PL65518B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 15.VIII.1972 r.KI. 39a3,23/12 MKP B29d 23/12 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Stanislaw Mikucki, Jan Poznanski Wlasciciel patentu: Politechnika Warszawska, Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania nawijanych kulistych zbiorników cisnienio¬ wych z tworzywa sztucznego oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania nawi¬ janych kulistych zbiorników cisnieniowych z two¬ rzywa sztucznego, na przyklad zywicy epoksydo¬ wej, laminowanego na przyklad wlóknem szkla¬ nym oraz urzadzenia do stosowania tego sposobu.Znane sposoby wytwarzania nawijanych zbior¬ ników z tworzyw sztucznych laminowanych wlók¬ nem, np. szklanym dotycza zbiorników walcowych z owalnymi zakonczeniami i rur, które ksztalto¬ wane sa metoda nawijania srubowego, polegajaca na tym, ze rdzen wykonuje ciagly ruch obrotowy wokól wlasnej osi, a wodzik prowadzacy wlókno lub tasme przesuwa sie wzdluz osi rdzenia two¬ rzac na jego powierzchni linie srubowa. Ksztal¬ towanie ta metoda zakonczen zbiorników walco¬ wych jest utrudnione ze wzgledu na zmiane pro¬ filu rdzenia i wahania naciagu wlókna. W przy¬ padku rur, stosowana jest takze odmiana nawi¬ jania srubowego, przy której nastepuje przesuw wzdluzny rdzenia. W obu przypadkach mozliwe jest tylko tworzenie scianki rury lub zbiornika o równomiernej grubosci.Znane sa równiez urzadzenia: do nawijania zbior¬ ników walcowych, owalnych i prostopadloscien- nych metoda planetarna, w których rdzen obraca sie wokól wlasnej osi, a ramie z wodzikiem wlók¬ na obiega ten rdzen wzdluz tworzacych. Metody te nie znajduja zastosowania do wytwarzania zbiorników kulistych, których rdzen ma wzdluz osi zmieniajacy sie promien. 25 30 Celem wynalazku jest opracowanie sposobu wy¬ twarzania nawijanych kulistych zbiorników cisnie¬ niowych, przez nawijanie, przy zastosowaniu urza¬ dzenia mechanicznego, wlókna, np. szklanego o równomiernym naciagu, na rdzen kulisty z zacho¬ waniem stalego promienia nawijania, a wiec przez nawijanie zawsze w obszarze duzego kola kuli pokrycie calego rdzenia warstwami przesyconego wlókna o takiej strukturze i regulowanej grubosci tych warstw, aby po powiazaniu ich, w stanie wstepnego napiecia, zywica syntetyczna, zbiornik posiadal dostateczna wytrzymalosc przy minimal¬ nym ciezarze, umozliwiajac przechowywanie cie¬ czy lub gazów pod wysokim cisnieniem rzedu 15-^20MN/m2.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie spo¬ sobu wedlug wynalazku, w którym wlókno o wstepnym naciagu w czasie przesuwu przesyca¬ ne zywica syntetyczna, formuje sie w pasmo o okreslonej szerokosci, które nawija sie na, osa¬ dzony sztywno na trzpieniu, kulisty rdzen wyko¬ nany z latwotopliwego, badz rozpuszczalnego, na przyklad w wodzie materialu, za posrednictwem jego zlozonego ruchu, skladajacego sie z pelnych jego obrotów wokól osi pelnych obrotów pokry¬ wajacej sie z osia obrotu wrzeciona napedowego urzadzenia nawilzajacego i przebiegajacej przez geometryczny srodek tego rdzenia a prostopadlej do kierunku doprowadzanych na powierzchnie rdzenia wlókien, oraz z jednoczesnego wzdluz tej 655183 65518 4 osi ruchu prostoliniowego posuwisto zwrotnego.W wyniku kontynuowania