Pierwszenstwo: 12.IX.1967 Stainy Zjednoczone Ameryki Opublikowano: 15.11.1974 68364 KI. 46a,71/0O MKP F02b 71/00 Twórca wynalazku wlasciciel patentu: Amei^ki) Anton Braun, Minneapolis (Stany Zjednoczone Maszyna bezkorbowa Przedmiotem wynalazku jest maszyna bezkor¬ bowa, posiadajaca uklad spalania, uklad sprezania i mechanizm synchronizujacy.Znane maszyny bezkorbowe posiadaja budowe symetryczna, to znaczy istnieje plaszczyzna prosto¬ padla do osi podluznej maszyny, stanowiaca plasz¬ czyzne symetrii dla ukladu konstrukcyjnego ma¬ szyny.Uklad taki ma szereg wad, a mianowicie ogra¬ nicza ilosc konstrukcji lub odmian wymaganych przy róznych stosowaniach tej maszyny, w wyniku czego niemozliwe jest konstruowanie maszyn po¬ chodnych z zastosowaniem czesci zunifikowanych, duzy ciezar maszyny powodowany wielokrotnoscia ukladów i czesci z powodu symetrycznosci ma¬ szyny.Mechanizm synchronizujacy w znanych maszy¬ nach bezkorbowych o tlokach przeciwbieznych umieszczany jest w cylindrze obok centralnej ko¬ mory spalania. W maszynach bezkorbowych z tlo¬ kami stopniowymi mechanizmy synchronizujace byly czesto umieszczane w pierscieniowej komorze, utworzonej przez srednice zewnetrzne wiekszego ukladu sprezania i mniejszych ukladów komory spalania stopniowych tloków.Chociaz umieszczenie mechanizmu synchronizu¬ jacego w komorze pierscieniowej lub przynajmniej z boku maszyny wydawalo sie byc konstrukcja najbardziej zwarta i korzystna, praktyka wyka¬ zala, ze przy takim rozmieszczeniu urzadzenia syn- 10 30 chronizujacego trudno' bylo zapewnic centralnej komorze spalania odpowiedniej wielkosci przekroju kanalów ssacych i wydechowych. Dlatego tez glówna uwage zwrócono na konstrukcje mecha¬ nizmu synchronizujacego oraz na przekroje ka¬ nalów ssacych i wydechowych. Ponadto w przy¬ padku umieszczenia mechanizmu synchronizujacego z boku cylindra zwieksza sie calkowita szerokosc i/lub wysokosc maszyny.Rozwój konstrukcji mechanizmu synchronizuja¬ cego maszyny bezkorbowej zostal w ostatnich la¬ tach dodatkowo zahamowany z powodu poprawy sprawnosci maszyn bezkorbowych, a zwlaszcza wytwornic bezkorbowych, dzieki zwiekszeniu stop¬ nia sprezania w ukladzie sprezania maszyny, co uzyskano przez zmniejszenie wiekszej srednicy czesci tloka stopniowego w stosunku do srednicy zewnetrznej tloka stopniowego ukladu komory spalania i tym samym nastafpilo odpowiednie zmniejszenie zewnetrznej komory, w której mógl byc umieszczony mechanizm synchronizujacy, ka¬ naly ssace i wydechowe.W celu usuniecia wad i niedogodnosci znanych maszyn bezkorbowych mechanizm synchronizujacy zostal osadzony promieniowo na zewnatrz ukladu sprezania maszyny i sprzezony w ukladzie tloko¬ wym za posrednictwem drazków wystajacych na koncu silnika. Maszyna ta byla jednakze wieksza i ciezsza od innych znanych maszyn tej samej klasy. 68 3643 W innych znanych maszynach bezkorbowych wada ta zostala czesciowo zmniejszona przez nie¬ symetryczne polaczenie mechanizmu synchronizu¬ jacego, który zostal osadzony w promieniowej komorze tylko z jednego boku maszyny, niesy- 5 metrycznie do obu boków maszyny. Chociaz w ukladzie tym uzyskuje sie wiecej miejsca w pro¬ mieniowej komorze na umieszczenie otworów ka¬ nalu ssacego i wydechowego, to jednak praktycz¬ nie jest niezwykle trudne stosowanie niesyme- 10 trycznych mechanizmów synchronizujacych w ma¬ szynach, w których mechanizm ten jest wykorzy¬ stywany do przenoszenia znacznych sil z jednego ukladu tlokowego na inny.Dalsza trudnosc w budowie maszyn bezkorbo- 1S wych stanowi to, ze w niektórych maszynach sto¬ sunkowo duze sily sa przenoszone przez mecha¬ nizm synchronizujacy, co wymaga stosunkowo wy¬ trzymalej konstrukcji tego mechanizmu. Oprócz