PL68129Y1 - Komórka do testowania małogabarytowych ogniw paliwowych - Google Patents

Description

Opis wzoru

Przedmiotem wzoru użytkowego jest komórka do testowania małogabarytowych ogniw paliwowych.

Tego typu komórka przeznaczona jest do testowania małogabarytowych ogniw paliwowych (OP) zasilanych paliwami gazowymi lub stałymi.

Znana jest publikacja Wydziału Chemicznego Uniwersytetu w Oslo dotycząca produktu ProboStat pod tytułem „Układ komórki głowicy testującej" z roku 2010 dostępna na stronie http://www.norecs.com. w której ujawniono stanowisko do testowania OP przy użyciu produktu ProboStat z możliwością podłączenia OP do stacji elektrochemicznej. Częścią składową stanowiska jest komórka umożliwiająca wykonanie pomiarów elektrochemicznych. Składa się ona z pojedynczej rury połączonej do źródła zasilania, w której są umieszczone testowane próbki. Z opisu ujawnionego w magazynie The Royal Society of Chemistry, 2008 (Energy Environ, Sci, 2008, 1,148-155/149 pod tytułem „Electrochemical oxidation of solid carbon in hybrid DCFC with solid oxide and molten carbonate binary electrolyte" znana jest komórka testowa składająca się z dwóch rur umieszczonych jedna w drugiej, przy czym testowane ogniwo paliwowe zazwyczaj przyklejane jest do ścianek komórki. Ogniwo paliwowe składa się z elektrolitu ceramicznego na który z obydwóch stron naniesiono porowate elektrody (anodę i katodę). W ten sposób, przestrzeń wewnątrz komórki podzielona została przez ogniwo paliwowe na dwie komory. Komora po stronie anody wypełniona jest węglem, do komory po stronie katody doprowadzane jest zazwyczaj powietrze.

Od wielu lat prowadzone są intensywne prace badawcze i rozwojowe nad ogniwami paliwowymi w celu poprawy efektywności konwersji energii chemicznej paliw w energię elektryczną w tych urządzeniach. Prace te mają również na celu poprawę niezawodności działania ogniw paliwowych, wydłużenia czasu ich żywotności oraz obniżenia kosztów wytwarzania ogniw paliwowych i ich stosów. Efektem tych prac są modyfikacje już wytwarzanych oraz konstruowanie nowego rodzaju ogniw paliwowych. Te ostatnie wymagają przeprowadzenia długotrwałych testów badawczych dla potwierdzenia skuteczności podejmowanych działań. Ze względu na wysokie koszty wytwarzania, w pierwszej kolejności testy te prowadzone są na małogabarytowych modelach pojedynczych ogniw paliwowych.

Celem proponowanego rozwiązania komórki do testowania małogabarytowych ogniw paliwowych jest skonstruowanie uniwersalnej konstrukcji komórki, którą stanowi dwuczęściowe naczynie z ceramiki konstrukcyjnej Al203 umożliwiające wielokrotne i długotrwałe testowanie pojedynczych dyskowych ogniw paliwowych z elektrolitem ceramicznym bez konieczności używania dodatkowych klejów ceramicznych.

Kolejnym celem jest taka konstrukcja komórki, która zapewnia gazoszczelne rozdzielenie komory katodowej i anodowej. Proponowane rozwiązanie pozbawione jest wad wynikających z ograniczonej trwałości chemicznej i termicznej materiału uszczelniającego, który łączy ogniwo ceramiczne z osłoną wykonaną z Al203 lub z innego tworzywa ceramicznego. Trwałość chemiczna i termiczna materiałów uszczelniających jest w znacznym stopniu ograniczona w podwyższonych temperaturach pracy, bliskich 1000°C. Ogniwo ceramiczne jest swobodnie ułożone w naczyniu dwuczęściowym, a więc nie jest narażone na dodatkowe naprężenia termiczne i mechaniczne spowodowane brakiem dopasowania współczynników rozszerzalności termicznej ogniwa ceramicznego i uszczelnienia.