zlozonego ruchu ku¬ listego rdzenia tworzy sie na jego powierzchni zbiór równoleglych pasm wlókna o okreslonej szerokosci. Po nawinieciu jednego zbioru pasm, w przerwie ruchu zlozonego, kulisty rdzen poddaje sie ruchom obrotowym nastawczym dookola osi równiez przebiegajacych przez geometryczny sro¬ dek tego rdzenia, jednemu wokól osi biegunowej tego rdzenia o wartosc kata podzialowego wyzna¬ czona odpowiednio dla uzyskania okreslonej gru¬ bosci scianki zbiornika w miejscach nawijania oraz okresowo — drugiemu, wokól osi prostopad¬ lej do pozostalych osi ruchu, o okreslony kat wzgledem stalej osi pelnych obrotów poczawszy od miejsca najgrubiej nawarstwionej czesci obwo¬ du rdzenia, dla powtórzenia za kazdym razem po¬ przednich serii ruchów nawijajacych, celem po¬ krycia calej powierzchni kulistego rdzenia zbior¬ nika warstwami przesyconego wlókna.Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wy¬ nalazku sklada sie z wspólpracujacych ze soba zespolów, napedowego i podzialowego podtrzymu¬ jacego kulisty rdzen, do którego poprzez zespól przesycania, jest doprowadzone wlókno z zespolu mocowania szpul i naciagu wlókna. Na korpusie podstawy zespolu napedowego do zlaczonej z su- portem plyty, osadzonych na prowadnicy posuwi¬ sto zwrotnego ich ruchu o napedzie recznym lub mechanicznym, sa przymocowane sztywno, w pla¬ szczyznie tego ruchu, korpusy wrzeciennika i ko¬ nika. Miedzy wrzeciennikiem i konikiem umie¬ szczony jest zespól podzialowy, którego obie pro¬ wadnice lukowe sa, na przyklad za pomoca trzpie¬ ni, odpowiednio przymocowane: glówna — do wrzeciona napedowego wrzeciennika, a podporo¬ wa — obrotowo do tulei konika.Trzpienie te wystaja z zewnetrznych scian lukowych tych prowadnic i znajduja sie na osi pelnych obrotów. Kazda z prowadnic lukowych wyposazona jest w przesuwny na niej kamien z umocowanym obrotowo koncem trzpienia, na którym jest sztywno i wspólosiowo oraz wspól- srodkowo z tymi prowadnicami lukowymi osadzo¬ ny kulisty rdzen, zas pomiedzy tym rdzeniem a jednym z tych kamieni jest umieszczony me¬ chanizm jednokierunkowego ruchu obrotowego za¬ opatrzony w podzielnice pelnego obrotu tego trzpienia z kulistym rdzeniem, sluzaca do nasta¬ wiania tego trzpienia na okreslona pozycje ka¬ towa wokól osi biegunowej, a ich polozenie kato¬ we wokól prostopadlej do niej osi jest okreslone, naniesiona na frontowej scianie jednej z tych pro¬ wadnic lukowych, podzialka katowa i wskazni¬ kiem na kamieniu, a co najmniej jeden z tych kamieni posiada zacisk, na przyklad w postaci sruby dociskowej ustalajacy ich wspólne poloze¬ nie na prowadnicach lukowych, przy czym wrze- ciennik jest wyposazony w mechanizm recznego napedu wrzeciona napedowego i w naped mecha¬ niczny z samohamowna przekladnia obrotów, korzystnie slimakowa, umozliwiajaca utrzymanie stalego naciagu pasma wlókna oraz w mechanizm wysprzeglajacy te przekladnie od wrzeciona na- * pedowego, przy czym plyta z przymocowanymi do niej korpusami wrzeciennika i konika, zlaczona jest sztywno z suportem przesuwajacym ja za po¬ moca napedu recznego lub mechanicznego, wzdluz osi pelnych obrotów na prowadnicach korpusu pod¬ stawy urzadzenia.Wynalazek umozliwia wytwarzanie, przez na¬ wijanie, kulistych zbiorników