Pierwszenstwo: 09.IV.1965 Francja j Opublikowano: 10.X.1972 65437 KI. 40c,3/02 MKP C22d 3/02 Wspóltwórcy wynalazku: Daniel Duclaux, Jean-Pierre Givry, Robert Scalliet Wlasciciel patentu: Pechiney Compagnie de Produits Chimiaues et Elektrometal- lurgiaues, Paryz (Francja) Bramowy dzwigar nosny anod wanny termoelektrolitycznej Przedmiotem wynalazku jest bramowy dzwigar nosny anod wanny termoelektrolitycznej, przeznaczony zwlasz¬ cza dla wanien o duzej mocy.Znane sa liczne typy konstrukcji dzwigarów nosnych, wszystkie posiadaja jednakze wspólna wade, która po¬ lega na tym, ze bardzo trudno przystosowuja sie do od¬ ksztalcen skrzyni wanny.Na ogól dzwigary nosne anod ustawia sie bezposred¬ nio na podlodze hali produkcyjnej i wówczas, podczas odksztalcen skrzyni zmienia sie wzajemne polozenie ka¬ tody w stosunku do anody. W innych przypadkach dzwi¬ gar jest ustawiony bezposrednio na skrzyni, ale tu jest równiez narazony na dzialanie naprezen powstalych wskutek odksztalcenia skrzyni. Oprócz tego, moze byc równiez w tym przypadku naruszone dokladne wypozio- mowanie dzwigara.Celem wynalazku jest bramowy dzwigar nosny anod wanny termoelektrolitycznej, który osadzony bezposred¬ nio na skrzyni nie podlegalby jednakze niebezpiecznym naprezeniom w przypadku odksztalcenia skrzyni i nie powodowalby naruszenia poziomego ustawienia zawie¬ szenia anod. Bramowy dzwigar nosny anod wanny ter¬ moelektrolitycznej, zgodnie z wynalazkiem, jest podpar¬ ty na skrzyni wanny za posrednictwem przegubów unie¬ mozliwiajace przenoszenie odksztalcen skrzyni na dzwigar.Korzystne rozwiazanie dzwigara nosnego wedlug wy¬ nalazku obejmuje co najmniej dwa slupy, z których kaz¬ dy jest zamocowany na skrzyni za posrednictwem prze¬ gubu i przekladek izolujacych elektrycznie; na slupach 10 15 20 25 30 z kolei zamocowany jest staly dzwigar przez zespól re¬ gulujacy wysokosc polozenia, jak na przyklad nakretka ze sruba obracajaca sie wzgledem niej; na tym stalym dzwigarze jest zawieszony ruchomy dzwigar poprzeczny za pomoca zespolu do jego podnoszenia i opuszczania, a na tym ruchomym dzwigarze nosnym przewidziane sa zaciski do polaczenia z nim pretów z anodami.W korzystnym przykladzie wykonania polaczenie mie¬ dzy stalym dzwigarem i jednym slupem uzyskuje sie przez zastosowanie obejmy prowadzacej, przy czym sta¬ ly dzwigar poprzeczny jest polaczony przegubowo z dru¬ gim slupem.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia bramowy dzwigar nosny anod wanny termoelektrolitycz¬ nej w widoku z boku; fig. 2 — dzwigar nosny anod w widoku z góry, fig. 3 — czesciowy przekrój wzdluz linii a—a, na fig. 2, fig. 4 — przekrój wedlug linii b—b na fig. 2, fig. 5 — zespól zawieszenia stalego dzwigara po¬ przecznego na jednym ze slupów w przekroju wedlug linii c—c z fig. 6. Fig. 6 — zespól zawieszenia stalego dzwigara poprzecznego na jednym ze slupów w widoku od strony d—d z czesciowym przekrojem wedlug linii e—e na fig. 5, fig. 7 — jeden ze slupów podpierajacy staly dzwigar poprzeczny w widoku z przodu.Bramowy dzwigar nosny anod wanny termoelektroli¬ tycznej zawiera co najmniej dwa slupy. W podanym przykladzie wykonania sa cztery slupy 101 do 104 opar¬ te na skrzyni 10 wanny 1 i polaczone z nia przegubowo.W sklad bramowego dzwigara nosnego anod wchodzi 6543765437 jeden staly dzwigar poprzeczny 200, na którym zawie¬ szony jest ruchomy dzwigar poprzeczny 300, który z ko: lei moze byc podnoszony i opuszczany wzgledem stalego dzwigara poprzecznego 200 za pomoca zespolu tloka i cylindra 