PL68064B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 26.IX.1970 (P 143 470) 01.04.1974 68064 KI. 28b,25/05 MKP C14b 15/12 Wspóltwórcy wynalazku: Remigiusz Dzieza, Janusz Bajda, Jadwiga Swistak Wlasciciel patentu: Instytut Przemyslu Skórzanego, Lódz (Polska) Sposób wytwarzania loków lub mory w gladkiej okrywie wlosowej skór futerkowych wyprawionych i barwionych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania lo¬ ków i mory w gladkiej okrywie wlosowej skór futerko¬ wych wyprawionych i barwionych.Dotychczas wytworzenie odpowiedniego ukladu loków lub mory w okrywie wlosowej skór futerkowych maja¬ cych wlosy proste uzyskuje sie w wyniku obróbki me¬ chanicznej lub termomechanicznej uplastycznionej okry¬ wy wlosowej, po której przeprowadza sie utrwalenie chemiczne ksztaltu wytworzonych loków lub mory.Celem uplastycznienia okrywy wlosowej skór futerko¬ wych jest oslabienie struktury wewnetrznej wlókien ke- ratynowych, co umozliwia latwiejsze formowanie loków lub mory z wlosów prostych. Do uplastyczniania okry¬ wy wlosowej stosowane sa 2—3 procentowe roztwory reduktorów, jak na przyklad kwasu tioglikolowego lub jego soli, róznego typu siarczki, hydrosulfit, siarczyn i kwasny siarczyn sodowy, do których sa czesto dodawa¬ ne alkohole, niejonowe srodki powierzchniowoczynne oraz srodki hydrofobizujace oparte na przyklad na ba¬ zie zwiazków cyrkonu lub emulsji silikonowych. Po zwilzeniu okrywy wlosowej tymi roztworami, które przeprowadza sie najczesciej szczotka lub odpowiednia maszyna lub pistoletem natryskowym, który poddaje sie odlezeniu przez okres okolo 30—45 minut, w czasie którego we wlóknach keratynowych ulegaja redukcji wiazania dwusiarczkowe do reszt cysternowych.Po uplastycznieniu górnej warstwy wlosów skóry fu¬ terkowe poddaje sie obróbce mechanicznej lub termo¬ mechanicznej. Do wytwarzania loków lub mory w upla- 10 20 25 30 stycznionej okrywie wlosowej stosowane sa rózne urza¬ dzenia i maszyny. Sa one na ogól wyposazone w 2 ply¬ ty, z których jedna, o gladkiej powierzchni, moze byc oziebiana, natomiast druga plyta jest wyposazona w forme z wygrawerowanym ukladem loków lub mory oraz w urzadzenie umozliwiajace ogrzewanie jej do tem¬ peratury 40—120°C oraz na stosowanie cisnienia w gra¬ nicach 4—120 kg/cm2.Po umieszczeniu skóry futerkowej lub platu z nich wykonanych na plycie gladkiej, w okrywe wlosowa wci¬ ska sie pod odpowiednim cisnieniem, na przyklad 80 kg/cm2, plyte z wygrawerowanym ukladem loków lub mory, która jest na ogól ogrzana do temperatury 80—120°C. Po uplywie 3—20 minut zostaje zakonczony proces formowania loków lub mory. Do lokowania okrywy wlosowej stosowane sa równiez urzadzenia, któ¬ re w czasie obróbki termomechanicznej umozliwiaja przesuniecie w okrywie wlosowej plyty pod pewnym katem.Po wytworzeniu w okrywie wlosowej loków lub mo¬ ry poddaje sie je utrwaleniu chemicznemu, które polega przede wszystkim na wzmocnieniu struktury wewnetrz¬ nej wlókien keratynowych. Efekt ten uzyskuje sie na ogól w czasie suszenia skór uszlachetnionych metoda lo¬ kowania okrywy wlosowej. Czesto po suszeniu okrywe wlosowa zwilza sie roztworem utleniaczy, jak na przy¬ klad 3-procentowym roztworem wody utlenionej lub kwasu chromowego, badz