Pierwszenstwo: 12.06.1967 Francja Opublikowano: 31.07.1974 68912 KI. 39a',23/04 MKP B29d 23/04 Twórca wynalazku: Jacaues Bourgeois Wlasciciel patentu: Societe Anonyme dite „ELCO" Socistc d'Exploitation Lesieur Cotelle et Foucher, Paryz (Francja) Urzadzenie do regulowania grubosci profilu wytlaczanego na wytlaczarce do tworzyw sztucznych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do regu¬ lacji grubosci profilu wytlaczanego na wytlaczarce do tworzyw sztucznych oraz do wytwarzania miej¬ scowych przewezen tego profilu sluzacego do dzie¬ lenia go na odcinki.Jesli pragnie sie otrzymac na drodze wytlaczania drazony profil z tworzywa sztucznego o znacznych róznicach srednicy, konieczne jest zmienianie gru¬ bosci wytlaczanego odcinka przy jego wyjsciu z wy¬ tlaczarki aby, pomimo róznic srednicy pomiedzy jednym i drugim odcinkiem profilu, grubosc scia¬ nek pozostala jednak zasadniczo taka sama.Takie zmiany grubosci otrzymuje sie zwykle przez przemieszczanie stozkowego rdzenia, umieszczonego wewnatrz ustnika wytlaczarki. Dla przesuniecia tego rdzenia wzgledem wytlaczanego profilu wychodza¬ cego z wytlaczarki pod duzym cisnieniem, koniecz¬ ne jest przylozenie do rdzenia znacznej sily.W stosowanych obecnie urzadzeniach stosuje sie do tego celu silowniki hydrauliczne. Urzadzenia takie sa jednak kosztowne i skomplikowane.Patent francuski nr 1.50Ó.288 z 12 wrzesnia 1966 r. opisuje urzadzenie dajace zadawalajacy efekt.Przy wytwarzaniu profilu drazonych na drodze wytlaczania i wydmuchiwania, odcinek rurki ze zmiekczonego tworzywa sztucznego, zwany produktem wyjsciowym, umieszcza sie w dwu¬ czesciowej formie i wytlacza za pomoca wytla¬ czarki przez ustnik. Wiadomo równiez, ze zwykle wytlaczanie ma charakter ciagly i ze zachodzi po- 20 30 trzeba oddzielenia w zadanym momencie czesci pro¬ duktu wyjsciowego, przeznaczonego do wykonania drazonego profilu, od wytloczonej juz rury bez prze¬ rywania procesu wytlaczania.Zaprojektowano juz wiele urzadzen sluzacych do wykonywania tej operacji oddzielania. Poniewaz wydmuchiwanie profilu drazonego nastepuje za po¬ moca rurki wprowadzonej do produktu wyjsciowe¬ go przed zamknieciem formy, wymagane jest aby wolny koniec tej ostatniej pozostawal korzystnie otwarty w celu prawidlowego uchwycenia rurki.Dzieki temu, podczas operacji poprzedzajacej od¬ dzielanie nie nastepuje ani powazniejsze odksztal¬ cenie zmiekczonej i cieplej czesci produktu wyjscio¬ wego stanowiacej jego wolny koniec ani tez skleja¬ nie sie brzegów rurki z tworzywa bedacego w stanie pólplynnym.Wyciaganie przez brzegi formy poniewaz forma zamyka sie i przesuwa, powoduje zwykle szkodliwe wydluzenie produktu wyjsciowego i sklejanie sie jego brzegów.Urzadzenia z odchylnymi i ogrzewanymi nozami, jak równiez urzadzenia z uchwytami do przesuwa¬ nia produktu wyjsciowego wewnatrz formy sa tez stosowane.Wszystkie te urzadzenia sa nieodpowiednie przy oddzielaniu produktu wyjsciowego w niewielkiej odleglosci od górnego konca formy. Rdzen formuja¬ cy zawiera nie tylko czesc uchwytowa wewnatrz formy, ale równiez czesc nie formujaca, co jest 98 91268 912 3 4 z wielu wzgledów niekorzystne w czasie wykonywa¬ nia omawianej operacji i moze powodowac powsta¬ wanie braków produkcyjnych ze wzgledu na wysoka temperature czesci zewnetrznej rdzenia nie chlo¬ dzonej przez forme. Z drugiej strony znane urza¬ dzenia oddzielajace sa bardzo skomplikowane pod wzgledem mechanicznym, pneumatycznym i elek¬ trycznym.Wynalazek ma na celu zmniejszenie tych niedo¬ godnosci.