Niniejszy wynalazek ma zastosowanie do lokomotyw kolejek lekkiego typu, na których czesc ciezaru lokomotywy podtrzy¬ mywana jest na szynie nosnej, kola zas napedne lokomotywy biegna po równole¬ glym torze, celem wytworzenia najwiek¬ szej sily pociagowej i odciazenia szyny nosnej, której budowa moze byc dzieki te¬ mu lekka i tania, Jednoszynowy system tego rodzaju po¬ siada jednak pewne wady, zwezajace za¬ kres jego stosowania w praktyce. Wagony bowiem musza byc zaopatrzone w kola zrównowazone, zwykle umieszczone po obu stronach, co wywoluje kolysanie sie w obie strony podczas biegu na lukach lub przy niejednakowem obciazeniu. Wagon toczy sie czesciowo po jednej szynie, cze¬ sciowo po drodze, idacej wzdluz toru, tra¬ cac w ten sposób zalety nieznacznego tar¬ cia przy biegu po szynach. Po doczepieniu jednoszynowych wagonów do lokomotywy celem zrównowazenia, cala niezbedna swo¬ boda ruchu na lukach zostaje stracona.Lokomotywy kolejek jednoszynowych wskazanego typu nie moga biec wstecz i nie posiadaja pozadanej gietkosci, dopu¬ szczajacej pewne niedokladnosci kierunku szyny i drogi kolejowej.Cel niniejszego wynalazku polega wiec na zbudowaniu lokomotywy o praktycznej i prostej konstrukcji powyzszego rodzaju opis której podaje sie nizej.Na zalaczonych rysunkach fig. 1 przed*stawia widok boczny jednego typu lokomo¬ tywy, fig, 2 i 3 — widok tejze lokomoty¬ wy zprzodu i ztyHu, fig* 4 — rzut poziomy podwozia, fig, 5 i 6 — widok boczny i po¬ ziomy rzut lokomotywy innego typu, fig. 7 — rzut poziomy lokomotywy jeszcze in¬ nego typu, fig. 8 — boczny widok podwozia tej lokomotywy, fig. 9 — przekrój wedlug linji A—A (fig. 7), fig. 10 — boczny wi¬ dok lokomotywy czwartego typu, fig. 11— rzut poziomy czesci podwozia tejze loko¬ motywy.Odpowiednio do wynalazku zastosowa¬ no tor o dwóch szynach 1,1 (fig. 2, 3 i 4) po których biegna kola wagonów i kola biegowe lokomotywy.Z kazdej strony dwuszynowego toru u- rzadzona jest waska droga kolowa 2, 2 z ziemi, pretów metalowych, betonu lub in¬ nego materjalu, po której biegna kola na- pedne lokomotywy o gumowych obreczach.Wagon 3 jest typu kolejowego o czte¬ rech kolach 4, toczacych sie po torze szy¬ nowym. Dzieki temu wagon ten-nie wyma¬ ga podpierania i równowazenia; obslugi¬ wanie jego jest takie same, jak i wagonów zwyklych dróg waskotorowych, przyczem wagon ten stawia maly opór w ruchu.Lokomotywa moze byc dostosowana do j aady tylko po torze, badz tez po torze oraz zwyklej drodze jednoczesnie. W o- etatnim wypadku lokomotywa moze byc odczepiana i objezdzac pociag, nie potrze¬ bujac do tego celu specjalnych petlic.Lokomotywa tego typu przedstawiona jest na fig. 1 do 4. Liczby 5, 5 oznaczaja tylne kola napedne, 6, 6 — przednie kola kierownicze, wszystkie o obreczach gumo¬ wych 7.Przy zastosowaniu lokomotywy jako traktora drogowego, wszystkie cztery kola biegna po drodze; kierowanie odbywa sie zapomoca kierownika 8, dzialajacego na kola przednie 6. Kola tylne dzialaja jako kola napedne i sa sztywnie zlaczone z tyl¬ na osia 9 za posrednictwem pedni róznico¬ wej 10.Kola przednie kierowane sa przez kie¬ rownik 8 za posrednictwem osadzonych pionowo sworzni 12, 12, obracajacych sie w plaszczyznie poziomej we wspornikach 11, U.Sworznie 12, 12 obracaja sie w bronzo- wych nakretkach 70, 70, przesuwanych do góry i nadól we wspornikach 11, 11, za¬ pomoca srub 13, 13. Sruby te obraca, jak to przedstawiono na rysunku, silnik 14 za posrednictwem nawrotnicowego sprzegla ciernego 15 i pedni lancuchowej 16.Liczba 17* oznacza czterokolowa ostoj- nice