Opublikowano: 25.VI.1972 65533 KI. 42 o, 9 MKP G 01 p 5/06 Wspóltwórcy wynalazku: Andrzej Misiek, Andrzej Kulisz Wlasciciel patentu: Przedsiebiorstwo Polowów Dalekomorskich i Uslug Rybackich „Gryf", Szczecin (Polska) Sonda logu srubowego Wynalazek dotyczy konstrukcji sondy logu sru¬ bowego do pomiaru predkosci ruchu statków wzgle¬ dem wody oraz do pomiaru dlugosci przebytej drogi.Znane sa logi srubowe Czernikiejewa, przy któ¬ rych obroty sruby logu przekazywane sa przez przekladnie mechaniczne na przyrzad stykowy zwierajacy i rozwierajacy styki obwodu elektrycz¬ nego. Impulsy pradu elektrycznego uruchamiaja z kolei wskaznik predkosci i licznik przebytej drogi.Przekladnia mechaniczna wraz ze stykami ze wzgledu na usytuowanie w dolnym koncu trzona logu stanowiacym jego podwodna czesc (sonda) pracuje w komorze wypelnionej olejem.Glównym zadaniem oleju doprowadzonego prze¬ waznie pod cisnieniem jest zabezpieczenie przed wdarciem sie wody do wnetrza sondy co spowo¬ dowaloby spalanie sie styków.Tego typu logi nie sa pozbawione istotnych wad, do których nalezy miedzy innymi stosunkowo ma¬ la dokladnosc wskazan i dosc skomplikowana ob¬ sluga i konserwacja. Mechanizm przekladniowy wraz ze stykami pracujacy w srodowisku olejo¬ wym pod cisnieniem powoduje znaczny poslizg sruby. Poslizg ten zmienia sie wraz z szybkoscia statku a wiec, blad z tego wynikly równiez jest zmienny i stosunkowo duzy.Dodatkowa trudnoscia jest takze koniecznosc do¬ kladnego uszczelnienia walka sruby przy przejsciu do komory napelnionej olejem, przy czym uszczel¬ nienie to nie powinno hamowac obrotów sruby.Wymagania duzej dokladnosci wykonania wiaze sie z dosc znaczna awaryjnoscia tych urzadzen obni- 5 zajac ich przydatnosc.Znane sa takze fotoelektryczne mierniki pred¬ kosci obrotowej, przy pomocy których moznaby dokonywac pomiaru predkosci statku wzgledem wo¬ dy, nie sa one jednakze w logach stosowane, gdyz !• posiadaja te wade, ze przerywanie strumienia swietlnego biegnacego ze zródla swiatla do foto¬ komórki powodujacego wzbudzanie impulsów pra¬ du elektrycznego uzyskuje sie przy pomocy prze¬ kladni mechanicznej.Celem wynalazku jest usuniecie wad i niedo¬ godnosci znanych rozwiazan.Cel ten zostal osiagniety wedlug wynalazku dzie¬ ki temu, ze uklad fotoelektryczny wytwarzajacy sygnaly elektryczne umieszczony jest w wodo¬ szczelnym korpusie sondy logu natomiast na dro¬ dze wiazki swiatla biegnacej ze zródla swiatla do fotoelementu usytuowany jest uklad optyczny skla¬ dajacy sie z pryzmatu wbudowanego w obrotowy kolpak sruby logu, dwóch soczewek wbudowa¬ nych w dno tegoz kolpaka i odpowiadajacych im dwóch soczewek umieszczonych w sciance czolo¬ wej korpusu. Soczewki tworza z osia podluzna son¬ dy kat rózny od 180°, najkorzystniej 120°, dzieki czemu wiazka swiatla przechodzi ze zródla swiatla 15 20 65 53365 533 3 przez uklad optyczny i pada na fotoelement jeden raz na kazdy obrót kolpaka sruby.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok ogólny czesci podwodnej logu, z fig. 2 przekrój podluzny-poziomy sondy.Jak uwidoczniono na fig. 2 w korpusie sondy 1 umieszczone jest zródlo swiatla 2, fotodioda 3 i ko¬ mora 4 walka sruby stanowiaca szczelnie wydzie¬ lona czesc korpusu. Walek 5 sruby polaczony przednim koncem z kolpakiem 6 sruby wyposazo¬ nym w skrzydla 7 opiera sie tylnym koncem o ka¬ mien oporowy 8, którym najkorzystniej moze byc diament. Zakonczenie osi 5 stanowi szpilka 9 o twardym najlepiej irydowym ostrzu.Swobodne wirowanie walka zabezpieczone jest lozyskiem slizgowym" 10 najlepiej tekstolitowym o sklarowaniu wodnym.Lozysko w ksztalcie stozka scietego ustawionego czescia zwezajaca sie ku przodowi korpusu zabez¬ piecza srube wraz z walkiem przed wypadnieciem z korpusu sondy przy wstecznym biegu statku.W sciance czolowej 11 korpusu znajduja sie dwa okienka z soczewkami skupiajacymi 12 i 13, usy¬ tuowane wzgledem siebie pod katem róznym od 180°, najkorzystniej 120°. Jedna soczewka znaj¬ duje sie na wysokosci zródla swiatla, druga na wysokosci fotodiody. W identyczny uklad socze¬ wek 14 i 15 wyposazone jest w dno 16 kolpaka.Do soczewek tych przylega pryzmat 17 umieszczo¬ ny wewnatrz kolpaka.Sruba logu obracajac sie pod wplywem naporu wody na skrzydla kolpaka powoduje, ze za kaz¬ dym jej obrotem soczewki w kolpaku pokrywaja sie z soczewkami w korpusie. W tym momencie wiazka swiatla poprzez uklad soczewek i pryzmat 4 pada ze zródla swiatla na fotodiode wywolujac impuls pradu elektrycznego, który nastepnie wzmocniony znanymi sposobami przekazywany jest na urzadzenia wskaznika predkosci i licznika prze¬ bytej drogi.Wyzej opisana konstrukcja sondy dzieki zniko¬ mej ilosci elementów mechanicznych oraz braku obciazen mechanicznych zapewnia wysoka doklad¬ nosc wskazan logu i sprowadza do minimum pro¬ blem konserwacji i regulacji urzadzenia. PL