PL64479B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 23.Y.1969 (P 133 784) 15.1.1972 64479 KI. 21 g, 18/02 MKP G 011,1/16 Wspóltwórcy wynalazku: Boleslaw Kedzia, Bogdan Niedbala Wlasciciel patentu: Akademia Medyczna w Poznaniu, Poznan Uklad analizujacy rozklad dawki promieniowania w fantomie wodnym Przedmiotem wynalazku jest uklad analizujacy roz¬ klad dawki promieniowania w fantomie wodnym. W terapii radiologicznej dazy sie do tego, aby napromie¬ niowaniu poddac okreslona czesc tkanki przy jak naj¬ mniejszym napromieniowaniu tkanek sasiednich. Roz¬ klad energii w wiazce promieni rentgenowskich mozna dobierac przez stosowanie rozmaitych przeslon i dobór natezenia wiazki. Nie mozna jednak z góry przewidziec jaki bedzie rzeczywisty rozklad energii w wiazce przy zastosowaniu danej przeslony. Dla okreslenia tego roz¬ kladu stosuje sie wiec pomiary wykonywane za pomoca sondy analizujacej. Sonde te przesuwa sie w naczyniu z woda, która stanowi w tym przypadku substancje za¬ stepcza w stosunku do tkanki, gdyz absorpcja wody jest zblizona do absorpcji tkanki. Naczynie w którym prze¬ prowadza sie pomiar zwane jest fantomem wodnym. Ze wzgledu na niebezpieczenstwo napromieniowania, osoby przeprowadzajace pomiar nie moga znajdowac sie w poblizu fantomu wodnego umieszczonego w komorze goracej, czyli w komorze, w której znajduje sie zródlo promieniowania rentgenowskiego.W konstrukcjach dotychczas budowanych urzadzen analizujacych, okreslanie polozenia sondy analizujacej dokonuje sie przy pomocy laczy selsynowych. Selsyny nadawcze znajduja sie w komorze goracej, a ich osie polaczone sa sztywno z walami silników napedzajacych sruby napedowe urzadzenia prowadzaco-przesuwajacego sonde analizujaca. Z nimi polaczone sa znajdujace sie na stanowisku pomiarowym fantomu wodnego, selsyny odbiorcze, które okreslaja na odpowiednich podzialkach 15 20 25 30 aktualne polozenie sondy analizujacej, badz tez przesu¬ waja urzadzenie piszace synchronicznie z ruchem sondy analizujacej. Urzadzenie to rejestruje na stanowisku po¬ miarowym punkty w których dawka osiagala zadana wartosc.Selsyny podawaja polozenie katowe sruby, ale nie pozwalaja na bezposrednie okreslenie polozenia sondy analizujacej. Celem uzyskania wiernosci w przedstawie¬ niu polozenia sondy w rozwiazaniach takich stosuje sie uklady napedowe z kasowaniem luzów. Poza tym istnie¬ je mozliwosc wystapienia grubych bledów przypadko¬ wych spowodowanych wieloznacznoscia polozen lacza selsynowego.Celem wynalazku jest usuniecie bledów wywolanych luzami ukladu napedzajacego jak i przypadkowych ble¬ dów grubych.Cel ten zostal osiagniety dzieki temu, ze dla oznacza¬ nia polozenia sondy analizujacej zastosowane sa trzy przetworniki bezposredniego kodowania polaczone wza¬ jemnie w ten sposób, ze pierwszy z nich jest sztywno polaczony z naczyniem fantomu lub zródlem promienio¬ wania lub innym obranym punktem do którego odnosi sie rozklad dawki podajac pierwsza ze wspólrzednych polozenia sondy a kolejne polaczone sa z poprzednimi przetwornikami w ten sposób, ze podaja kolejne wspól¬ rzedne polozenia sondy z tym, ze ostatni przetwornik laczy przedostatni przetwornik z sonda pomiarowa i równoczesnie podaje informacje o ostatniej wspólrzed¬ nej polozenia sondy.Stosujac powyzsze rozwiazanie otrzymuje sie bezpo- 644793 srednio informacje o polozeniu sondy, a wiec likwiduje sie w ten sposób wplyw luzów ukladu napedowego oraz upraszcza sie wspólprace tego urzadzenia z maszyna cy¬ frowa na przyklad w celu obliczenia calkowitej dawki pochlonietej, sumowania rozkladów, wprowadzenia po- prawek na ukosne wejscie wiazki i tym podobne.