zwiekszenia wymiarów i ciezaru maszyny, traci 20 sie ponadto znaczna czesc uzytecznej mocy ma¬ szyny wskutek tarcia, co w efekcie powoduje obnizenier sprawnosci calkowitej maszyny.Celem wynalazku jest zbudowanie takiej ma¬ szyny bezkorbowej, w której nie wystepowalyby wyzej wykazane wady.Cel ten osiagnieto w maszynie bezkorbowej za¬ wierajacej nieruchoma obudowe, w której znaj¬ duja sie wspólosiowe cylindry, roboczy i sprezar- 3Q kowy oraz dwa zespoly przeciwciezarów polaczo¬ nych poprzez mechanizm synchronizujacy powodu¬ jacy przeciwbiezny ruch tych zespolów, która wedlug wynalazku posiada uklad spalania umiesz¬ czony z jednej strony, a mechanizm synchronizu- jacy z drugiej strony ukladu sprezania, przy czym tlok sprezajacy polaczony jest z tlokiem silnika w zespól tlokowy tworzacy przynajmniej czesc jednego zespolu przeciwciezarów polaczonego z me¬ chanizmem synchronizujacym, a drugi zespól 40 przeciwciezarów stanowi drugi tlok sprezajacy, równiez polaczony z mechanizmem synchronizuja¬ cym. Ponadto, w maszynie wedlug wynalazku oba tloki sprezajace umieszczone sa w jednym cylin¬ drze bezposrednio obok siebie. 45 W odmianie maszyny wedlug wynalazku miedzy tlokiem roboczym a tlokiem sprezajacym umiesz¬ czona jest scianka dzialowa tworzaca wraz z tlo¬ kiem roboczym w cylindrze silnika komore po¬ wietrzna, która polaczona jest z komora powietrzna so w korpusie silnika, przy czym korpus ten posiada przynajmniej jeden kanal ssacy, którego ujscie do komory spalania odsloniete jest, gdy tlok roboczy znajduje sie w poblizu wspomnianej scianki dzia¬ lowej. Miedzy ta scianka dzialowa a tlokiem '55 sprezajacym znajduje sie druga komora powietrzna, która polaczona jest poprzez zawory z komora miedzy tlokami; roboczym a sprezarkowym oraz z komora w korpusie silnika.Dalsza odmiana maszyny bezkorbowej wedlug 60 wynalazku zawiera miedzy korpusem mechanizmu synchronizujacego a korpusem srodkowym ukladu sprezania scianke dzialowa, która tworzy w cy¬ lindrze ukladu sprezajacego z tlokiem sprezaja¬ cym komore podcisnieniowa. 65 4 Ponadto, w nastepnej odmianie maszyny wedlug wynalazku drugi zespól przeciwciezarów zawiera przeciwciezar w postaci tloka polaczonego zebat¬ kami z mechanizmem synchronizujacym, przy czym miedzy tlokami sprezajacymi znajduje sie scianka dzialowa, która tworzy z poszczególnymi dwoma tlokami dwie komory powietrzne. Wedlug wynalazku jedna z tych komór polaczona jest z atmosfera poprzez uklad zaworowy.Nastepna odmiana maszyny wedlug wynalazku posiada kilka jednakowych cylindrów o osiach wzajemnie równoleglych umieszczonych w kie¬ runku prostopadlym do ich osi w pewnej odleglosci jeden od drugiego, przy czym tloki umieszczone w tych cylindrach maja wspólny mechanizm syn¬ chronizujacy.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój podluzny maszyny bezkorbo¬ wej, fig. 2 — poprzeczny przekrój maszyny b€z- korbowej w plaszczyznie 2 — 2 zaznaczonej na fig 1, fig. 3 — przekrój poprzeczny w plaszczyznie 3 — 3, fig. 4 — przekrój poprzeczny w plaszczyznie 4—4, fig. 5 — przekrój podluzny komory spalania z odmiennym rozwiazaniem usuwania gazów spali¬ nowych, fig. 6 — przekrój podluzny komory spala¬ nia o jeszcze innym rozwiazaniu usuwania gazów spalinowych, fig. 7 — przekrój podluzny odmiany mechanizmu synchronizujacego, fig. 8 — przekrój podluzny odmiany ukladu sprezania, fig. 9 — prze¬ krój podluzny nastepnej odmiany ukladu sprezania maszyny wedlug wynalazku, fig. 10 — przekrój podluzny nastepnej odmiany mechanizmu syn¬ chronizujacego, fig. 11*— przekrój podluzny hy¬ draulicznego mechanizmu synchronizujacego ma¬ szyny bezkorbowej, fig. 12 — przekrój poprzeczny mechanizmu synchronizujacego w plaszczyznie 12 —12 