Pierwszenstwo: 20.1.1967 Czechoslowacja Opublikowano: 10.1.1974 KI. 49a,27/16 MKP B23b 27/16 Twórca wynalazku i wlasciciel patentu: Karl Hertel, Norymberga (Nie¬ miecka Republika Federalna) Nóz tokarski z mechanicznym mocowaniem plytki wieloostrzowej Przedmiotem wynalazku jest nóz tokarski z me¬ chanicznym mocowaniem plytki wieloostrzowej w ksztalcie dwóch stykajacych sie mniejszymi podstawami ostroslupów scietych, w wycieciu trzonka noza tokarskiego, przy czym wieksze pod¬ stawy plytek zewnetrzne w tyim ukladzie maja ksztalt kwadratowy, boczne powierzchnie ostro¬ slupów stanowia powierzchnie natarcia, krawedzie powierzchni podstaw tworza ostrza. Boczne po¬ wierzchnie oporowe noza lezace na bocznych po¬ wierzchniach wyciecia gniazda trzonka przejmuja nacisk dzialajacej glównej sily tnacej noza. Dla przeciwstawienia sie dzialajacej sile posuwu nóz tokarski scisle przystaje niepracujacymi powierzch¬ niami do uksztaltowanych powierzchni wyciecia.Znane sa rózne ksztalty wykonywanych plytek tokarskich o ksztalcie dwóch polaczonych, scietych wierzcholkami, ostroslupów o kwadratowych, rów¬ noleglych do siebie powierzchniach podstaw przy jednakowej wielkosci scietych ostroslupów. Dwa naprzeciw siebie lezace brzegi ofru podstaw ostro- " slupów scietych sa polozone przewaznie równolegle lub moga byc w stosunku do siebie pochylone pod pewnym katem wynoszacym zwykle okolo 10°.Rózne ksztalty wykonania stwarzaja róznorodne mozliwosci. Przykladowo, nóz tokarski jako nóz czolowy, moze byc uzyty do obróbki prostopadlych odsadzen; wtedy jest rzecza niezbedna, alby zwró¬ cona w kierunku obrabianego przedmiotu a nie pracujaca krawedz noza nie stykala sie z powierz- 10 15 25 30 chnia obrabianego przedmiotu, a przez to nie ule¬ gala uszkadzaniu i stepianiu. Przy skosnym usta¬ wianiu noza w stosunku do osi obrabianego przed¬ miotu, nie jest konieczne aby lezace naprzeciw sie¬ bie ostrza obu podstaw ostroslupów scietych byly wykonane pod pewnym, w stosunku do siebie katem, gidyz mozna sie nie obawiac zetkniecia obra¬ bianego przedmiotu z niepracujacym ostrzem noza.Stosujac nóz posiadajacy skrecone wzgledem sie¬ bie obie równolegle krawedzie podstaw ostroslu¬ pów uzyskuje sie mozliwosc róznych grubosci skra¬ wania bez potrzeby wymiany noza.W dotychczas znanych konstrukcjach uchwytu noza tokarskiego mocujacego z miejscowym zamo¬ cowaniem powierzchni wsporczych dla czolowych powierzchni ostroslupów scietych, konieczne jest kazdorazowe stosowalnie oddzielnych uchwytów dla nozy o róznych katach natarcia, wzglednie o rów¬ noleglych czolowych krawedziach obu podstaw ostroslulpów scietych, w szczególnosci wobec ogra¬ niczonej przestrzeni w polozeniu krawedzi czolo¬ wych obu powierzchni podstaw ostroslupów scie¬ tych, których plaszczyzna podzialu, miedzy ostro¬ slupami scietymi, nie jest równolegla do podstaw ostroslupów scietych.Celem wynalazku jest opracowanie takiego uchwytu noza tokarskiego mocujacego plytke, któ¬ ry bylby uniwersalny, dla nozy tokarskich o ksztal¬ cie dwóch stykajacych sie do czola ostroslupów Scietych, o