Komórka do testowania małogabarytowych ogniw paliwowych, według wzoru, zawierająca rurki doprowadzające badane produkty gazowe i paliwo do przestrzeni katodowej i anodowej oraz odprowadzające produkty reakcji, a ponadto w rurkach osadzone są doprowadzenia elektryczne, przy czym na jednym końcu, rurki są osadzone w głowicy, charakteryzuje się tym, że zawiera naczynie ceramiczne w postaci dwuczęściowego, kołnierzowego elementu ceramicznego, uformowanego z dwóch połączonych ze sobą, różniących się średnicami, cylindrycznych części z ceramiki konstrukcyjnej Al203, zaś połączone ze sobą dwie części naczynia, od wewnątrz naczynia, formują szczelną komorę pomiarową, o kształcie walcowym, dla ogniwa pomiarowego, przy czym rurki są umieszczone po obu stronach naczynia i jednymi końcami, po dwie są wprowadzone poprzez przeciwległe ścianki naczynia do wnętrza każdej części naczynia i są z nimi połączone. Rurki są korundowe i są umieszczone w rurowej osłonie ceramicznej Al203, połączonej z naczyniem po obu jego stronach, przy czym osłona rurowa jest osadzona na przeciwległych końcach w głowicach, na których są usytuowane łącza gazów i gniazda połączeń elektrycznych z elektrodami. W komorze pomiarowej jest umieszczone ogniwo paliwowe połączone ze źródłem zasilania paliwami gazowymi, ciekłymi i stałymi, przy czym ogniwo paliwowe dzieli szczelnie komorę pomiarową na komorę katodową i anodową.

Dwie rurki są rurkami doprowadzającymi tlen lub powietrze do komory katodowej oraz paliwo gazowe lub gaz do komory anodowej, zaś pozostałe rurki, usytuowane przeciwległe, są rurkami odprowadzającymi na zewnątrz produkty lub nieużyte reagenty gazowe z komory katodowej i anodowej.

Zaletą proponowanego naczynia pomiarowego jest łatwość wykonania modyfikacji konstrukcyjnych pozwalających na testowanie ogniw o zwiększonych lub zmniejszonych wymiarach i kształtach. Komórka pomiarowa umożliwia przyłączenie ogniwa paliwowego do zewnętrznych przyrządów pomiarowych, na przykład stacji elektrochemicznej, i przeprowadzenie badań testowych, takich jak wyznaczenia podstawowych parametrów eksploatacyjnych badanego ogniwa paliwowego: napięcia pracy oraz czerpanych gęstości prądu i mocy, wyznaczenia polaryzacji stężeniowej, omowej i aktywacyjnej ogniwa pracującego pod obciążeniem. Pozwala to na określenie przyczyn strat energetycznych powstających w trakcie pracy ogniwa, oraz badania efektów innych czynników wpływających na pracę ogniwa (temperatury, składu i rodzaju paliwa, zanieczyszczeń, degradacji czasowej, itp.). Komórka, według wzoru umożliwia również badania ogniw symetrycznych zasilanych paliwem stałym.

Proponowana konstrukcja naczynia ceramicznego z Al203 pozwala na wielokrotne i długotrwałe testowanie pojedynczych dyskowych ogniw paliwowych z elektrolitem ceramicznym, bez konieczności używania dodatkowych klejów ceramicznych do gazoszczelnego rozdzielenia przestrzeni katodowej i anodowej.

Zapewniona jest możliwość stosowania w tym samym układzie pomiarowym i dla tego samego ogniwa różnych paliw gazowych, stałych (na przykład paliw pochodzenia węglowego) i kompozytowych (na przykład węgiel z dodatkiem stopionych węglanów, paliwa węglowe nasycone paliwami gazowymi). Jest to bardzo ważne gdyż w znanych tego typu rozwiązaniach napotyka się trudności w utrzymaniu gazoszczelnych połączeń klejonych pracujących w podwyższonych temperaturach przy stosowaniu paliw ciekłych, gazowych lub stałych o zróżnicowanym składzie chemicznym.

Należy zwrócić uwagę, na uniwersalność proponowanego rozwiązania, gdyż pozwala również na testowanie wodorowo-tlenowych ogniw paliwowych ze szklistym elektrolitem, hybrydowych z tlenkowym elektrolitem ceramicznym nasączonym elektrolitem węglanowym lub ogniw węglanowych z elektrolitem matrycowym wykonanym z porowatej ceramiki.

