PL65589B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 7.YII.1972 65589 KI. 75b, 10 MKP B44c 1/22 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Kazimierz Kantor, Teresa Michalczyk Wlasciciel patentu: Zaklady Porcelany Stolowej „Walbrzych", Walbrzych (Polska) Sposób zdobienia ceramiki oraz szkla uzytkowego i dekoracyjnego Przedmiotem wynalazku jest sposób zdobienia ceramiki, szkla uzytkowego i dekoracyjnego oraz niektórych ceramicznych i szklanych wyrobów bu¬ dowlanych.Znany sposób zdobienia uzytkowych i dekoracyj¬ nych wyrobów ceramicznych oraz szklanych tech¬ nika wglebnego trawienia w szkliwie lub w szkle, zwana potocznie technika inkrustacji wlasciwej, polega na tym, ze dekoracje uzyskiwane w dro¬ dze wglebnego trawienia isa nanoszone na po¬ wierzchnie wyrobów izolacyjno-dekorujacych ele¬ mentów poprzez stemplowanie lub przedruki sta- lodrukowe. Pozostala powierzchnia wyrobu, poza wlasciwym elementem zdobniczym, jest izolowana recznie przez nanoszenie srodka izolacyjnego, który stanowi rozpuszczone w cieplej terpentynie trzy czesci wagowe wosku pszczelnego, jedna czesc wagowa asfaltu syryjskiego, jedna czesc wagowa sadzy oraz jedna czesc wagowa kalafonii.Wyrób tak przygotowany poddawany jest pro¬ cesowi trawienia zwykle przez calkowite jego za¬ nurzenie w stezonym kwasie fluorowodorowym, a po uzyskaniu mozliwej w tym isposobie glebokosci trawienia, usuwa sie resztki kwasu fluorowodoro¬ wego przez plukanie woda. Nastepnie wyrób jest suszony oraz poddawany zabiegowi usuwania war¬ stwy izolacyjnej przy uzyciu rozpuszczalników organicznych, zwykle nafty lub benzolu. Po do¬ kladnym myciu i wysuszeniu trawione elementy dekoracyjne sa pokrywane ceramicznymi prepa¬ ratami metali szlachetnych, najczesciej tak zwa¬ nym zlotem matowym, zlotem blyszczacym lub platyna blyszczaca.Znane sposoby wykonywania dekoracji metoda 5 trawienia maja caly iszereg wad i niedogodnosci, które bardzo istotnie ograniczaja zakres ich sto¬ sowania w produkcji przemyslowej ceramiki i szkla.Istotna wada znanych sposobów jest w praktyce daleko idace ograniczenie swobody i mozliwosci io kompozycyjnych dekoracji trawionej. Mozliwe do¬ tad do uzyskania dekoracje posiadaja charakter waskich, zwykle nie przekraczajacych 20 do 30 milimetrów szerokosci pasów lub girland zlozo¬ nych z prostych punktowych lub kreskowych po- 15 wtarzalnych elementów graficznych albo tez sta¬ nowia drobne rzuty lub centryczne rozety.Dekoracje trawione o wiekszych powierzchniach i bardziej skomplikowanym charakterze graficz¬ nym mogly byc dotad wykonywane jedynie w po- 20 jedynczych egzemplarzach i to calkowicie recznie, dajac wyroby o charakterze unikalnym, praktycz¬ nie nieosiagalne w wielkoseryjnej produkcji.Wada znanych sposobów jest równiez ich bar¬ dzo wysoka pracochlonnosc, potrzeba wysokich 25 kwalifikacji praktycznego opanowania poszczegól¬ nych czynnosci oraz zwiazana z tym zaleznosc ja¬ kosci dekoracji i ich swobody kompozycyjnej od indywidualnych umiejetnosci i doswiadczenia zawo¬ dowego pracowników. Wykonywanie plyt stalodru- 30 kowyeh jest wysoce pracochlonne, wymaga bardzo 65 58965 589 wysokich kwalifikacji grawerskich i wieloletniego doswiadczenia. Ponadto powtórne wykorzystanie okreslonej plyty stalodrukowej na inny typ orna¬ mentów wymaga wycofania z produkcji poprzed¬ nio wykonywanej dekoracji oraz zmusza do ponow¬ nego pracochlonnego i kosztownego szlifowania i polerowania plyty.Transponowanie elementów dekoracyjnych z ply¬ ty stalodrukowej na powierzchnie wyrobów de¬ korowanych musi byc wykonywane w czynnosciach bezposrednio po sobie nastepujacych, gdyz w okre¬ sie kilkunastu minut od chwili odcisniecia farby stalodrukowej na nosnik posredniczacy (bibulka stalodrukowa) element nadrukowany traci szybko swoje poczatkowe wlasnosci, co utrudnia lub wrecz uniemozliwia przedrukowanie wzoru farbowego z bibulki na powierzchnie wyrobu dekorowanego.Taki stan rzeczy zmusza do