PL64177B1 - - Google Patents

Description

07.VI.1966 Szwajcaria Opublikowano: 20.XII.1971 64177 KI. 22 a, 17/00 MKP C 09 b, 17/00 CZYTELNIA Wlasciciel patentu: CIBA Soctóte Anonyme, Bazylea (Szwajcaria) Sposób wytwarzania barwników azynowych 1 Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia barwników azynowych. Stwierdzono, ze nowe, cenne barwniki azynowe o wzorze 1, w którym R oznacza rodnik naftalenowy, A i B oznaczaja rod¬ niki arylowe, zwlaszcza benzenowe, albo naftaleno¬ we, w których grupy hydroksylowe stoja w polo¬ zeniu orto w stosunku do grup azometynowych, wytwarza sie na drodze kondensacji jezeli konden- suje sie orto-dwuaminonaftalen z dwuketonem o wzorze 2, w którym A i B oznaczaja rodniki arylowe, a zwlaszcza benzenowe albo naftalenowe, w których grupy hydroksylowe stoja w polozeniu orto w stosunku do grup ketonowych, albo, jezeli kondensuje sie dwuchlorowcochinoksaline o wzo¬ rze 3, w którym R ma znaczenie podane powyzej, z dwoma molami tego samego, albo po jednym molu dwu róznych zwiazków hydroksyarylowych, w obecnosci katalizatora typu Friedela-Craftsa.Jako substancja wyjsciowa znajduje zastosowa¬ nie na przyklad 1, 2-dwuaminonaftalen, szczegól¬ nie 2, 3-dwuaminonaftalen.W przypadku dwuketonów, stosowanych zgodnie z wynalazkiem, rodniki A i B oznaczaja przede wszystkim identyczne rodniki arylowe, zwlaszcza benzenowe lub naftalenowe.Wymienione rodniki oprócz grup hydroksylowych moga posiadac ponadto dalsze podstawniki, jak atomy chlorowców, dalej rodniki hydroksylowe, alkoksylowe, fenoksylowe, alkilowe, fenylowe albo fenyloalkilowe. Szczególnie duze znaczenie wyka- 15 20 30 zuja zwiazki o wzorze 4, gdzie X oznacza atom wodoru, albo jeden z wymienionych podstawników.Proces kondensacji prowadzi sie w organicznym rozpuszczalniku w obecnosci kwasnego srodka kondensacyjnego, przede wszystkim w obecnosci alifatycznego kwasu karboksylowego, a zwlaszcza kwasu octowego w podwyzszonej temperaturze.W przypadku prowadzenia procesu wedlug dru¬ giego wariantu, jako substancje wyjsciowa stosuje sie na przyklad 2, 3-dwuchlorochinoksaline, a szczególnie 2, 3-dwuchlorobenzochinoksaline.Zwiazek ten poddaje sie korzystnie kondensacji z 2-hydroksynaftalenem albo z fenolem o wzo¬ rze 5, w którym X ma znaczenie podane powyzej.Jako przyklady wymienia sie nastepujace zwiaz¬ ki: fenol, para-chiorofenol, meta-chlorofenol, orto-, meta albo para-metylofenol, dalej rezorcyna, jak i eter rezorcynomonometjdowy- butylowy- albo oktylowy, oraz para-hydroksydwufenyl.Sposród katalizatorów typu Friedel-Craftsa znaj¬ duje zastosowanie przede wszystkim chlorek glinu odpowiednio w ilosci jednego mola na jeden mol hydroksyfenolu albo hydroksynaftalenu.Reakcje prowadzi sie glównie w obecnosci obo¬ jetnego organicznego rozpuszczalnika, na przyklad dwusiarczku wegla, benzenu, chlorowcowanych benzenów, jak chlorobenzen, ortodwuchlorobenzen, albo trójchlorobenzen, jak i w obecnosci nitroben¬ zenu, albo chlorowcoalkanów, a szczególnie czte- rochloroetanu, w granicy temperatur od tempe- 6417764177 3 ratury pokojowej do temperatury równej 150°C, stale mieszajac.Dalsza przeróbke prowadzi sie najkorzystniej przenoszac mieszanine reakcyjna do rozcienczonego kwasu solnego. Rozpuszczalnik usuwa sie przez ekstrakcje albo przez destylacje z para wodna. Po¬ niewaz uzyskane produkty sa doskonalej czystosci, wobec tego z reguly odpada koniecznosc dalszego oczyszczania, przykladowo przez powtórna krysta¬ lizacje.Otrzymane zwiazki dwuhydroksyfenylo-, albo dwuhydroksynaftylochinoksaliny stanowia cenne zólte barwniki o odcieniu zielonym, znajdujace za¬ stosowanie de-barwienia róznych materialów. Dzie¬ ki iclr dlSzej odpornosci na dzialanie temperatury sa przydatne zwlaszcza do barwienia przedliwych mas stopionych, jak do polichlorku winylu, polio- lefih/ jak polietylenu, polipropylenu, dalej polie¬ strów, jak polietylenotereftalanu oraz do poliami¬ dów, jak na przyklad otrzymanych ze — kapro- laktamu, heksametylenodwuamin i kwasu adypino- wego albo kwasu co — aminodekanokarboksylowego.Przeznaczone do barwienia polimery w postaci proszku, ziaren, albo krajanki obtacza sie suchym proszkiem barwnika, to znaczy miesza sie mecha¬ nicznie w ten sposób, by powierzchnia tych cza¬ stek byla pokryta wrarstwa barwnika. Barwnik wystepuje w postaci subtelnie rozdrobnionego pro¬ szku.Wyjatkowo dobre wyniki uzyskuje sie w przy¬ padku zastosowania preparatów barwnikowych skladajacych sie z materialu, przeznaczonego do barwienia, w postaci subtelnego proszku, wraz z barwnikiem równomiernie rozprowadzonym.Zgodnie z belgijskim opisem patentowym nr 567 953, tego rodzaju preparaty mozna otrzymac przez zdy- spergowanie pigmentu w roztworze poliamidu w kwasie mrówkowym i nastepnie wytracenie pigmentowanego poliamidu przez dodatek wody.Tak otrzymane