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z ele¬ mentów do regulowania grubosci produktu wyjscio¬ wego takich, jakie opisano we wspomnianym juz na wstepie patencie francuskim nr 1.500.288 oraz z ele¬ mentów do wykonywania miejscowych przewezen w zadanym momencie w celu ulatwienia oddzielania poszczególnych odcinktiw wytlaczanego profilu.Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera, z jednej strony, w celu regulacji grubosci produktu wyjscio¬ wego, uklad srubowy napedzany silownikiem pneu¬ matycznym, umozliwiajacy, przy zmniejszonej sile wyjsciowej uzyskanie znacznej sily osiowej dziala¬ jacej na rdzen lub ustnik w celu zmniejszenia prze¬ kroju przelotu pomiedzy rdzeniem i ustnikiem do zadanej wielkosci, a z drugiej strony, w celu chwi¬ lowego przewezenia przekroju produktu wyjscio¬ wego, tlok zaklinowany na trzonie napedowym rdzenia, glowicy wytlaczajacej i poruszajacy sie wewnatrz cylindra, którego komora tylna jest zasi¬ lana plynem pod stalym cisnieniem, a komora prze¬ dnia moze byc zasilana chwilowo plynem o cisnie¬ niu wiekszym, niz cisnienie wyzej wspomniane.Trzon napedowy rdzenia jest osadzony przesuwnie pomiedzy dwoma zderzakami, tylnym regulowanym w celu ograniczania wielkosci przewezenia produk¬ tu wyjsciowego i drugim przednim, polaczonym na stale z ukladem srubowym.Wedlug wybranego przykladu wykonania urza¬ dzenia wedlug wynalazku, trzon napedowy rdzenia glowicy wytlaczajacej jest polaczony z przednim trzonem tloka o dwóch trzonach, poruszajacego sie wewnatrz szczelnego cylindra, którego tylna komo¬ ra jest polaczona z komora hydrauliczna powietrz- no-olej owego przetwornika cisnienia, a komora przednia z elektrozaworem, który odpowiednio do tego, czy jest w stanie spoczynku czy wzbudzenia, laczy te komore, badz ze zbiornikiem, badz z obwo¬ dem hydraulicznym o cisnieniu wyzszym, niz cis¬ nienie panujace w komorze tylnej. Cisnienie to po¬ winno byc o tyle wyzsze, aby moglo nastapic prze¬ suniecie tloka do tylu i wciagniecie tloka do tylu i wciagniecie rdzenia z sila wystarczajaca do prze¬ zwyciezenia sily wytlaczania. Tylny trzon ma na swym swobodnym koncu kolnierz stanowiacy zde¬ rzak przedni i jest osadzony przesuwnie w gwin¬ towanej tulei zabezpieczonej przed obrotem oraz wkreconej w nakretke zabezpieczona z kolei przed ruchem poosiowym i wprawiana w ruch obrotowy za pomoca zamocowanej na niej dzwigni porusza¬ nej silownikiem pneumatycznym, sterowanym pro¬ gramowo.Zalaczony rysunek przedstawia przyklad wyko¬ nania urzadzenia wedlug wynalazku w przekroju osiowym.Na rysunku, symbolem 40 oznaczono koncowa czesc wytlaczarki slimakowej, a symbolem 42 glo¬ wice wytlaczajaca z kanalem zalamujacym sie pod katem prostym, wyposazona w rdzen 44 i ustnik 43.Wewneltrzny koniec rdzenia 44 jest zamocowany do cylindrycznego trzonu 45 mogacego sie przesuwac z góry na dól w korpusie 42 glowicy. Nad glowica wytlaczajaca 42 umieszczona jest obudowa 46, za¬ mocowana do kolumn 47, wkreconych w glowice 42.Obudowa 46 zawiera szczelny cylinder 48, w któ¬ rym moze przesuwac sie tlok 49 z dwoma trzonami 50 i 52, który dzieli ten cylinder na dwie komory, tylna 53 i komore przednia 54.Przedni trzon 50 tloka 49 przechodzi przez czesc przednia cylindra 48 i przez pierscien uszczelnia¬ jacy i jest polaczony z trzonem 45 rdzenia 44 za pomoca elementu laczacego 55.Komora tylna 53 cylindra 