PL66244B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 30.X.1972 66244 KI. 12o,26/03 MKP C07£ 7/26 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Stanislaw Pasynkiewicz, Marek Boleslawski, Ryszard Kunicki Wlasciciel patentu: Politechnika Warszawska, Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania czterometyloolowiu Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia czterometyloolowiu z dwumetylochloroglinu i/ lub seskwimetylochloroglinu, stosowanego jako sro¬ dek przeciwstukowy.Dotychczasowe metody wytwarzania czteromety¬ loolowiu polegajace na reakcji chlorku metylu ze stopem sodowo-olowiawym wobec róznego rodzaju dodatków sa trudne do przeprowadzenia ze wzgle¬ du na stosowanie zwiekszonego cisnienia w pro¬ cesie technologicznym. Znane metody wytwarza¬ nia czterometyloolowiu z trójmetyloglinu i soli olo- wiawych wymagaja duzej ilosci operacji ze wzgle¬ du na zlozonosc procesu wytwarzania trójmetylo¬ glinu.Wedlug polskiego opisu patentowego nr 54578 czterometyloolów otrzymuje sie z seskwihalogen- ków metyloglinowych i halogenków olowiu wobec halogenków metali alkalicznych lub jak wynika z opisu patentowego nr 65480 czterometyloolów otrzymuje sie z dwumetylochloroglinu i tlenku olo- wiawego wobec halogenków metali alkalicznych, przy czym stosowane sole olowiawe nie wystepuja w postaci naturalnych mineralów.Sposób wedlug wynalazku polega na wytwarza¬ niu czterometyloolowiu na drodze reakcji dwume¬ tylochloroglinu i/lub seskwimetylochloroglinu z siar¬ czkiem olowiawym ewentualnie w obecnosci halo¬ genków metali alkalicznych. Reakcje prowadzi sie w niepolarnych rozpuszczalnikach takich jak ksy¬ len, benzen, toluen, dekan, tetralina. 25 30 Wydajnosc reakcji zalezy od wielu czynników jak np. uzytego halogenku metalu alkalicznego, rozpuszczalnika, temperatury, czasu trwania reak¬ cji, stezenia dwumetylochloroglinu lub seskwime¬ tylochloroglinu.Najlepsze wydajnosci produktu uzyskuje sie pro¬ wadzac reakcje w obecnosci chlorku potasowego w temperaturze 30—170°C, korzystnie 110—140°C, w czasie od 15 minut do 8 godzin, korzystnie 0,5—3 godzin. Stosunki molowe reagentów powinny wy¬ nosic 1/4—4 moli chlorku potasowego na 1 mol zwiazku glinoorganicznego oraz 1/8—4 moli siarcz¬ ku olowiawego na mol dwumetylochloroglinu lub seskwimetylochloroglinu. Najkorzystniejsze steze¬ nie zwiazku glinoorganicznego w rozpuszczalniku wynosi 25—50% wagowych.Po zakonczeniu procesu mieszanine reakcyjna hydrolizuje sie na zimno rozcienczonym kwasem solnym lub siarkowym. Nastepnie calosc saczy sie a osad przemywa rozpuszczalnikiem. Po oddziele¬ niu warstwy organicznej od wodnej, warstwe wod¬ na ekstrahuje sie rozpuszczalnikiem uzywanym do reakcji. Z polaczonych roztworów organicznych wyodrebnia sie przez destylacje czysty cztero¬ metyloolów. Czterometyloolów mozna tez wyodreb¬ nic nie prowadzac hydrolizy. Mieszanine poreak¬ cyjna saczy sie, a osad przemywa rozpuszczalni¬ kiem takim jaki stosowano do reakcji. Przesacz poddaje sie destylacji otrzymujac czysty cztero¬ metyloolów