obrotowa, biegnaca po torze szyno¬ wym 1 i zaopatrzona w czesc kulista 18 przegubu kulistego. Na osi 19 lub innej od¬ powiedniej czesci przodu lokomotywy-trak- tora znajduje sie czesc oporowa 20 prze¬ gubu. Celem zastosowania traktora w cha¬ rakterze lokomotywy do jazdy po szynach, tenze oraz ostojnica wagonu ustawiaja sie w odpowiedniem wzajemnem polozeniu, poczem kola kierownicze 6, 6 zostaja pod¬ niesione z ziemi zapomoca mechanizmów 15, 16, 13, 70 dla zlaczenia czesci przegubu 18, 20 i zamiany w ten sposób wspornika kól 6, 6 na rame 17.Przy biegu postepowym lokomotywe prowadzi ostojnica 17 kól, które tocza sie po szynach. Kola tylne, bedac nosnemi, biegna po drodze, zas przegub kulisty 18, 20, oraz mechanizm róznicowy 10 przy tylnej osi pozwalaja na scisle dostosowanie sie kól tylnych do toru szynowego.Przy ruchu wstecznym po torze i przy zawracaniu, kola tylne 5, 5 staja sie kie- rowniczemi. Do tego celu sluzy dodatkowy kierownik 21, dzialajacy na osie 22, 22, na których sa osadzone kola napedne 5, 5, za posrednictwem ciegiel 23. Mechanizm kie¬ rowniczy tylny jest zwykle uruchomiany zapomoca srodków, skladajacych sie z ob¬ sadzonych pionowo zatrzymów 25 na pia¬ stach kól napednych zapomoca dzwignirecznej 26, dzialajacej za posrednictwem ciegiel 27.Ostojnice wagonowe przylaczaja sie do lokomotywy zapomoca trzonu pociagowego 28, przymocowanego do ramy wiodacej 17, zapobiegajac w ten sposób szkodliwemu pionowemu lub poziomemu zboczeniu przy biegu na lukach lub wskutek nierównosci poziomów miedzy torem szynowym a dro¬ ga kolowa. Urzadzenie podobne usuwa równiez szkodliwe dzialanie pólwózków na kola napedne lokomotywy przy zjezdzie ze znaczniejszych pochylosci.Lokomotywa-traktor zaopatrzona jest zwykle w pednie do zmiany szybkosci i pednie nawrotnicowa, uruchomiana zapo¬ moca dzwigni 29.Fig. 5 i 6 przedstawiaja lokomotywe, umieszczona na ostoj nicy i dostosowana do jazdy naprzód i wstecz przy wszelkich szybkosciach. Lokomotywa ta posiada zwy¬ kla jedna pare kól napednych 5, 5 na osi róznicowej 9, umieszczonej prawie po¬ srodku jej dlugosci, podtrzymujacej ja za posrednictwem resorów 31.Z osia ta zlaczone jest czterokolowe podwozie 32, kola którego tocza sie po to¬ rze szynowym /. Podwozie to zlaczone jest z ostojnica lokomotywy zapomoca dwóch przegubów kulistych 33, 33 i wspor¬ ników 34, Os 9 jest polaczona z pDdwo- ziem zapomoca widel osiowych 35, które pozwalaja na przesuw tych czesci, utrzy¬ mujac je jednak w polaczeniu sztywnem, tak ze podwozie 32 utrzymuje kola 5 rów¬ nolegle wzgledem toru szynowego 1. Trzo¬ ny ciagnace 36 sa polaczone z rama pod¬ wozia, Zprzodu i ztylu podwozia 32 znajduja sie pólwózki dwukolowe 37, 37. Kazdy z nich jest zwiazany obrotowo z podwozia¬ mi 32, 32; sprezyny poziome 39 utrzymuja trzy podwozia w jednej linji. Utrzymuja one równowage przy kolysaniu bocznem wskutek znanego rzucania podwozi przy biegu po lukach o malym promieniu.Kazde przednie i tylne podwozie po¬ siada na obu koncach kierownice do kraz¬ ków (walków) 40, po których tocza sie krazki 41, osadzone na resorach poprzecz¬ nych 42, zabezpiecza.] ac w ten sposób lo¬ komotywe od kolysania sie podluznego i poprzecznego. Rozumie sie, ze to urzadze¬ nie usuwa szkodliwe oddzialywanie wy¬ plywajace z nierównosci toru drogowego i toru szynowego; w szczególnosci, nierów¬ nosci toru drogowego nie powoduja podno¬ szenia sie kól szynowych ponad tor.Urzadzenie napedne sklada sie z silni¬ ka 14, pedni do zmiany szybkosci 29 i przekladni nawrotnicowej 30.Lokomotywa o silniejszej