310.W przedstawionym przykladzie wykonania staly dzwi¬ gar poprzeczny jest wykonany z dwóch dwuteowników stalowych 201 i 202, które na górze polaczone sa miedzy soba trzema ceownikami 203, 204, 205, a na dole po¬ przecznie' biegnacymi katownikami 207 i skosnie biegna¬ cymi katownikami 206, zapewniajacymi dzwigarowi sztywnosc.W dolnej .plaszczyznie stalego dzwigara przewidziane sa otwory 211 do 214 dla podtrzymania slupów, wyko¬ nane w formie ramy z katowników. Poprzecznie biegna¬ ce katowniki 217 i 218 tworza z dwuteownikami, w po¬ danym przypadku wzmocnionymi równiez katownikiem, obrzeza otworów 211 i 212, a katowniki 219 i 220 z jednej strony jak równiez katowniki 219 i 220 z drugiej strony — obrzeza otworów 213 i 214. Przez kazdy z tych otworów, wystaje poprzecznie jeden sworzen 223 wzgled¬ nie 224, który przechodzi na wylot przez wykroje szcze¬ linowe 225 i 226 na srodnikach obydwu slupów, utwo¬ rzonych przez zespawanie dwóch ceowników.Górny koniec kazdego slupa 101 do 104 jest zamknie¬ ty jedna z plytek 231 do 234 z otworem, przez który przechodzi na dól sruba 235 az do wnetrza czesci 236, która utrzymuje nakretke 237, obejmujaca srube 235.Czesc 236 moze byc za pomoca sruby przemieszczana pionowo w dól lub w góre. Czesc 236 jest mocno pola¬ czona z elementem nosnym 238, przez który przechodzi wyzej opisany sworzen 224.Staly dzwigar poprzeczny 200 mozna w ten sposób za pomoca sruby 235 bardzo dokladnie ustawic na wyso¬ kosci i w polozeniu poziomym. Jeden ze slupów, w przykladowym rozwiazaniu slup 103, posiada dodatkowe prowadzenie, które jest utworzone z dwóch ramion uwi¬ docznionych widelek 230, obejmujacych slup trzema pla¬ szczyznami, tak ze dla islupa jest osiagniete prowadzenie wzdluzne o wystarczajacej wysokosci. W przypadku za¬ stosowania wiecej niz dwóch slupów, sa one wtedy na kazdym koncu wanny polaczone parami za pomoca dol¬ nych poprzecznie 105 i 106.Kazdy slup spoczywa na skrzyni za posrednictwem przegubu 110. Odksztalcenia skrzyni nie sa wiec prze¬ noszone na bramowy dzwigar nosny anod, staly dzwigar poprzeczny 200, umieszczony raz we wlasciwym poloze¬ niu, utrzymuje swoje dokladnie poziome polozenie, mi¬ mo istnienia odksztalcen. Kazdy slup, na przyklad 103 na fig. 4, utrzymuje pierwszy element przegubu 111, a drugi element przegubu 112 jest utrzymywany przez skrzynie, do której jest on przykrecony za pomoca srub 114, izolowanych tulejkami 115, i nakretek 116.Miedzy podpora 11, stanowiaca jeden fragment skrzy¬ ni i drugi element 112, wmontowana jest plytka izola¬ cyjna 117. Oprócz tego sa zalozone miedzy drugim ele¬ mentem przegubu 112 i lbami srub 114 podkladki izo¬ lacyjne 118, a miedzy podpore 11 i nakretki 116 pod¬ kladki izolacyjne 119. Obydwa elementy przegubu 111 i 112 sa polaczone ze soba sworzniem 113, stanowiacym os przegubu. Plytki izolacyjne 117, tulejki izolacyjne 115 i podkladki izolacyjne 118 i 119 stanowia przeklad¬ ki izolacyjne, dzieki którym mozliwe jest podparcie ca¬ lego bramowego dzwigara nosnego anod o dodatnim potencjale elektrycznym na skrzyni o przeciwnym po¬ tencjale. Jezeli sa zastosowane tylko* dwa slupy, to na¬ lezy przewidziec ustawienie obydwu osi przegubów pod katem prostym wzgledem siebie.Ruchomy dzwigar poprzeczny 300 wisi na dwóch 5 punktach stalego dzwigara poprzecznego 200. Zespól dzwigniowy umozliwia przemieszczanie go do góry i na dól za pomoca zespolu tloka i cylindra 310. Ten zespól zaczepiony jest przez sworzen przegubowy 312 do dzwigni 311, która moze sie wahac