chloranu lub bromianu sodo¬ wego, po czym skóry ponownie sie suszy. Nastepnie okrywe wlosowa spryskuje sie roztworem srodków hy- 680(468064 drofobizujacych, w wyniku czego zwieksza sie trwalosc loków lub mory na dzialanie czynników atmosferycz¬ nych.Inna z metod wytwarzania loków lub mory w okry¬ wie wlosowej skór futerkowych polega na tym, ze po uplastycznieniu okrywy wlosowej zwilza sie ja roztwo¬ rem formaliny i rezorcyny, po czym skóry umieszcza sie w urzadzeniu do lokowania. W wyniku wysokiego cisnienia i temperatury w okrywie wlosowej zostaja wy¬ tworzone nisko- i wysokoczasteczkowe zywice rezorcy- nowo-formalinowe.Niskoczasteczkowe zywice reagujac z wolnymi grupa¬ mi aminowymi w 2 sasiednich lancuchach polipeptydo- wych lub w protofibrylach, tworza miedzy nimi wiaza¬ nia kowalencyjne, wzmacniajace strukture wewnetrzna wlókien keratynowych, a tym samym zwiekszaja odpor¬ nosc loków lub mory na dzialanie czynników atmosfe¬ rycznych. Wysokoczasteczkowe zywice formalinowo-re- zorcynowe reagujac z grupami aminowymi keratyny nie tworza wiazan kowalencyjnych miedzy sasiednimi lan¬ cuchami polipeptydowymi lub protofibrylami. W zwiaz¬ ku z tym, ze w czasie obróbki termomechanicznej w okrywie wlosowej powstaja przede wszystkim wysoko¬ czasteczkowe zywice rezorcynowo-formalinowe, w wy¬ tworzonych lokach w morze w tylko nieznacznej ilosci wlókien keratynowych ulega wzmocnieniu ich struktura wewnetrzna.Do utrwalania chemicznego wytworzonych loków lub mory stosowane sa równiez roztwory zawierajace pro¬ dukty kondensacji bialek z kwasami tluszczowymi oraz skladajace sie z formaliny i zywic syntetycznych. Nie¬ znaczna szybkosc dyfuzji tych roztworów w glab po¬ szczególnych warstw wlosów jest przyczyna tego, ze w czasie obróbki termomechanicznej zostaja utrwalone chemicznie tylko warstwa luskowa oraz zewnetrzna czesc warstwy korowej wlosów. Uszlachetnione w ten sposób skóry futerkowe maja okrywe wlosowa, której loki lub mora ulegaja odksztalceniu po krótkim okresie czasu uzytkowania konfekcji futrzarskiej.Wytwarzanie loków lub mory w gladkiej okrywie wlo¬ sowej skór futerkowych przeprowadza sie na ogól po wykonczeniu skór barwionych, nieraz jednak proces uszlachetniania przeprowadza sie przed barwieniem skór. Uplastycznienie okrywy wlosowej oraz nastepne utrwalenie chemiczne struktury wewnetrznej wlókien keratynowych w lokach lub w morze skór uszlachetnio¬ nych przebiega trudniej w skórach barwionych niz wy¬ prawionych, poniewaz w czasie barwienia, na przyklad barwnikami utlenialnymi znaczna ilosc wiazan dwu- siarczkowych ulega utlenieniu do reszt kwasu cysterno¬ wego oraz wiekszosc grup aminowych, hydroksylowych, guanidynowych i karboksylowych reszt aminokwasów zostaje zablokowana przez odpowiednie produkty utle¬ nienia i kondensacji futramin, badz przez loki lub kom¬ pleksy barwników. Skóry uszlachetnione po barwieniu maja loki i more mniej odporna na dzialanie czynników atmosferycznych niz skóry uszlachetnione po wyprawie.Mankamentem barwienia skór uszlachetnionych po ich wyprawieniu jest mozliwosc splaszczenia loków hib czesciowe sie ich rozlokowanie oraz zmniejszenie powi¬ nowactwa chemicznego wlókien keratynowych wzgledem róznych typów barwników. Niezaleznie od tego, czy uszlachetnianie przeprowadza sie przed lub po barwie¬ niu, uzyskuje sie produkt, którego wlosy maja o kilka¬ dziesiat procent mniejsza wytrzymalosc na rozciaganie w stanie prostym i w petli, natomiast maja okrywe wlo¬ sowa bardziej scieralna niz wynosza wartosci tych wskazników w okrywie wlosowej skór wyprawionych. 