równoczesnego zor¬ ganizowania calego zespolu pracowników, z któ¬ rych jeden lub kilku dokonuje przedruków z ply¬ ty na bibulke podkladowa, pozostali zas przedru¬ kowuja wzór z bibulki na wyroby dekorowane.Zle przylozenie bibulki do wyrobu lub wadliwe od¬ cisniecie elementu farbowego wymaga zlikwidowa¬ nia takiego nadruku i powtarzania calej czynno¬ sci od poczatku. Wady przedruków stalodrukowych w tym zastosowaniu sa praktycznie niepopra- wialne.Pewne niedogodnosci i ograniczenia wystepuja równiez przy stemplowym przenoszeniu farby kwa- soodpornej. Powierzchnia drukujaca stempla nie moze byc zbyt duza, gdyz w kontakcie z wypukla lub wklesla powierzchnia uzytkowych przedmio¬ tów ceramicznych i szklanych, powstaje powazna nieostroznosc przedruku, w którym czesc elemen¬ tów kompozycji graficznej zdobionej zostaje roz¬ mazana, czesc powaznie zdeformowana lub wrecz nieodtworzona. Deformacja powoduje ponadto zróz¬ nicowanie grubosci stemplowej farby kwasoodpor- nej co daje miejscowe nieciaglosci pokrycia kwa- soodpornego a w konsekwencji pogarsza sie jakosc dekoracji lub wrecz zdyskwalifikowana jest calko¬ wicie zdolnosc handlowa i uzytkowa przedmiotów dekorowanych.Dalsza niedogodnoscia znanych sposobów jest koniecznosc pudrowania sproszkowanym asfaltem stalodrukowych lub stemplowych przedruków kwa- soodpornych niezbedna dla zwiekszenia grubosci i szczelnosci pokrycia kwasoodpornego. Koniecz¬ nosc ta, oprócz zwiekszenia pracochlonnosci i po¬ garszania warunków pracy, stwarza niebezpieczen¬ stwo niekontrolowanego zanieczyszczenia pudrem kwasoodpornym powierzchni przeznaczonych do trawienia, przy czym dokladne usuwanie tych za¬ nieczyszczen jest klopotliwe, pracochlonne i zawsze stwarza mozliwosc uszkodzen wlasciwego kwaso¬ odpornego rysunku.Sposób wedlug wynalazku eliminuje calkowicie koniecznosc wykonywania plyt stalodrukowych oraz stosowania z nich przedruków. Zbedne jest równiez stosowanie stempli kauczukowych w kon¬ sekwencji czego eliminuje sie potrzebe wczesniej¬ szego wykonywania ich w specjalnym procesie technologicznym.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wad zna¬ nych rozwiazan oraz zwiekszenie szybkosci wy¬ konywania dekoracji. Cel ten osiagnieto przez jedno¬ czesne naniesienie na podlegajacy obróbce wyrób elementu dekoracyjnego z elementem izolacyjnym. 5 W tym celu elementy izolacyjno-dekoracyjne wy¬ konuje sie w formie kalki zawierajacej negatyw trawionego wglebnie ornamentu zdobniczego, po¬ laczony z izolacyjna warstwa.Wyrób z nalozonymi izolacyjno-dekoracyjnymi elementami podgrzewa sie do temperatury 80— —200°C, po czym trawi sie dekoracje na zadana glebokosc. Po wytrawieniu wzoru usuwa sie izo¬ lacje poprzez mycie wyrobu woda, a nastepnie prowadzi sie dalsza obróbke wyrobu.Elementy izolacyjno-dekoracyjne wykonuje sie jako jednowarstwowe lub tez wielowarstwowe, przy czym poszczególne warstwy posiadaja zrózni¬ cowany sklad. Elementy jednowarstwowe stosuje sie szczególnie przy bardzo subtelnych rysunkach wykonywanych dekoracji. Elementy wielowarstwo¬ we stosuje sie natomiast zwlaszcza przy dekora¬ cjach, w których wymagana jest duza glebokosc trawienia.W sklad past wchodza znane naturalne i syn¬ tetyczne substancje blonotwórcze o wlasciwosciach termoplastycznych oraz odporne na dzialanie kwa¬ su fluorowodorowego i innych skladników czynni¬ ka trawiacego i wody; naturalne i syntetyczne sub¬ stancje blonotwórcze typu pokostów i olejów schnacych oraz zywic termo- lub chemoutwar- dzalnych, równiez odporne na dzialanie kwasu flu¬ orowodorowego i wody; nieorganiczne wypelnia¬ cze o rozdrobnieniu ponizej 40 mikronów i cie¬ zarze wlasciwym powyzej 2,0; sadze lub grafit koloidalny; rozpuszczalniki organiczne oraz plasty¬ fikatory, utwardzacze, sykatywy i stabilizatory.W grupie naturalnych i syntetycznych materia¬ lów blonotwórczych o wlasnosciach termoplas¬ tycznych stosuje sie oddzielnie lub w kompozycji naturalne zywice lub