o dowolnej i zara¬ zem zmiennej grubosci scianek, na przyklad zwiekszajacej sie ku oslabionym przez otwory miejscom scianki. Nawiniety zbiornik, ze sciana utworzona w ten sposób z pasm wlókien, odzna¬ cza sie wysoka wytrzymaloscia na rozerwanie rze¬ du 20 MN/m* — okolo 200 kG/cm2.Urzadzenie wedlug wynalazku posiada nieskom¬ plikowana budowe, natomiast czynnosci nawijania sa w znacznym stopniu zmechanizowane i zapew¬ niaja powtarzalnosc parametrów procesu nawija¬ nia w obrebie calej partii zbiorników. Poza tym posiada wiele cech ulatwiajacych jego eksploata¬ cje, jak np. utrzymanie stalego naciagu wlókna przy zatrzymanym wrzecionie, czy mozliwosc recz¬ nego napedu podczas czynnosci przygotowawczych.Blokowy system wykonania urzadzenia umozli¬ wia latwy demontaz elementów, np. do czyszcze¬ nia, i wymiane czesci czy zespolów w przypadku ich zuzycia czy modernizacji, a takze zastapienie niektórych zespolów przez zainstalowanie urzadze¬ nia np. na tokarce.Przedmiot wynalazku jest objasniony blizej za pomoca rysunku, na którym fig. 1 przedstawia kinematyke sposobu wytwarzania kulistego zbior¬ nika z uwidocznionym jego kulistym rdzeniem w widoku z przodu, podobnie fig. 2 z kulistym rdzeniem w widoku z boku, oraz fig. 3 — z ku¬ listym rdzeniem w widoku z góry. Na dalszych figurach rysunku jest zilustrowane przykladowe wykonanie urzadzenia do wytwarzania nawijane¬ go kulistego zbiornika, a mianowicie fig. 4 przed¬ stawia urzadzenie w widoku z boku, fig. 5 — urzadzenie w widoku z przodu bez widoku dru¬ giego planu, fig; 6 — zespól podzialowy urzadze¬ nia w widoku z frontu, fig. 7 — mechanizm za¬ padkowy w przekroju plaszczyzna przechodzaca przez prosta B—B, fig. 8 — zespól napedowy z podstawa w widoku z przodu, fig. 9 — zespól przesycajacy wlókno zywica syntetyczna w prze¬ kroju podluznym, fig. 10 — zespól przesycajacy w widoku z góry.Jak uwidoczniono na fig. 1, fig. 2 i fig. 3 wszystkie osie obrotu kulistego rdzenia, os pel¬ nych obrotów x — x, os biegunowa 0 — 0 i do nich os prostopadla z — z, przecinaja sie w geometrycz¬ nym srodku S tego rdzenia, pokrywajacym sie z geometrycznym srodkiem krzywizn obydwóch prowadnic lukowych usytuowanych prostopadle wzgledem osi pelnych obrotów x — x, pokrywaja¬ cej sie z osia wrzeciona wrzeciennika i osia tulei konika, do których te prowadnice sa przymoco¬ wane. Caly ten uwidoczniony na fig. 1, zestaw jest poddawany ruchowi prostoliniowo-zwrotnemu P wzdluz osi pelnych obrotów x — x.Uwidoczniony na fig. 2 i fig. 3 kierunek dopro¬ wadzanego do zbiornika pasma wlókien W jest prostopadly do osi pelnych obrotów, przy czym widoczne na fig. 3 pasma wstepnie nawinietego65518 wlókna utworzone sa kilkakrotnymi cyklami jed¬ noczesnych ruchów, obrotowego dookola osi pel¬ nych obrotów x — x i prostoliniowego ruchu po¬ suwisto zwrotnego P wzdluz tej osi pelnych obro¬ tów, pomiedzy cyklami ruchu nastawczego dooko¬ la osi biegunowej 0 — 0.Na fig. 4 sa widoczne wszystkie zespoly urza¬ dzenia. Zespól podzialowy I jest zamocowany w zespole napedowym II umieszczonym na pod¬ stawie III, do której tylnej sciany przymocowany jest zespól przesycajacy V, zas za nim ustawiony jest znany zespól do mocowania szpul i naciagu wlókna IV.Na fig. 5 widoczny z