czasteczki tworzywa sztucznego, obtoczone nastepnie stapia sie i poddaje przedze¬ niu wedlug powszechnie znanego sposobu, lub tez poddaje innemu rodzaju formowania, jak na przy¬ klad w folie.Tworzywa sztuczne moga byc barwione przez dodatek barwnika zarówno przed, jak i podczas oraz bezposrednio na koncu trwania procesu poli- kondensacji monomerów. Nastepnie, zabarwiony material zostaje poddany dalszemu formowaniu w sposób podobny, jaki znajduje zastosowanie w odniesieniu do niebarwionego materialu, w postaci samoistnej, albo w postaci mieszaniny z innymi barwionymi, lub niebarwionymi materialami.Otrzymane zgodnie z wynalazkiem zabarwione stopy przerabia sie dalej nadajac im uformowane ksztalty, a zwlaszcza moga byc poddane przedze¬ niu na wlókna. Otrzymane zabarwione wlókna charakteryzuja sie bardzo cenionym zabarwieniem zóltym, o odcieniu zielonym, o czystym kolorze i o wyjatkowej odpornosci na dzialanie swiatla i wilgoci.W podanych ponizej przykladach czesci, w przy¬ padku, gdy brak dodatkowych wyjasnien, oznacza¬ ja czesci wagowe, a procenty oznaczaja procenty wagowe. Temperatury sa podane w stopniach Cel¬ sjusza.Przyklad I 12,1 czesci aldehydu kwasu salicy¬ lowego miesza sie z 8 czesciami 2, 3-dwuamino- 5 naftalenu w 150 czesciach objetosciowych lodowa¬ tego kwasu octowego pod chlodnica zwrotna w ciaga 1V2 godziny. Nastepnie dodaje sie 150 cze¬ sci wody i odstawia do ochlodzenia, po czym osad sie odsacza, przemywa woda do odczynu obojet- 10 nego i suszy. Barwnik o wzorze 6 krystalizuje sie z ksylenu w postaci zóltych igiel.Przyklad II. Postepuje sie, jak podano w przykladzie I, z ta róznica, ze zamiast 8 czesci 2,3-dwuaminonaftalenu bierze sie 8 czesci 1,2-dwu- 15 aminonaftalenu. Otrzymuje sie pomaranczowo- -zólty barwnik.Przyklad III. 12 czesci 2,2-dwuoksy-4,4'-dwu- bromobenzyl wmiesza sie z 4,8 czesciami 2,3- dwu- aminonaftalenu w 100 czesciach objetosciowych 20 lodowatego kwasu octowego pod chlodnica zwrot¬ na w przeciagu jednej godziny. Po ostudzeniu od¬ dziela sie zólty barwnik o wzorze 7, przemywa woda i suszy.Przyklad IV. Do zawiesiny, skladajacej sie 25 z 2,3-dwuchlorobenzochinoksaliny i 112 czesci re¬ zorcyny w 300 czesciach objetosciowych nitroben¬ zenu dodaje sie 135 czesci chlorku amonu, stale mieszajac w ten sposób, by temperatura nie prze¬ kroczyla 80°C. Nastepnie miesza sie dalej w tem- 30 peraturze 50°C w przeciagu trzech godzin po czym przenosi do rozcienczonego kwasu solnego i odde- stylowuje sie nitrobenzen przez destylacje z para wodna. Pozostalosc przekrystalizowuje sie z dwu- metyloformamidu. Otrzymuje sie zólty barwnik ot o wzorze 8. 35 Przyklad V. 20 g barwnika, otrzymanego we¬ dlug sposobu podanego w przykladzie IV przepro¬ wadza sie w postac eterowa za pomoca 19,3 czesci bromku cktylu w obecnosci 5,6 czesci wodorotlen- 40 ku potasowego w 150 czesciach objetosciowych roz¬ puszczalnika „Methylcellosolve", w temperaturze 120° w ciagu 24 godzin. Klarowny roztwór odsa¬ cza i nastepnie zageszcza do momentu rozpoczecia krystalizacji. Wytworzony w ten sposób barwnik 45 jest koloru zóltego odpowiada wzorowi 9: Przyklad VI. Postepuje sie wedlug sposobu podanego w przykladzie 4 z ta róznica, ze zamiast 112 czesci rezorcyny bierze sie 144 czesci beta-na- ftolu. Otrzymuje sie barwnik koloru zóltego o wzo- 50 rze 10- Przyklad VII. 100 czesci poliamidu typu per¬ lonu, wytworzonego z kaprolaktamu wedlug zna¬ nego sposobu, w postaci krajanki miesza sie w na¬ czyniu obrotowym. Otrzymana w ten sposób kra- 55 Janke poddaje sie przedzeniu wedlug sposobu prze¬ dzenia zwykle stosowanego do poliamidów-6 przez stapianie. Otrzymane zólte nici poliamidowe wy¬ kazuja bardzo dobra odpornosc na swiatlo.Przyklad VIII. 100 czesci krajanki polietyle- 60 notereftalanu typu „Terylen",wytworzonego z kwa¬ su tereftalowego i glikolu wedlug znanego sposo¬ bu, przesypuje jedna czescia barwnika, wytwarza¬ nego wedlug sposobu podanego w przykladzie II.Otrzymana, przypudrowana krajanke przedzie sie 65 na nici w zwykle stosowanej temperaturze okolo64177 270°C. Uzyskane zólte nici poliestrowe charakte¬ ryzuja sie dobra trwaloscia.Przyklad IX. ICO czesci krajanki polipropyle¬ nowej („Moplen") miesza sie z jedna czescia barw¬ nika, otrzymanego wedlug sposobu podanego w przykladzie III. Przypudrowana krajanke poddaje sie przedzeniu wedlug zwykle stosowanego sposo¬ bu przedzenia przez stapianie. Otrzymane zólte nici wykazuja bardzo dobra trwalosc.Przyklad X. Paste skladajaca sie z 100 czesci polichlorku winylu, 50 czesci objetosciowych fta- lanu oktylu i z 0,3 czesci barwnika, wytwarzanego wedlug sposobu podanego w przykladzie I, poddaje sie walcowaniu na kalandrze do postaci folii w temperaturze 150—155°C. Otrzymana w ten sposób folia polichlorku winylu koloru zóltego wykazuje dobra odpornosc na swiatlo. PL PL

