PL67359B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 28.11.1973 67359 KI. 59e,3/01 MKp F04c 1/04 UK Wspóltwórcy wynalazku: Eugeniusz Olko, Karol Strózniak Wlasciciel patentu: Kombinat Typowych Elementów Hydrauliki Silowej ,,Delta — Hydral" Wytwórnia Sprzetu Komunika¬ cyjnego im. Boleslawa Krzywoustego Zaklad Wiodacy, Wroclaw (Polska) Pompa lub silnik hydrauliczny i Przedmiotem wynalazku jest pompa lub silnik hydrauliczny typu lopatkowego lub zebatego, za¬ wierajace ruchome lozyska obciazone cisnieniem roboczego plynu dla kompensacji luzu bocznego, powstajacego pomiedzy powierzchniami wirnika 5 lub kól zebatych a lozyskami.W znanych dotychczas konstrukcjach tego ro¬ dzaju urzadzen kompensacja luzu osiowego lozysk osiagnieta jest za pomoca cisnienia plynu robocze¬ go, dzialajacego na powierzchnie o wyznaczonej 10 wielkosci i ksztalcie, wytyczonych odpowiednio przebiegajacymi rowkami wykonanymi w korpu¬ sie lub pokrywie, w których umieszczone sa pier¬ scienie o wlasnosciach sprezystych. Wlasnosci te « wykorzystywane sa do uszczelniania oraz do wy- 15 twarzania wstepnej sily docisku lozysk umozliwia¬ jacej kasowanie luzu.Dla zapewnienia prawidlowego dzialania urza¬ dzen, wielkosc wstepnej sily docisku musi byc za¬ warta w okreslonych granicach i uzalezniona jest 20 od wielkosci luzu miedzy pokrywa a powierzchnia¬ mi ruchomymi lozysk. Uzyskanie wstepnej sily do¬ cisku w zadanych granicach osiaga sie poprzez od¬ powiedni dobór czesci, co wymaga ustalania ma¬ lych odchylek tolerancji oraz stosowania selekcji 25 czesci podczas montazu.Tego rodzaju rozwiazanie jest pracochlonne oraz obciazone wadami i niedomaganiami, poniewaz w miare zuzywania sie czesci podczas pracy nastepu¬ je powiekszanie sie luzu a przez to utrata szczel- 30 nosci i zanik sily docisku wstepnego, co czyni te urzadzenia niesprawnymi. Pomijajac zjawisko po¬ wiekszania sie luzu osiowego podczas pracy, mi¬ nimalny luz wymagany sama zasada dzialania, sta¬ nowi juz przeszkode w zwiekszaniu cisnienia ro¬ boczego powyzej okreslonej wartosci.Stwierdzono w praktyce, ze przy cisnieniu 200 kG/cm2 wielkosc szczeliny miedzy uszczelnia¬ nymi powierzchniami, w zaleznosci od twardosci materialu i srednicy pierscienia sprezystego, nie powinna byc wieksza od 0,04 mm. Powiekszenie tej szczeliny powyzej tej wielkosci powoduje od¬ ksztalcanie pierscienia cisnieniem plynu i wciska¬ nie go do szczeliny, gdzie ulega zniszczeniu.Znane sa tez inne sposoby kompensacji luzu osiowego, które polegaja na stosowaniu kilku spre¬ zyn srubowych, umieszczonych w odpowiednich gniazdach, lub wkladek sprezystych dociskajacych lozyska do boków kól zebatych. Jednakze stoso¬ wanie tych srodków czyni konstrukcje bardzie! zlozona oraz bardziej pracochlonna.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji pompy lub silnika hydraulicznego, zwlaszcza pom¬ py zebatej, zawierajacej ruchome lozyska obcia¬ zone cisnieniem plynu roboczego, których wstep¬ ny docisk jest niezalezny od- wielkosci luzu osio¬ wego 1 tym samym niezalezny od stopnia zu¬ zycia wspólpracujacych czesci.Zgodnie z wynalazkiem cel osiagnieto dzieki za¬ stosowaniu odpowiednio uksztaltowanego pierscie- 6735967359 riia dociskowego, umieszczonego wspólsrodkowo w rowku z pierscieniem sprezystym w ten sposób, ze wskutek odksztalcenia pierscienia sprezystego pierscien dociskowy jest w granicach sprezystosci pierscienia sprezystego dociskany do powierzchni 5 ruchomych lozysk i przemieszczany do wspólpracu¬ jacych powierzchni kól zebatych lub wirnika.Stwierdzono, ze dla uzyskania wzglednie stalej sily docisku, nawet przy * znacznym przemieszcze¬ niu liniowym lozysk, najkorzystniejsze jest umiesz- 10 czenie pierscienia dociskowego wspólsrodkowo do pierscienia sprezystego, przy czym zaleznie od ksztaltu przekroju pierscienia dociskowego, bok wewnetrzny lub styczna do niego jest prostopadla do powierzchni dociskanej i tworzy z drugim bo- 15 kiem zewnetrznym o powierzchni stozkowej lub jego styczna tworzaca przylegajaca do pierscienia sprezystego kat mniejszy od 180°.Ponadto takie rozwiazanie chroni dodatkowo pierscien sprezysty przed niszczacym dzialaniem