frontu zestaw podzialowy I z kulistym rdzeniem usytuowany jest pomiedzy wrzeciennikiem Ha konikiem Ilb z ich korpusa¬ mi osadzonymi na plycie suportu podstawy III.Na fig. 6 —i zespól podzialowy sklada sie z dwóch prowadnic lukowych 1 i 4, które za pomoca trzpieni 2 i 6 sa odpowiednio przymocowane: glówna 1 do wrzeciona napedowego 3 wrzecien- nika Ha, a podporowa 4 do tulei konika Ilb. Na kazdej z tych prowadnic umieszczony jest prze¬ suwnie kamien 7, 8 ze sruba dociskowa 9, widocz¬ na na fig. 7, która ustala kamien w okreslonym polozeniu na prowadnicy lukowej. W otworach tych kamieni jest ulozyskowany, na przyklad za pomoca tulejek 10, trzpien 11, na którym ustalony jest, otworami metalowych koncówek 12, kulisty rdzen zbiornika 13.Trzpien wyposazony jest, przy jednym z kamie¬ ni 7, w kolnierz lla, do którego z jednej strony przymocowane jest kolo zapadkowe 14, nasuniete i umiejscowione na koncowej czesci trzpienia, a z drugiej strony przylega do tego kolnierza czolo koncówki 12 kulistego rdzenia zbiornika 13 dociskanego, od strony przeciwleglego kamienia 8, nakretka 15. Rdzen ten jest, poprzez jego kon¬ cówke 12, zblokowany z kolnierzem lla za porno- l ca wystajacych z tego kolnierza zabieraków 16.Z kolem zapadkowym 14 wspólpracuje zapadka 17 przymocowana obrotowo do kamienia 7.Na fig. 8 — zespól napedowy II, w widoku z przodu, posiada podstawe III, na której korpu¬ sie 18 osadzone sa, wodzone na prowadnicy, su- port 19 z przymocowana do niego sztywno plyta 20, a do ich recznego napedu sluzy korba 21. Na wierzchu tej plyty sa przymocowane, w plaszczyz¬ nie jej ruchu postepowego, z jednej strony korpus 22 wrzeciennika Ha, a po przeciwnej stronie — korpus 23 konikaj Ilb.Wrzeciennik zaopatrzony jest we wrzeciono na¬ pedowe 3 wspólosiowe z przesuwna tuleja 5 ko¬ nika Ilb. Do korpusu 22 tego wrzeciennika przy¬ mocowany jest korpus reduktora 24 z wbudowa¬ nym w nim mechanizmem recznego napedu wrze¬ ciona napedowego 3 obracanego korba 25, poza tym wbudowana jest, równiez do napedu tego wrzeciona, samohamowna przekladnia obrotów, najkorzystniej slimakowa, umozliwiajaca utrzyma¬ nie stalego naciagu pasma wlókna, przy czym jej slimak uzyskuje naped od silnika elektrycznego oraz wbudowany jest mechanizm wysprzeglajacy te przekladnie od wrzeciona napedowego. Na gór¬ nej czesci korpusu 24 wrzeciennika umocowany jest elektryczny licznik obrotów 26 wrzeciona napedo¬ wego, a tym samym ilosci nawinietych zwojów.Na fig. 9 i fig. 10 — zespól przesycajacy w prze¬ kroju podluznym i *w widoku z góry wyposazony 5 jest w rame 27, która za pomoca dwóch wspor¬ ników 28 jest przymocowana, do podstawy III ze¬ spolu napedowego II. Osadzona w tej ramie wan¬ na zawiera zywice, która jest przekazywana, po¬ przez urzadzenie przesycajace z walcami przesy- 10 cajacymi 29, ku przesuwajacym sie po tych wal¬ cach wlóknom.Do ramy, na wyjsciu zespolu przesycajacego, sa przymocowane, za posrednictwem dynamometrów 30, np. czujników zegarowych, wciskajace te dy- 15 namometry napieciem wlókna, obrotowe krazki 31.Kolejno za nimi, na drodze wlókien, „sa przymo¬ cowane obrotowe krazki kierujace 32 ustawione w kierunku walka prowadzacego 33 o ksztaltowej powierzchni wodzacej, który wraz z osadzonym 20 kolejno za nim wodzikiem 34, osadzone sa na wy¬ siegniku 35. Wysiegnik ten jest przymocowany do ramy tego zespolu za pomoca sworzni przegubu 36 i jest unieruchomiony zaciskiem na przewidzianej katowej wartosci pochylenia. Wodzik na tym wy- 25 siegniku ma co najmniej dwa otwory przelotowe formujace wlókna w jedno okreslonej szerokosci, pasmo. Wodzik jest wymienny na wodzik, z inna iloscia otworów, np. dla formowania pasma wló¬ kien o innej zadanej szerokosci. 