trakcji, jed¬ nak bez zwiekszenia nacisku osi na szyny, przedstawiona jest na fig. 7, 8 i 9. Posia¬ da ona dwie pary kól napednych 5, 5 na róznicowych osiach 9, 9, które sa pola-" czone z rama lokomotywy zapomoca re¬ sorów 31.Liczby 44, 45 oznaczaja dwa jednako¬ we czterokolowe podwozia, biegnace po torze szynowym 1. Wsporniki 46 w ksztal¬ cie litery V zwisaja z ramy glównej 47 lo- komotywy-traktora i podtrzymuja podluz¬ ny pret 48. Na kazdym koncu tego preta 48 znajduja sie wahadla 49, polaczone dru¬ gim koncem zapomoca przegubu kulistego 50 z jednem z podwozi 44, 45. Do wspor¬ ników 46 przymocowana jest sprezyna 57, przenoszaca odpowiednia czesc wagi trak¬ tora na podwozia 44, 45.Kola 5 sa osadzone na kierujacych o- siach napednych 52, kierowanych przez podwozia 44 i 45. Kierowanie odbywa sie zapomoca podwozia przedniego przy ru¬ chu postepowym lub wstecznym. Wszyst¬ kie osie kierownicze 52 sa polaczone ze soba mechanizmami przegubowemi 53, ce¬ lem osiagniecia wspólnego obrotu. Na kaz- dem podwoziu 44, 45 znajduje sie tarcza 54, 55 z wycieciem 56, w które wchodzi sworzen 57, umocowany na precie przegu¬ bowym 58. Tarcze te moga sie obracac - 3 —Wspólnie, dzieki polaczeniu zapomoca przekladni lancuchowej. Wyciecia 56 sa zestawione pod katem 90° wzgledem siebie w taki sposób, ze wyciecie, znajdujace sie na podwoziu wiodacem (przedniem), bie¬ gnie wzdluz, zas na podwoziu tylnem — wpoprzek lokomotywy,. Pierwsze wyciecie przeto zaczepia sworzen 57, celem urucho¬ mienia kierowniczego mechanizmu przegu¬ bowego 53, podczas gdy drugie wyciecie pozostaje nieczynnem. Moznaby je urza¬ dzic tak, aby konieczny obrót tarcz 54, 55, wprawiajacy je kolejno w stan czynny lub nieczynny, powodowal mechanizm na- wrotny 60 lokomotywy.Wskutek podobnej budowy, podwozie wiodace, po wykonaniu skretu przy wej¬ sciu na luk, dziala na pret 58, celem obró¬ cenia kól napednych do odpowiedniego po¬ lozenia.Lokomotywa ta posiada, jak i poprzed¬ nia, silnik 14, pednie zmianowa 29, prze¬ kladnia nawrotnicowa 30 i naped 61 przy kazdej osi 9.Fig. 10 i 11 przedstawiaja lokomotywe o dwóch podwoziach czterokolowych i ko¬ lach napednych, które sa zawsze tylnemi i przeto nie potrzebuja kierowania.Podwozia 62 sa zlaczone przegubem 63 i kazde posiada sprzeg 64 do belki pocia¬ gowej. Kazde równiez posiada czesc ku¬ lista 65 przegubu.Lokomotywa posiada dwie pary kól na¬ pednych 5, 5 wpoblizu swych konców. Kaz¬ da para kól znajduje sie na osi róznicowej 9, osadzonej w widlowatej dzwigni 66.Kazda dzwignia widlowata 66 posiada na jednym koncu czesc 67 przegubu kuliste¬ go, drugi zas jej koniec polaczony jest z pednia 68, sluzaca do mechanicznego opu¬ szczania i podnoszenia. Oba kola 68 sa po¬ laczone zapomoca mechanizmu 69 z silni¬ kiem 14, celem równoczesnego kh urucho¬ miania. Mechanizm posiada taka budowe, ze jedna z osi 9 podnosi sie, podczas gdy druga opada. Czesc pochwowa dzwigni 66 osi opadajacej zaczepia za czesc 65 na od- powiedniem podwoziu.W praktyce wiodaca para kól naped¬ nych 5, 5 podnosi sie do góry. Ciezar wiec lokomotywy spoczywa na przedniem pod¬ woziu 62 i na tylnych kolach napednych, pozostajacych na ziemi; kierowanie odby¬ wa sie zapomoca przedniego podwozia, idacego wzdluz toru. Podwozie tylne tylko przenosi ciagnienie z podwozia przednie¬ go i przegubu 63 na przyrzad sprzegowy, zwiazany ze zlaczem 64. W razie potrzeby obrotu lokomotywy, podniesione poprzed¬ nio kola jej zostaja opuszczone i staja sie czynnemi; podwozie, które bylo ciagnione, staje sie kierujacem i odwrotnie. PL