kwadratowych, równoleglych w stosun- 68 36968 369 3 4 ku do sieibie powierzchniach podstaw, bez wzgledu na to czy lezace naprzeciw sieibie krawedzie pod¬ staw ostroslupów scietych sa w stosunku do siebie równolegle czy tez sa wykonane pod pewnym ka¬ tem.Zadanie to zostalo rozwiazane w tern sposób, ze obie powierzchnie wsporcze wyciecia, zostaly zao¬ patrzone we wkladki wspornikowe umieszczone mniej wiecej w kierunku podluznej osi powierzch¬ ni wsporczych. Wkladki od góry sa zaokraglone i zamocowane do swego podloza podstawy w spo¬ sób pozwalajacy na ich obrót w plaszczyznie pod¬ stawy. Os wkladki wspornikowej moze byc kazdo¬ razowo ustawiana mniej wiecej prostopadle do kierunku dzialania skladowej sily skrawania.Zgodnie z dalszymi wyjasnieniami, wkladke wspor¬ nikowa osadza sie prostopadle w stosunku do osi obrotu umozliwiajac tym w ograniczonym zakre¬ sie jej obróit w celu osiagniecia optymalnego dopa¬ sowania do kszitafltów noza.Dzieki lukowemu uksztaltowaniu powierzchni wspornikowych zapewnia sie zupelnie pewne pod¬ parcie bocznych powierzchni ostroslupów scietych noza. P|oza tym, bez szkody dla pewnosci podpar¬ cia, w pewnym ograniczonym zakresie, ksztalt bocznych powierzchni ostroslupów scietych noza moze byc zmieniany — co przy dotychczas znanych tokarskich uchwytach mocujacych plytke o sta¬ lych powierzchniach zamocowania bocznych po¬ wierzchni ostroslupów scietych zdarzalo sie tylko wyjatkowo.Nóz tokarski moze na przyjklad posiadac boczne powierzchnie ostroslupów scietych plaskie. Ksztalt bocznych powierzchni noza moze byc zlagodzony na przyklad prfcez wklesle zaokraglenie. Wklesle zaokraglenie wykonuje sie w wstepnie termicznie obrobionym prositopadlosciennym elemencie stalo¬ wym przez szlifowanie lub frezowanie przed osta¬ teczna obróbka termiczna. Przy tym, boczne po¬ wierzchnie miedzy obu powierzchniami podstaw ostroslupów scietych sa w ten sposób szlifowane wzglednie frezowane, ze plaszczyzna obrotu plasz¬ czyzny podzialu tarczy szlifierskiej wzglednie freza profilowego pokrywa sie z plaszczyzna podzialu miedzy obu ostroslupami scietymi.Takie wykonanie ma jeszcze te zalete, ze latwo mozna uzyskac przez odpowiejdnia zmiane plasz¬ czyzny obrotu narzedzia obrabiajacego z polozenia równoleglego w stosunku do plaszczyzn bocznych noza, dowolne wzajemne uksztaltowanie rozwarcia ostroslupów scieftych.Na noze wedlug wynalazku uzywa sie przewaznie malterialu skrawajacego z twardego metalu. Nie ma jednak zadnych przeszkód zeby nie stosowac in¬ nych malterialów skrawajacych jak na przyklad stali szybkotnacej lub weglików spiekanych.Znane noze tokarskie omawianego rodzaju z twardej stali sa z reguly, w ich ostatecznym ksztalcie obrabiane termicznie. Dalsza obróbka, przykladowo przez szlifowanie lub w inny sposób, nie jest potrzebna.