30 Dzialanie urzadzenia jest nastepujace. Kulisty rdzen zbiornika 13 wraz z przesunietym przez niego trzpieniem 11 obracany jest przez wrzeciono napedowe 3 wokól osi pelnych obrotów x — x (fig. 1), a jednoczesnie przesuwany jest wraz z ze- 35 spolem podzialowym I, zespolem napedowym II i suportem 19 po prowadnicach korpusu 18 pod dzialaniem sruby pociagowej, obracanej korba 21, ruchem prostoliniowym posuwisto-zwrotnym P.W tym czasie zespól podzialowy I stanowi sztyw- 40 ny uklad, a kulisty rdzen 13 zachowuje sie jak szpula walcowa o krzywoliniowej tworzacej, na która nawija sie, przez jej obracanie, zespól rów¬ nolegle ulozonych pasm. Szerokosc zespolu pasm ustalona jest doswiadczalnie dla danej wielkosci 45 zbiornika tak, aby skrajne wlókna w pasmie nie zsuwaly sie jeszcze po krzywiznie kuli, i ustalona jest zakresem ruchu prostoliniowego posuwisto¬ -zwrotnego P.Po nawinieciu na kulisty rdzen jednego zespolu 50 pasm, to jest po wykonaniu ustalonej ilosci pel¬ nych obrotów, wrzeciono napedowe 3 zatrzymuje sie, i nastepnie obraca sie trzpien 11 w lozyskach kamieni 7 i 8 razem z kulistym rdzeniem 13, wokól osi biegunowej 0 — 0 (fig. 1), w kierunku 55 przeciwnym do kierunku naciagu wlókna, o okre¬ slony kat podzialowy odmierzany iloscia pominie¬ tych zebów kola zapadkowego 14.Mechanizm zapadkowy, który podczas pelnych obrotów przenosi moment obciazenia od naciagu 60 wlókna, spelnia podczas ruchów nastawczych role podzielnicy, do bezposredniego podzialu kata obro¬ tu kulistego rdzenia 13 wokól osi biegunowej 0 — 0, oraz zabezpiecza wówczas przed spadkiem naciagu wlókna, który to spadek móglby powstac * wskutek niezamierzonego obrotu tego kulistego7 65518 8 rdzenia wzgledem nieruchomych kamieni 7 i 8, zwiazanych z prowadnicami lukowymi 1 i 4 (fig. 4). Dla zapobiezenia nieprzewidzianym obrotom wrzecionar napedowego 3, powodujacych równiez spadek naciagu wlókna, zastosowana jest umie¬ szczona w korpusie reduktora 24, samohamowna przekladnia slimakowa wrzeciennika.Kat obrotu kulistego rdzenia wokól osi. biegu¬ nowej 0 — 0, czyli kat podzialowy decyduje o gru¬ bosci sciany zbiornika w miejscach nawijania.Jako miejsca nawijania uwazane sa pierscienie o szerokosci równej szerokosci nawijanego pasma, rozmieszczone symetrycznie przy obu metalowych koncówkach biegunowych 12 zbiornika, powstale jako obwiednia nawijanych zespolów pasm wlók¬ na, w poszczególnych polozeniach kamieni 7 i 8 na prowadnicach lukowych 1 i 4. Aczkolwiek pasma pokrywaja przy nawijaniu caly kulisty rdzen, to jednak tylko na obszarze tych pierscieni, wskutek ich nakladania sie, scianka zbiornika uzyskuje ostateczna grubosc.Ilosc zebów kola zapadkowego 14 (fig. 4) decy¬ duje o wielkosci minimalnego kata podzialowego.Jesli np. kolo to posiada 36 zebów, to