Opublikowano: 25.IV.1973 67843 KI. 5d,15/10 MKP E21£ 15/10 Wspóltwórcy wynalazku: Stanislaw Walkiewicz, Marian Pawlinski, Ta¬ deusz Porada, Jerzy Stachurski, Jerzy Slomski, Henryk Guttmann Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Podsadzarka odsrodkowa Przedmiotem wynalazku jest podsadzarka od¬ srodkowa, czyli maszyna przeznaczona do wyko¬ nywania podsadzki górniczej, która wyrzuca w okreslonym kierunku material podsadzkowy wprowadzany do niej na wirujacy krazek.Znane podsadzarki odsrodkowe maja wirujacy krazek ustawiony w plaszczyznie poziomej lub odchylany od tej plaszczyzny o niewielki kat. Kra¬ zek ten jest otoczony obudowa w postaci cylindra, w którego scianie pozostawiona jest luka stano¬ wiaca otwór wylotowy. Czesc materialu natych¬ miast po osiagnieciu przyspieszenia na krazku tra¬ fia do otworu wylotowego nie stykajac sie z wew¬ netrzna powierzchnia obudowy.Czesc materialu odrzucana sila odsrodkowa na obudowe krazka spietrza sie na wewnetrznej po¬ wierzchni cylindra i slizga sie po niej zanim osiagnie otwór wylotowy. Poniewaz material pod¬ sadzkowy stanowi kruszywo skalne czesto bardzo ostre i twarde, obudowa ulega zniszczeniu w sto¬ sunkowo krótkim czasie, co stanowi glówna slaba strone tego rodzaju podsadzarek.Co prawda znana jest z literatury patentowej podsadzarka odsrodkowa, która rzekomo ma wy¬ rzucac material posuwajacy sie po krazku bez zetkniecia tego materialu z obudowa. Ma to na-, stepowac dzieki starannemu doborowi miejsca, na które wprowadza sie material. Jednakze w prak¬ tyce wyrzucanie materialu krazkiem wirujacym bez poslizgu powaznej czesci tego materialu po wewnetrznej powierzchni obudowy jest nieosiagal¬ ne. Stosowanie rozmaitych wykladzin w postaci. segmentów ze szczególnie twardego tworzywa na¬ trafia na powazne komplikacje ze wzgledu na trudnosc ich zamocowania, gdyz w warunkach pra¬ cy glowy srub ulegaja bardzo szybkiemu zeszlifo- waniu, a spawanie jest utrudnione w przypadku stosowania szczególnie twardych stali. Przez to wymiana wykladzin jest nie mniej trudna i pra¬ cochlonna oraz kosztowna, jak wymiana calej obu¬ dowy krazka.Celem wynalazku bylo znalezienie srodka chro¬ niacego obudowe krazka podsadzarki i upraszcza-.. jacego jej remonty.. .. .Cel zostal osiagniety wedlug wynalazku przez zastosowanie jako wykladziny sprezystej tasmy. stalowej, która po odpowiednim zgieciu wklada T sie do obudowy. Tasma dazac do wyprostowania sie.; przylega do calej wewnetrznej powierzchni obuK- dowy, gdyz jest wymiarowo do niej dostosowana i pozostawia jedynie nie osloniety otwór wyloto-:. wy. Sila docisku sprezystej tasmy do obudowy jest tak duza, ze niepotrzebne jest dodatkowe moco-r wanie poza zahaczeniem zagietej krawedzi tasmy 25 o krawedz obudowy przy otworze. Gdy tasma uleg¬ nie czesciowemu zniszczeniu remont sprowadza sie do ponownego jej ugiecia i wyciagniecia z obudo¬ wy oraz wlozenia na to miejsce nowego podobnie zgietego odcinka sprezystej tasmy stalowej. Taka so wymiana wykladziny trwa bardzo krótko i moze 10 15 20 67 84367 843 byc wykonana w miejscu pracy podsadzarki przy wykorzystaniu chwilowej przerwy w jej pracy.Dzieki wyeliminowaniu podstawowej wady tego typu podsadzarek mozna bylo w