ich glicerynowe, glikolowe, pentaerytrytowe estry, naturalne lub sztuczne bi¬ tumy, syntetyczne, organiczne polimery typu po- liakrylanów, polistyrenów, poliwinylów, polichlor¬ ku i ich pochodnych. W grupie tych surowców stosuje sie takie substancje jak asfalt syryjski, kalafonie balsamiczna lub ekstrakcyjna albo jej estry, polimetakrylan butylowy, superchlorek wi¬ nylowy, polichlorek winylowy, polistyren lub tez ich kopolimery oraz wosk polietylenowy.W procesie przygotowania past stosuje sie zna¬ ne naturalne lub spolimeryzowane pokosty i oleje schnace typu pokostu lnianego lub konopnego oraz oleju tungowego.W grupie syntetycznych skladników chemo- lub termoutwardzalnych stosuje sie znane zywice po¬ liestrowe lub epoksydowe albo tez ich pochodne.Jako wypelniaczy najkorzystniejsze jest stosowa¬ nie weglika krzemu, elektrokorundu lub technicz¬ nego tlenku glinu o rozdrobnieniu ponizej 40 mi¬ kronów i o ziarnach obtoczonych (kulistych) oraz z sadza angielska lub koloidalny grafit.W pastach stosuje sie równiez oddzielnie lub w kompozycji takie znane rozpuszczalniki orga¬ niczne jak na przyklad cykloheksanon, tetraline, terpentyne, toluen, ksylen lub benzyne lakowa. 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 W sklad past wprowadza sie plastyfikatory jak ftalan dwubutylowy, sykatywy manganowe, kobal¬ towe lub olowiowe, stabilizatory takie jak stea¬ rynian wapnia oraz znane utwardzacze i przy¬ spieszacze powodujace polimeryzacje zywic polie¬ strowych lub epoksydowych.Zawartosc w pastach (bez uwzglednienia wypel¬ niaczy) organicznych naturalnych lub syntetycz¬ nych substancji blonotwórczych o wlasnosciach termoplastycznych wynosi 10 do 80% wagowych, naturalnych lub spolimeryzowanych pokostów lub olejów schnacych 10 do 80% wagowych, chemo- lub termoutwardzalnych zywic 3 do 15% wago¬ wych, rozpuszczalników organicznych 20 do 50% wagowych, oraz pozostalych skladników 0,5 do 10% wagowych.Udzial nieorganicznych kwasoodpornych wypel¬ niaczy w stosunku do pozostalych skladników pa¬ sty moze byc rózny pod warunkiem zachowania dobrej drukownosci pasty w stosowanej technice druku sitowego.Przy wykonywaniu jednowarstwowego elementu izolacyjno-dekoracyjnego stosuje sie paste zawie¬ rajaca 20 do 40% wagowych substancji blonotwór¬ czych o wlasnosciach termoplastów, 25 do 60% wa¬ gowych naturalnych lub spolimeryzowanych po¬ kostów lub olejów schnacych, 0,5 do 5% wagowych sykatywy, 1 do 10% wagowych plastyfikatora, 10 do 40% wagowych rozpuszczalników organicznych oraz 5 do 30% wagowych nieorganicznych wypelniaczy odpornych na fluorowodór.W przypadku wykonania dwuwarstwowych ele¬ mentów izolacyjno-dekoracyjnych, pierwsza war¬ stwe elementu kalkowego bedaca w kontakcie z preparatem blonotwórczym stanowiacym blone nosna wykonuje sie z pasty, w której w stosunku do ogólnej ilosci skladników blonotwórczych, za¬ wartosc termoplastów wynosi 10 do 50% wago¬ wych, zas pokostów lub olejów schnacych i zywic termo- lub chemoutwardzalnych 50 do 90% wago¬ wych, 1 do 6% wagowych sykatyw, plastyfikato¬ rów i innych substancji modyfikujacych, 5 do 15% wagowych rozpuszczalników organicznych.W drugiej warstwie stykajacej sie z powierzch¬ nia przedmiotów dekorowanych, na ogólna zawar¬ tosc organicznych substancji blonotwórczych udzial termoplastów wynosi 60 do 90% wagowych, 10 do 40% wagowych pokostów lub olejów schnacych, 10 do 30% wagowych rozpuszczalników organicz¬ nych oraz 1 do 10% wagowych plastyfikatorów, sykatyw i modyfikatorów.Kalkowe kwasoodporne elementy izolacyjno-de- koracyjne wykonuje sie w nastepujacy sposób: znane papiery odbijankowe typu „Meta" lub „Du- plex" pokrywa sie jedno- lub dwukrotnie znanym preparatem blonotwórczym^ stwarzajac w ten spo¬ sób na stronie klejowej papieru cienka równo¬ mierna warstwe blony nosnej. Najkorzystniejszym jest jesli do tego celu stosuje sie znany preparat blonotwórczy w formie roztworu polistyrenu w roz¬ puszczalnikach