PL68874B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.V.1968(P127 067) 22.V.1967 Czechoslowacja 10.XIU973 68874 ww w KI.MKP UKD 12o,S/03 C07c 29/24 Wspóltwórcy wynalazku: Ladislav Koudelka, Pavol Kluckovsky, Frantisek Gregor, Milan Adamek, Gustav Guba/Vladimir Patek Wlasciciel patentu: Yyskumny Ustav pre Petrochemiu, Novaky (Czechoslowacja) Sposób wydzielania produktów kondensacji z roztworów otrzymanych w reakcji aldehydu mrówkowego z aldehydem octowym lub cykloheksanonem, prowadzonej w srodowisku alkalicznym 1 2 Przedmiotem wynalazku jest sposób wydzielania produk¬ tów kondensacji z roztworów otrzymanych w reakcji aldehy¬ du mrówkowego z aldehydem octowym lub cykloheksano¬ nem, prowadzonej w srodowisku alkalicznym.Przykladem reakcji tego typu moze byc kondensacja s aldehydu mrówkowego z aldehydem octowym, przebiegajaca w roztworze wodnym wodorotlenków metali alkalicznych np. wodorotlenku sodowego lub potasowego. Glównym pro¬ duktem tej reakcji jest pentaerytryt, ubocznymi mrówczan sodowy lub potasowy oraz mieszanina zawierajacych tlen " zwiazków o wysokim ciezarze czasteczkowym o konsystencji zywicy.Zgodnie z dotychczas znanymi sposobami rozdzielania glównych produktów reakcji od ubocznych, mieszanine poreakcyjna tak dlugo zateza sie przez odparowanie, az uleg- »s nie nasyceniu skladnikami, które w wyniku dalszego odparo¬ wania lub zastosowania chlodzenia krystalizuja, zostaja od¬ dzielone przez saczenie lub wirowanie i ewentualnie sa pod¬ dawane dalszemu oczyszczaniu. Przy tym sposobie wykorzys¬ tuje sie rróznicc rozpuszczalnosci pentaerytrytu i mrówczanu * sodowego i potasowego w zaleznosci od temperatury.Zasada innych znanych sposobów jest przeprowadzenie mrówczanu potasowego w nierozpuszczalna sól potasowa np. siarczan potasowy i usuniecie go w tej postaci, po czym z po¬ zostalego roztworu wydziela sie pentaerytryt przez odparo- « wanie lub krystalizacje.Znane sa inne sposoby polegajace na wykorzystaniu malej rozpuszczalnosci mrówczanu potasowego w alkoholach. Mie¬ szanine poreakcyjna przy zastosowaniu tych sposobów zate¬ za sie do konsystencji pasty i ekstrahuje sie nadmiarem alko- " holu. Z ekstraktu alkoholowego odzyskuje sie pentaerytryt przez dalsza ekstrakcje.Wspólna cecha wszystkich wyzej opisanych sposobów jest to, ze substancje zywiczne zawarte w mieszaninie poreakcyj¬ nej zwiekszaja rozpuszczalnosc pentaerytrytu i tym samym utrudniaja wydzielanie go z roztworu. W nastepstwie tego przy stosowaniu dotychczasowych sposobów niemozliwe jest oddzielenie bez strat pentaerytrytu z mieszaniny poreakcyj¬ nej, poniewaz zawsze pewna jego czesc pozostaje w lugu macierzystym.Podobna sytuacja wystepuje w reakcji aldehydu mrówko¬ wego z cykloheksanonem prowadzonej w srodowisku alka¬ licznym. Poza pozadanym produktem glównym, to znaczy czterometylocykloheksanolem i mrówczanami metali alka¬ licznych powstaje zawsze pewna ilosc substancji o konsysten¬ cji zywicy, co utrudnia wydzielenie produktów reakcji z roz¬ tworu.Sposób wedlug wynalazku usuwa wady wyzej opisanych, znanych sposobów przez wyeliminowanie substancji zywicz¬ nych, zwiekszajacych rozpuszczalnosc pentaerytrytu lub czterometylocyklohcksanolu, co pozwala na uzyskanie wyzszej wydajnosci tych produktów.Sposobem wedlug wynalazku wydzielanie produktów kondensacji z roztworów otrzymanych w reakcji aldehydu mrówkowego zaldchydem octowym lub cykloheksanonem, prowadzonej