zaznaczonej na fig. lii, fig. 13 — przekrój podluzny dalszej odmiany ukladu sprezania i me¬ chanizmu synchronizujacego, fig. 14 — przekrój podluzny nastepnej odmiany bezkorbowej wedlug wynalazku oraz fig. 15 przedstawia przekrój po¬ przeczny maszyny bezkorbowej w plaszczyznie 15 —15 zaznaczonej na fig. 14.Maszyna bezkorbowa przedstawiona na fig. 1 sklada sie z trzech glównych zespolów, a miano¬ wicie: ukladu spalania 1, ukladu sprezania 2 i me¬ chanizmu synchronizujacego 3. Korpus maszyny sklada sie z trzech czesci: z korpusu cylindrycz¬ nego 4, korpusu srodkowego 5 oraz z korpusu 6 mechanizmu synchronizujacego, zazwyczaj o prze¬ kroju prostokatnym. Wewnatrz korpusów 4 i 5 wykonane sa wspólosiowe cylindry 7 i 8, przy czym srednica wewnetrzna cylindra 7 jest mniejsza od srednicy wewnetrznej cylindra 8. Cylinder 7 uszczelniony jest glowica 9, która wraz z korpu¬ sem 4 przykrecona jest srubami 10 do kolnierza 11 srodkowego korpusu 6. Korpus 5 oraz korpus 6 mechanizmu synchronizujacego skrecone sa sru¬ bami 12 z kolnierzami 13 i 14. Kolnierz 15 korpusu 6 mechanizmu synchronizujacego zamknieity jefet pokrywa 16, za pomoca srub 17.Chlodzenie maszyny wedlug wynalazku odbywa sie znanym sposobem za pomoca czynnika chlo-68 364 6 15 <20 dzacego umieszczonego w komorach chlodzacych 18 i 19 wykonanych w korpusach 4 i 5.Wewnatrz cylindra 7 i 8 porusza sie ruchem posuwisto-zwrotnym zespól tlokowy 20, skladajacy sie z tloków 21 i 22 o znanej konstrukcji, które 5 uszczelnione sa w cylindrach za pomoca pierscieni tlokowych. Tloki te polaczone sa tloczyskiem 23 umieszczonym miedzy ich powierzchniami wew¬ netrznymi 24 i 25. Drugi zespól tlokowy 26 umiesz¬ czony w cylindrze 8, sklada sie z tloka 27 o wy- 10 miarach zewnetrznych identycznych jak wymiary tloka 23. Ponadto tlok 27 posiada otwór 28, przez który przechodzi tloczysko 29. Na powierzchni otworu 28 tloka 27 jest znany pierscien uszczel¬ niajacy 30.Miedzy powierzchnia zewnetrzna 31 tloka 21 a srodkowa czescia 9a glowicy 9 w cylindrze 7 utworzona jest komora spalania 32. Zaplon mie¬ szanki odbywa sie za pomoca znanej swiecy zaplo¬ nowej, polaczonej do znanego ukladu zaplonowego, badz tez za pomoca znanego wtryskiwacza 33 paliwa.Powietrze do komory spalania doprowadzane jest pod cisnieniem przez jeden lub wiecej kanalów ^ ssacych 34 {fig. 1 i 2), a gazy spalinowe usuwane sa kanalem wydechowym 35. Sterowanie przeply¬ wem w kanalach ssacych 34 i kanalem wydecho¬ wym 35 dokonywane jest poprzez tlok 21. Do pierscieniowa komore powietrzna 36, uksztaltowana 30 pierscieniowa komore powietrzna 36 uksztaltowana w korpusie 4, z której powietrze do komory spa¬ lania 32 przeplywa kanalem 34. Druga komora powietrzna 3-7 znajduje sie w cylindrze 8 miedzy powierzchnia wewnetrzna 24 tloka 211 i po- 35 wierzchnia zewnetrzna 25 tloka 22. Powietrze za¬ sysane jest przez tlok 22 do komory powietrznej 37 poprzez jednokierunkowy zawór wlotowy 38 w korpusie 5.Ruch zespolu tlokowego 20 do zewnetrznego 40 punktu zwrotnego powoduje przetloczenie przez tlok 22 powietrza z komory powietrznej 37 do komory powietrznej 36, przez jednokierunkowe za¬ wory wylotowe 39, przy czym z powodu róznic srednic cylindra 7 i 8 powietrze z komory po- 45 wietrznej 37 wprowadzane jest do komory po¬ wietrznej 36 pod cisnieniem. Ponadto ze wzgledu na objetosci komór powietrznych 36 i 37 oraz wymiary kanalów ssacych 34 i wydechowych 35, cisnienie powietrza w komorze powietrznej 36 50 i w kanale ssacym 34 jest wieksze od cisnienia gazu w komorze spalania 32, dopóki tlok 21 nie zamknie kanalu 34.Uklad sprezania 2 maszyny bezkorfoowej stanowi komora sprezania utworzona w cylindrze 8 miedzy 55 powierzchnia 40 tloka 22 a powierzchnia 41 tloka 27. Jak pokazano na fig. 3 powietrze zasysane jest do komory sprezania przez znany filtr 42 i jedno¬ kierunkowy zawór 43 wówczas, gdy tloki 22 i 27 przesuwaja sie w kierunku od siebie w cylindrze 60 8. Odwrotny ruch tloków 22 i 27 w kierunku ku sobie powoduje sprezanie powietrza w komorze sprezania, z której powietrze to wyplywa pod cisnieniem przez jednokierunkowy zawór wyloto¬ wy 44 i przewód46. 