Pierwszenstwo: Opublikowano: 5.1.1972 64231 KI. 49 b, 5/02 MKP B 23 c, 5/02 UKD Twórca wynalazku: Marian Michalczyk Wlasciciel patentu: Huta Baildon Przedsiebiorstwo Panstwowe, Katowice (Polska) Sposób wyznaczania profilu freza tarczowego do czolowej obróbki powierzchni srubowej oraz przyrzad do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób wyznaczania pro¬ filu freza tarczowego do czolowej obróbki powierzchni srubowej, zwlaszcza do obróbki powierzchni jednokrot¬ nej dajacej w plaszczyznie prostopadlej do jej osi zarys nieforemny, oraz przyrzad do stosowania tego sposobu.Profil freza tarczowego do czolowej obróbki po¬ wierzchni srubowej wyznacza sie droga przeniesienia zarysu przekroju powierzchni srubowej plaszczyzna pro¬ stopadla do jej osi, do ukladu odzwierciedlajacego ruch freza w czasie obróbki. Poniewaz rozwiazanie tego za¬ gadnienia zwiazane jest z koniecznoscia dokonania skomplikowanych obliczen matematycznych, dlatego w praktyce stosuje sie przyblizony sposób wyznaczania profilu freza, polegajacy na graficznym przeniesieniu za¬ rysu przekroju powierzchni srubowej plaszczyzna pro¬ stopadla do jej osi, na plaszczyzne odzwierciedlajaca ruch freza w czasie obróbki.Taki sposób wyznaczania profilu freza daje profil od¬ biegajacy od zadanego ksztaltu i mimo stosowania róz¬ nych uproszczen konstrukcyjnych jest zmudny i praco¬ chlonny.Celem wynalazku jest usuniecie tych niedogodnosci, przez przeniesienie zarysu przekroju powierzchni sru¬ bowej plaszczyzna prostopadla do jej osi do ukladu od¬ zwierciedlajacego ruch freza w czasie obróbki, bez zad¬ nych zmian i uproszczen konstrukcyjnych, w sposób za¬ pewniajacy otrzymanie powierzchni srubowej zgodnej z zadanym ksztaltem i nie wymagajacy wiekszej straty czasu.Cel ten uzyskano, przez zaostrzenie noza tokarskiego 10 15 20 25 30 na zarys przekroju powierzchni srubowej plaszczyzna prostopadla do jej osi i nastepne skrawanie przy ruchu srubowym tego noza, poruszajacej sie ruchem obroto¬ wym plytki z tworzywa termoutwardzalnego.Dzieki przeniesieniu zarysu przekroju powierzchni srubowej plaszczyzna prostopadla do jej osi na ostrze noza i skrawanie za pomoca tego noza przy jego ruchu srubowym obracajacej sie plytki, to jest przy takich sa¬ mych ruchach jakie stosuje sie dla skrawania powierzch¬ ni srubowej, otrzymuje sie plytke o zarysie scisle odpo¬ wiadajacym przeniesieniu zarysu powierzchni srubowej plaszczyzna prostopadla do jej osi, do ukladu odzwier¬ ciedlajacego ruch freza w czasie obróbki.Przy prostopadlym polozeniu noza w stosunku do osi jego ruchu srubowego, wytyczony droga skrawania na plytce profil nadaje sie wprost do przeniesienia na frez.Natomiast przy ustawieniu plytki w czasie skrawania*w kierunku osi jej ruchu obrotowego, otrzymuje sie profil najlatwiejszy do przeniesienia na frez.Przedmiot wynalazku bedzie blizej objasniony za po¬ moca zalaczonego rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przyrzad do wyznaczania profilu freza, w widoku z bo¬ ku, fig. 2 — przyrzad do wyznaczania profilu freza w czasie jego pracy, w widoku z boku, a fig. 3 — przy¬ rzad do wyznaczania profilu freza w czasie jego pracy, w widoku z przodu.Jak uwidoczniono na fig. 1, przyrzad do wyznaczania profilu freza sklada sie z pierscienia 1 i walka 2, pola¬ czonych rozlacznie lacznikiem 3 w osi 4, prostopadlej zarówno do osi 5 pierscienia 1, jak i do osi 6 walka 2. 642313 64231 4 Pierscien 1 ma wystep 7, do którego wkrecone sa sru¬ by 8, oraz nieuwidoczniony na rysunku zacisk do zamo¬ cowania pierscienia 1 na osi. Walek 2 ma wyzlobienie 9 w postaci oprawki noza, nastawianej za pomoca srub 10 i klina 11.Pierscien 1 zamocowuje sie na osi 12 wrzeciennika narzedzia nieuwidocznionego na rysunku dowolnego urzadzenia do obrabiania czolowego powierzchni srubo¬ wej np. frezarki uniwersalnej z podzielnica, a walek 2 zaciska sie pomiedzy konikiem i wrzeciennikiem przed¬ miotu tego urzadzenia. Nastepnie odchyla sie os 12 wrzeciennika narzedzia razem z pierscieniem 1 w sto¬ sunku do osi 6 walka 2 o kat odpowiadajacy polozeniu freza w czasie obróbki w stosunku do obrabianego ma¬ terialu, nastawiajac równoczesnie podzielnice na zadany skok powierzchni srubowej.Po ustaleniu w ten sposób wzajemnego polozenia pierscienia 1 i walka 2 na wrzecionach urzadzenia, wyj¬ muje sie niepotrzebny juz lacznik 3 i zamocowuje sie, jak to uwidacznia fig. 2 i 3, na wystepie 7 za pomoca srub 8 plytke 13 z tworzywa termoutwardzalnego, a w oprawce 9 walka 2 nóz 14, zaostrzony na profil 15 od¬ zwierciedlajacy zarys przekroju powierzchni srubowej plaszczyzna prostopadla do jej osi. Plytke 13 nastawia sie za pomoca srub 8 w kierunku osi 12 wrzeciennika narzedzia, a nóz 14 nastawia sie za pomoca klina 11 i srub 10 prostopadle i centrycznie do osi 6 walka 2.Korzystne jest stosowanie plytki 13 juz czesciowo obro¬ bionej wstepnie, co skraca przebieg wyznaczania profi¬ lu freza.Po uruchomieniu frezarki nóz 14 obraca sie ruchem srubowym b wzdluz osi 6 i skrawa obracajaca sie ru¬ chem obrotowym a wokól osi 12 plytke 13. Po kazdym zakonczeniu skrawania zmniejsza sie odleglosc c pomie¬ dzy osiami 6 i 12 i powtarza skrawanie, az do czasu gdy odleglosc c pomiedzy osiami 6 i 12 osiagnie wiel¬ kosc odpowiadajaca polozeniu freza w czasie jego pracy.Wyskrawany przy tej operacji na plytce 13 profil, jest równoczesnie zadanym profilem freza tarczowego.Sposób wedlug wynalazku nadaje sie do wyznaczania profili wszystkich frezów tarczowych stosowanych do 5 czolowej obróbki powierzchni srubowej. Nadaje sie on zwlaszcza do wyznaczania nieforemnych profili frezów pracujacych pod pewnym katem w stosunku do obrabia¬ nego materialu, których wyznaczanie napotykalo do tej pory na najwieksze trudnosci, np. do wyznaczania pro¬ fili frezów do obróbki rowków wiertel, rozwiertaków. PL