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykla¬ dzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia schematycznie urzadzenie prowadzaco przesuwajace wzdluz osi X w przekroju plaszczyzna wzdluz linii A—A, fig. 2 urzadzenie prowadzaco-przesuwajace wzdluz osi X w widoku z góry i fig. 3 sposób zmonto¬ wania trzech urzadzen prowadzaco-przesuwajacych z na¬ czyniem fantomu.... Urzadzenie-—prowadzaco-przesuwajace przedstawione na fig. 1 i fig. 2 ma dwie plyty lozyskowe 1 i 2 w któ¬ rych sztywno zamocowane sa dwie prowadnice 3 i 4 wraz z ulozysjcowana; .sruba pociagowa 5 napedzana sil¬ nikiem 6 przymocowanym do plyty lozyskowej 2 oraz optyczna 4mijka~irodbw^ 7, bedaca wraz z zespolem fo- toelementów 11 fotoelektrycznym przetwornikiem bez¬ posredniego kodowania. Na prowadnicach osadzony jest suwliwie blok czujnika 8 posiadajacy nakretke 9, oswie¬ tlacz 10 i zespól fotoelementów 11. Urzadzenie prowa¬ dzaco-przesuwajace 12 przesuwajace wzdluz kierunku x oraz urzadzenie prowadzaco-przesuwajace 13 przesuwa¬ jace wzdluz kierunku y i urzadzenie prowadzaco-przesu¬ wajace 14 przesuwajace wzdluz kierunku z polaczone sa w ten sposób, ze pierwsze z nich 12 przesuwajace sonde analizujaca 15 wzdluz kierunku X jest nieruchome wzgledem naczynia fantomu 16. Do bloku czujnika 8x urzadzenia prowadzaco-przesuwajacego 12 przymocowa¬ na jest plyta lozyskowa ly urzadzenia prowadzaco-prze¬ suwajacego 13 tak, ze urzadzenie to przesuwa sonde 15 wzdluz kierunku Y. Do bloku czujnika 8y urzadzenia prowadzaco-przesuwajacego 13 przymocowana jest plyta lozyskowa Iz urzadzenia prowadzaco-przesuwajacego 14 tak, ze przesuwa ono sonde 15 wzdluz kierunku Z. Na¬ tomiast do bloku czujnika 8z przymocowany jest uchwyt 17 sondy 15.Poslugiwanie sie fantomem wodnym odbywa sie w ten sposób, ze uruchamia sie silniki napedowe 6x, 6y, 4 6z i przesuwa sie sonde analizujaca 15 wzdluz dowolnie obranej drogi w przestrzeni naczynia 16. Informacja do¬ tyczaca aktualnego polozenia sondy analizujacej 15 jest podawana przez trzy czujniki odczytujace llx, lly, liz 5 podzialki linijek kodowych 7x, 7y, 7z. Sterowanie silni¬ ków 6x, 6y, 6z przez maszyne cyfrowa oraz przyjmowa¬ nie informacji z czujników llx, lly, liz oraz z sondy 15 przez te maszyne pozwala na rejestracje rozkladu dawki w postaci danych cyfrowych oraz na dalsze opra- ]() cowywanie tych danych. Linijki kodowe 7x, 7y, 7z kon¬ wertorów maja tak ustalone polozenia i kierunki wzgle¬ dem naczynia 16 fantomu i wzajemnie wzgledem siebie, ze odczyt polozenia czujników llx, lly, liz jednoznacz¬ nie okresla polozenie sondy analizujacej 15. Wzdluz nich ]S zgodnie z ruchem sondy analizujacej 15 przesuwaja sie czujniki 11 wysylajace informacje o swoim polozeniu, a w ten sposób i o polozeniu sondy z która blok 8z ostat¬ niego czujnika liz w ciagu montazowym jest sztywno polaczony. 2u Zamiast przetwornika fotoelektrycznego mozna w ukladzie wedlug wynalazku zastosowac przetwornik in¬ dukcyjny, transformatorowy i tym podobne przetworni¬ ki bezposredniego kodowania. 25 PL PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Uklad analizujacy rozklad dawki promieniowania w fantomie wodnym, skladajacy sie z mechanizmu stero¬ wania przestrzennego sonda i przyrzadu oznaczajacego 30 JeJ polozenie w momencie pomiaru wartosci dawki, zna¬ mienny tym, ze zawiera trzy przetworniki bezposrednie¬ go kodowania (7, 11) polaczone wzajemnie w ten spo¬ sób, ze pierwszy z nich (7x, llx) jest sztywno polaczony z naczyniem fantomu (16) lub zródlem promieniowania 35 lub innym obranym punktem do którego odnosi sie roz¬ klad dawki podajac pierwsza ze wspólrzednych poloze¬ nia sondy a kolejne przetworniki polaczone sa z po¬ przednimi (7x, llx) w ten sposób, ze podaja kolejne wspólrzedne polozenia sondy z tym, ze ostatni przetwor- 40 nik (7z, liz) laczy przedostatni (7y, lly) z sonda pomia¬ rowa (15) i równoczesnie podaje informacje o ostatnie) wspólrzednej polozenia sondy. •KI. 21 g, 18/02 64479 MKP GOI t, 1/16 Fig.t Fig.2 ^ h[.i lj *j- V "7^ 4 fig. 3 ^^jL* PL PL