podsadzarce we¬ dlug wynalazku wprowadzic szereg dalszych ko¬ rzystnych cech konstrukcyjnych, które uczynily ja jeszcze bardziej uzyteczna.Wiadome bylo, ze przy krazku wirujacym w pla¬ szczyznie pochylej, sklonnosc przemieszczania sie materialu na obudowe jest wieksza niz przy kraz¬ ku scisle poziomym. Z tego wzgledu w podsadzar- kach znanych kat pochylania krazka w celu uzys¬ kania dalszego i wyzszego wyrzutu ograniczano zaledwie do kilku stopni. Wprowadzenie wykla¬ dziny* -^wdlug^^jm-alazku niekosztownej i latwo wyfinentalriej pozwala' na nieliczenie sie z dziala¬ niem szlifujacym materialu podsadzkowego. W mio- tarfce w^l^^wyna^aiAu wprowadzono pochylanie w jgranic^c^pA 7-iQ°ido +10°. Dzieki temu pod- sadzalka"" ta moze* *shizyc do miotania podsadzki na mala odleglosc irzy silnym ubijaniu wyrzu¬ conego materialu, jak równiez mozna ja stosowac do lokowania materialu podsadzkowego w miej¬ scach odleglych oraz mozna tworzyc usypiska sie¬ gajace pod strop w wysokich wyrobiskach. Aby uczynic manipulacje zwiazana ze zmiana kata wy¬ rzutu w pionie jak najdogodniejsza, zastosowano uklad zapadkowo-sprezynowy pozwalajacy na stop¬ niowe przestawianie kata pochylenia.Mozliwosc wyrzutu materialu podsadzkowego na wieksza wysokosc pozwolila na obnizenie poloze¬ nia krazka, a co za tym idzie na obnizenie calej maszyny, co w kazdej maszynie górniczej jest wysoce pozadane. Aby jak najbardziej obnizyc polozenie krazka przy zachowaniu pod maszyna miejsca na przesuwanie tasmy przenosnikowej na¬ lezalo przekladnie napedowa rozwiazac w postaci bardziej plaskiej niz przekladnia znanych podsa¬ dzarek krazkowych. Najkorzystniejsze okazalo sie umieszczenie walu silnika w polozeniu pionowym i zakonczenie go w dole kolem zebatym, czolowym oraz dalsze przeniesienie obrotów za pomoca po¬ ziomego kola posredniego na trzecie kolo osadzone na dolnym koncu walu krazka. Tak rozwiazana. przekladnia sama przez sie nie jest nowoscia, lecz nie byla dotychczas stasowana w podsadzar- kach krazkowych, oprócz tego ze jest bardzo pla- . ska, wykazuje ona w pracy przewage nad do¬ tychczas stosowana przekladnia katowa, która w znanych podsadzarkach laczy poziomy wal sil¬ nika z walem krazka. Ponadto przekladnia z ko¬ lami czolowymi wykazuje wieksza trwalosc w ciez¬ kich warunkach pracy oraz wieksza sprawnosc i Jest tansza od przekladni katowej. W Jednym z kól zebatych umieszczono znane sprzeglo spre¬ zyste, aby uzyskac wieksza plynnosc przy urucha¬ mianiu i przy wahaniach natezenia zasilania.Umozliwienie wyrzutu pod wiekszym katem, a zatem na wieksza odleglosc pozwala na mniej czeste przesuwania maszyny w miare wykonywa¬ nia podsadzki. Jednakze, aby z danego punktu wykonac podsadzke na wiekszej przestrzeni okaza¬ lo sie potrzebne kierowanie wyrzutem równiez w plaszczyznie poziomej bez przestawiania ma¬ szyny. Wobec tego w podsadzarce wedlug wyna¬ lazku zastosowano obrotnice. Umieszczanie róznych 10 15 20 23 30 35 40 45 50 55 65 maszyn na obrotnicy jest znane, jak równiez zna¬ nych jest wiele rozwiazan obrotnicy i jej napedu.Do podsadzarki wedlug wynalazku zastosowano obrotnice typu jedynie minimalnie powiekszajace¬ go wysokosc maszyny, a do jej napedzania zasto¬ sowano slimacznice