organicznych z dodatkiem plasty¬ fikatorów i z ewentualnym dodatkiem innych sub¬ stancji modyfikujacych np. stabilizatorów i barw¬ ników. Grubosc uzyskanej blony nosnej winna byc w granicach 0,1 do 1 mm. 65 589 6 Po wyschnieciu blony nosnej wykonuje sie war¬ stwe rozdzielajaca, która stanowi blonka utworzo¬ na z 10 do 25 procentowego wodnego roztworu alkoholu poliwinylowego, albo 20 do 30 procen¬ towego roztworu twardej zelatyny fotograficznej 5 lub tez roztworu gumy arabskiej. Warstwa ta ula¬ twia w dalszym procesie technologicznym oddziela¬ nie blony nosnej od przeniesionych na powierzch¬ nie przedmiotów dekorowanych izolacyjno-deko¬ racyjnych elementów kwasoodpornych. 10 Nastepnie na tak przygotowanej powierzchni blony nosnej technika sitodruku wykonuje sie za¬ dany element izolacyjno-dekoracyjny. Wykonany w ten sposób element izolacyjno-dekoracyjny pod¬ daje sie suszeniu w temperaturze nie przekracza- 15 jacej 60°C i w czasie od kilku do kilkunastu go¬ dzin.Dla zwiekszenia szczelnosci nadruku i grubosci elementu izolacyjno-dekoracyjnego nadruk sie po¬ nawia albo przy uzyciu tej samej pasty albo tez 20 przy uzyciu innej, oddzielnie przygotowanej pasty o wlasnosciach zwiekszajacych przyczepnosc ele¬ mentu do powierzchni przedmiotów dekorowanych.Przy zdobieniu przedmiotów zadany element izo¬ lacyjno-dekoracyjny wycina sie z arkusza kalki. 25 Nastepnie po namoczeniu w wodzie i oddzieleniu wraz z blona nosna od papieru podkladowego, przyklada sie do powierzchni przedmiotu blone nosna do góry, powodujac dokladnie jego przylgnie¬ cie. 30 Bezposrednio przed transponowaniem elementu korzystne jest posmarowanie jego powierzchni lub powierzchni przedmiotu dekorowanego rozcienczo¬ nym roztworem znanych klejów.Celowym jest, a w przypadku dluzszego prze- 35 chowywania kalki z elementami izolacyjno-deko¬ racyjnymi jest konieczne uprzednie ogrzanie przed¬ miotów dekorowanych do temperatury 35 do 60°C.Przedmiot z nalozonym elementem poddaje sie procesowi suszenia najkorzystniej w temperaturze 40 pokojowej w czasie od 24 do 60 godzin. Nastepnie oddziela sie blone nosna, co mozna ulatwic przez ogrzanie przedmiotu do temperatury 40—60°C.Po oddzieleniu blony nosnej, dekorowane przed¬ mioty z pozostalymi na ich powierzchni elemen- 45 tami izolacyjno-dekoracyjnymi poddaje sie dwu¬ krotnemu podgrzewaniu. Pierwsze wygrzewanie przeprowadza sie w temperaturze 80—100°C w cza¬ sie okolo 1 godziny.Powierzchnie przedmiotu z naniesiona zdobina 50 przemywa sie ostroznie woda przy uzyciu miek¬ kiego tamponu. Przemywanie prowadzi sie az do usuniecia resztek kleju z papieru podkladowego lub innych zanieczyszczen.Po tej czynnosci przedmiot poddaje sie drugiemu 55 wygrzewaniu w temperaturze 80—200°C w czasie od 5 do 10 minut, przy czym wysokosc tempera¬ tury uzalezniona jest od skladu uzytych past.Przedmiot z naniesionym elementem izolacyjno- -dekoracyjnym moze byc ogrzewany jednorazowo 60 w temperaturze 80—200°C, pod warunkiem, ze przemywanie powierzchni dekorowanej przeprowa¬ dzane przed wygrzewaniem nie uszkodzi elementu izolacyjno-dekoracyjnego. Po wygrzewaniu przed¬ mioty poddaje sie procesowi trawienia znanymi 65 sposobami. Czas wlasciwego trawienia zalezy od65 589 7 8 zadanej glebokosci trawienia i od skladu uzytego srodka trawiacego.Przy dekorowaniu przedmiotów szklanych, dla uzyskania zmatowienia wytrawionych wglebnie szczególów zdobiny, do czynnika trawiacego do¬ daje sie znane substancje matujace.Po zakonczeniu trawienia, przedmioty dekoro¬ wane poddaje sie intensywnemu plukaniu woda, a nastepnie usuwa sie z ich powierzchni element izolacyjno-dekoracyjny przez kilkunastominutowe moczenie w wodzie o temperaturze 40 do 80°C.Aby uzyskac szybsze usuniecie tych elementów, do wody dodaje sie znane detergenty lub tez sto¬ suje sie znane rozpuszczalniki organiczne.Nastepnie wyroby poddaje sie dalszej obróbce technologicznej prowadzonej znanymi sposobami.W odmianie sposobu, przy