w srodowisku alkalicznym polega na tym, ze po zobojetnieniu tego roztworu z mieszaniny reakcyjnej usuwa sie ewentualnie obecna faze stala w dowolny znany sposób, roztwór odparowuje sie do sucha, po czym z otrzymanej suchej pozostalosci usuwa sie najpierw substancje zywiczne. .68 6/43 68874 4 korzystnie przez ekstrakcje rozpuszczalnikami organicznymi zawierajacymi tlen, a nastepnie wydziela sie produkty kon¬ densacji przez krystalizacje frakcjonowana, przez przeprowa¬ dzenie w nierozpuszczalna sól, lub w inny sposób.Mieszanine reakcyjna mozna otrzymac w dowolny spo¬ sób. Pierwszy stopien rozdzielania polega na wydzieleniu fazy stalej z mieszaniny reakcyjnej, zasadniczo przez filtracje lub wirowanie. Faza ta, skladajaca sie zasadniczo z nierozpusz¬ czalnych lub trudnorozpuszczalnych soli, na przyklad wap¬ niowych, takich jak CaS04, CaCO, itp., powstaje glównie wskutek zobojetnienia alkalicznej mieszaniny reakcyjnej.Obecnosc jej zalezna jest od charakteru srodka alkalicznego oraz srodka neutralizujacego stosowanego w czasie syntezy.Oprócz tego faza stala moze zawierac mechaniczne zanie¬ czyszczenia, pochodzace z wody technologicznej, z korozji itp. W nastepnym stopniu przezroczysty wodny roztwór zo¬ staje odparowany do sucha, przy czym pod wyrazeniem "su¬ cha pozostalosc" rozumie sie produkt o zawartosci wody od 0-10% wagowych. Ze wzgledu na niepozadane zmiany w skladzie zywicznych substancji, zwlaszcza przy podwyz¬ szonych temperaturach, odparowywanie roztworu prowadzi sie korzystnie pod obnizonym cisnieniem 100-200 torów, w temperaturze 50-70°C. Substancje zywiczne usuwa sie z suchej pozostalosci, korzystnie przez ekstrakcje za pomoca rozpuszczalników organicznych zawierajacych tlen, takich jak np. nizsze alkohole tluszczowe, jak metanol, etanol, keto¬ ny, takie jak aceton lub podobne, po czym oddziela sie je od rozpuszczalnika korzystnie przez odparowanie rozpuszczal¬ nika.Temperatura wrzenia omawianych substancji jest nizsza od 100°C, co ulatwia oddzielenie substancji zywicznych od rozpuszczalnika oraz odzyskiwanie rozpuszczalników. Po od¬ dzieleniu substancji zywicznych w suchej pozostalosci pozo¬ staje mieszanina wzglednie czystych glównych produktów reakcji aldehydu mrówkowego z aldehydem octowym lub cykloheksanonem oraz odpowiednich mrówczanów. Miesza¬ nine ta rozdziela sie w nastepnym stopniu np. przez krystali¬ zacje frakcjonowana, przeprowadzenie skladników w nieroz¬ puszczalne sole lub w inny znany sposób.Podstawowa korzyscia sposobu wedlug wynalazku jest to, ze proces rozdzialu nie powoduje zadnych strat glównego produktu reakcji w lugu macierzystym po przeprowadzeniu krystalizacji Dzieki temu osiaga sie podwyzszenie wydajnos¬ ci w stosunku do znanych sposobów co najmniej o 3,5%, a niejednokrotnie duzo wieksze. Ponadto wszystkie glówne produkty mieszaniny reakcyjnej moga byc z niej otrzymywa¬ ne w czystej postaci, co umozliwia szerokie zastosowanie te¬ go sposobu i osiagniecie powaznych oszczednosci.Przytoczone ponizej przyklady blizej wyjasniaja sposób wedlug wynalazku.Przyklad I. 1 litr roztworu zawierajacego 86,5 g pentaerytrytu, 51,5 g mrówczanu potasu, 35 g substancji zywicznych oraz niewielkie ilosci zanieczyszczen odparowa¬ no w temperaturze 60-70°C do sucha. Otrzymana sucha pozostalosc ekstrahowano dwukrotnie iloscia po 300 g meta¬ nolu i nastepnie wysuszono. Pozostalosc rozpuszczono w 250 g wody i z roztworu