cisnienia kompensacyjnego.Przyklad wykonania wynalazku w zastosowaniu do zebatej pompy lub silnika hydraulicznego po¬ kazano na zalaczonych rysunkach, na których fig. 1 przedstawia pompe w przekroju podluznym fig. 2 — pokrywy z rozmieszczonymi rowkami w widoku, fig. 3 — rowek zawierajacy poszczególne pierscienie w powiekszonym przekroju poprzecz¬ nym, fig. 4 i 5 — szczególy rozwiazania pierscieni.Jak pokazano na fig. 1 pompa lub silnik sklada sie z korpusu 1 z wykonanymi wewnatrz wytocze¬ niami, w których osadzone sa kola zebate 3 i 10, lozyska nieruchome 2 i 11, lozyska ruchome 4 i 9 oraz z pokrywy 5. W pokrywie 5 — patrz fig. 2— wykonany jest uklad kanalków lub rowków 6, w których umieszczono sprezyste pierscienie 8 a w 35 bezposredniej z nimi stycznosci dociskowe piers¬ cienie 7.Przymocowanie pokrywy 5 do korpusu powodu¬ je przemieszczenie wystajacego pierscienia 7 w glab rowka 6 a tym samym odksztalcenie sprezy- 40 stego pierscienia 8. Sily wywolane odksztalceniem sprezystego pierscienia 8 wypychaja pierscien 7 dociskajac go do powierzchni lozysk 4 i 9, które z kolei przesuwaja sie wzdluznie i przylegaja do czola wirnika lub kól zebatych 3 i 10. W ten spo- 45 sób uzyskuje sie wstepna kompensacje luzu oraz szczelnosc powierzchni, na których dziala cisnie¬ nie kompensujace plynu pod wysokim cisnieniem.Przy wzroscie obciazenia pompy lub silnika wzrasta cisnienie plynu kompensujacego doprowa- 50 dzanego z kanalu tloczacego pompy do wglebienia a pokrywy 5, skad doprowadzany jest na zewnatrz wokól rowków 6 i odkszalca silniej pierscienie sprezyste 8, które z kolei reaguja na pierscienie 20 25 30 dociskowe 7 zwiekszajac ich sily docisku do ru¬ chomych lozysk 4 i 9 i tym samym dociskajac lo¬ zyska do powierzchni kól zebatych 3 i 10.Na fig. 4 pokazano odmiane rozwiazania sklada¬ jaca sie z pierscienia sprezystego 8, wykonanego ze spiralnie nawinietej sprezynki sciagajacej i wy¬ pychajacej dociskowy pierscien 7, który pokryty jest od strony styku z powierzchnia lozysk cien¬ ka warstwa z tworzywa sztucznego lub gumy dla uzyskania lepszych warunków uszczelniania.Szczelnosc na srednicy wewnetrznej pierscienia 7 uzyskana jest przez odpowiednie pasowanie. Roz¬ wiazanie takie jest szczególnie iprzydatne w przy¬ padku pomp pracujacych z plynem o wysokiej temperaturze.Na fig. 5 pokazano odmiane rozwiazania wedlug której pierscien dociskowy 7 ma w przekroju ksztalt prostokata, zas jego bok stykajacy sie z powierzchnia dociskana jest tez pokryty cienka warstwa tworzywa sztucznego lub gumy.Rozwiazanie bedace przedmiotem wynalazku pozbawione jest wad i niedogodnosci wystepuja¬ cych w dotychczasowych rozwiazaniach, eliminuje koniecznosc stosowania zaciesnionych tolerancji wykonania i selekcji czesci oraz zapewnia calko¬ wita sprawnosc dzialania pompy lub silnika w bardzo dlugim okresie czasu. PL PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Pompa lub silnik hydrauliczny typu zeba¬ tego lub lopatkowego, zawierajace ruchome lozys¬ ka lub wkladki obciazone cisnieniem plynu robo¬ czego, dla kompensacji luzu osiowego, powstalego pomiedzy bokiem wirnika lub bokami kól zeba¬ tych a wkladkami lozyskowymi, dzialajacego na powierzchnie o wyznaczonej wielkosci i ksztalcie* wytyczonej odpowiednio przebiegajacymi rowka¬ mi w korpusie lub pokrywie, w których umiesz¬ czone sa pierscienie o wlasnosciach sprezystych, znamienne tym, ze w kazdym rowku (6) zawiera¬ jacym jeden sprezysty pierscien (8), umieszczony jest wspólsrodkowo dociskowy pierscien (7).

2. Pompa lub silnik wedlug zastrz. 1 znamienne tym, ze bok wewnetrzny dociskanego pierscienia (7) lub styczna do niego sa prostopadle do po¬ wierzchni dociskanej, i tworzy z drugim bokiem zewnetrznym o powierzchni stozkowej lub jego styczna tworzaca przylegajaca do sprezystego pier¬ scienia (8) kat mniejszy od 180°.

3. Pompa lub silnik wedlug zastrz. 1 i 2 zna¬ mienne tym, ze dociskowy pierscien (7) na po¬ wierzchni stykajacej sie z powierzchnia dociskana lozysk, pokryty jest warstwa tworzywa miekkiego, korzystnie z gumy lub tworzywa sztucznego.KI. 59e,3/01 67359 MKP F04c 1/04 Fig.3 7 8 Fig. 4 Fig. 5 7 8 PL PL