Pierwszenstwo: Opublikowano: 31.Y.1972 65236 KI. 60 b, 1/10 MKP F 15 c 1/10 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Wieslaw Zapalowicz, Eugeniusz Ruchwa, Rudolf Fojcik Wlasciciel patentu: Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanislawa Staszica, Kraków (Polska) Przerzutnik strumieniowy Przedmiotem wynalazku jest przerzutnik strumie¬ niowy pneumatyczny znajdujacy zastosowanie w ukladach automatycznego sterowania.Znany przerzutnik strumieniowy sklada sie z dy¬ szy zasilajacej, której wylot jest polaczony z kana¬ lami zbiorczymi oraz z wylotami dysz sterujacych.Wada tego przerzutnika jest duza wrazliwosc na zmiane obciazenia oraz bardzo mala powtarzalnosc jego konstrukcji, wynoszaca okolo 15 procent.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wplywu obciazenia przerzutnika na stabilnosc jego pracy, zmniejszenie wrazliwosci przerzutnika na zmiane cisnienia zasilania, zwiekszenie sprawnosci dysz za¬ silajacych oraz uzyskanie pelnej powtarzalnosci jego konstrukcji.Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie przerzutnika strumieniowego, skladajacego sie z osa¬ dzonych w korpusie dysz zasilajacych polaczonych wylotami z wlotami dysz odbierajacych, poprzez kierownicze rynny, utworzone ksztaltowymi wykro¬ jami wykonanymi w korpusie przerzutnika. Dysze zasilajace sa przesuniete wzgledem siebie o kat 180 stopni a ich wyloty sa polaczone z wlotami dysz odbierajacych, poprzez kanary nachylone do nich pod katem od 15 do 90 stopni. Sciany wykrojów, pc stronie wlotów dysz odbierajacych, sa nachylone do osi dysz odbierajacych pod katem mwynoszacym od 15 do 90 stopni. Przerzutnik strumieniowy, stano¬ wiacy odmiane przerzutnika wedlug wynalazku, jest wyposazony w dysze sterujace, których wyloty sa 10 15 20 25 30 polaczone z wylotami dysz zasilajacych, przy czym dysze sterujace sa nachylone do dysz zasilajacych pod katem wynoszacym od 45 do 120 stopni, a scia¬ ny wykrojów po stronie dysz odbierajacych, sa na¬ chylone do ich osi pod katem wynoszacym od 15 do 120 stopni.Przerzutnik strumieniowy, wedlug wynalazku, jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycz¬ nie przerzutnik w przekroju osiowym przez dysze i kanaly przeplywowe, a fig. 2 — odmiane tego przerzutnika równiez w przekroju osiowym.Przerzutnik sklada sie z osadzonych w korpusie 1 dysz zasilajacych 2 i 3 polaczonych wylotami z wlo¬ tami dysz odbierajacych 4 i 5, poprzez kierownicze rynny 6 i 7 utworzone ksztaltowymi wykrojami 8 i 9 wykonanymi w korpusie 1 przerzutnika. Dysze zasilajace 2 i 3 sa przesuniete wzgledem siebie o kat 180 stopni, a ich wyloty sa polaczone z wlotami dysz odbierajacych 5 i 4, poprzez kanaly 10 i 11 nachylone do osi dysz odbierajacych 4 i 5 pod ka¬ tem wynoszacym 15 do 90 stopni. Sciany 12 i 13 wykrojów 8 i 9, po stronie wlotów dysz odbieraja¬ cych 5 i 4, sa nachylone do ich osi pod katem wy¬ noszacym od 15 do 90 stopni.W ukladzie automatycznego sterowania dysze za¬ silajace 2 i 3 przerzutnika, wedlug wynalazku, sa polaczone ze zródlem zasilania, zas dysze odbiera¬ jace 4 i 5 sa polaczone z innymi elementami ukladu sterowania. Strumien zasilajacy po przejsciu przez 65 2363 65 236 4 dysze 2 i 3 przeplywa przez ksztaltowne wykroje 9 i 8 przylegajace do rynien kierowniczych 7 i 6, a nastepnie wpada do dysz 4 i 5, w których roz¬ dziela sie na strumienie robocze plynace dalszymi czesciami dysz odbierajacych 4 i 5 i strumienie negujace, które po przeplynieciu kanalami 10 i 11 odchylaja strumienie zasilania plynace rynnami kie¬ rowniczymi 6 i 7. Czesc odchylonych strumieni w rynnach 6 i 7 wyplywa na zewnatrz, poprzez ksztaltowne wykroje 8 i 9, a pozostala czesc stru¬ mieni wplywa do dysz odbierajacych 5 i 4 i cykl sie powtarza. Zmiane stanu przekazywanych syg¬ nalów, przez dysze 4 i 5 uzyskuje sie przez zmiane cisnienia strumienia zasilania przed dyszami 3 'i 2.Przerzutnik strumieniowy, stanowiacy odmiane przerzutnika wedlug wynalazku, jest dodatkowo wy¬ posazony w dysze sterujace 14 i 15, których wyloty sa polaczone z wylotami dysz zasilajacych 2 i 3, przy czym dysze sterujace 14 i 15 sa nachylone do dysz zasilajacych pod katem wynoszacym od 45 do 120 stopni, a sciany 12 i 13 ksztaltownych wykrojów 8 i 9, po stronie dysz odbierajacych 4 i 5, sa na¬ chylone do ich osi pod katem wynoszacym od 15 do 120 stopni.W ukladzie automatycznego sterowania dysze za¬ silajace 2 i 3 odmiany przerzutnika, wedlug wyna¬ lazku, sa polaczone ze zródlem zasilania, zas dysze odbierajace 4 i 5 oraz sterujace 14 i 15 sa polaczone z innymi elementami ukladu sterowania. Zmiane stanu przekazywanych sygnalów przez dysze od¬ bierajace 5 i 4 uzyskuje sie podawanym przez dysze sterujace 14 i 15 strumieniem, który powoduje do¬ cisniecie do rynien 7 i 6 odgietych strumieni, wy¬ plywajacych przez dysze zasilajace 2 i 3. Docisniete strumienie wplywaja rynnami 7 i 6 do dysz odbie¬ rajacych 4 i 5, w których rozdzielaja sie na stru¬ mienie robocze plynace dalszymi czesciami dysz odbierajacych 4 i 5 i strumienie negujace, które po 10 15 20 25 30 35 przeplynieciu kanalami 10 i 11 odchylaja strumienie zasilania plynace rynnami kierowniczymi 6 i 7, Czesc odchylonych strumieni w rynnach 6 i 7 wy¬ plywa na zewnatrz, poprzez ksztaltowne wykroje 8 i 9, a pozostala- czesc strumieni wplywa do dysz odbierajacych 5 i 4 i cykl sie powtarza.Zaleta przerzutnika strumieniowego, wedlug wy¬ nalazku, jest duza sprawnosc cisnieniowa, wyno¬ szaca powyzej 95 procent. Przerzutnik charaktery¬ zuje sie motliwoscia bardzo dlugiego czasu eksploa¬ tacji, a jec , charakterystyka wytrzymalosciowa czy¬ ni go nieprzeciazalnym w warunkach eksploatacji. PL