oraz nieprzereagowany zwiazek glino- 6624466244 organiczny i rozpuszczalnik, które zawraca sie do reakcji.W sposobie wedlug wynalazku olów wprowadza sie w postaci siarczku olowiawego, który jest na¬ turalnym mineralem, powoduje to zmniejszenie ilosci operacji koniecznych w wypadku otrzymy¬ wania czterometyloolowiu z inych soli olowia- wych.Sposób wedlug wynalazku wyjasniono blizej w ponizszych przykladach: Przyklad I. Do trójszyjnego przeplukanego azotem reaktora zaopatrzonego * w mieszadlo i chlodnice zwrotna wprowadza sie 1,12 g (4,6 • 10"3 mola) siarczku olowiawego oraz 0,35 g (4,6 • 10-3 mola) chlorku potasowego. Reaktor umieszcza sie w termostacie olejowym w temperaturze 135°C.Nastepnie wkrapla sie 2 ml 45% roztworu (0,90 g, 9,7 • 10~3 mola) dwumetylochloroglinu w ksylenie.Reagenty miesza sie i ogrzewa w ciagu 2 godzin.Po zakonczeniu reakcji zawartosc reaktora ochladza sie do temperatury pokojowej i hydrolizuje roz¬ cienczonym kwasem solnym (1 : 9). Po hydrolizie calosc saczy sie przez lejek ceramiczny G—1 i prze¬ mywa ksylenem. Warstwe organiczna przesaczu oddziela sie od warstwy wodnej, a warstwe wod¬ na ekstrahuje sie ksylenem. W polaczonych war¬ stwach organicznych wydajnosc czterometyloolo¬ wiu wynosi 33%.Przyklad II. Postepujac jak w przykladzie I miesza sie i ogrzewa te same reagenty w tempe¬ raturze 80°C w ciagu 2 godzin. Otrzymuje sie czterometyloolów z wydajnoscia 14%.Przyklad III. Postepujac jak w przykladzie I miesza sie i ogrzewa te same reagenty w tempe¬ raturze 135°C w ciagu 15 minut. Otrzymuje sie czterometyloolów z wydajnoscia 24%.Przyklad IV. Postepujac jak w przykladzie I miesza sie i ogrzewa te same reagenty w tempe¬ raturze 135°C w ciagu 6 godzin. Otrzymuje sie czterometyloolów z wydajnoscia 14%.Przyklad V. Postepujac jak w przykladzie I do reaktora wprowadza sie 1,17 g (4,9 • 10-3 mola) siarczku olowiawego. Reaktor umieszcza sie w ter¬ mostacie olejowym w temperaturze 135°C. Nastep¬ nie wkrapla sie 2 ml 50% roztworu (0,92 g, 9,99 • • 10-3 mola) dwumetylochloroglinu w ksylenie ogrzewa w ciagu 1 godziny. Otrzymuje sie cztero¬ metyloolów z wydajnoscia 7,8%.Przyklad VI. Postepujac jak w przykladzie V miesza sie i ogrzewa te same reagenty w tem¬ peraturze 80°C w ciagu 2 godzin. Otrzymuje sie czterometyloolów z wydajnoscia 5,6%.Przyklad VII. Postepujac jak w przykla¬ dzie I do reaktora wprowadza sie 1,17 g (4,9 • 10-3 mola) siarczku olowiawego i 0,72 g (9,66 • 10-3 mo¬ la) chlorku potasowego. Reaktor umieszcza sie w termostacie w temperaturze 135°C. Nastepnie wkrapla sie 2 ml 50% roztworu (0,94 g, 10,2 • 10-3 mola) dwumetylochloroglinu w ksylenie i ogrzewa w ciagu 1 godziny. Otrzymuje sie czterometyloolów z wydajnoscia 29%.Przyklad VIII. Reakcje prowadzi sie jak w przykladzie VII. Do reaktora wprowadza sie 2,88 g (38,6 • 10_3 mola) chlorku potasowego. Otrzymuje sie czterometyloolów z wydajnoscia 25%.Przyklad IX. Reakcje prowadzi sie jak w przykladzie I zastepujac chlorek potasowy fluor- 10 80 kiem sodowym 0,19 g (4,5 • 10~3 mola). Otrzymuje