65 Mechanizm synchronizujacy 3 sklada sie z tlo- czyska 29, przymocowanego do powierzchni 40 tlo¬ ka 22 i umieszczonego w otworze 28 tloka 27.Celem unikniecia sil bocznych, cylindry 7 i 8 oraz zespoly tlokowe 20 i 26 i tloczysko 29 sa wspól¬ osiowe.Mechanizm synchronizujacy zawiera dwustronna zebatke 46, zamocowana do konca 47 tloczyska 29 za pomoca sruby 48. Miedzy zebatka 46 a koncem 47 tloczyska 29 umieszczony jest element podatny 49, zlozony na przyklad z szeregu znanych spre¬ zyn plytkowych 50. Element podatny 49 umozliwia ograniczone przesuniecie zebatki 46 wzdluz sruby mocujacej 48 i wzgledem konca 47 tloczyska 29, co amortyzuje ewentualne uderzenia lub bardzo duze sily dzialajace na mechanizm synchronizujacy, wystepujace podczas rozruchu maszyny.Z zebatka 46 zazebiona jest para kól zebatych 51, zamocowanych w lozyskach 52 obrotowo na czopach 53, które osadzone sa w dwóch równo¬ leglych, poziomych plytach 54 zamocowanych na pokrywie 16.Obok plyt 54 umieszczona jest równolegle para ruchomych plyt mocujacych 55, polaczonych z po¬ wierzchnia 56 tloka 27 za posrednictwem laczników 57, dzieki czemu plyty te poruszaja sie wraz z tlo¬ kiem 27 jako jeden zespól.Na plytach mocujacych 55 osadzona jest druga para zebatek 58 zazebiajaca sie z kolami zebatymi 51, dzieki czemu przesuw w jednym kierunku tloka 27 i zebatek 58 powoduje obrót kól zebatych 51 i przesuw zebatki 46 tloczyska 29 i zespolu tloko¬ wego 20 w kierunku przeciwnym.Zasada dzialania maszyny bezkorbowej wedlug wynalazku jest nastepujaca: gdy tloki 22 i 27 rozsuwaja sie od siebie w cylindrze 8 na zew¬ natrz z polozenia pokazanego na fig. 1, tlok 21 przesuwa sie w cylindrze 7 do zewnetrznego punktu skrajnego. Podczas tego ruchu tlok zamyka kanal ssacy 34 i wydechowy 35, a nastepnie spreza w komorze spalania 32 powietrze lub mieszanke paliwa z powietrzem. Zaplon mieszanki w komorze spalania 32 powoduje przesuniecie tloka 21 oraz tloka 22, a dzieki mechanizmowi synchronizuja¬ cemu równiez tloka 27, przy czym tloki 22 i 27 przesuwaja sie w kierunku do siebie, do osiagnie¬ cia polozenia pokazanego na fig. 1. Nastepnie opisany powyzej przebieg odbywa sie na nowo.Jak juz wspmniano, podczas ruchu tloka 22 do skrajnego punktu zewnetrznego nastepuje prze¬ tloczenie powietrza z komory powietrznej 37 do komory powietrznej 36 poprzez zawory wylotowe 39. Sprezone powietrze w komorze powietrznej 36 przeplukuje komory spalania 32, poniewaz tlok 21 otwiera kolejno kanal wydechowy 35 i kanaly ssace.Ponadto podczas ruchu tloka 22 do zewnetrznego punktu skrajnego nastepuje poprzez zawór wlo¬ towy 38 zasysanie z zewnatrz powietrza do komory powietrznej 37.Jedna z glównych zalet maszyny bezkorbowej wedlug wynalazku stanowi jej bieg bez drgan przy spelnionym warunku wedlug ponizszego wzoru: Mt • St + M2 • S2 = 0 albo MT SL =- MR • SR68 364 7 gdzie uzyte oznaczenia posiadaja nastepujace zna¬ czenia: Mi — polaczona masa zespolu tloków 20, tlo- czyska 29 i zebatki 46; M2 — polaczona masa zespolu tloków 27, plyt mocujacych 55 oraz zebatek 58: ML— masa wszystkich czesci, posuwajacych sie w maszynie w jednym kierunku; MR — masa wszystkich elementów, posuwajacych sie w maszynie równoczesnie, z ML w kie¬ runku przeciwnym; Si — wielkosc wektora odleglosci, po której Mi sie porusza w obrebie