Kolejną zaletą jest potencjalna możliwość prowadzenia badań w szerokim zakresie temperatur, od temperatury pokojowej do ok. 1000°C dla wielu rodzajów ogniw paliwowych, w tym: ogniw paliwowych z ceramicznym elektrolitem tlenkowym (ang. Solid Oxide Fuel Celi; SOFC), ogniw paliwowych węglanowych z ceramicznym elektrolitem matrycowym (ang. Molten Carbonate Fuel Celi; MCFC); ogniw paliwowych ze szklistym elektrolitem ceramicznym; ogniw paliwowych z elektrolitem polimerowym (ang. Proton Exchange Membranę Fuel Celi; PEMFC), ogniw paliwowych z bezpośrednim utlenianiem węgla.

Proponowana konstrukcja, według wzoru, ponadto umożliwia prowadzenie długotrwałych testów pracy ogniwa pod obciążeniem. Czas działania ogniwa ograniczony jest wyłącznie trwałością mechaniczną i chemiczną komponentów ogniwa ceramicznego w warunkach jego pracy, nie zaś trwałością połączenia chemicznego pomiędzy materiałem uszczelniającym a ogniwem ceramicznym. Te i inne cele są osiągnięte za pomocą komórki ujawnionej w załączonym zastrzeżeniu ochronnym.

Przedmiot wzoru użytkowego jest przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 jest widokiem z boku komórki do testowania ogniw paliwowych według wzoru użytkowego, fig. 2 przedstawia komórkę z fig. 1 w przekroju podłużnym, fig. 3 jest widokiem przekroju podłużnego, naczynia ceramicznego komórki do testowania, według wzoru użytkowego, fig. 4 jest widokiem naczynia ceramicznego komórki do testowania, według wzoru, w przekroju podłużnym C-C oznaczonym na fig. 6, fig. 5 jest widokiem przekroju poprzecznego A-A komórki do testowania, według wzoru i oznaczonym na fig. 4, fig. 6 przedstawia naczynie ceramiczne w przekroju podłużnym i w przekrojach poprzecznych A-A i B-B.

Przedstawiona na fig. 1 komórka przeznaczona jest do testowania małogabarytowego ogniwa paliwowego, umieszczonego swobodnie w komorze pomiarowej. Ogniwo paliwowe dzieli komorę pomiarową na dwie szczelnie oddzielone od siebie części: komorę katodową i komorę anodową. Komórka zawiera cztery rurki 2, z których dwie, umiejscowione po przeciwległych stronach komórki, doprowadzają odpowiednio tlen lub powietrze do komory katodowej oraz paliwo gazowe lub gaz osłonowy do komory anodowej. Dwie pozostałe rurki 2 odprowadzają na zewnątrz produkty lub niezużyte reagenty gazowe z komory katodowej i komory anodowej. Wewnątrz rurek umieszczone są doprowadzenia elektryczne. Rurki 2 umieszczone wewnątrz osłony osadzone są w głowicach 4, na których są usytuowane przyłącza gazów zasilających i osłonowych oraz doprowadzenia elektryczne.

Claims (2)

