Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.IV.1973 67649 KI. 47g!, 1/48 MKP F16k 1/48 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Jan Kolber, Stanislaw J. Szelag, Stanislaw Loranc Wlasciciel patentu: Bielska Fabryka Armatur BEFA Przedsiebiorstwo Panstwowe, Bielsko-Biala (Polska) Polaczenie szybko rozlaczne zawieradla z wrzecionem, zwlaszcza w zaworach grzybkowych i Przedmiotem wynalazku jest ulepszenie pola¬ czenia szybko rozlacznego zawieradla z wrzecio¬ nem, zwlaszcza w zaworach grzybkowych wedlug patentu glównego nr 65237.W polaczeniu wedlug opisu patentowego nr 65237 w rurowej szyjce zawieradla (grzybka) zawodowego znajduje sie jedno wyciecie, odslania¬ jace wrzeciono na poziomie wykonanego w nim pierscieniowego rowka, przy czym obejma stano¬ wiaca element zlaczny ma ksztalt podobny do trójkata o niezamknietym obwodzie i osadzona jest jednym ze swych ramion we wspomnianym wyzej wycieciu, a pozostale dwa ramiona obej¬ my obejmuja szyjke grzybka od zewnatrz.Opisane wyzej polaczenie prowadzi do nieko¬ rzystnego, asymetrycznego rozkladu sil i naprezen, co wplywa ujemnie na wytrzymalosc polaczenia, a ponadto — w niektórych przypadkach — moze równiez byc przyczyna wadliwej pracy zaworu, w postaci niesymetrycznego osiadania grzybka na siedlisku, utrudnionego domykania zaworu oraz nieszczelnosci zamkniecia. Moze to takze byc przy¬ czyna przyspieszonego zuzywania sie powierzchni uszczelniajacej (zamykajacej) grzybka oraz sied¬ liska. Nalezy przy tym wyjasnic, ze wzgledy za¬ sadnicze nie wymagaja, a w pewnym zakresie nawet uniemozliwiaja, aby wrzeciono bylo osa¬ dzone (pasowane) w szyjce grzybka bez luzu sre¬ dnicowego, czyli ciasno i dokladnie — w wyniku czego wspomniany wyzej, asymetryczny rozklad sil moze tym latwiej prowadzic do niewspólosio- wosci wrzeciona i grzybka. Dlatego tez mozli¬ wosci zastosowania polaczenia wedlug patentu glównego sa w pewnym stopniu ograniczone, badz 5 np. do zaworów nieduzych, badz takich, w któ¬ rych nie wchodza w rachube znaczniejsze sily obciazajace rozpatrywane polaczenie, badz wresz¬ cie np. takich, które nie sa klasycznymi zawo¬ rami zaporowymi, w zwiazku z czym nie wyma- 10 ga sie od nich w zasadzie calkowicie szczelnego odcinania przeplywu (np. róznego rodzaju zawory redukujace, dlawiace, regulacyjne itp.).Celem wynalazku jest wyeliminowanie albo co najmniej ograniczenie wskazanych wyzej wad 15 i niedogodnosci. Cel ten uzyskano w wyniku opracowania polaczenia, w którym sprezynujaca obejma ma ksztalt podobny do litery „U", przy czym w rurowej szyjce zawieradla (grzybka) znajduja sie dwa naprzeciwlegle wyciecia, kazde 20 o glebokosci wiekszej niz grubosc scianki szyjki, odslaniajace wrzeciono na poziomie znajdujacego sie w nim pierscieniowego rowka (rowek znajduje sie w koncowej czesci wrzeciona, osadzonej w ru¬ rowej szyjce zawieradla) — w które to wyciecia 25 oraz w rowek we wrzecionie sa wsuniete ramiona obejmy w przyblizeniu równolegle do siebie.W polaczeniu wedlug wynalazku rozklad sil i naprezen jest symetryczny i równomierny, co wplywa dodatnio na wytrzymalosc oraz zywotnosc 30 polaczenia. Poza tym polaczenie zapewnia — 67 64967 649 w stosunku do rozwiazania wedlug patentu glów¬ nego — wieksza dokladnosc wspólosiowosci wrze¬ ciona i grzybka (zawieradla) zaworowego, co wply¬ wa dodatnio na prace zaworu oraz na trwalosc grzybka i siedliska zamykajacego, a zwlaszcza po- 5 wierzchni uszczelniajacych grzybka i siedliska.Ulepszone polaczenie jest rozwiazaniem bardziej uniwersalnym, w wyniku czego moze znalezc szersze zastosowanie, w róznych odmianach za¬ worów i podobnych urzadzen. 10 Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia polaczenie wrzeciona z za- wieradlem (grzybkiem) zaworowym w przekroju osiowym pionowo-wzdluznym, a fig. 2 — polacze- 15 nie w przekroju wedlug linii A-A, zaznaczonej na figurze 1.W koncowej czesci wrzeciona 1 jest wykonany pierscieniowy rowek, przy czym koncówka ta jest osadzona w otworze szyjki 2 zawieradla 3. W ru- 20 rowej sciance szyjki 2 znajduja sie dwa naprzeciw¬ legle wyciecia 4. Wyciecia te znajduja sie na po¬ ziomie rowka wytoczonego we wrzecionie 1, przy czym ich glebokosc jest wieksza niz grubosc scianki rurowej szyjki 2. W wyniku tego wrze- 25 ciono 1 jest czesciowo odsloniete na wysokosci wzmiankowanego rowka. W wycieciach 4 jest umieszczona sprezynujaca obejma 5, zaciskajaca wrzeciono 1 na poziomie rowka. Obejma 5 moze byc wykonana z plaskownika, tasmy lub blachy 30 (jak na rysunku), lub tez np. z okraglego drutu albo preta o innym ksztalcie przekroju poprzecz¬ nego. Szerokosc wyciec 4, rowka we wrzecionie 1 oraz obejmy 5 jest równa, przy czym zaleca sie nieduze tolerancje; chodzi o to, aby w polaczeniu 35 nie wystepowaly duze luzy wzdluzne, co jest istot¬ ne zarówno ze wzgledów eksploatacyjnych, jak 1 ze wzgledu na zywotnosc polaczenia.Dla skutecznego zacisniecia obejmy 5 na wrze¬ cionie 1, w ramionach tej obejmy 5 znajduja sie lukowe wglebienia 6. Wewnetrzny promien wgle¬ bien 6 odpowiada srednicy wrzeciona 1 mierzonej w pierscieniowym rowku.Powyzej obejmy 5 znajduje sie pierscieniowe uszczelnienie 7, znane z patentu glównego. PL