skoku pomiedzy skrajnymi polozeniami Mi, w maszynie; S2 — wielkosc wektora odleglosci, po której M2 sie porusza w obrebie skoku Si pomiedzy skrajnymi polozeniami M2 w obrebie ma¬ szyny, z tym ze ruch S2 odbywa sie w kaz¬ dym czasie liniowo proporcjonalnie wzgle¬ dem Si; S L — wielkosc wektorowa dowolnej dlugosci su¬ wu ML w dowolnym punkcie suwu ML w maszynie i w obrebie mechanicznym ograniczen suwu ML w maszynie; SR— wielkosc wektorowa dowolnej, ale w kazdym czasie liniowo wzgledem S L proporcjonalnej dlugosci suwu MR w dowolnym, lecz od¬ powiadajacym SL polozeniu MR w maszy¬ nie i w obrebie mechanicznym ograniczen suwu MR w maszynie, to znaczy, masa czesci poruszajacych sie w jednym kierunku wewnatrz maszyny po¬ mnozona przez dlugosc swego skoku musi ibyc równa masie elementów, poruszajacych sie w maszynie w kierunku przeciwnym, po¬ mnozonej przez dlugosc swego skoku. Na ogól, masy dwóch ukladów, poruszajacych sie w przeciwnych kierunkach sa jednakowe, a dlugosci ich soków takie same.Maszyna, pokazana na fig. fig. od 1 do 4 zostala zbudowana i pracowala w bazie eksperymentalnej.Maszyna posiadala wymiary: dlugosc 89 cm, szerokosc 20 cm, wysokosc 20 cm, zas calkowity jej ciezar wynosil okolo 73 kG bez przyrzadów pomiarowych. Wydatek z ukladu sprezania ma¬ szyny bezkorbowej wynosil okolo 2,4 m3 na minu¬ te, przy 1800 cyklach na minute.Maszyna bezkorbowa wedlug wynalazku poka¬ zana na fig. 5 posiada scianke dzialowa 59 umiesz¬ czona miedzy cylindrem 7 a cylindrem 8, celem zwiekszenia sprawnosci maszyny przez zmniejsze¬ nie mocy wymaganej do przeplukiwania, ponie¬ waz po zamknieciu kanalu ssacego przez tlok 21 w maszynie pokazanej na fig. 1 tlok 22 musi po¬ konywac podczas suwu sprezania opór wzrastaja¬ cego w komorach powietrznych 36 i 37 cisnienia powietrza. Scianka dzialowa 59 ma posrodku otwór 60, przez który przechodzi tloczysko 23. Pomiedzy tloczyskiem 23 a otworem 60 umieszczony jest pierscien uszczelniajacy 61, który zapobiega prze¬ plywowi powietrza podczas ruchu wzglednego tlo- czyska wzgledem scianki dzialowej 59.Ponadto scianka dzialowa 59 zapobiega przedo¬ stawaniu sie oleju do cylindra 8 w wypadku prze¬ cieków w tloku 21. Dzieki temu unika sie niebez- 8 pieczenstwa zanieczyszczenia sprezanego powietrza.Scianka dzialowa 59 i powierzchnia wewnetrzna 24 tloka 21 tworza w cylindrze 7 komore 62.W sciance dzialowej 59 znajduja sie zawory jedno- 5 kierunkowe 63, które umozliwiaja przeplyw po¬ wietrza z komory 64 do komory 62. Wdjscie po¬ wietrza - z komory 62 do komory powietrznej 36 umozliwiaja zawory wylotowe 65. Przeplukanie komory spalania przebiega nastepujaco: gdy zespól io tlokowy 20 przesuwa sie do zewnetrznego punktu skrajnego, nastepuje zasysanie powietrza do ko¬ mory powietrznej 64 poprzez zawór wlotowy 38.Nastepnie powietrze z komory powietrznej 64 przetlaczane jest przez tlok 22 poprzez zawory is jednokierunkowe 63 do komory 62, a nastepnie do komory powietrznej 36 poprzez zawory wylotowe 65. Dopóki tlok 21 nie zamknie kanalu ssacego 34, powietrze z komór 62 i 36 jest wtlaczane do ko¬ mory spalania 32 przez kanal ssacy 34, powodujac 20 w ten sposób przeplukanie komory spalania 32.Po zamknieciu kanalu ssacego 34 przez tlok 21, tlok sprezajacy 22 tloczy w dalszym ciagu po¬ wietrze do komory powietrznej 64, do komory 62 i równiez czesciowo do komory powietrznej 36. 