48 jest polaczona, za posrednictwem przewodu 60 z olejowo-powietrz- nym przetwornikiem 62 cisnlienia, a dokladniej z jego komora olejowa, podczas gdy komora powietrzna przetwornika 62 jest polaczona ze zródlem oczysz¬ czonego i zawierajacego smar sprezonego powietrza.Cisnienie p panujace stale w komorze tylnej 53 moze byc odczytane na manometrze 63.Komora przednia 54 cylindra 48 jest polaczona przewodem 64 z elektrozaworem 65 dwupozycyj- nym, który znajduje sie w stanie swobodnym, jak to pokazano na rysunku, laczy te komore ze zbiorni¬ kiem 66.W przeciwienstwie do tego polozenia, jesli cewka zaworu zostanie wzbudzona, jego suwak przesunie sie i polaczy wspomniana poprzednio komore 54 z obwodem hydraulicznym 67 stanowiska wytlacza¬ nia. W obwodzie tym znajduje sie akumulator 68 cisnienia oraz zawór zwrotny 69.Trzon przedni 52 tloka 49 jest osadzony przesuw¬ nie w gwintowanej tulei 72, której przednia czesc posiada wzdluzne rowki 73, zabezpieczajace przed obrotem przez zazebienie sie z odpowiednimi row¬ kami plytki 74, przykreconej do scianki poprzecznej obudowy 46.Na odsadzonej i nagwintowanej czesci tylnej trzo¬ nu 52 nakrecona jest koncówka z kolnierzem 75, który ma wieksza srednice od wspomnianego trzo¬ nu i opiera sie o tylny koniec tulei 72 gdy elektro¬ zawór 65 nie jest wzbudzony, spelniajac role przed¬ niego zderzaka dla urzadzenia.Tuleja 72 jest wkrecona w nakretke 76 z odsadze¬ niem unieruchomiona przed przesunieciem w kie¬ runku osiowym za pomoca pokrywy 77 dopasowanej do obudowy 46 i dociskajacej nakretke 76 do po¬ przecznej scianki 71 za posrednictwem lozysk kul¬ kowych wzdluznych 78, umieszczonych miedzy po¬ krywa i nakretka oraz miedzy nakretka i poprzecz¬ na scianka 71. Czesc tylna 76a nakretki 76 przecho¬ dzi poprzez uszczelniony otwór w pokrywie 77 i jest polaczona z dzwignia 79, która moze byc uru¬ chamiana za pomoca silownika pneumatycznego, niepokazanego na rysunku, tak, aby powodowala obrót nakretki 76.Czesc 76a nakretki 76 zawiera równiez osiowy otwór gwintowany, w który jest wkrecony regulo¬ wany zderzak 80. O dolny, wewnetrzny koniec tego zderzaka moze oprzec sie powierzchnia tylna kol¬ nierza 75 polaczonego z trzonem 52. 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6068 912 Tak wiec w urzadzeniu tym, nakretka 76 moze swobodnie obracac sie wokól swej wzdluznej osi nie majac jednak mozliwosci przesuniecia osiowego, w zwiazku z czym tuleja 72 moze sie przesuwac w kie¬ runku wzdluznym, bez mozliwosci obrotu. 5 W wyniku tego, zaleznie od kierunku obrotów nakretki 76, a zatem zaleznie od tego czy przemiesz¬ czenie katowe dzwigni 79 za pomoca silownika pneumatycznego nastepuje w jednym czy w drugim kierunku, tuleja gwintowana 72 wprawiana jest w io ruch przesuwny w kierunku strzalki A lub strzal¬ ki B.Tak wiec jesli, kierunek obrotu nakretki 76 odpo¬ wiada kierunkowi przemieszczania sie tulei 72 w kierunku strzalki A, tulejka ta opiera sie o kolnierz 15 75 koncówki trzonu 52 powodujac wciaganie tloka 49 i rdzenia 44. Nalezy zauwazyc, ze sila przenoszo¬ na na ten tlok za posrednictwem gwintowanej tu¬ lei 72 powinna byc wystarczajaca na pokonanie prze¬ ciwnie skierowanej sily wynikajacej z dzialania 20 cisnienia p pochodzacego z przetwornika cisnienia 62 i przylozonego w komorze 53 do tylnej powierz¬ chni tloka 49.W czasie tego ruchu, komora przednia 54 cylin¬ dra 48 napelnia sie stopniowo na skutek zasysania 25 olejem pochodzacym ze zbiornika 