Pierwszenstwo: Opublikowano: 23.XII.1968 5.X1972 64949 KI. 38b,4 MKP B27c 3/08 UKD **!•/ ta.Wspóltwórcy wynalazku: Jan Budzynski, Kazimierz Baran Wlasciciel patentu: Jarocinski Zaklad Przemyslu Maszynowego Lesnic¬ twa Przedsiebiorstwo Panstwowe, Jarocin (Polska) Stolik wiertarski do obrabiarek drewna Przedmiotem wynalazku jest stoltik wiertarski do obrabiarek drewna, przykrecany do korpusu obrabiarek, który przeznaczony jest do mocowa¬ nia przedmiotów drewnianych podlegajacych wier¬ ceniu lub frezowaniu.Znany jest stolik wiertarski przytwierdzony do pionowej scianki bocznej korpusu obrabiarki wy¬ posazonej we wrzeciono wiertarskie do mocowania w nim narzedzi skrawajacych, skladajacy sie ze stolu przesuwnego krzyzowo, stanowiacego górna plaska powierzchnie san górnych wzdluznych prze¬ znaczona do mocowania drewnianych przedmio¬ tów, które to sanie przesuwne sa w saniach dol¬ nych poprzecznych majacych wykonane prowadni¬ ce slizgowe pryzmatyczne oraz z przesuwnej tulei, na której osadaony jest stól, prowadzonej w kolo¬ wej prowadnicy kadluba stolika majacego ksztalt odwróconej litery „L", której os wzdluzna prowad¬ nicy lezy w plaszczyznie pionowej. Tuleja prze¬ suwna przemieszczana jest w plaszczyznie piono¬ wej mechanizmem srubowym, którego sruba po¬ ciagowa obracana w nakretce tulei osadzonym na niej kólkiem pokretnym powoduje jej przesuw.Pokretne kolo osadzone jest bardzo nisko, co wy¬ maga pochylenia sie obslugujacego, utrudnia na¬ stawe stolu stolika w plaszczyznie pionowej i po¬ woduje szybkie zmeczenie obslugujacego a zatem i zmniejszenie jego wydajnosci pracy.W celu uniemozliwienia obracania sie tulei prze¬ suwnej w kolowej prowadnicy, ma ona wykonany 10 15 25 30 2 rowek prawadniczy wspólpracujacy z krótkim wpustem mocowanym plytka ograniczajaca do kadluba stolika. Sanie dolne przesuwne w pro¬ wadnicach pryzmatycznych kolnierza tulei, maja na górnej swej powierzchni wykonane prowadnice pryzmatyczne prostopadle do dolnych w celu umozliwiienia realizacji przesuwu krzyzowego gór¬ nych san. Stól przesuwany jest za pomoca ukladu dwóch dzwigien, jednej do przesuwu wzdluznego stolu prostopadle do osi wzdluznej wrzeciona wier- tarsktiego i drugiej do przesuwu poprzecznego sto¬ lu równolegle do osi wzdluznej wrzeciona.Wykonanie prowadnic pryzmatycznych pochlania wiele godizin pracy wysoko kwalifikowanej w celu dokladnego przeskrobania prowadnic, co mimo wszystko nie likwiduje tendencji do ich zaklino- wywania sie w czasie przesuwu. Oprócz tego, dla zrealizowania zadanego przesuwu, nalezy uzyc znacznych sil fizycznych, co powoduje szybkie zmeczenie obslugujacego obrabiarke i zmniejszenie wydajnosci jego pracy.W znanym stoliku, w otworze odsadzenia plyty górnych san, umieszczony jest mechanizm docisko¬ wy mocujacy obrabiane przedmioty drewniane na plycie stolu, którym najczesciej jest docisk mimo- srodowy reczny.W innych znanych stolikach wiertarskich, prze¬ mieszczanie tulei przesuwnej w plaszczyznie piono¬ wej odbywa sie mechanizmem srubowym napedza¬ nym pokretnym kólkiem przekladni lancuchowej 649493 osadzonej na kadlubie stolika, powiazanej z prze¬ kladnia katowa np. slimakowa bezposrednio nape¬ dzajaca srube pociagowa tulei.Celem wynalazku jest usuniecie niedogodnosci rozwiazan znanych stolików wiertarskich.Zadanie prowadzace do tego