Claims (7)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania barwników azynowych o wzorze 1, w którym R oznacza rodnik naftaleno¬ wy, A i B rodniki arylowe, szczególnie benzenowe albo naftalenowe, w których grupy hydroksylowe sa w polozeniu brto w stosunku do grup azome- tynowych, znamienny tym, ze ortodwuaminonaf- talen poddaje sie kondensacji z dwuketonem o wzorze 2, w którym A i B oznaczaja rodniki ary¬ lowe, szczególnie benzenowe albo naftalenowe, w których grupy hydroksylowe sa w polozeniu orto w stosunku do grup ketonowych, albo dwuchlorow- cochinoksaline o wzorze 3, w którym R ma zna¬ czenie podane wyzej, poddaje sie kondensacji 5 z dwoma molami tych samych, albo po jednym molu dwóch róznych zwiazków hydroksyarylowych w cbecnosci katalizatora typu Friedla-Craftsa.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze kondensacji poddaje sie z 2,3-dwuaminonaftalen. 10 3. Sposób wedlug zastrz. 1 i 2, znamienny tym, ze stosuje sie dwuketon o wzorze 4, w którym X oznacza atom wodoru, albo atom chlorowca, lub grupe alkilowa, hydroksylowa, alkoksylowa, feno- ksylowa, fenylowa, fenyloalkilowa.

3. J5

4. Sposób wedlug zastrz. 1—3, znamienny tym, ze kondensacje z dwuketonem prowadzi sie w obecnosci kwasnego srodka kondensacyjnego.

5. Sposób wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze jako kwasny srodek kondensacyjny stosuje sie 20 kwas octowy.

6. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze kondensacji poddaje sie 2,3-dwuchlorobenzochino- ksaline.

7. Sposób wedlug zastrz. 1 i 6, znamienny tym, 25 ze stosuje sie 2-hydroksynaftalen, albo hydroksy¬ benzen o wzorze 5, w którym X oznacza atom wodoru, albo atom chlorowca, lub rodnik alkilowy, hydroksylowy, fenoksylowy, fenylowy albo feny- loalkilowy. HO s—Y ^*c^ CR ' XN^ ^B ho/ HO- 0=C I O—C / HO \ /B WZÓR 1 WZÓR HOn NT HaL WZÓR 3 HOS\/ O —O WZÓRKI. 22 a,17/00 64177 MKP C 09 b, 17/00 HQV HQ- WZtiR 5 WZÓR 6 NZÓR 7 WZÓR 9 WZÓR 10 W.D.Kart. C/795/71, A4, 230 PL PL