia stanowi obwód zamkniety* Równoczesnie jest uszczelniony kanal przeplywo¬ wy 14 i przestrzen kuwrzecionowa. Zawieradlo 4 jest uksztaltowane klinowato w obydwu przekro¬ jach, dzieki czemu okladzina uszczelniajaca 5 daje sie latwo osadzac i podnosic. Listwy prowadzace 11 lub nie przedstawione prowadnice podwójne ustalaja zawieradlo 4 w dokladnym polozeniu.Okladzina uszczelniajaca 5 jest dodatkowo umoco¬ wana na swym zawinietym brzegu 13. PL PL