zdobieniu przedmio¬ tów, w których wymagane sa dwie glebokosci tra¬ wienia, oraz dla zdobin o bardzo skomplikowanym i subtelnym rysunku graficznym, gdzie wykonywa¬ nie dwuwarstwowych elementów izolacyjno-deko¬ racyjnyeh lub ich zgrubianie mogloby powodowac deformacje lub nieostroznosc rysunku, przy wy¬ konywaniu elementów izolacyjno-dekoracyjnych, bezposrednio po pierwszym nadruku dokonuje sie przypudrowania powstalego elementu sproszkowa¬ nym asfaltem syryjskim lub bitumem, albo mie¬ szanina sproszkowanego asfaltu z kalafonia, ewen¬ tualnie sproszkowanym syntetycznym polimerem lub kopolimerem organicznym o wlasnosciach termoplastycznych.Proszki takie winny byc o rozdrobnieniu poni¬ zej 0,1 milimetra oraz calkowicie suche.Po przypudrowaniu, recznie lub mechanicznie usuwa sie nadmiar niezwiazanego proszku poste¬ pujac dalej w sposób wyzej opisany.Przy zdobieniu ceramicznych i szklanych przed¬ miotów o powierzchniach wypuklych lub wkles¬ lych, elementy izolacyjno-dekoracyjne wykonuje sie bezposrednio na warstwie klejowej podklado¬ wych papierów odbijankowych typu „meta" lub „duplex".Nizej podane przyklady objasniaja sposób we¬ dlug wynalazku w niczym nie ograniczajac jego istoty i zastrzezen patentowych.Przyklad I. Dla wykonywania zdobin tra¬ wionych o wielkoseryjnym zastosowaniu w zdo¬ bieniu porcelany stolowej lub szkla uzytkowego z mozliwoscia dlugotrwalego przechowywania spe¬ cjalnej kalki z elementami izolacyjno-dekoracyj- nymi postepuje sie nastepujaco: W znany sposób wykonuje sie ekran sitodru¬ kowy zawierajacy negatyw trawionego wzoru lacz¬ nie z elementem izolacyjnym, chroniacym niede- korowana czesc powierzchni wyrobu przed dziala¬ niem kwasu fluorowodorowego. Oddzielnie przy¬ gotowuje sie paste do druku jednowarstwowych elementów izolacyjno-dekoracyjnych. Paste taka zawierajaca 25% wagowych pokostu lnianego, 12% wagowych superchlorku winylu, 10% wagowych asfaltu syryjskiego, 10% wagowych kalafonii bal¬ samicznej, 6% wagowych stearynianu wapnia, 3% wagowych sykatywy manganowej, 19% wagowych cykloheksanonu oraz 15% wagowych tetraliny przy¬ gotowuje sie w szczelnym termostatyzowanym na¬ czyniu zaopatrzonym w mieszadlo grzebieniowe lub kotwiczne i chlodnice zwrotna.Po odwazeniu wszystkich skladników w ilosciach wagowych zgodnych z podana wyzej receptura, do 5 mieszalnika wprowadza sie cykloheksanon i tetra- line i podgrzewa do temperatury 100 do 120°C.Nastepnie kolejno wprowadza sie do mieszalnika i rozpuszcza na goraco: superchlorek winylu, kala¬ fonie, asfalt syryjski oraz stearynian wapnia.Z kolei wprowadza sie pokost lniany. Wszystkie skladniki miesza sie od 6 do 10 godzin utrzymujac temperature 100 do 110°C. Z kolei do mieszalnika wprowadza sie 30% wagowych w stosunku do cal¬ kowitego skladu pasty, wypelniacza nieorganicz¬ nego w postaci elektrokorundu o uziarnieniu po¬ nizej 40 mikronów i ponownie miesza sie 3 do 5 godzin w temperaturze 100 do 110°C. Nastepnie wprowadza sie 3% wagowych sykatywy mangano¬ wej w przeliczeniu na sklad pasty bez uwzglednie¬ nia wypelniacza nieorganicznego, po czym znowu miesza sie okolo 1 godziny a nastepnie studzi sie calosc do temperatury pokojowej.Bezposrednio przed uzyciem do druku sitowego calosc pasty z wypelniaczem homogenizuje sie w drodze dwu lub trzykrotnego przerobu w trój- walcarce.Dla zapewnienia optymalnej drukownosci w tech¬ nice sitodruku, po próbach przedruku mozna zmniejszyc lepkosc pasty przez dodatek 5 do 10% wagowych rozpuszczalnika organicznego w postaci tetraliny lub cykloheksanonu. Wymaga to ponow¬ nego przerobienia calosci na trójwalcarce.Z tak przygotowanej pasty z wypelniaczem wy¬ konuje sie sitodrukiem na papierze obijankowym „meta" lub „duplex" bezposrednio na jego warstwie klejowej zadana ilosc nadruków elementów izola¬ cyjno-dekoracyjnych. Wydrukowane elementy su¬ szy sie w temperaturze pokojowej przez minimum 5 a najkorzystniej 10 do 15 dni, po czym przez 24 do 