celu polega na opra¬ cowaniu lekko przesuwnych san stolu zmniejsza¬ jacych napiecie pracy.Wytyczone zadanie wedlug wynalazku rozwiaza¬ no w ten sposób, ze jedno z san stolu mocowania obrabianych przedmiotów przesuwnego krzyzowo w plaszczyznie poziomej i osadzonego na tulei przesuwnej w plaszczyznie pionowej, mechanizmem srubowym napedzanym recznie za pomoca ukladu przekladni mechanicznych, zaopatrzono w prowad¬ nice toczne skladajace sie z prowadniczej przesuw¬ nej plyty przytwierdzonej do przesuwnej plyty san i prowadniczych listew przytwierdzonych do wzglednie nieruchomych san, pomiedzy którymi bocznymi powierzchniami plyty i listew osadzone sa w koszyczkach elementy toczne dla latwego przesuwania stolu drazkami sterowniczymi. W pro¬ stopadlych do siebie bocznych powierzchniach ply¬ ty stolu osadzone sa gwintowe uchwyty majace otwory prostopadle do osi wzdluznej gwintu do osadzenia w nich drazków sterowniczych majacych wykonane na koncach gwinty do unieruchomienia ich nakretkami w tych uchwytach.Rozwiazanie stolika wiertarskiego wedlug wy¬ nalazku, dzieki zastosowaniu prowadnic tocznych polepsza warunki ergonomiczne obslugi, zmniejsza zmeczenie fizyczne, napiecie pracy obslugujacego obrabiarke. Szczególnie zmniejszony jest wysilek fizyczny nakierowany na zmiane polozenia san stolu w plaszczyznie poziomej, wynikajacy z zasto¬ sowania prowadnic tocznych zamiast slizgowych.Prowadnice toczne równiez pozwalaja zlikwidowac mozliwosc zafclinowywania przesuwu san. Takie rozwiazanie stolika powoduje zwiekszenie wydaj¬ nosci pracy obslugujacego.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok z przodu stolika wiertarskiego, fig. 2 — widok z góry tego stolika bez mechaniz¬ mu zaciskowego, fig. 3 — przedstawia mechanizmy przesuwu tulei w przekroju czesciowym wzdluz osi wzdluznej tulei, fig. 4 — stól stolika w prze¬ kroju wzdluz linii A—A oznaczonej na fig. 2, fig. 5 — przedstawia kadlub stolika w przekroju po¬ przecznym wzdluz linii B-B oznaczonej na fig. 3, zas fig. 6 przedstawia mechanizm zaciskowy prze¬ suwnej tulei w przekroju wzdluz linii C—C ozna¬ czonej na fig. 3.Jak uwidoczniono na zalaczonym rysunku, sto¬ lik wiertarski sklada sie ze wspornikowego kadlu¬ ba 1 majacego konsole 2 za pomoca której kadlub 1 przykrecony jest mocujacymi srubami 3 do pio¬ nowej bocznej scianki korpusu 4 obrabiarki. W ka¬ dlubie 1 majacym wykonana kolowa prowadnice 5 osadzona jest przesuwna tuleja. 6. Przesuwna tuleja 6 ma kolnierz 7 w ksztalcie prostokata, do którego przykrecana jest dolna plyta 8 san prze¬ suwnego krzyzowo stolu 9. Stól 9 ma wykonany otwór, w którym osadzony jest prowadniczy dra¬ zek 10 mocujacy nastawialny na nim dociskowy 64949 4 mechanizm 11 w postaci mimosrodowego docisku unieruchamiajacego obrabiany drewniany przed¬ miot na powierzchni stolu 9. W celu ustalenia w plaszczyznie poziomej powierzchni roboczej stolu 5 9 w kolnierzu 7 tulei 6 osadzone sa regulacyjne sruby 12 ustalane nakretkami 13, stykajace sie z powierzchnia dolnej plyty 8. Przesuwna tuleja 6 przemieszczana jest w kolowej prowadnicy 5 ka¬ dluba 1 w plaszczyznie pionowej recznie pokret¬ lo nym kólkiem 14 umocowanym na napedowym wal¬ ku 15, który osadzony jest w nastawne! kostce 16 przytwierdzonej rozlacznie, z mozliwoscia przesu¬ wu do przedniej scianki kadluba 1. Przesuw