5 Sposób wytwarzania loków lub mory w gladkiej okry¬ wie wlosowej skór futerkowych wyprawionych i barwio¬ nych wedlug wynalazku do minimum eliminuje mozli¬ wosc uszkodzenia okrywy wlosowej w czasie procesów zwiazanych z jej uszlachetnianiem oraz barwieniem. 10 Skóry futerkowe, w których okrywie wlosowej wytwo¬ rzono loki lub more wedlug wynalazku, maja po uszla¬ chetnieniu wlosy o wiekszej wytrzymalosci na rozciaga¬ nie w stanie prostym i w petli od 20—40% sa mniej po¬ datne na lamliwosc i scieralnosc oraz bardziej odporne 15 na dzialanie czynników atmosferycznych niz dotychczas wytwarzane.Sposób wytwarzania loków i mory w gladkiej okry¬ wie wlosowej skór futerkowych wedlug wynalazku pole¬ ga na zwilzeniu okrywy wlosowej roztworem o tempera- 20 turze 5—90°C i pH 3—11, zawierajacym mocznik w ilo¬ sci 3—250 g/l oraz reduktor pochodzenia nieorganiczne¬ go lub organicznego w ilosci 1—100 g/l, taki jak piro- siarczyn sodowy, kwasny lub obojetny siarczyn sodowy, kwas tioglikolowy lub tiomocznik, po czym skóry pod- 25 daje sie odlezeniu przez okres od 10 minut do 24 go¬ dzin. W czasie odlezenia skór nastepuje oslabienie struktury wewnetrznej wlókien keratynowych, które spo¬ wodowane jest zredukowaniem wiazan dwusiarczkowych cystyny do reszt cysternowych oraz zmniejszeniem ilosci 30 wiazan wodorowych i jonowych i rozerwaniem wiazan wystepujacych miedzy pigmentem i grupami reaktywny¬ mi keratyny.Nastepnie okrywe wlosowa skór zwilza sie roztworem o temperaturze 5—90°C i pH 2—12, zawierajacym sole 35 metali lub zwiazki organiczne w ilosci 5—100 g/l, takie jak octan cynku lub miedzi, kadmu, lub chlorek niklu, badz bezwodnik kwasu maleinowego lub aldehyd gluta- rowy, octan badz chlorek winylu, po czym skóry pod¬ daje sie odlezeniu przez okres od 1 minuty do 12 godzin. 40 W wyniku dzialania tych zwiazków chemicznych na¬ stepuje wzmocnienie struktury wewnetrznej wlókien ke¬ ratynowych, które spowodowane jest wytworzeniem mie¬ dzy spiralami, lancuchami polipeptydowymi i protofi¬ brylami wiazan kowalencyjnych typu: 45 50 lub —S—R- w których S oznacza siarke, Me jon dowolnego metalu, a R reszte zwiazku organicznego. Równoczesnie we wlóknach keratynowych wzrasta ilosc wiazan wodoro¬ wych i jonowych. 55 Po odlezeniu skór, których uplastyczniona okrywe wlosowa zwilzono roztworem soli metali i/lub zwiazków organicznych, umieszcza sie je w urzadzeniu do wytwa¬ rzania loków lub mory, po czym pod cisnieniem 2—40 kg/cm2 wciska sie w okrywe wlosowa plyte o 60 temperaturze 10—30°C. Po uplywie 1-—10 minut podno¬ si sie temperature plyty do 60—120°C i cisnienie do 4—80 kg/cm2. Po uplywie 3—20 minut, w czasie które¬ go nastepuje wzmocnienie struktury wewnetrznej wló¬ kien keratynowych w okrywie wlosowej, wyjmuje sie 65 skóry z urzadzenia prasujacego, po czym sie je wykan-68064 cza wedlug zasad stosowanych w przemysle futrzarskim.Stosujac w pierwszej fazie obróbki