otrzymano przez krystalizacje frakcjonowana 45 g czystego pentaerytrytu i 30 g mrówcza¬ nu potasu. Po odparowaniu lugu macierzystego otrzymano 59,5 g suchej pozostalosci Z ekstraktu po odparowaniu metanfelu otrzymano 37 g substancji zawierajacej praktycznie wszystkie zywiczne sub¬ stancje oraz niewielkie ilosci pentaerytrytu oraz mrówczanu potasu.Przyklad II. 1 litr roztworu wedlug przykladu I s odparowana * cemperaturze 60-70°C do sucha. Sucha pozo¬ stalosc ekstrahowano dwoma porcjami po 300 g etanolu i nastepnie wysuszono. Pozostalosc rozpuszczono w 250 g wody i stopniowo wymieszano z wodnym roztworem 52,5 g kwasu szczawiowego w500g wody, po czym oddzielono ,0 przez filtrowanie wytracony szczawian potasowy* Po odparo¬ waniu wody otrzymano 81 g czystego pentaerytrytu. Eks¬ trakt ctanolowy odparowano do sucha, przy czym otrzyma¬ no produkt zawierajacy praktycznie wszystkie substancje zywiczne oraz niewielkie ilosci pentaerytrytu oraz mrówcza- is ™*' Przyklad III. 1 litr wodnego roztworu zawierajacego 95 g pentaerytrytu 55,5 g mrówczanu sodowego, 32 g sub¬ stancji zywicznych i niewielkie ilosci zanieczyszczen odparo¬ wano do sucha w temperaturze 60-70°C. Po dwukrotnej eks- 20 trakcji etanolem otrzymano 140 g substancji zawierajacej 92 g pentaerytrytu oraz 48 g mrówczanu sodowego. Po od¬ parowaniu etanolu otrzymano 35 g produktu, który zawieral 32 g substancji zywicznych i ponadto czesc pentaerytrytu oraz mrówczanu sodowego. 2S P r z y kl a d IV. 1 litr mieszaniny reakcyjnej otrzymanej przez kondensacje w srodowisku wodnym aldehydu mrówko¬ wego z cykloheksanonem w obecnosci wodorotlenku wapnio¬ wego, zobojetniono przez przepuszczenie dwutlenku wegla, a nastepnie usunieto wytworzony weglan wapniowy przez ao filtrowanie, po czym odparowano do sucha w temperaturze 60°C pod cisnieniem 150 tor. Po trzykrotnej ekstrakcji su¬ chej substancji acetonem i po odparowaniu acetonu otrzyma-' no 35 g substancji zywicznych. Produkt oczyszczony przez ekstrakcje rozpuszczono w nadmiarze wody, a mrówczan 35 stracono z roztworu za pomoca wodnego roztworu kwasu szczawiowego. Po odfiltrowaniu wytraconego szczawianu przesacz odparowano do sucha. Wydajnosc wynosila 118 g czystego czteromctylocykloheksunolu. 4o PL PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wydzielania produktów kondensacji z roztwo¬ rów otrzymanych w reakcji aldehydu mrówkowego z aldehy¬ dem octowym lub cykloheksanonem, prowadzonej w srodo- 4S wisku alkalicznym, znamienny tym, ze po zobojetnieniu roz¬ tworu poreakcyjnego usuwa sie ewentualnie obecna faze sta¬ la w dowolny znany sposób, roztwór odparowuje sie do su¬ cha, po czym z otrzymanej suchej pozostalosci usuwa sie najpierw substancje zywiczne, korzystnie przez ekstrakcje s0 rozpuszczalnikami organicznymi zawierajacymi tlen, takimi jak np. nizsze alkohole tluszczowe lub ketony, a nastepnie rozpuszcza sie ja i wydziela produkty kondensacji przez krystalizacje frakcjonowana, lub przez przeprowadzenie pro¬ duktów kondensacji w nierozpuszczalna sól lub w inny znany 35 sposób,

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze odparo¬ wanie mieszaniny poreakcyjnej prowadzi sie pod obnizonym cisnieniem, korzystnie 100-200 torów.

3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze substancje 60 zywiczne oddziela sie od rozpuszczalnika przez jego odpa¬ rowanie. Prac. Repr. UP PRL. zam. 226/73 naklad 120+18 Cena 10 zl PL PL