minimalny kat podzialowy wynosi 10°, a pozostale wartosci kata odpowiadaja wielokrotnosci 10°, czyli przy jednym pelnym obrocie kulistego rdzenia 13 wo¬ kól osi biegunowej mozna nawinac najwyzej 36 pasm.Po wykonaniu jednego lub kilku pelnych obro¬ tów wokól osi biegunowej 0 — 0, kulisty rdzen zbiornika 13 obrócony zostaje wokól osi prosto¬ padlej z— z (fig. 1—3), wraz z trzpieniem 11 i ka¬ mieniami 7 i 8, po odmocowaniu srub docisko¬ wych 9, w nastepne polozenie katowe na prowad¬ nicach lukowych 1 i 4, gdzie kamienie 7 i 8 po¬ nownie zostaja unieruchomione za pomoca tych srub dociskowych. W ten sposób zestaw ten przy¬ jal nowe polozenie katowe wzgledem osi pelnych obrotów x— x. W tym nastepnym polozeniu caly cykl obrotów) powtarza sie.Wyjsciowe polozenie kamieni 7, i 8 na prowad¬ nicach lukowych okreslone jest srednica metalo¬ wej koncówki 12 zbiornika, a nastepne — ustalo¬ na szerokoscia nawijanych zespolów pasm wlók¬ na tak, aby kolejne pasma stykaly sie ze soba.Kat ustawienia kamieni ustala sie na prowadnicy lukowej, na przyklad glównej 1 wedlug podzialki katowej, a kolejne ich polozenia zmniejszaja kat pomiedzy osia pelnych obrotów x— x, a osia biegunowa 0 — 0, az do zera.W rezultacie takiego cyklu ruchów zlozonych punkt styku pasma wlókien z kulistym rdzeniem zbiornika, wyznacza w przestrzeni powierzchnie kulista, formujac powloke kulistego zbiornika o grubosci scianki dowolnie regulowanej iloscia i szerokoscia nakladanych zespolów pasm wlókien w obszarze poszczególnych pierscieni nawijania.Wobec tego, ze przekladnia slimakowa znajdu¬ jaca sie we wrzecienniku zespolu napedowego jest samohamowna, umozliwia natychmiastowe za¬ trzymanie wrzeciona napedowego po wylaczeniu silnika i utrzymuje naciag wlókna przy zatrzyma¬ nym wrzecionie. W poczatkowej fazie nawijania, dla ruchów ustawczych lub dla odwijania prób¬ nych zwojów niezbedny jest obukierunkowy recz¬ ny obrót kulistego rdzenia 13 wokól osi pelnych obrotów x — x. W tym przypadku obroty zespolu podzialowego sa dokonywane recznym obracaniem wrzeciona 3, które uprzednio za pomoca mecha¬ nizmu wysprzeglajacego powinno byc wysprzeglo- ne od samohamownej przekladni obrotów. Do recznego obracania sluzy korba 25 nakladana na koncówke walka sprzeglowego mechanizmu recz¬ nego napedu wrzeciona.Obracanie kulistego rdzenia 13 wokól osi x — x powoduje odwijanie wlókna ze szpul i przeciaga¬ nie go przez mechanizmy prowadzace i przesyca¬ jace. Wszystkie wlókna wychodzace ze wstepnym naciagiem z zespolu mocowania szpul i naciaga wlókna IV sa przesuwane przez zespól przesyca¬ jacy V, w którego urzadzeniu przesycajacym sa do wlasciwej, podregulowanej, wartosci przesyca¬ ne zywica.Przesycone niedoprzedy przechodza przez krazki obrotowe 31 dynamometrów 30, na podzielni któ¬ rych odczytac mozna wielkosc naciagu poszczegól¬ nych wlókien, a z kolei przez krazki kierujace 32 i walek prowadzacy 33 do wodzika 34, w którym ksztaltuje sie ze wszystkich wlókien pasmo o okre¬ slonych wymiarach poprzecznych, nawijane w tej postaci na kulistym rdzeniu 13 zbiornika.Zespól napedowy II wraz z podstawa III przy wspólpracy z zespolem mocowania szpul i na¬ ciagu wlókna IV ma zastosowanie równiez do zwi¬ jania cienkich drutów, uprzednio naciagnietych, na cewki walcowe oraz do impregnacji lub ma¬ lowania wlókien, nici czy niedoprzedów w prze¬ mysle wlókienniczym, a nawet do pokrywania materialami ochronnymi lub izolacyjnymi na przy¬ klad drutów i tasm. PL PL