termomechanicz¬ nej niskie cisnienie oraz temperature w granicy 10—30°C, do momentu wytworzenia loków lub mory w gladkiej okrywie wlosowej, tylko nieznaczna ilosc wiazan kowalencyjnych powstaje miedzy spiralami, lan¬ cuchami polipeptydowymi i protofibrylami wlókien ke- ratynowych. Dopiero po wytworzeniu loków lub mory, zostaje podniesiona temperatura do 60—120°C i cisnie¬ nie do 4—80 kg/mm2, w wyniku czego wzrasta szybkosc reakcji chemicznych, zwiazanych z wytworzeniem do¬ datkowych wiazan wodorowych i jonowych oraz wiazan kowalencyjnych typu: =S—Me—S— lub —S—R—S— Proces utrwalania chemicznego ksztaltu loków lub mory zostaje zakonczony w ciagu 3—20 minut.Przyklad I. Na wybarwiona okrywe wlosowa skór owczych, typu pogrubionego merynosa, nanosi sie ma¬ szynowo roztwór o temperaturze 90°C i pH 3, zawiera¬ jacy mocznik w ilosci 250 g/l i pirosiarczyn sodowy w ilosci 100 g/l. Po odlezeniu skór przez okres 24 godzin okrywe wlosowa zwilza sie roztworem o temperaturze 90°C i pH 2, zawierajacym 100 g/l octanu cynku. Po od¬ lezeniu skór przez okres 1 minuty umieszcza sie je w urzadzeniu do wytwarzania loków, po czym w okrywe wlosowa wciska sie pod cisnieniem 40 kg/cm2 plyte o temperaturze 10°C, w której wyzlobiony jest wzór imi¬ tujacy okrywe glosowa skór karakulowych. Po 5 minu¬ towej obróbce termomechanicznej skóry wyjmuje sie z urzadzenia do lokowania, po czym sie je suszy w tem¬ peraturze 42 ± 2°C i siatkuje.Przyklad II. Okrywe wlosowa skór króliczych uszlachetnionych na imitacje fok zwilza sie roztworem o temperaturze 5°C i pH 11, zawierajacym mocznik w ilosci 3 g/l oraz siarczyn sodowy w ilosci 3 g/l. Po od¬ lezeniu skór przez okres 10 minut na okrywe wlosowa nanosi sie roztwór o temperaturze 5°C i pH 12, zawie¬ rajacy 5 g/l octanu kadmu. Po odlezeniu skór przez okres 12 godzin umieszcza sie je w urzadzeniu do wy¬ twarzania loków. Pod cisnieniem 10 kg/cm2 wcisnieta zostaje w okrywe wlosowa plyta z wyzlobionym wzo¬ rem, która ogrzewana jest do temperatury 30°C. Po wy¬ tworzeniu loków w okrywie wlosowej skóry suszy sie w pomieszczeniu o temperaturze otoczenia, po czym sie je siatkuje przez okres 30 minut.Przyklad III. Okrywe wlosowa skór owczych nie- barwionych zwilza sie roztworem o temperaturze 90°C i pH 11, zawierajacym 250 g/l mocznika i 15 g/l mer- kaptoetanolu. Po odlezeniu skór przez okres 24 godzin okrywe wlosowa zwilza sie roztworem o temperaturze 30°C, zawierajacym 15 g/l octanu cynku, 15 g/l octanu kadmu i 8 g/l alydehydu mrówkowego. Po odlezeniu skór przez okres 5 minut poddaje sie je czesaniu, po czym umieszcza sie w urzadzeniu do wytwarzania lo¬ ków. Pod cisnieniem 10 kg/cm2 wcisnieta zostaje w okry¬ we wlosowa plyta z wyzlobionym wzorem, która ogrza¬ na jest do temperatury 30°C Po 5 minutowej obróbce termomechanicznej w urzadzeniu do lokowania okrywy wlosowej, skóry wyjmuje sie z urzadzenia, po czym sie je suszy i siatkuje. Nastepnie skóry barwi sie barwnika¬ mi utlenialnymi na kolor bezowy lub szary w sposób stosowany w przemysle futrzarskim. 