48 godzin wygrzewa sie w temperaturze 50 do 60°C.Na arkusze z wydrukowanymi elementami izola¬ cyjno-dekoracyjnymi nanosi sie preparat blono- twórczy o skladzie: 20% wagowych polistyrenu, 15% wagowych trójchloroetylenu, 50% wagowych terpen¬ tyny balsamicznej lub ekstrakcyjnej, 10% wagowych ksylenu lub toluenu oraz 5% wagowych ftalanu dwu- butylowego. Po jednej lub dwóch dobach suszenia w temperaturze pokojowej, kwasoodporne elemen¬ ty kalkowe wycina sie z arkuszy kalki, moczy w wodzie, oddziela sie element izolacyjno-dekora¬ cyjny wraz z blona nosna od papieru podklado¬ wego, przyklada sie do powierzchni przedmiotu de¬ korowanego blona nosna do góry powodujac do¬ kladne jego przylgniecie przez staranne wycisniecie z pod blony wody i powietrza.Wyrób z nalozona kalka dokladnie sie suszy w temperaturze pokojowej w czasie 24 do 60 go¬ dzin. Po suszeniu zdejmuje sie nakrywkowa blone nosna a wlasciwy element izolacyjno-dekoracyjny pozostaje na powierzchni wyrobu. Oddzielenie blo¬ ny nosnej mozna ulatwic przez podgrzanie wy¬ robu do temperatury 40 do 60°C.Po oddzieleniu blony nosnej, dekorowane przed¬ mioty z pozostalymi na ich powierzchni elemen¬ tami izolacyjno-dekoracyjnymi poddaje sie dwu- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6065 589 10 krotnemu podgrzewaniu. Przez okres okolo 1 go¬ dziny wygrzewa sie wyrób z nadrukiem w tempe¬ raturze 90 do 100°C. Z kolei powierzchnie przed¬ miotu w miejscach naniesionej zdobiny przemywa sie woda przy uzyciu miekkiego tamponu az do calkowitego usuniecia resztek kleju z papieru pod¬ kladowego lub innych zanieczyszczen. Po tej czyn¬ nosci przedmiot poddaje sie drugiemu wygrzewa¬ niu w temperaturze 180°C w czasie 15 minut. Dla unikniecia przegrzania wyrobu, przedmiot wpro¬ wadza sie do suszarki o temperaturze 180°C i prze¬ trzymuje go przez 15 minut. Nastepnie przedmiot sie ochladza do temperatury pokojowej, wykonuje ewentualny retusz uszkodzonych miejsc pokrycia izolacyjnego albo tez wykonuje sie dodatkowa izo¬ lacje odslonietych czesci powierzchni narazonych na niezamierzone strawienie lub zmatowienie wsku¬ tek pózniejszego przypadkowego dzialania past tra¬ wiacych. Retuszu i izolacji uzupelniajacej doko¬ nuje sie przy zastosowaniu znanego polistyreno¬ wego preparatu blonotwórczego.Po wyschnieciu retuszu przedmiot poddaje sie procesowi wlasciwego trawienia wedlug znanego sposobu przy uzyciu pasty z kwasu fluorowego zageszczonego czysta sadza. Czas wlasciwego tra¬ wienia zalezy od zadanej glebokosci trawienia i od skladu uzytego srodka trawiacego. Zwykle czas ten waha sie w granicach 3 do 14 minut.Z kolei zmywa sie biezaca woda paste trawiaca, myje sie dokladnie, moczy w wodzie w tempera¬ turze 40—80°C, usuwa resztki elementów izola- cyjno-dekoracyjnych oraz ewentualnych dodatko¬ wych izolacji, suszy i wyciera do czystosci. Z kolei w znany sposób pokrywa sie wytrawione elemen¬ ty dekoracyjne ceramicznymi preparatami metali szlachetnych oraz w znany sposób utrwala ter¬ micznie naniesiona warstwe pokrywajaca.Przyklad II. Dla wykonywania dekoracji tra¬ wionych o duzej glebokosci trawienia z zastoso¬ waniem przy wielkoseryjnym zdobieniu porcelany i porcelitu stolowego postepuje sie nastepujaco: W znany sposób, jak w przykladzie pierwszym, wykonuje sie ekrany sitodrukowe.Oddzielnie przygotowuje sie dwa rodzaje past do druku dwuwarstwowych elementów izolacyjno- -dekoracyjnych. Pasta na pierwsza warstwe ele¬ mentów izolacyjno-dekoracyjnych sklada sie z 45% wagowych zwyklego pokostu lnianego, 20% wago¬ wych spolimeryzowanego lnianego pokostu, 15% wagowych superchlorku winylu, 10% wagowych asfaltu syryjskiego, 7% wagowych cykloheksanonu i 3% wagowych sykatywy olowiowej. Paste te wy¬ konuje sie na goraco w urzadzeniu i sposobem jak w przykladzie pierwszym. Jako wypelniacz w pascie stosuje sie 10 do 15% wagowych sadzy angielskiej. Sadze wprowadza sie do pasty, jak w przykladzie pierwszym oraz takze wedlug