Claims (8)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania nawijanych kulistych zbiorników cisnieniowych z tworzywa sztucznego, laminowanego na przyklad wlóknem szklanym na latwotopliwym lub rozpuszczalnym, na przyklad w wodzie, rdzeniu, przez jego zlozony ruch w urzadzeniu, znamienny tym, ze kulisty rdzen (13) osadza sie wspólosiowo i sztywno na trzpieniu (11) i poddaje sie, tworzacemu warstwy wlókien na jego powierzchni, zlozonemu ruchowi nawijania skladajacemu sie z pelnych obrotów tego rdzenia dookola osi pelnych obrotów (x — x), przebiega¬ jacej przez jego geometryczny srodek (S) i pro¬ stopadlej do kierunku doprowadzanego na jego powierzchnie naprezonego pasma wlókna (W) jak i jednoczesnemu ruchowi posuwisto zwrotnemu (p) wzdluz tej osi, przy czym, w trakcie nawija¬ nia powoduje sie okresowe przerwy ruchu obro¬ towego i posuwisto zwrotnego, poddajac rdzen ru¬ chom- obrotowym nastawczym, dookola osi rów¬ niez przebiegajacych przez geometryczny jego sro¬ dek (S) z których jeden stanowi ruch wokól osi biegunowej (0 — 0) o wyznaczona wartosc kata po¬ dzialowego dla uzyskania, w miejscach nawijania, okreslonej grubosci scianki zbiornika, a drugi jest ruchem okresowym wokól osi prostopadlej (z — z) 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 $65518 9 do pozostalych osi ruchu, o okreslony kat wzgle¬ dem osi pelnych obrotów (x — x) powtarzajac za kazdym razem te same ruchy nawijajace po¬ czawszy od miejsca najgrubiej juz nawarstwionej scianki zbiornika, przy czym doprowadzone do jego powierzchni ze wstepnym naciagiem wlókna, na drodze ich ruchu przesyca sie w zespole prze¬ sycajacym (V) zywice, na przyklad epoksydowa, a nastepnie skupia sie je w pasmo o zadanej sze¬ rokosci za pomoca umieszczonego przed kulistym rdzeniem (13) wodzika (34).

2. Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug zastrz. 1, w którego zespole napedowym, w pla¬ szczyznie przechodzacej przez os pelnych obro¬ tów, przymocowane sa do korpusu podstawy urzadzenia, za posrednictwem plyty, korpusy wrze- ciennika i konika, zas poddawane ruchowi obro¬ towemu w tym zespole prowadnice lukowe ze¬ spolu podzialowego, glówna i podporowa, posia¬ daja urzadzenie do przymocowywania kulistego rdzenia, naprzeciwko którego usytuowany jest wy¬ lot wodzika osadzonego na wysiegniku, a poza nim znajduje sie zespól przesycajacy zywica po¬ szczególne, przesuwane ze wstepnym naciagiem, wlókna z zespolu do mocowania szpul i jego na¬ ciagu, znamienne tym, ze kulisty rdzen (13) za posrednictwem trzpienia (11), na którym jest sztywno osadzony, umieszczony jest obrotowo w kamieniach (7) i (8) przesuwnych po prowadnicach lukowych (1) i (4), a które usytuowane sa pomie¬ dzy wrzeciennikiem (Ila) i konikiem (Hb) zespo¬ lu napedowego i z nimi zlaczone w sposób umo¬ zliwiajacy obracanie tych prowadnic wokól osi pelnych obrotów (x — x), przy czym trzpien ma moznosc obrotu wokól osi biegunowej (0 —0), w jednym kierunku, za pomoca mechanizmu jed¬ nokierunkowego ruchu obrotowego