5 Przyklad IV. Po wyepilowaniu wlosów oscistych okrywe wlosowa skór króliczych, wybarwionych na ko¬ lor szary, zwilza sie roztworem o temperaturze 90°C, zawierajacym 250 g/l mocznika i 30 g/l pirosiarczynu sodowego. Po odlezeniu skór przez okres 30 minut okrywe wlosowa zwilza sie roztworem o temperaturze 5°C i pH 3, zawierajacym 6 g/l octanu kadmu, 10 g/l octanu cynku, 5 g/l siarczanu zelazawego i 6 g/l alde¬ hydu glutarowego. Po odlezeniu skór przez okres 1 mi¬ nuty, umieszcza sie je w urzadzeniu do wytwarzania lo¬ ków lub mory. Pod cisnieniem 40 kg/cm2 wcisnieta zo¬ staje w okrywe wlosowa plyta z wygrawerowanym wzo¬ rem loków. Temperatura plyty 10°C. Po uplywie 1 mi¬ nuty podnosi sie temperature plyty do 120°C i cisnienie 20 do 80 kg/cm2. Po uplywie 3 minut skóry wyjmuje sie z urzadzenia do wytwarzania loków i mory, po czym sie je suszy w temperaturze otoczenia, a nastepnie siatkuje przez okres 30 minut. Nastepnie za pomoca pistoletu natryskowego nanosi sie na okrywe wlosowa roztwór ^ srodków hydrofobizujacych, po czym po odlezeniu skór przez okres 3 godzin poddaje sie je suszeniu i siatko¬ waniu.Przyklad V. Okrywe wlosowa skór owczych bar- 30 wionych barwnikami metalokompleksowymi o ukladzie 1 :2 zwilza sie roztworem o temperaturze 50°C i pH 11, zawierajacym mocznik w ilosci 50 g/l oraz siarczyn so¬ dowy w ilosci 25 g/l. Po odlezeniu skór przez okres 30 minut, okrywe wlosowa zwilza sie roztworem o tempe- 35 raturze 5°C i pH 4, zawierajacym 25 g/l octanu cynku i 15 g/l bezwodnika kwasu maleinowego. Po odlezeniu skór przez okres 30 minut umieszcza sie w aparacie do wytwarzania loków lub mory.Pod cisnieniem 2 kg/cm2 wciska sie w okrywe wloso- 40 wa plyte z wygrawerowanym wzorem mory. Plyta ogrza¬ na zostaje do temperatury 30°C. Po uplywie 10 minut podnosi sie temperature do 60°C i cisnienie do 6 kg/cm2.Skóry pozostawia sie w tych warunkach przez okres 20 minut, po czym wyjmuje sie je z urzadzenia do wytwa- 45 rzania loków i mory. Pozostale procesy technologiczne przeprowadza sie w sposób podany w przykladzie IV. PL PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe 50 Sposób wytwarzania loków lub mory w gladkiej okry¬ wie wlosowej skór futerkowych wyprawionych lub bar- bionych poprzez uplastycznianie okrywy wlosowej oraz nastepne ich formowanie przez prasowanie, znamienny tym, ze uplastycznianie okrywy wlosowej prowadzi sie 55 roztworem o temperaturze 5—90°C i pH 3—11, zawie¬ rajacym mocznik w ilosci 3—250 g/l oraz reduktor po¬ chodzenia nieorganicznego lub organicznego w ilosci 1—100 g/l, taki jak pirosiarczyn sodowy, siarczyn lub kwasny siarczyn sodowy, merkaptoetanol, kwas tiogliko- 60 Iowy lub tiomocznik, po czym po odlezeniu skór przez okres od 10 minut do 24 godzin okrywe wlosowa zwilza sie roztworem o temperaturze 5—90°C i pH 2—12, za¬ wierajacym sole metali i/lub zwiazki organiczne w ilo¬ sci 5—100 g/l, takie jak octan cynku lub kadmu, miedzi 65 lub aldehyd glutarowy, bezwodnik kwasu maleinowego,68064 7 8 octan lub chlorek winylu, badz ich mieszanine, po czym 10—30°C, a po uplywie 1—10 minut podnosi sie tempe- po odlezeniu skór przez okres od 1 minuty do 12 go- rature plyty prasujacej do 60—120°C i cisnienie do dzin umieszcza sie w urzadzeniu do wytwarzania leków 4—80 kg/cm2, przy czym formowanie wlosa prowadzi lub mory stosujac cisnienie 2—40 kg/cm* i temperature sie przez 3—20 minut. WDA-l. Zam. 6764, naklad 105 egz. Cena 10 zl PL PL