66 i doplywaja¬ cym przewodem 64, poniewaz zawór 65 znajduje sie w polozeniu, pokazanym na rysunku.Przesuw rdzenia 44 w kierunku strzalki A jest regulowany dokladnie, w zaleznosci od zadanego 30 stopnia przewezenia produktu wyjsciowego, przez wkrecanie lub wykrecanie zderzaka 80.Gdy obrót nakretki 76 nastepuje w kierunku od¬ powiadajacym przesuwaniu sie tulei 72 zgodnie ze strzalka B, cisnienie p panujace w komorze 53 35 i dzialajace zatem na tylna powierzchnie tloka 49 przesuwa ten ostatni w kierunku strzalki B i do¬ ciska kolnierz 75 koncówki zamocowanej na koncu trzonu 52 do tylnego konca tulei 72 w miare jak ta ostatniia sie opuszcza. To samo dzieje sie z tlokiem 40 49 i rdzeniem 44.Ruchy postepowe tloka i rdzenia sa sterowane ko- rzytnie za pomoca rozdzielacza sterujacego zasila¬ niem silownika pneumatycznego zgodnie ze z góry okreslonym programem. 45 W celu chwilowego zmniejszenia grubosci pro¬ duktu wyjsciowego opuszczajacego glowice wytla¬ czajaca 42, wystarczy wzbudzic cewke elektrozawo¬ ru 65. Na skutek tego, olej zawarty w olejowo-po- wietrznym akumulatorze cisnienia 68 pod cisnie- 50 niem p przewyzszajacym cisnienie panujace w ko¬ morze 53, przeplywa do komory 54 cylindra 48 i podnosi tlok 49 do polozenia, przy którym trzon 52 tego tloka oprze sie o zderzak 80. Ten przesuw tloka 49 w kierunku strzalki A powoduje zblizenie 55 sie dolnego konca rdzenia 44 do ustnika 43 dajac w wyniku zmniejszenie przekroju otworu przelotowe¬ go dla produktu wyjsciowego na bardzo krótki okres czasu, nie dopuszczajac jednak do zetkniecia sie czesci stozkowych rdzenia i ustnika, co mogloby 60 spowodowac ich uszkodzenie.To pozorne zamkniecie kanalu wytlaczania na¬ stepuje korzystnie w tak wybranym momencie cyklu pracy wytlaczarki, aby zwezany przekrój produktu wyjsciowego znajdowal sie w miejscu przewidzia- 65 nym do przeciecia i na przyklad w poblizu i na zewnatrz górnych brzegów formy oraz w momencie zblizania i zamykania elemenltów formy.W celu zachowania stalego nacisku na srube, skie¬ rowanego od góry w dól, za wyjatkiem krótkiego czasu wykonywania przewezenia, uklad srubowy dziala na zasadzie samoczynnego kasowania luzu pomiedzy sruba, a nakretka, co zapewnia duza do¬ kladnosc przy regulacji progresywnej. Dodatkowo po¬ miedzy korpusem cylindra 48, stanowiacym prze¬ dnia czesc obudowy oraz tylna czescia zawierajaca nakretke 76 nie ma uszczelnienia i obie te czesci obu¬ dowy maja miedzy soba polaczenie poprzez rowko¬ wana czesc tulei gwintowanej 72 oraz wspólpracu¬ jaca z ta czescia plytka 74. Na skutek tego wnetrze tylnej czesci obudowy jest stale wypelnione olejem tak, ze wszystkie ruchy mechaniczne odbywaja sie w kapieli olejowej co zapewnia cicha i lagodna pra¬ ce oraz w znacznym stopniu zapobiega zuzyciu czesci ruchomych, które nie moga ulec zaklesz¬ czeniu.Odpiowiednie zlacza zapewniaja szczelnosc pomie¬ dzy denkiem 81 i obudowa 46 oraz pomiedzy trzo¬ nem 50 i denkiem 81. Równiez pomiedzy pokrywa 77, a korpusem obudowy 46 z jednej strony oraz ta pokrywa, a tylna czescia nakretki z drugiej stro¬ ny przewidziano uszczelnienie.Urzadzenie do chwilowego zwezania przekroju produktu wyjsciowego, moze miec równiez zastoso¬ wanie do ulatwienia oddzielania elementów wydmu¬ chiwanych w formach wielokrotnych.Wynalazek nie ogranicza sie tylko do jednego przykladu wykonania, który zostal powyzej opisa¬ ny, obejmuje równiez on wszelkie odmiany wyko¬ nania i zastosowania. PL