PL67772B1 - - Google Patents

Description

67772 KI. 421,3/53 MKP GOln 33/20 Opublikowano: 16.VII.1973 Twórca wynalazku: Maria Cyrankowska Wlasciciel patentu: Centralne Laboratorium Akumulatorów i Ogniw, Poznan (Polska) Sposób oznaczania kadmu w materialach kadmowo-zelazowo-niklo- wych Przedmiotem wynalazku jest sposób oznaczania kad¬ mu ^w materialach kadmowo-zelazowo-niklowych. Wy¬ mienione materialy stosuje sie w przemysle, zwlaszcza elektrochemicznym jako pólprodukty do wyrobu mas czynnych do akumulatorów zasadowych.Dotychczas znanym sposobem oznaczania kadmu w materialach kadmowo-zelazowo-niklowych jest sposób elektrolityczny. W sposobie tym po przeprowadzeniu próbki do roztworu, skompleksowaniu jonów zelaza cyjankami, wydziela sie elektrolitycznie kadm i nikiel.Ponadto nikiel oznacza sie w odrebnym postepowaniu w celu uwzglednienia jego zawartosci w masie wydzie¬ lonej elektrolitycznie.Powyzszy sposób — jak kazdy sposób wagowy — cechuje znaczna czasochlonnosc, oznaczenie trwa od 3-ch do 4-ch godzin. Ponadto sposób ten wymaga kosztownej aparatury i wyciagu wentylacyjnego, z uwa¬ gi na koniecznosc operowania substancja wysoce tok¬ syczna jak cyjanek.Celem wynalazku jest usuniecie powyzszych niedo¬ godnosci.Cel ten osiagnieto przez stosowanie bezposredniej, kompleksometrycznej metody miareczkowej. W sposo¬ bie tym rozpuszcza sie w kwasie solnym próbke mate¬ rialu kadmowo-zelazowo-niklowego, zawierajacego jako zanieczyszczenia miedzy innymi miedz, kobalt, wapn, magnez i glin, kolejno dodaje sie roztwór winianu so¬ dowego lub potasowego i buforu amonowego dla skom- pleksowania zelaza, z kolei dodaje sie etylenodwuami- ne lub jej chlorowodorek jako srodek kompleksujacy 10 15 20 25 30 nikiel, miedz i kobalt, a nastepnie wodorofluorek so¬ du lub potasu dla wytracenia wapnia, magnezu i glinu i miareczkuje sie mianowanym roztworem wersenianu dwusodowego wobec ditizonianu kadmu jako wskaz¬ nika.W sposobie wedlug wynalazku jako wskaznik punk¬ tu równowaznikowego stosuje sie zawiesine 5*10—5% roztworu ditizonianu kadmu w czterochlorku wegla, przy czym zabarwienie roztworu miareczkowanego zmienia sie z rózowego na bezbarwne.Sposób wedlug wynalazku umozliwia szybkie i do¬ kladne oznaczenie zawartosci kadmu w materialach kadmowo-zelazowo-niklowych, przy wyeliminowaniu cyjanków z przepisu analitycznego i co sie z tym wia¬ ze poprawienie warunków bezpieczenstwa i higieny pracy w pomieszczeniu laboratoryjnym.W sposobie wedlug wynalazku czas wykonania ozna¬ czania kadmu jest kilkakrotnie krótszy w stosunku do sposobu elektrolitycznego, a takze umozliwia zwieksze¬ nie ilosci równoczesnie wykonywanych oznaczen. Rów¬ niez eliminuje sie kosztowna aparature do elektrolizy.Przyklad I. 2.000 g próbki ( 10% Cd, < 50% Fe, < 20 % Ni) rozpuszcza sie w 50 cm3 kwasu solne¬ go 1 + 1. Po ochlodzeniu dodaje sie 100 cm3 wody, sa¬ czy do kolby mierniczej o pjemnosci 1 dm3, uzupelnia do kreski i miesza. Do zlewki o pojemnosci 250 cm3 odmierza sie biureta 25 cm3 roztworu. Dodaje sie 10 cm3 20% roztworu winianu sodu, 20 cm3 buforu amonowego (zawierajacego w 1 dm3 70 g chlorku amo¬ nowego i 570 cm3 25% roztworu amoniaku) i 10 cms 6777267772 0,5 m roztworu etylenodwuaminy. Roztwór próbki mie¬ sza sie po dodaniu kazdego skladnika.Jezeli badana próbka