sie czterometyloolów z wydajnoscia 20%.Przyklad X. Postepujac jak w przykladzie I do reaktora wprowadza sie 0,82 g (3,4 • 10-3 mola) 5 siarczku olowiawego. Reaktor umieszcza sie w ter¬ mostacie w temperaturze 135°C. Nastepnie wkra¬ pla sie 2 ml 40% roztworu (0,63 g, 6,8 • 10"3 mola) dwumetylochloroglinu w dekanie i ogrzewa w cia¬ gu 2 godzin. Otrzymuje sie czterometyloolów z wy¬ dajnoscia 3,6%.Przyklad XI. Postepujac jak w przykladzie I do reaktora wprowadza sie 0,28 g (3,4-10~3 mola) siarczku olowiawego i 0,25 g (3,35 • 10-3 mola) chlorku potasowego. Reaktor umieszcza sie w ter¬ mostacie w temperaturze 150°C. Nastepnie wkra¬ pla sie 2 ml 40% roztworu (063 g, 6,8 • 10"3 mola) dwumetylochloroglinu w dekanie i ogrzewa w cia¬ gu 2 godzin. Otrzymuje sie czterometyloolów z wy¬ dajnoscia 20%.Przyklad XII. Postepujac jak w przykla¬ dzie I do reaktora wprowadza sie 1,26 g (5,3 • 10-3 mola) siarczku olowiawego i 0,36 g (4,8 • 10-3 mo¬ la) chlorku potasowego. Reaktor umieszcza sie w termostacie w temperaturze 170°C. Nastepnie wkra¬ pla sie 50% roztwór (0,98 g, 10,66 • 10"3 mola) dwu¬ metylochloroglinu w tetralinie i ogrzewa w ciagu 2 godzin. Otrzymuje sie czterometyloolów z wydaj¬ noscia 22%.Przyklad XIII. Postepujac jak w przykla¬ dzie I do reaktora wprowadza sie 0,6 g (2,5 • 10-3 mola) siarczku olowiawego i 0,36 g (4,8 • 10-3 mola) chlorku potasowego. Reaktor umieszcza sie w ter¬ mostacie w temperaturze 135°C. Nastepnie wkra¬ pla sie 2 ml 50% roztworu (0,94 g, 10,2 • 10"3 mo¬ la) dwumetylochloroglinu w ksylenie i ogrzewa 35 1 godzine. Otrzymuje sie czterometyloolów z wy¬ dajnoscia 33%.Przyklad XIV. Postepujac jak w przykla¬ dzie I do reaktora wprowadza sie 1,26 g (5,3 • 10~3 mola) siarczku olowiawego i 0,36 g (4,8 • 10-3 mo- 40 la) chlorku potasowego. Reaktor umieszcza sie w termostacie w temperaturze 135°C. Nastepnie wkrapla sie 2 ml 50% roztworu seskwimetylochlo- roglinu w ksylenie i ogrzewa 2 godziny. Otrzy¬ muje sie czterometyloolów z wydajnoscia 18%. 45 Przyklad XV. Postepujac jak w przykladzie XIV miesza sie i ogrzewa te same reagenty w temperaturze 80°C w czasie 1 godziny. Otrzymuje sie czterometyloolów z wydajnoscia 13%. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe 50 Sposób wytwarzania czterometyloolowiu z dwu¬ metylochloroglinu i/lub seskwimetylochloroglinu, znamienny tym, ze na dwumetylochloroglin i/lub seskwimetylochloroglin dziala sie siarczkiem olo- wiawym w ilosci 1/8 — 4 moli na 1 mol zwiazku glinoorganicznego, w temperaturze 30 —170°C, w czasie od 15 minut do 8 godzin, w srodowisku nie- polarnych rozpuszczalników takich jak benzen, ksylen, toluen, dekan lub tetralina, przy czym rozpuszczalnik wprowadza sie w takiej ilosci, aze- 60 by stezenie zwiazku glinoorganicznego w rozpusz¬ czalniku wynosilo 15—75% wagowych i ewentual¬ nie w obecnosci halogenków metalii alkalicznych, wprowadzonych w ilosci 1/4 — 4 moli na 1 mol zwiazku glinoorganicznego, po czym produkt wy- 65 odrebnia sie w znany sposób. 55 W.D.Kart. C/958/72, 195+15, A4 Cena zl 10,— PL