68039 KI. 18c,l/70 MKP C21d 1/70 Opublikowano: 31.1.1974 [ CZYICLNIA UKD Urzedu ^.A..-.w^qo Wspóltwórcy wynalazku: Henryk Kijek, Jerzy Zawadzki, Danuta Luniewska, Ka¬ zimierz Slowiak, Danuta Borkowska, Barbara Krze- szowska Wlasciciel patentu: Huta Warszawa, Warszawa (Polska) Pasta zapobiegajaca odweglaniu stali w czasie jej nagrzewania do obróbki plastycznej lub cieplnej Przedmiotem wynalazku jest pasta do zapobiegania powierzchniowemu odweglaniu stali w czasie nagrzewa¬ nia przed przeróbka plastyczna lub obróbka cieplna. Pa¬ sta ta stanowi mieszanine kaolinu, tlenku miedziawego, sproszkowanej miedzi, fluorokrzemianu sodowego, czte- roboranu sodowego, tlenku wapnia, siarczanu magnezu i wody, wzglednie wody z alkoholem.Stale srednio i wysokoweglowe narazone sa w czasie nagrzewania w piecach gazowych na bezposrednie dzia¬ lanie atmosfery zawierajacej tlen i wodór, która powo¬ duje powstawanie odweglenia powierzchniowego tych stali, a tym samym zmniejsza ich wartosc techniczno- uzytkowa.W celu niedopuszczenia do powstawania tego szkodli¬ wego zjawiska, powierzchnie wyrobów ze stali powleka sie przed ich nagrzewaniem w piecach gazowych mie¬ szaninami substancji chemicznych. Jednym ze znanych takichc srodków jest zawiesina szkliwa, materialów ila¬ stych i tlenków boru w roztworze zywicy syntetycznej rozpuszczonej w ksylenie lub trójchloroetylenie. Srodek ten po nalozeniu na powierzchnie stali tworzy powloke zapobiegajaca odwegleniu powierzchni.Jednakze i ten srodek nie daje rezultatów w pelni za¬ dawalajacych, poniewaz jego skuteczne dzialanie odno¬ si sie przede wszystkim do stali wysokostopowych oraz stopów chromowo-niklowych, natomiast w przypadku pozostalych stali weglowych i stopowych daje on mier¬ ne wyniki. Dalszymi wadami tego srodka jest waski po¬ dzial temperatur skutecznego dzialania, nieprzekraczaja- cy 1200°C, podczas gdy te rodzaje stali nagrzewa sie 10 15 20 25 30 równiez do wyzszych temperatur. Istnieje równiez ko¬ niecznosc mechanicznego usuwania stwardnialej powloki z powierzchni stali po nagrzewie. Ponadto srodek jest toksyczny i palny, co stwarza trudnosci przy stosowaniu.Pasta wedlug wynalazku ma wlasciwosci zapobiegania odwegleniu stali przy jednoczesnym braku wad dotych¬ czas stosowanych past takich, jak koniecznosc mecha¬ nicznego lub chemicznego usuwania powloki z po¬ wierzchni stali po nagrzewie. Pasta nie wydziela tez tok¬ sycznych ani palnych par. Pasta jest skuteczna w dzia¬ laniu równiez w zakresie temperatur 700 do 1300°C w odniesieniu do wszystkich rodzajów stali weglowej i stopowej zapobiegajac ich odwegleniu.Dzialanie pasty wedlug wynalazku jest skuteczniejsze niz dotychczas stosowanych past dzieki temu, ze jak wy¬ kazaly badania eksploatacyjne, ulega ona nadtopieniu w temp. ok. 700°C tworzac trudnoprzepuszczalna warstwe, która izoluje metal od atmosfery pieca. Z kolei sklad¬ niki pasty zawarte w powloce sorbuja z atmosfery pie¬ ca te czynniki, które dzialaja odweglajaco zapobiegajac wskutek tego odwegleniu stali.Paste wedlug wynalazku sporzadza sie przez utarcie w mlynie tarczowym 25 do 30 cz. wag. koalinu, 2 do 3 cz. wag. tlenku miedziawego, 7 do 8 cz. wag. sprosz¬ kowanej miedzi, 2 do 3 cz. wag. fluorokrzemianu sodo¬ wego, 5 do 6 cz. wag. czteroboranu sodowego, 2 do 3 cz. wag. tlenku wapnia, \ do 2 cz. wag. siarczanu mag¬ nezu oraz 45 do 56 cz. wag. wody. Odmiane pasty spo¬ rzadza sie stosujac zamiast wody mieszanine wody z alkoholem w stosunku wagowym 100-H20 do 100-=-70. 68039Przyklad 1. W naczyniu emaliowanym umieszcza sie 25 cz. wag. kaolinu i 2 cz. wag. tlenku wapniowego dodajac wody w ilosci 40 cz. wag. Na drugi dzien do¬ daje sie do uzyskanej masy 5 cz. wag. czteroboranu so¬ dowego i 1 cz. wag. siarczanu magnezu rozpuszczone w 5 cz. wody. Uzyskana mase przepuszcza sie przez mlyn tarczowy oraz dodaje 2 cz. wag. fluorokrzemianu sodo¬ wego, 2 cz. wag. tlenku miedziawego oraz 7 cz. wag. sproszkowanej miedzi Uzyskana mieszanine przepusz¬ cza sie nastepnie trzykrotnie przez mlyn tarczowy uzy¬ skujac jednorodny produkt o zabarwieniu rózowym i konsystencji pasty.Przyklad 2. Do naczynia emaliowanego wlewa sie 33 cz. wag. wody i wsypuje 30 cz. wag. rozdrobnionego kaolinu, 6 cz. wag. czteroboranu sodowego, 3 cz. wag. fluorokrzemianu sodowego i 3 cz. wag. tlenku wapnia.Mieszanine te pozostawia sie do homogenizacji na okres tarzech dni okresowo ja mieszajac. Po tym czasie do¬ konuje sie przemialu masy na mlynie tarczowym oraz dodaje pozostale skladniki, to jest 3 cz. wag. tlenu mie¬ dziawego, 2 cz. wag. siarczanu magnezu, 8 cz. wag. sproszkowanej miedzi oraz 23 cz. wag. wody. Mase przepuszcza sie czterokrotnie przez nriyn tarczowy uzy¬ skujac jednorodny produkt o zabarwieniu zólta-rózowym i konsystencji pasty.Przyklad 3. Paste przyrzadza sie jak w przykla¬ dzie 2 z ta róznica, ze zamiast 23 cz. wag. wody, dodaje sie 23 cz. wag. alkoholu izopropylowego* 10 PL