ko¬ stki 16 realizowany jest regulacyjna sruba 17 osa- 15 dzona w katowym wsporniku 18 przytwierdzonym do scianki kadluba 1, przy czym polozenie tej sru¬ by jest ustalone mocujaca nakretka 19.Na napedowym walku 15 osadzone jest lancucho¬ we kolo 20 powiazane napedowym lancuchem 21 20 z lancuchowym kolem 22 osadzonym na walku 23 stanowiac przekladnie lancuchowa. Walek 23 ulo- zyskowany jest w nastawczej pokrywie 24 przy¬ krecanej do kadluba 1. Na drugim konou walka 23 osadzone jest stozkowe kolo zebate 25 zazebione ze 25 stozkowym kolem zebatym 26 stanowiacymi prze¬ kladnie katowa. Kolo zebate 26 polaczone jest nie- przesuwnie ze sruba pociagowa 27 srubowego me¬ chanizmu, którego kolnierzowa nakretka 28 przy¬ krecona jest do wewnetrznego kolnierza przesuw¬ nej tulei 6. Polozenie w plaszczyznie pionowej przesuwnej tulei 6 ustalane jest zaciskowym me¬ chanizmem skladajacym sie z gwintowego sworz¬ nia 29 wkreconego w gwintowa tulejke zaciskowa 30 poprzez luzno nasunieta zaciskowa tulejke 31 umieszczonych suwliwie w otworze 32, którego os wzdluzna jest prostopadla do osi wzdluznej ka¬ dluba 1, przy czym otwór 32 jest wykonany w ta¬ kiej odleglosci od osi kadluba 1, aby otrzymac wyciecie w kolowej prowadnicy 5. Tulejka 30 i 31 maja sciecia wykonane promieniem odpowiadaja¬ cym promieniowi przesuwnej tulei 6. Na czopie gwintowego sworznia 29 osadzona jest mocujaca piasta 33 dociskajaca zaciskowa tulejke 31 i w któ¬ rej osadzona jest promieniowo dzwigniowa reko¬ jesc 34 sluzaca do zaciskania tulei 6.W celu uniemozliwienia obracania sie przesuw¬ nej tulei 6 w kolowej prowadnicy 5, tuleja 6 ma wykonany promieniowo i wzdluz osi wzdluznej tej tulei prowadniczy rowek 35, w którym uinieszczo- ny jest kierunkowy wpust 36 przytwierdzony w rowku kadluba 1 regulacyjnymi srubami 37.Przednia sciana kadluba 1, na której znajduja sie przekladnia lancuchowa, elementy regulacyjne, za¬ kryta jest górna i dolna oslonami 38 i 39, przy 55 czym dolna oslona 39 ma wykonane poprzeczne wzmocnienia usztywniajace.Na dolnej plycie 8 san umieszczona jest prowad¬ nica toczna skladajaca sie z prowadniczych listew 40 i 41 przytwierdzonych do tej plyty 8 i majacych 60 w bocznych powierzchniach wykonane pryzmatycz¬ ne rowki. Miedzy tymi listwami 40 i 41 osadzona jest przesuwna prowadnicza plyta 42 majaca wy¬ konane w bocznych przeciwleglych powierzchniach pryzmatyczne rowki. Pomiedzy tymi rowkami 65 listew 40 i 41 i plyty 42 usytuowanych równolegle5 do osi wzdluznej wrzeciona wiertarskiego, umiesz¬ czone sa w podluznych koszyczkach 43 toczne kul¬ ki 44 zmniejszajace bardzo silnie opory przesuwu.W ceiia uniemozliwienia wypadniecia kulek 44 rowki te sa zamkniete zamkami 45 z oibu przeciw¬ nych stron. Prowadnicza plyta 42 polaczona jest rozlacznie z górnymi saniami 46, na których osa¬ dzona jest prowadnica toczna umozliwiajaca prze¬ suw stolu 9 w kierunku prostopadlym do osi wzdluznej wrzeciona wiertarskiego. Prowadnica ta sklada sie z prowadniczych listew 47 i 48 pryzma¬ tycznych przytwierdzonych do san 46 i z prowad¬ niczej przesuwnej plyty 49, w rowkach pryzma¬ tycznych których osadzone sa podluzne koszyczki 50 z tocznymi kulkami 51. Przesuwna prowadnicza plyta 49 przykrecona jest do stolu 9 w celu umo¬ zliwienia jego przemieszczania. W bocznych powierz¬ chniach stolu 9 