wokól przegubu 313, 10 umieszczonego na stalym dzwigarze poprzecznym. Dru¬ gi sworzen przegubowy 314 na dzwigni 311 jest pola¬ czony wieszakiem 315 z dzwigarem poprzecznym 300.Oprócz tego dzwignia 311 jest polaczona przegubowo przez lacznik 316 z druga dzwignia 317, która równiez 15 moze sie wychylac wokól drugiego przegubu 319, umie- * szczonego na stalym dzwigarze 200. Drugi sworzen prze¬ gubowy 320 na dzwigni 317 jest równiez polaczony przez lacznik 321 z dzwigarem poprzecznym 300. Ten uklad dzwigniowy moze byc dwukrotny, przy czym kaz- 20 dy jest zaczepiony do jednego z dwóch ksztaltowników, które tworza dzwigar poprzeczny 300.Opisane urzadzenie umozliwiajace przemieszczanie dzwigara poprzecznego do góry i na dól za pomoca jed¬ nego zespolu — tloka i cylindra 310, Zapewnia doklad- 25 na równoleglosc miedzy ruchomym dzwigarem 300 i stalym dzwigarem 200. Torem punktów zawieszenia 314 i 320 dzwigara poprzecznego nie jest pionowa linia pro¬ sta, lecz luk kolowy. Róznica miedzy tym lukiem kola a jego cieciwa jest jednakze bardzo nieznaczna, tak, ze 30 opisane ponizej prowadzenie, które prowadzi ruchomy dzwigar poprzeczny 300 po prostoliniowym pionowym torze, jest nieznacznie narazone na dzialanie sily w kie-* runku poziomym. Korzystnym sposobem jest polaczenie wieszaków 315 i 320 z dzwigniami 311 i 317 i rucho- 35 mym dzwigarem 300 za pomoca przegubów, gdyz przez to moga przejmowac sily boczne, nie odksztalcajac sie.Prowadzenia dla ruchomych dzwigarów 300 sa utwo¬ rzone z drazków 331 trwale z nim polaczonych i otwo¬ rów prowadzacych 333, w które sa zaopatrzone plytki 332, przymocowane do stalego dzwigara poprzecznego 200. Fig. 2 i 3 pokazuje jedno z prowadzen, które jest przewidziane na zewnatrz ruchomego dzwigara i sklada sie z drazka 331 i plytki prowadzacej 332. To urzadze¬ nie prowadzace, przeciwdziala obrotowi ruchomego dzwigara poprzecznego 300 wokól pionowej osi, prze¬ chodzacej przez srodkowy punkt wanny, jezeli jedna z anod stojaca w jednym z narozy wywiera nacisk na ru¬ chomy dzwigar poprzeczny 300. Ponadto zespól prowa¬ dzacy przejmuje sily, które pochodza z pionowego ruchu dzwigara poprzecznego 300, który poruszalby sie bez prowadnic po pewnym luku kola. Urzadzenie prowadza¬ ce przenosi odpowiednie sily na staly dzwigar poprzecz¬ ny 200 w jego dolna wzmocniona plaszczyzne. 55 Ruchomy dzwigar poprzeczny 300 jest wykonany z dwóch ksztaltowników 301 i 302, które sa polaczone miedzy soba dwoma wewnatrz lezacymi zastrzalami po¬ przecznymi, zamocowanymi nad srubami laczacymi drazki prowadzace do tych ksztaltowników. Obydwa 60 ksztaltowniki 301 i 302 sa wykonane albo z aluminium, albo ze stali, której zewnetrzne powierzchnie sa pokry¬ wane aluminium. Kazdy z obydwu ksztaltowników 301 i 302 posiada zaciski 341 do» mocowania pretów 351 anod 352 lub sworzni od anod Sóderberga na dzwigarze 65 poprzecznym 300. Nie sa przedstawione gietkie, dodat- 4565437 nie przewody pradowe przylaczone do dzwigara po¬ przecznego.Zamiast pojedynczego zespolu tlok — cylinder i opi¬ sanego zespolu dzwigni i laczników do przemieszcza¬ nia dzwigarów 300 moze byc zastosowanych wiele urza¬ dzen typu tlokowego, miedzy soba zsynchronizowanych lub dzwigniki linowe lub lancuchowe. Na przedstawio¬ nym przykladzie przyjeto wanne do elektrolitycznego topienia z anodami wstepnie wytrawianymi. Wynalazek mozna jednak równiez zastosowac przy wannach z ano¬ dami S6derberg'a, z tym tylko, ze na miejsce drazków anodowych 351 wchodza pionowe sworznie tych anod. PL