25 Odmiana maszyny bezkorbowej pokazana na fig. 6 rózni sie od maszyny pokazanej na fig. 1 ukladem komór powietrznych do przeplukiwania komory spalania 32. Maszyna ta podobnie jak maszyna bezkorbowa pokazana na fig. 5 ma scianke 30 59, która oddziela cylindry 7 i 8, przy czym dwa jednokierunkowe zawory 66, przez które powietrze moze byc zasylsane z atmosfery wprost do komory 62a, sa umieszczone nie w sciance 59, a w kor¬ pusie 4. Powietrze znajdujace sie w komorze 62 35 moze byc z niej kierowane do komory powietrznej 36 przez dwa jednokierunkowe zawory wylotowe 65. Zawór wlotowy 38 w korpusie 5 jest zastapio¬ ny zaworem wylotowym 67, dzialajacym jako za¬ wór stalego cisnienia, przez który powietrze moze (40 wyplywac z komory powietrznej do atmosfery, nie moze natomiast wplywac do komory powietrznej 67. Równiez w sciance 59 moze byc przewidziany zawór stalego cisnienia 67 pracujacy w podobny sposób. 45 Podczas pracy maszyny pokazanej na fig. 6 ruch zespolu tlokowego 20 do zewnetrznego punktu skrajnego powoduje wyplyw powietrza z komory 64 poprzez zawór stalego cisnienia 67, a równo¬ czesnie tlok 21 zasysa powietrze do komory 62 so przez zawory wlotowe 66. Podczas ruchu zespolu tlokowego 20 do wewnetrznego punktu skrajnego tlok 21 tloczy powietrze znajdujace sie w komorze 62 do komory powietrznej 36 przez zawory wy¬ lotowe 65, powodujac efektywniejsze przeplukiwa- 55 nie komory spalania 32. Podczas ruchu do wew¬ netrznego punktu skrajnego tloka sprezajacego 22 w komorze powietrznej 64 poiwstaije podcisnienie powodujac, ze komora ta dziala jako komora pod¬ cisnieniowa. 60 Zawory wylotowe 65 moga byc zastapione przez otwory sterowane tlokiem 21 lub przez diody pneumatyczne powodujace swobodne polaczenie miedzy komorami 62 i 36 a kanalem ssacym 34.W takim przypadku komora powietrzna 36 i za- 65 wory wylotowe 65 moga byc zastapione kanalem68 364 10 laczacym bezposrednio komore 62 z komora spala¬ nia 32. Podobnie mozna zastapic zawory wylotowe 66. Ponadto komora powietrzna 64 moze byc sto¬ sowana jako nadcisnieniowa. Wówczas zawór 67 umozliwia doladowanie komory 64 powietrzem, które z kolei przeplywa na skutek nieszczelnosci tloka 22 do komory miedzy tym tlokiem a tlokiem 27.W maszynie bezkorbowej pokazanej na fig. 7 komora cisnieniowa, znajduje sie miedzy tlokiem sprezajacym 27 a mechanizmem synchronizujacym 3. W maszynie tej osadzona jest miedzy kolnierza¬ mi 13 i 14 scianka dzialowa 68, która oddziela cylinder 8 od wewnetrznego korpusu 6 mecha¬ nizmu synchronizujacego. Scianka dzialowa 68 ma otwór 69, przez który przechodzi tloczysko 29. uszczelniony znanym pierscieniem uszczelniajacym 70.Plyty mocujace 55 polaczone sa z powierzchnia zewnetrzna 56 tloka sprezajacego wieloma ramio¬ nami 71 o stosunkowo malym przekroju, rozmiesz¬ czonymi na równym promieniu od srodkowej osi wzdluznej tloczyska 29. Ramiona 71 sa prowadzone w sciance dzialowej 68 w uszczelnionych otworach, nie pokazanych na rysunku.Scianka dzialowa 68 i powierzchnia zewnetrzna 56 tloka sprezajacego 27 tworza w cylindrze 8 ko¬ more podcisnieniowa 72. W korpusie 5 osadzony jest zawór stalego cisnienia 73, który umozliwia odplyw powietrza z komory 72 do atmosfery.W przypadku umieszczenia zaworu 73 w korpusie 5 w odwrotnym polozeniu, co pozwoli na wlot do komory 72 powietrza z atmosfery — komora ta dziala jako komora nadcisnieniowa. Oddzielenie cylindra 8 scianka dzialowa 68 od mechanizmu synchronizujacego 3 zapobiega przedostawaniu sie smaru z mechanizmu synchronizujacego do cylin¬ dra 8, a równiez zmniejsza znacznie niebezpie¬ czenstwo zanieczyszczenia sprezanego powietrza.Maszyna bezkorbowa pokazana na fig. 8 posiaida odmienna komore sprezania, umozliwiajaca uzyska¬ nie przez uklad sprezania wysokiej sprawnosci pojemnosciowej. Maszyna ta posiaida scianke dzia¬ lowa 74, oddzielajaca cylindry 7 i 75. Miedzy scianka 74 a tlokiem sprezajacym 22 znajduje sie komora powietrzna 76, wykorzystywana jako ko¬ mora cisnieniowa lub jako komora do przepluki¬ wania ukladu spalania 22. Druga scianka dzialowa 