Przedmiotem wzoru przemyslowego jest przeslona regulacyjna zaworów kulowych powszechnie wykorzystywanych w technice przeplywów medium. W aktualnym stanie techniki powszechnie znane i stosowane sa rozwiazania zaworów regulacyjnych zbudowanych na bazie korpusu i zwierciadla, o uksztaltowanym grzybku tak, aby uzyskac charakterystyke przeplywu proporcjonalna P lub staloprocentowa PI. Szeroko stosuje sie równiez w technice zawory kulowe. Maja one jednak tylko jedna funkcje „zamknij /otwórz", bedac zaworami dwustanowymi. Charakterystyki przeplywu przez zawory kulowe sa nieregulacyjne. Istota wzoru przemyslowego jest uksztaltowanie otworu wlotowego /wylotowego w zaworach kulowych zapewniajace uzyskanie efektywnej i stabilnej pracy zaworu z mozliwoscia regulacji charakterystyki przeplywu czynnika roboczego, spelniajac równoczesnie wymogi ergonomiczne. Przedmiot wzoru przemyslowego uwidoczniono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok czolowy przeslony regulacyjnej zaworów kulowych z przykladowym zaznaczeniem czesciowego odsloniecia przelotowego otworu zaworu, fig. 2 - modelowy wykres proporcjonalnej charakterystyki przeplywu, fig. 3 - widok czolowy modelowej przeslony regulacyjnej zaworów kulowych z przykladowym zaznaczeniem czesciowego odsloniecia przelotowego otworu zaworu o ksztalcie innym jak na fig. 1, fig. 4 - modelowy wykres staloprocentowej charakterystyki przeplywu, fig. 5 - widok boczny geometrii przelotowego otworu przeslony regulacyjnej zaworu ze staloprocentowa charakterystyka przeplywu.Przeslona regulacyjna zaworów kulowych wedlug wzoru przemyslowego ma cechy istotne wzoru przemyslowego charakteryzujace sie tym, ze przelotowy otwór 1 o szerokosci DN odpowiadajacej srednicy nominalnej otworu wlotowego / wylotowego zaworu i wysokosci g, ma powierzchnie f realizujaca przeplyw roboczego czynnika o natezeniu przeplywu £) wyliczanym wzorem: Q = kxf^A p gdzie: k = 0,75 - staly wspólczynnik konstrukcyjny Ap - róznica cisnien czynnika przed i za zaworem x - stopien otwarcia zaworu, okreslany wzorem: a X = — DN gdzie: a - szerokosc przyslonietej powierzchni przelotowego otworu jL Natezenie przeplywu czynnika Q dokonywane wedlug parametrów ujetych w przedstawionym wzorze i realizowane w przelotowym otworze I , jak na fig. 1 uzyskuje proporcjonalny charakter przeplywu czynnika uwidoczniony na modelowym wykresie fig. 2. Odmiana przeslony regulacyjnej zaworów kulowych wedlug wzoru przemyslowego ma cechy istotne wzoru przemyslowego charakteryzujace sie tym, ze przelotowy otwór I o szerokosci DN odpowiadaj acei srednicy nominalnej otworu wlotowego /wylotowego zaworu i lukowych krawedziach bocznych, ma powierzchnie f realizujaca przeplyw roboczego czynnika o natezeniu przeplywu Q wyliczanym wzorem: Q = 2kDN/c(y-e ) V~Ap~ gdzie: k = 0,75 - staly wspólczynnik konstrukcyjny c, d = wspólczynniki uzaleznione od wielkosci DN Ap = róznica cisnien czynnika przed i za zaworem y - wspólczynnik ksztaltu lukowych krawedzi bocznych przelotowego otworu obliczany równaniem wykladniczym c.a ( + d) DN y = e gdzie: e - podstawa logarytmiczna- kat rozwarcia bocznych krawedzi otworu a - szerokosc przyslonietej powierzchni przelotowego otworu L Natezenie przeplywu czynnika Q dokonanego wedlug parametrów ujetych w przedstawionym wzorze i realizowane w przelotowym otworze I jak na fig. 3 uzyskuje staloprocentowa charakterystyke przeplywu przedstawionego na wykresie fig. 4. Zawory kulowe z przeslona regulacyjna wedlug wzoru przemyslowego zajmuja czolowa pozycje wsród elementów kontrolujacych przeplyw. W porównaniu ze znanymi rozwiazaniami maja mniejsze gabaryty i ciezar, takze mniejsze zanieczyszczenie srodowiska podczas procesu produkcyjnego zaworów. Ponadto jest tansza ich produkcja z równoczesnymi uzyskiwanymi lepszymi parametrami hydraulicznymi. Dodatkowa cecha polepszajaca walory uzytkowe tego rodzaju zaworów jest mozliwosc pelnienia oprócz pracy regulacyjnej, takze roli armatury odcinajacej, jak w zwyklym zaworze kulowym. Przeslona z odpowiednio dobranym otworem umieszczona jest prostopadle do osi otworu w kuli. Ruch obrotowy kuli wokól osi pionowej powoduje stopniowe zwiekszanie pola powierzchni otworu otwarcia. Zawory regulacyjne kulowe wystepuja w rodzajach: jako zawory dwudrogowe, majac proporcjonalne charakterystyki przeplywu, badz staloprocentowe lub tez jako zawory trójdrogowe, mieszajace i rozdzielajace o proporcjonalnej charakterystyce przeplywu. Moga byc wykonywane ze stali kwasoodpomej lub weglowej. Do najwiekszych zalet zaworów kulowych majacych przeslony regulacyjne wedlug wzoru przemyslowego naleza: niskie opory przeplywu, plynna nastawa w calym zakresie, duza precyzja nastawiania, przy calkowitym zamknieciu, zaporowy charakter pracy, latwosc sterowania dzieki ruchowi cwierc - obrotowemu a takze „czystosc" pod wzgledem ekologicznym. Wysokie walory techniczno-uzytkowe oraz estetyczne stwarzaja mozliwosc szerokiego wykorzystywania zaworów kulowych z przeslonami regulacyjnymi wedlug wzoru przemyslowego w wezlach cieplnych i cieplownictwie, w ukladach chlodzenia silników glównych na statkach, ukladach klimatyzacyjnych i wentylacyjnych, jak równiez w instalacjach technologicznych w browarach, mleczarniach, itp. Moga byc wykonywane rózne typoszeregi wymiarowe przeslon regulacyjnych, dostosowanych do wielkosci zaworów i charakteru ich pracy.Fig. 1 Fig. 2 Fig. 3 Fig. 4 Fig.5 PL PL PL