wzajemnie do siebie prostopadlych osadzone sa gwintowe uchwyty 52 majace wykona¬ ne otwory prostopadle do osi wzdluznej gwintu, w których osadzone sa sterownicze drazki 53 i 54 ruchu wzdluznego i poprzecznego stolu 9. Drazki te maja koncówki gwintowane, na które wkrecane sa kolpakowe nakretki 55 w celu unieruchomienia tych drazków w uchwytach 52. Dla regulowania luzów prowadnic tocznych, w bocznych podluznych wystepach plyty 8 san dolnych i san górnych 46 osadzone sa regulacyjne wkrety 56, które ustalane sa w wybranych polozeniach ustalajacymi nakret¬ kami 57.Jak uwidoczniono na fig. 5, wspornikowy kadlub 1 w czesci majacej wykonana kolowa prowadnice 5, w przekroju poprzecznym ma ksztalt szesciokata w górnej i dolnej czesci w celu zmniejszenia jego ciezaru i latwego zamocowania na jego plaskiej przedniej powierzchni scianki, mechanizmów.Poslugiwanie sie stolikiem wiertarskim do obra¬ biarek do drewna zostanie opisane ponizej.Stolik wiertarski nalezy przymocowac do obra¬ biarki majacej wrzecono wiertarskie lub podobne.W tym celu, wspornikowy kadlub 1 stolika przy¬ mocowuje sie za pomoca konsoli 2 mocujacymi sru¬ bami 3 do pionowej bocznej sciany korpusu 4 obra¬ biarki. W kolowa prowadnice 5 wprowadza sie przesuwna tuleje 6 wraz z zamocowanym do jej kolnierza 7 stolem 9. Nastepnie wywaza sie w plaszczyznie poziomej regulacyjnymi srubami 12 po¬ lozenie powierzchni roboczej stolu 9. Na powierzch¬ ni tego stolu 9 mocuje sie dociskowym mechaniz¬ mem mimosrodowym 11 drewniany przedmiot po¬ dlegajacy obróbce i stól z tym przedmiotem prze¬ suwa sie w plaszczyznie pionowej na wysokosc okreslona wrzecionem wiertarskiim. Przesuw ten realizuje sie recznie pokretnym kólkiem 14 osa¬ dzonym na walku 15, które napedza lancuchowe kolo 20 i za pomoca lancucha 21 kolo 22 osadzone na walku 23. Ruch obrotowy tego walka przeno¬ szony jest dalej stozkowym kolem zebatym 25 na kolo zebate 26 przekladni katowej i dalej kolo 26 napedza pociagowa srube 27 srubowego mechaniz¬ mu. Pociagowa sruba 27 obracajac sie w kolnierzo¬ wej nakretce 28 przytwierdzonej do wewnetrznego kolnierza przesuwnej tulei 6 powoduje jej przesuw oraz stolu 9 w góre lub dól w zaleznosci od kie¬ runku obrotu pokretnego kólka 14. 64*49 6 Polozenie stolu 9 ustala sie nastepnie zaciskowym mecham^zmem. W tym celu, pokrecajac dzwigniowa rekojescia 34 powoduje sie przesuw w otworze 32 w kierunku do srodka otworu, za pomoca gwinto- 5 wego sworznia 29 gwintowej zaciskowej tulejki 30 i zaciskowej tulejki 31, których promieniowe sciecia powoduja zacisk przesuwnej tulei 6 w tym wybra¬ nym polazeniu. Nastepnie, wywierajac recznie nie¬ znaczny nacisk na sterownicze drazki 53 i 54 prze- 10 suwa sie w zadanym kierunku stól 9 z obrabianym przedmiotem drewnianym, który to stól 9 bardzo lekko przemieszcza sie w prowadnicach tocznych, których przesuwne prowadnicze plyty 42 i 49 pra¬ wie bez oporów przemieszczaja sie wzgledem tocz- 15 nych kulek 44 i 51 prowadniczych listew 40, 41, 47 i 48 usytuowanych odpowiednio prostopadle wzgle¬ dem siebie.Na przesuwnym stole 9 mozna takze mocowac, oprócz drewnianych przedmiotów, inne urzadzenia 20 lak urzadzenie do ostrzenia nozy strugarskich, linial katowy do obróbki przedmiotów pod katem oraz itp. urzadzenia i przyrzady rozszerzajace za¬ kres obróbki na obrabiarce. 25 PL