77, wewnatrz której wykonana jest komora 78, umieszczona jest w cylindrze 75 miedzy powierzch¬ niami wewnetrznymi 40 i 79 tloków 22 i 80. Tlok 80 zbudowany jest podobnie jak tlok sprezajacy 27, jednakze moze miec on odmienny ksztalt, jesli bylby stosowany jako tlok do komory cisnieniowej i moze byc uksztaltowany jako przeciwciezar.Scianka dzialowa 77 ma w osi otwór 81 z piers¬ cieniem uszczelniajacym 81a, w którym osadzone jest przesuwnie tloczysko 29. Otwór srodkowy 80 nie laczy sie z komora 78 scianki oporowej 77.W korpusie 5 obok scianki 77 osadzone sa znane, jednokierukowe zawory wlotowe 82, które umozli¬ wiaja zasysanie do cylindra 75 powietrza lub jakiejkolwiek innej sprezanej cieczy przy przesu¬ waniu tloka sprezajacego 22 w tym cylindrze od scianki dzialowej 77. Dalsze zawory jednokierun¬ kowe, z których dwa zawory wlotowe 83 pokazane sa na rysunku,, osadzone sa w sciance dzialowej 77 i umozliwiaja wtloczenie sprezanego powietrza lub cieczy do wewnetrznej komory 78 scianki 5 dzialowej 77, podczas przesuwania sie tloka spreza¬ jacego 22 w cylindrze 75 w kierunku do scianki dzialowej 77. Komora wewnetrzna 78 scianki dzia¬ lowej 77 jest polaczona z króccem 84, za posred¬ nictwem którego odprowadzane jest z maszyny 10 bezkorbowej sprezane powietrze lub ciecz.Odmiana maszyny bezkorbowej pokazana na fig. 9 posiada inine rozmieszczenie tloków. W ma¬ szynie tej miedzy kolnierzami 13 i 14 korpusu 6 osadzona jest scianka dzialowa 86, która dzieli 15 cylinder 8 na dwie czesci 86 i 87. Scianka dzialowa 85 ma w osi otwór 88, w którym umieszczone jest przesuwnie tloczysko 29.Scianka dzialowa 85 i powierzchnia wewnetrzna 41 tloka sprezajacego 27 tworza komore sprezania 20 89. Jako zawory wlotowe 90 zastosowano znane zawory jednokierunkowe umieszczone w korpusie 6 obok kolnierza 14, umozliwiajace zasysanie pod¬ czas ruchu tloczyska 23 w kierunku od scianki 85 do komory sprezania 89 z atmosfery sprezonego 25 powietrza lub innych cieczy. Jako zawory wylo¬ towe 91 zastosowane sa równiez znane zawory jednokierunkowe umieszczone w korpusie 6 obok kolnierza 14, umozliwiajace usuwanie z komory sprezania sprezonego powietrza lub cieczy podczas 30 ruchu tloka w kierunku do scianki dzialowej- 85.Sprezanie powietrza lub cieczy jest dokonywane calkowicie przez tlok 27, a tlok 22 i czesc 86 cy¬ lindra 8 tworza jedynie komore cisnieniowa.Czesc 86 cylindra 8 moze byc wykorzystana jako &5 komora sprezania, jesli zawory 90 i 91 umieszczone bylyby z lewej strony przy scianie dzialowej 85 od strony tloka 22. W takim przypadku tlok spre¬ zajacy 27 moze pracowac naturalnie jako tlok cisnieniowy lub sluzyc jako obciaznik do wywaza- 40 nia maszyny.Maszyna beizkorbowa pokazana na fig. 10 po¬ siada odmienny mechanizm synchronizujacy 92, wykonany w postaci ukladu dzwigniowego. Uklad ten ma trzy zespoly dzwigni laczacych 93, 45 94 i 95. Na powierzchni zewnetrznej 56 tloka spre¬ zajacego 27 umocowane sa w jednakowej odleglosci od srodkowej osi wzdluznej tloczyska 29 dwie plyty 96. Na drugim koncu tych ply^t umieszczona jest para kolków 97. Obydwa kolki 97 lacza plyty 50 z koncem dzwigni 95, których drugie konce po¬ laczone sa przegubowo z koncem dzwigni 94. Dru¬ gie konce dzwigni 94 sa polaczone przegubowo z koncem dzwigni 93. Z kolei drugie konce dzwigni 93 polaczone sa kolkiem 98 z zakonczeniem tlo- '55 czyska 100. Z dzwigniami 94 polaczone sa w punk¬ tach 99 dwa wsporniki 101 umocowane na pokry¬ wie 16 równolegle do osi wzdluznej tloczyska 100.Maszyna bezkorbowa pokazana na fig. 11 i 12 posiada hydrauliczny mechanizm synchronizujacy eo 102, który zawiera prostokatny korpus 103, zamo¬ cowany swym okraglym kolnierzem 104 do kol¬ nierza 3 korpusu 5. W