1. Przedstawiona na fig. 1 i 2 komórka do testowania małogabarytowych ogniw paliwowych zawiera naczynie ceramicznego 1, połączone po obu jego stronach z osłoną ceramiczną 3, w której wnętrzu są osadzone rurki 2 zasilające i odprowadzające produkty reakcji powstałe podczas testowania. Rurki 2 są umieszczone jednymi końcami, po obu stronach naczynia 1, a przeciwległe ich końce są osadzone w metalowej głowicy 4. Jak to uwidoczniono na fig. 3, 4, 5 i 6, naczynie ceramiczne 1 ma postać dwuczęściowego, kołnierzowego elementu, uformowanego z dwóch połączonych ze sobą, różniących się średnicami, cylindrycznych części 1 a, 1b z ceramiki konstrukcyjnej Al203. Po złożeniu obu części 1 a, 1 b, wewnątrz naczynia 1 tworzy się szczelna komora 6 pomiarowa o kształcie walcowym. W komorze 6 umieszcza się badane ogniwo paliwowe, które może być w tym samym układzie zasilane zarówno paliwami gazowymi, ciekłymi jak i stałymi. Szczelność układu zapewniają metalowe lub ceramiczne uszczelki pierścieniowe (nie pokazane) znajdujące się po obydwóch stronach ogniwa paliwowego. Jak to zilustrowano na figurach, rurki 2, po dwie są wprowadzone poprzez przeciwległe ścianki naczynia 1 do wnętrza każdej części 1 a, 1b i są z nimi połączone, korzystnie na stałe. Końce rurek 2 są osadzone w cylindrycznych kanałach wywierconych w naczyniu 1, które łączą się z komorą 6 pomiarową. Na przeciwległych ściankach komory 6 pomiarowej, w części 1a i części 1b znajdują się po dwa wyloty kanałów. Z obydwóch stron naczynia 1, do komory 6 z ogniwem paliwowym doprowadzone są gazy zasilające, których niezużyte pozostałości wraz z produktami reakcji zostają odprowadzane na zewnątrz i właśnie do tego wykorzystywane są rurki 2, które mogą być wykonane z korundu. Wewnątrz rurek 2 znajdują się również drutowe połączenia elektryczne z elektrodami ogniwa paliwowego (nie pokazane na fig.). Taka konstrukcja umożliwia pracę komórki według wzoru użytkowego w układzie dwu- lub czteroprzewodowym. Ze względu na niewielkie średnice rurek 2 i możliwość łatwego ich uszkodzenia, zwłaszcza złamania, każda para rurek składająca się z rurek odpowiedzialnych, odpowiednio, za wlot i wyprowadzenie gazów została umieszczona wewnątrz grubej rurowej osłony 3 ceramicznej Al203. Rurowa osłona 3 z jednej strony jest szczelnie doklejona do części 1 a, 1 b składowej naczynia 1, zaś z drugiej jest połączona z głowicą 4 metalową jak to ilustruje fig. 1 i
2. 2. W umieszczonych po obu stronach osłony 3 rurowej głowicach 4 metalowych znajdują się przyłącza gazów, a także gniazda połączeń elektrycznych z elektrodami ogniwa paliwowego. Pokazany na fig. 1 i 2 cały układ komórki został tak zaprojektowany, aby obydwie części 1 a, 1 b naczynia 1 ceramicznego po złożeniu i około połowa długości każdej z dwóch ceramicznych rurowych osłon 3 wraz z rurkami 2 zasilającymi i oprowadzającymi po jej obydwóch stronach znajdowały się wewnątrz oporowego pieca elektrycznego (nie pokazanego na fig.). Wszystkie elementy konstrukcyjne komórki do testowania ogniw paliwowych, według wzoru użytkowego, znajdujące się w strefie podwyższonej temperatury w trakcie wykonywania pomiarów, są wykonane z materiałów przystosowanych do takich warunków. Jedynie głowice 4 metalowe, w czasie trwania testów badawczych znajdują się poza strefą wysokiej temperatury. Zastrzeżenie ochronne Komórka do testowania małogabarytowych ogniw paliwowych, zawierająca rurki doprowadzające badane produkty gazowe i paliwo do przestrzeni katodowej i anodowej oraz odprowadzające produkty reakcji, a ponadto w rurkach osadzone są doprowadzenia elektryczne, przy czym na jednym końcu, rurki są osadzone w głowicy, znamienna tym, że zawiera naczynie ceramiczne (1) w postaci dwuczęściowego, kołnierzowego elementu ceramicznego, uformowanego z dwóch połączonych ze sobą, różniących się średnicami, cylindrycznych części (1 a, 1b) z ceramiki konstrukcyjnej Al203, zaś połączone ze sobą dwie części (1a, 1 b) naczynia (1), od wewnątrz naczynia (1), formują szczelną komorę (6) pomiarową, o kształcie walcowym, w której szczelnie osadzone jest krążkowo ukształtowane ogniwo paliwowe, przy czym rurki (2) są umieszczone po obu stronach naczynia (1) i jednymi końcami, po dwie są wprowadzone poprzez przeciwległe ścianki naczynia (1) do wnętrza każdej części (1a, 1 b) naczynia (1) i są z nimi połączone, a ponadto rurki (2) są wykonane z korundu i umieszczone w rurowych osłonach (3) ceramicznych Al203, połączonych jednymi końcami z obu stron z naczyniem (1), a na przeciwległych końcach osadzone w głowicach (4) zaopatrzonych w przyłącza gazów i gniazda połączeń elektrycznych z elektrodami.