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przednia strone uchwytu wraz z nie¬ zbednymi czesciami skladowymi sluzacymi do mo¬ cowania plytki, z tym, ze poszczególne elementy przedstawione sa w rozrzucie, fig. 2 — rzut per¬ spektywiczny tokarskiego uchwytu mocujacego s wraz z zamocowanym nozem, fig. 3 — przekrój uchwytu odpowiadajacy przekrojowi III-III na fig. 2, fig. 4 — boczny widok wyciecia w trzonku odpowiadajacy strzalce 4 z fig. 3, lacznie z zamo¬ cowanymi wkladkami wspornikowymi, fig. 5 — boczny widok plytki stosowanej w uchwycie wed¬ lug wynalazku, fig. 6 przedstawia inne, otrzymy¬ wane przez szlifowanie lub frezowanie plytki po¬ siadajace zaokraglenia miedzy powierzchniami podstaw ostroslupów scietych, fig. 7 — widok bocz¬ ny plytki odpowiadajacy strzalce Viii z fig. 6, fig. 8 — plytka noza tokarskiego majacego ksztalt dwóch przylegajacych scietych ostroslupów z za¬ znaczeniem ubytku materialu noza.Trzonek 1 w przedniej czesci uchwytu posiada wyciecie 2, które z trzech stron jest ograniczone powierzchniami 3, 4, 5 stanowiacymi plaszczyzny oporowe plytki 6. Plytka 6 ma ksztalt dwóch scie¬ tych ostroslupów 7 i 8 stykajacych sie scietymi powierzchniami, przy czym ich podstawy 9 i 10 sa równolegle i posiadaja ksztalt kwadratowy. Plyt¬ ka 6 posiada osiowy oitwór 11 obustronnie nawier¬ cony 12. Otwór 11 sluzy do wsuwania kolka na¬ pinajacego 13, który na zewnetrznym koncu ma wykonany leb 14 dostosowany do nawiercenia 12 otworu 11. Kolek napinajacy wejwnetrznym koncem tkwi we wglebieniu 16 trzonka 1. Na tkwiacym we wnetrzu gniazda trzonka konca kolka napinajace¬ go 13 jest wykonane naciecie 17. Naciecie 17 we¬ wnetrznego konca kolka napinajacego 13 jest za¬ konczone powierzchnia ograniczajaca 18 nachylona do czolowej dociskajacej powierzchni 19 sruiby na¬ ciskowej 20 wkrecanej do uchwytu trzonka przez gwintowany otwór 21, który jest tak usytuowany, ze na przeciw niego znajduje sie naciecie 17 kolka napinajacego znajdujacego sie we wglebieniu 16.Dzieki napieciu kolka napinajacego 13 plytka 6 znajdujaca sie w wycieciu 2 jest dociskana do trzech plaszczyzn 3, 4, 5, znajdujac w ten sposób we wszystkich trzech kierunkach mocne oparcie.Trzy boczne plaszczyzny ograniczajace 3, 4, 5, wyciecia 2, sa w stosunku do siebie prostopadle.Miedzy plaszczyzny 4 i 5 i plaszczyzny 22 i 23 obu ostroslupów 7, 8, plyrtki 6 kazdorazowo zaklada sie wkladke wspornikowa 24. Wkladka wspornikowa 24 po stronie stykajacej sie z plytka 6 jest wykonana lukowato. W szczególnosci wkladka wspornikowa 25 ma ksztalt cylindryczny. Osie lukowych po¬ wierzchni sa poprowadzone mniej wiecej w kierun¬ kach 26 wzglednie 26' odpowiednich bocznych plasz¬ czyzn wsporczych plytki 6. Wkladki wspornikowe 24 sa przymocowane do trzonka 1 w ten sposób, ze moga byc skrecane w osi prostopadlej do ich dlugosci. Osie obrotu 27, 28 wkladek 24, 25 sa ustawione jednoczesnie mniej wiecej w kierun¬ ku skladowych sil skrawania dzialajacych na boczne powierzchnie ograniczajace. Do zamocowa¬ nia mozna uzyc radelkowany kolek 29. Luzne pa¬ sowanie kolka w otworze wkladki umozliwia jej nieznaczne przesuwanie a przez to dokladniejsze 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6068 369 5 6 dopasowanie do ksztaltu plytki. Dolna powierzch¬ nia ograniczajaca wkladke 24 jest plaska i lezy na powierzchni wsporczej 4 lub 5 wyciecia 2. PL