spo¬ sobu jak w przykladzie pierwszym dokonuje sie jej homogenizacji na trój walcarce.Oddzielnie przygotowuje sie paste na druga warstwe elementów izolacyjno-dekoracyjnych dru¬ kowana bezposrednio na podklad klejowy papieru odbijankowego typu „duplex" (najlepiej „thermo- flat"), majaca po nalozeniu elementów izolacyjno- -dekoracyjnych bezposredni kontakt z powierzch¬ nia dekorowanych wyrobów. Paste te wykonuje sie o skladzie: 25% wagowych asfaltu syryjskiego, 25% wagowych glicerynowego estru kalafonii, 15% wagowych pokostu lnianego, 5% wagowych steary¬ nianu wapnia, 8% wagowych superchlorku winylu, 11% wagowych cykloheksanonu, 10% wagowych te- traliny oraz 1% wagowy ftalanu dwubutylu. Paste na druga warstwe elementów izolacyjno-dekora¬ cyjnych przygotowuje sie równiez na goraco w urzadzeniu jak w przykladzie pierwszym. Jako wypelniacz stosuje sie 5 do 10% wagowych sadzy angielskiej, ilosc te regulujac wedlug uzyskiwania poprawnej drukowosci i dobrego krycia nadruków wykonywanych technika sitodruku. Sadze wpro¬ wadza sie do pasty jak w przykladzie pierwszym, poddajac calosc homogenizacji na trójwalcarce.Z tak przygotowanych past wykonuje sie dwu¬ warstwowe elementy izolacyjno-dekoracyjne. Bez¬ posrednio na podklad klejowy odbijankowego pa¬ pieru „Duplex" najlepiej typu „Thermoflat" wy¬ konuje sie sitodrukowe nadruki najpierw drugiej warstwy elementów kwasoodpornych przy uzyciu pasty podanej w drugiej kolejnosci opisu niniej¬ szego przykladu. Nastepnie elementy takie suszy sie w temperaturze pokojowej minimum 3 doby, po czym wygrzewa w temperaturze 40 do 50°C przez okres okolo 6 godzin. Po suszeniu i wygrze¬ waniu nadrukowuje sie kolejna warstwe elemen¬ tów — pierwsza od góry z pasty o skladzie po¬ danym w pierwszej kolejnosci niniejszego przy¬ kladu. W czasie nadruku nalezy zabezpieczyc sci¬ sle pasowanie kolejnych nadruków tak, aby unik¬ nac deformacji rysunku zdobiny. Obie warstwy musza sie scisle na siebie nakladac. Po nadruko¬ waniu drugiej warstwy, kalke z dwuwarstwowy¬ mi elementami izolacyjno-dekoracyjnymi poddaje sie suszeniu i dalej postepuje sie jak w pierwszym przykladzie.Przyklad III. Dla wykonywania zdobien tra¬ wionych o szczególnie subtelnym rysunku gra¬ ficznym postepuje sie nastepujaco: W znany sposób jak w przykladzie pierwszym i drugim wykonuje sie ekrany sitodrukowe odpo¬ wiadajace zadanej zdobinie. Oddzielnie wykonuje sie paste kwasoodporna o skladzie: 45% wagowych pokostu lnianego, 15% wagowych superchlorku wi¬ nylu, 15% wagowych asfaltu syryjskiego, 10% wa¬ gowych kalafonii balsamicznej, 3% wagowych fta¬ lanu dwubutylowego i 9% wagowych cykloheksa¬ nonu. Paste przygotowuje sie wedlug zasad jak w przykladzie pierwszym. Papiery obijankowe „Meta" lub „Duplex" pokrywa sie od ich klejowej strony równomierna warstwa preparatu blono¬ twórczego, stanowiacego splastyfikowany roztwór polistyrenu w kompozycji rozpuszczalników orga¬ nicznych wedlug skladu jak w przykladzie pierw¬ szym. Pokrycia dokonuje sie pedzlem lub sito¬ drukiem zabezpieczajac równomierne nalozenie warstwy blonotwórczej. Pomiedzy kolejnymi po¬ kryciami nalezy zachowac 6-cio godzinny odstep czasu.Po dwukrotnym pokryciu najpózniej w ciagu 40 do 50 godzin, papiery takie winny byc uzyte do nadrukowywania pastowych elementów izola¬ cyjno-dekoracyjnych. Nastepnie technika sitodru- 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6065 589 11 12 ku wykonuje sie zadany element izolacyjno-deko¬ racyjny w taki sposób, ze natychmiast po kazdo¬ razowym nadruku pastowym, nadruk ten zostaje dodatkowo przypudrowany sproszkowana miesza¬ nina dwóch czesci wagowych asfaltu syryjskiego i jednej czesci wagowej kalafonii balsamicznej. Do pudrowania nalezy uzywac proszek suchy o roz¬ drobnieniu ponizej 100 mikronów. Po przypudro¬ waniu i wyschnieciu nadruku, recznie lub mecha¬ nicznie usuwa sie nadmiar proszku pudrujacego.Tak przygotowane elementy transponuje sie na powierzchnie