korpusie wykonane sa cylinder 105 oraz dwa mniejsze cylindry 106. Os wzdluzna cylindra 105 jest wspólosiowa z osia 65 wzdluzna tloczyska 107, a osie cylindrów 106 sa11 68 364 12 równolegle do osi cylindra 106 i sa wzgledem siebie symetryczne. Powierzchnia przekroju cy¬ lindra 105 jest równa sumie powierzchni prze¬ krojów cylindrów 106.Przeplyw cieczy miedzy cylindrami 105 i 106 za¬ chodzi poprzez pare otworów 108.Zakonczenie tloczyska 107 jest uksztaltowane w postaci tloka 109 glównego cylindra hydraulicz¬ nego 105. Jedne konce pary tloczysk 110 zamoco¬ wane sa do powierzchni zewnetrznej 36 tloka sprezajacego 27, a drugie konce w postaci tloków 111 umieszczone sa w cylindrach 106.Podczas pracy maszyny bezkorbowej cylindry 105 i 106 napelnione sa czynnikiem hydraulicznym, na przyklad olejeni przekladniowylm co powoduje, ze ruch tloka 109 w jednym kierunku wywoluje odpowiednio ruch w przeciwnym kierunku tloków Ul.Wynalazek znajduje takze zastosowanie w ma¬ szynach wielocylindrowych. Przykladem tego jest maszyna pokazana na fig. 10, która posiada równo¬ legle cylindry 112, w których umieszczone sa pary przeciwbieznych tloków 113 i 114. Tloki 113 odpo¬ wiadaja, ukladowi tlokowemu 20 maszyny bezkor¬ bowej pokazanej na fig. 1, a tloki 114 ukladowi tlokowemu 26 tej maszyny bezkorbowej.Do powierzchni wewnejtrznych 115 tloków 113 przymocowane sa tloczyska 116, które sa prowa¬ dzone w otworach 117 tloków 114. Kazdy z tloków 114 ma pare przedluzaczy 118, które sa zamoco¬ wane do ich powierzchni zewnetrznych 119.Do drugich konców tloczysk 116 zamocowana jest poprzeczka 120, na której zamocowana jest zebatka 46. Przedluzacze 118 sa czesciami plyty mocujacej 55, na której sa osadzone zebatki 58, zazebiajace sie z kolami zebatymi 51.Odmiana maszyny bezkorbowej, pokazana na fig. 14 i 15 posiada tloki 121 i 122, przy czym tloki 121 polaczone sa z jednym tlokiem sprezajacym 123 o wiekszej srednicy.Tloki 121 i 122 umieszczone sa przeciwlegle w cylindrach 124 wykonujac ruch posuwisto- zwrotny i tworzac miedzy soba komore spalania 125. Do powierzchni zewnetrznych 126 tloków 121 przymocowane sa tloczyska 127, które drugim kon¬ cem zamocowane sa za posrednictwem jarzma 128 do tloczyska 129. Tloczyisko 129 prowadzone w otworze 130 czesci laczacej 131 posiakia na dru¬ gim koncu zamocowana zebatke 46, stanowiaca czesc mechanizmu synchronizujacego. Zebatki 58 mechanizmu synchronizujacego sa polaczone z prze¬ ciwleglymi tlokami 122 plytami mocujacymi 55 dwoma przedluzeniami 132.Jarzmo 128 polaczone jest z tlokiem sprezaja¬ cym 123 tloczyskiem 133 umieszczonym wspólosio¬ wo z tloczyskiem 129. Tlok 123 umieszczony jest w cylindrycznym korpusie 134, tworzac komore sprezania 135.Komory 125 moga sluzyc jako komory spala¬ nia, gdy tlok 123 i korpus 134 pracuja jako uklad sprezania. Ponadto maszyny bezkorbowe pokazane na fig. 13 i fig. 14 moga miec wiecej niz dwa cylindry, parzy czym, poniewaz w maszynie bez¬ korbowej wedlug fig. 14 osie wzdluzne wszystkich cylindrów sa w jednakowej odleglosci od srod¬ kowej osi wzdluznej tloczyska 129, liczba cylindrów jest ograniczona tyilko zewnetrznymi wymiarami "maszyny. Korzysci ze stosowania wielu cylindrów, zwlaszcza gdy tlok sprezajacy 123 i cylindryczny 5 korpus 134 pracuja jako uklad sprezania, wynikaja z tego, ze mozna zmniejszyc wymiary cylindra roboczego, w celu obnizenia obciazenia cieplnego ukladu komory spalania.Zgodnie z wynalazkiem mozliwe sa równiez na- io stepne przyklady rozwiazan maszyn bezkorbowych.Podane w niniejszym opisie rozwiazania konstruk¬ cyjne sa oczywiscie przykladami maszyny wedlug wynalazku i nie ograniczaja mozliwosci dalszych zmian w zakresie podanych wyzej zastrzezen. 15 PL PL