zaopatrzonego w podzielnice, zas wrzeciennik (Ila) jest wypo¬ sazony w mechanizm recznego napedu wrzeciona napedowego (3) i w naped mechaniczny z samo- hamowna przekladnica obrotów, korzystnie slima¬ kowa umozliwiajaca utrzymanie stalego naciagu pasma wlókna (w) oraz w mechanizm wysprze- glajacy te przekladnie do wrzeciona napedowego (3), a plyta (20) z przymocowanymi do niej kor¬ pusami (22) i (23) wrzeciennika (Ila) i konika (Ilb), zlaczona jest sztywno z suportem (19), przesuwa¬ jacym ja za pomoca napedu recznego lub mecha¬ nicznego wzdluz osi pelnych obrotów (x — x) na prowadnicach korpusu (18) podstawy (III) urza¬ dzenia. 10

3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2,. znamienne tym, ze w zespole podzialowym (I) mechanizmu jedno¬ kierunkowego ruchu obrotowego trzpienia (11) jest umiejscowione na tym trzpieniu kolo zapadkowe 5 wspólpracujace z przymocowana obrotowo do ka¬ mienia (7) lub (8). zapadka (17), a podzielnice w tym kole stanowi jego uzebienie, w którym jeden zab wyznacza elementarny kat podzialowy odpowiadajacy szerokosci nakladanego pasma na io kulisty rdzen (13) w kazdym jego polozeniu na prowadnicach lukowych (1) i (4).

4. Urzadzenie wedlug zastrz. 2 i 3, znamienne tym, ze do wrzeciennika (Ila) jest przymocowany licznik obrotów (26), korzystnie elektryczny, wska- 15 zujacy liczbe nawinietych zwojów na kulisty rdzen (13).

5. Urzadzenie wedlug zastrz. 2—4, znamienne tym, ze na wyjsciu z zespolu przesycajacego (V) sa do niego, za posrednictwem dynamometrów 20 (30), korzystnie czujników zegarowych, przymoco¬ wane, wciskajace je napieciem wlókna obrotowe krazki (31), a za nimi, na drodze wlókien, sa przymocowane obrotowe krazki kierujace (32) skierowane, wraz z przesuwajacymi sie po nich 25 wlóknami, ku walkowi prowadzacemu (33) o ksztaltowej powierzchni wodzacej, zamocowanemu lacznie z osadzonym kolejno za nim wodzikiem (34), na przylaczonym przegubowo do zespolu prze¬ sycajacego (V) wysiegniku (35) o ustalanym kacie 30 jego pochylenia.

6. Urzadzenie wedlug zastrz. 2—5, znamienne tym, ze osadzane na wysiegniku (35) wymienne wodziki (34) maja co najmniej po dwa otwory przelotowe o wyznaczonym rozstawieniu formu- 35 jacym przesuwane przez nie wlókna w pasmo okreslonej szerokosci i wymaganym rozmieszcze¬ niu w nim tych wlókien.

7. Urzadzenie wedlug zastrz. 2-—6, znamienne tym, ze polozenie katowe kulistego rdzenia (13) 40 wokól osi prostopadlej (z — z) jest okreslone na¬ niesiona na prowadnicy lukowej (1) lub (4) po- dzialka katowa i wskaznikiem na kamieniu (7) lub (8), a co najmniej jeden z tych kamieni posiada zacisk, korzystnie w postaci sruby dociskowej (9), 45 ustalajacy ich wspólne polozenie na prowadnicach lukowych.

8. Urzadzenie wedlug zastrz. 2—7, znamienne tym, ze prowadnice lukowe (1) i (4) sa przymo¬ cowane do wrzeciennika (Ila) i konika (Ilb) za 50 posrednictwem trzpieni (2) i (6) zlaczonych trwale z tymi prowadnicami. Errata < lam 2, wiersz 27 jest: urzadzenia nawilzajacego powinno byc:, urzadzenia nawijajacegoKI. 39a3,23/12 65518 MKP B29d 23/12 Fig. 3 \KI. 39a3,23/12 65518 MKP B29d 23/12 Fig. 5 17 A-A 10 7 1A 11a 11 6 5 16 BzB 9KI. 39a3,23/12 6551S MKP B29d 23/12 Fig.10 30j Cena zl 10,— RZG — 1055 210 egz. A4 PL PL