wyrobów przeznaczonych do zdobie¬ nia trawieniem. W tym celu wycina sie bezposred¬ nio przed nakladaniem smaruje sie cienko po¬ wierzchnie elementów 10-cio procentowym wodnym roztworem gumy arabskiej lub innego znanego kleju, suszy sie calosc, a nastepnie wycina sie ele¬ menty, moczy w wodzie, oddziela blone nosna wraz z elementem izolacyjno-dekoracyjnym od papieru odbijankowego a sam element naklada na po¬ wierzchnie wyrobów blona nosna do góry. Po na¬ lozeniu zabezpiecza sie dokladne przylgniecie ele¬ mentów do powierzchni wyrobów. Z kolei calosc suszy sie w temperaturze pokojowej przez 6 do 20 godzin, nastepnie ogrzewa do temperatury 40 do 50°C i oddziela blone nosna od pozostajacego na powierzchni wyrobu elementu izolacyjno-deko¬ racyjnego. W dalszym ciagu postepuje sie jak w przykladzie pierwszym. PL PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób zdobienia ceramiki oraz szkla uzytko¬ wego i dekoracyjnego polegajacy na naniesieniu na podlegajacy obróbce przedmiot elementu zdob¬ niczego metoda sitodruku, naniesieniu srodka izo¬ lacyjnego oraz wytrawieniu naniesionego uprzed¬ nio wzoru, znamienny tym, ze element zdobniczy nanosi sie na wyrób jedno- lub dwuwarstwowo, lacznie z elementem izolacyjnym, przy czym jest on wykonany w postaci kalki zawierajacej nega¬ tyw trawionego wzoru zdobniczego i warstwe izo¬ lacyjna, wykonane z past zawierajacych substan¬ cje blonotwórcze o wlasnosciach termoplastycznych w ilosci 10 do 80% wagowych, naturalne lub spoli- meryzowane pokosty lub oleje schnace w ilosci 10 do 80% wagowych, chemo- lub termoutwardzal¬ ne zywice w ilosci 3 do 15% wagowych, inne sub¬ stancje plastyfikujace lub modyfikujace w ilosci 0,5 do 10% wagowych, rozpuszczalniki organiczne w ilosci 20 do 50% wagowych, nieorganiczne kwa- soodporne wypelniacze o rozdrobnieniu ponizej 40 mikronów i ciezarze wlasciwym powyzej 2,0, jak 5 równiez sadze, grafit koloidalny w ilosci 5 do 30% wagowych, naniesionych na papier typu „Meta" lub „Duplex" powleczony srodkiem blonotwórczym stanowiacym blone nosna, która oddziela sie od papieru odbijankowego bezposrednio przed nanie¬ sieniem elementu izolacyjno-dekoracyjnego na wy¬ rób, nastepnie wyrób wygrzewa sie w tempera¬ turze 80—200°C, poddaje sie procesowi trawienia i usuwa warstwe izolacyjna przez plukanie w wo¬ dzie. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze przy wykonywaniu elementu izolacyjno-dekoracyj¬ nego dwuwarstwowego, pierwsza warstwe wyko¬ nuje sie z pasty zawierajacej 10 do 50% wagowych skladników blonotwórczych o charakterze termo- piastów, 50 do 90% wagowych pokostów lub ole¬ jów schnacych, 2 do 5% wagowych zywic chemo- lub termoutwardzalnych, 1 do 6% wagowych syka¬ tyw plastyfikatorów i innych substancji modyfi¬ kujacych, 5 do 15% wagowych rozpuszczalników organicznych, a druga warstwe z pasty zawiera¬ jacej 60 do 90% wagowych substancji blonotwór¬ czych o charakterze termoplastów, 10 do 40% wa¬ gowych pokostów lub olejów schnacych, 10 do 30% wagowych rozpuszczalników organicznych, oraz 1 do 10% wagowych plastyfikatorów, sykatyw i mody¬ fikatorów. 4. Odmiana sposobu wedlug zastrz. 1—3, zna¬ mienna tym, ze przy wykonywaniu elementów izolacyjno-dekoracyjnych, bezposrednio po pierw¬ szym nadruku, powstaly element przypudrowuje sie asfaltem syryjskim lub bitumem, albo mie¬ szanina asfaltu syryjskiego z kalafonia. 15 20 25 30 33 40 15

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze element izolacyjno-dekoracyjny jednowarstwowy wykonuje sie z pasty zawierajacej 20 do 40% wa¬ gowych substancji blonotwórczych o wlasnosciach termoplastów, 25 do 60% wagowych naturalnych 20 lub spolimeryzowanych pokostów lub olejów schna¬ cych, 0,5 do 5% wagowych sykatywy, 1 do 10% wagowych plastyfikatora, 10 do 40% wagowych rozpuszczalników organicznych oraz 5 do 30% wa¬ gowych nieorganicznych wypelniaczy odpornych na 25 fluorowodór. Bltk zam. 1362/72 r. A4 200 egz. Cena zl 10,— PL PL