jest zanieczyszczona magnezem lub wapniem, daje sie po 5 minutach do roztworu do¬ datkowo 2 g stalego wodorofluorku amonowego. Po dalszych 10—20 minutach potrzebnych na calkowite wytracenie fluorków, rozciencza sie próbe woda desty¬ lowana do objetosci okolo 100 cm3 i dodaje 10 cm3 5*10—5% roztworu ditizonianu kadmu w czterochlorku wegla. Uruchamia sie mieszadlo elektromagnetyczne i kiedy roztwór wskaznika utworzy rózowa zawiesine (nalezy dobrac odpowiednia szybkosc obrotów), mia¬ reczkuje sie kadm 0,02 m roztwrem wersenianu. Wer- senian dodaje sie po kropli a pod koniec miareczko¬ wania bardzo wolno. Koniec miareczkowania zaznaczy sie naglym odbarwieniem zawiesiny ditizonianu kadmu.Zawartosc kadmu oblicza sie wedlug wzoru: * '-*•¦• K*V f X Cd % = 100 - ' " ¦ 50 w którym K — miano 0,02 m wersenianu dwusodowe- go wyrazone w mg Cd na 1 cm3 wer¬ senianu dwusodowego.V — objetosc roztworu 0,02 m wersenianu dwusodowego zuzytego do miareczko¬ wania w cm3.Przyklad II. 25 cm3 roztworu do otrzymywania gabki kadmowo-zelaznej ( 2 g Cd/dm3, < 30 g Fe/dm3, < 9 g Ni/dm3) odmierza sie biureta do zlewki, dodaje 5 cm3 kwasu solnego (1 + 1), ogrzewa do zagotowania, chlodzi i przenosi ilosciowo do kolbki mierniczej o po¬ jemnosci 250 cm3, uzupelniajac calosc do kreski. Po wymieszaniu odmierza sie biureta 10 cm3 roztworu do zlewki o pojemnosci 250 cm3, dodaje sie 10 cm3 20% roztworu winianu sodowego, 20 cm3 buforu amonia¬ kalnego i 10 cm3 0,5 m roztworu etylenodwuaminy, mieszajac po dodaniu kazdego skladnika. Po uplywie 5 minut daje sie stalego wodorofluorku amonowego.Fluorki wapnia, magnezu i glinu mozna wytracac na 10 15 20 25 30 35 40 zimno, jak podano w przykladzie I, wzglednie na cieplo.Dodaje sie wówczas 1 g wodorofluorku i ogrzewa roz¬ twór pod szkielkiem zegarkowym do temperatury okolo 50—60°C (nie doprowadzajac do wrzenia). Po ochlo¬ dzeniu rozciencza sie próbke woda destylowana do objetosci, okolo 100 cm3 i postepuje dalej jak opisano w przykladzie I. Jezeli próbka analizowana zawiera mniej niz 10 g Cd/dm3, wówczas kadm miareczkuje sie 0,01 m roztworem wersenianu (mikrobiureta).Zawartosc kadmu dla podanych proporcji oblicza sie wedlug wzoru: XCdg/dm3 = K.V, w którym: K — miano wersenianu dwusodowego wy¬ razone w mg Cd na 1 cm3 wersenia¬ nu dwusodowego.V — objetosc roztworu wersenianu dwuso¬ dowego zuzytego do miareczkowania w cm3. PL PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób oznaczania kadmu w materialach kadmo- wo-zelazowo-niklowych, zawierajacych jako zanieczysz¬ czenia miedzy innymi miedz, kobalt, wapn, magnez i glin, znamienny tym, ze po rozpuszczeniu próbki w kwasie solnym dodaje sie roztworu winianu sodowego lub potasowego i buforu amonowego dla skomplekso- wania zelaza, z kolei dodaje sie etylenodwuamine lub jej chlorowodorek jako srodek kompleksujacy nikiel, miedz i kobalt a nastepnie wodorotlenek sodu lub po¬ tasu dla wytracenia wapnia, magnezu i glinu i miarecz¬ kuje wobec wskaznika mianowanym roztworem werse¬ nianu dwusodowego wobec ditizonianu kadmu jako wskaznika.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako wskaznik punktu równowaznikowego miareczkowania stosuje sie zawiesine 5«10-5% roztworu ditizonianu kadmu w czterochlorku wegla. WDA-l. Zam. 5992. naklad 125 egz. Cena zt 10.— PL PL