i segment slimakowy poru¬ szany recznie. Przewiduje sie równiez rozwiazanie tego szczególu maszyny bez slimacznicy do bez¬ posredniego recznego obracania, stosujac urzadze¬ nia sprezynowe, zapadkowe do ustalania w obra¬ nym polozeniu.Podsadzarka wedlug wynalazku jest uwidocznio¬ na na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia pod- sadzarke w widoku bocznym, fig. 2 przedstawia podsadzarke w innym widoku bocznym w kie¬ runku prostopadlym do przedstawionego na fig. 1, a fig. 3 przedstawia istotna czesc podsadzarki w wi¬ doku z góry.W cylindrycznej obudowie 1 znajduje sie krazek wirujacy 2, który w korzystnym wykonaniu jest zaopatrzony w zgarniacze 3. Obudowa 1 ma luke 4, przez która material podsadzkowy zostaje wyrzu¬ cany. Ochrone Obudowy 1 przed erozyjnym dzia¬ laniem materialu podsadzkowego stanowi wykla¬ dzina 5 bedaca zgieta i swobodnie wlozona elas¬ tyczna tasma, która dazac do prostowania sie przylega do wewnetrznej powierzchni obudowy 1.Jeden koniec 6 tasmy stanowiacej wykladzine 5 jest zagiety w celu zahaczenia o krawedz luki 4 w obudowie 1.Drugi koniec 7 tej tasmy jest prosty. Zagiety koniec 6 zapewnia nieruchomosc wykladziny 5 wzgledem obudowy, a prosty koniec 7 sluzy do kierowania wyrzucanego materialu po stycznej przy kierunku obrotu krazka 2 oznaczonym strzalka.Do napedzania krazka 2 sluzy silnik 8 o pionowej osi oraz przekladnia zebata zwarta w skrzyni 9 przenoszaca czolowymi kolami obroty z walu sil¬ nika 8 na równiez pionowy wal krazka 2.Na fig. ii jest uwidocznione zapadkowe urzadze¬ nie do obracania calej maszyny wzgledem nieru¬ chomej podstawy 10. Stanowi ono obrotnice 11 zlo¬ zona z dwóch tarcz nieobracalnej i obracalnej, oraz dzwigni recznej 12 z ukladem zapadkowym 13 do obracania i unieruchamiania w ustalonym po¬ lozeniu katowym Na fig. 2 jest uwidocznione urza¬ dzenie dzwigniowe zapadkowe do pochylania calej maszyny. W celu umozliwiania pochylania, podsa¬ dzarka jest polaczona z podstawa 10 przegubami 14 o sworzniach poziomych (patrz równiez fig. 1).Dzwignia reczna .15 z ukladem zapadkowym 16 slu¬ zy do nadawania wymaganego pochylenia.Podstawa 10 podsadzarki (fig. 1) jest tak uksztal¬ towana, ze moze stanowic odcinek przenosnika.W miare potrzeby mozna podstawe wraz z pod¬ sadzarka wlaczyc do przenosnika, aby przenoszenie materialu, jak urobek lub material podsadzkowy, moglo nastepowac pod podsadzarka.W dalszym rozwiazaniu konstrukcyjnym podsa¬ dzarki wedlug wynalazku opisanej powyzej oraz przy wykonywaniu prób z jej prototypem, doko¬ nano dalszego wynalazku udoskonalajacego te ma¬ szyne. Mianowicie, zamiast ustawiania calej maszy¬ ny na obrotnicy 11 umieszczono na obrotnicy je¬ dynie cylindryczna obudowe 1 krazka wirujacego 2, przewidujac mozliwosc ustalania jej polozenia ka-67 843 towego przez zacisniecie srubami. W tej odmianie rozwiazania podsadzarki obrotnica jest mala i lek¬ ka, a jej obracanie moze byc dokonywane recznie przy chwytaniu wprost za obudowe 1. Fig. 3 przed¬ stawia te odmiane rozwiazania z obrotowa obu¬ dowa 1. Na tej figurze widoczna jest górna obro¬ towa tarcza 17 obrotnicy zaopatrzona w szczeliny 18, przez które z niewidocznej plyty nieobrotowej wystaja sruby zaciskowe 19. PL