PL63406B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 25.X.1971 63406 KI. 49 c, 77/04 MKP B 23 d, 77/04 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Jan Harasymowicz, Józef Orzech Wlasciciel patentu: Zaklady Mechaniczne „Tarnów" Przedsiebiorstwo Panstwowe Wyodrebnione, Tarnów (Polska) Samocentrujacy rozwiertak nastawny Przedmiotem wynalazku jest samocentrujacy roz- wiertak nastawny z wymiennymi nozami, rozsuwa¬ nymi za pomoca sruby mikrometrycznej, które sa¬ moczynnie ustawiaja sie centrycznie wzgledem osi otworu, w czasie jego rozwiercania.W dotychczasowych rozwiazaniach konstrukcyj¬ nych rozwientaków tego typu, noze wraz z me¬ chanizmem do ich rozsuwania umieszczano bez¬ posrednio w korpusie rozwiertaka. Najlepsze ze znanych rozwiazan maja dwa noze umieszczone w rowku poprzecznym w korpusie rozwiertaka, zwró¬ cone ostrzami na zewnatrz, z mozliwoscia przesu¬ wu, ograniczonego dzialaniem sprezyn umocowa¬ nych do nozy i opierajacych sie o wewnetrzna po¬ wierzchnie pokrywy, zamykajacej noze wraz z me¬ chanizmem do ich rozsuwania, od strony czola rozwiertaka.Mechanizm rozsuwania nozy bywa rozmaity. Naj¬ czesciej stanowi go sruba mikrometryczna umiesz¬ czona w gwintowanym otworze w trzonku jed¬ nego noza, opierajaca sie kulistym zakonczeniem .lba o kulista powierzchnie na trzonku drugiego no¬ za, przy czym leb sruby mikrometrycznej stanowi jednoczesnie kolo zebate walcowe, które zazebia sie z drugim kolem zebatym walcowym, osadzonym na tulei umieszczonej obrotowo w otworze rów¬ noleglym do rowka prowadzacego noze, w kor¬ pusie rozwiertaka. Wewnatrz tej tulei jest umiesz¬ czony obrotowo sworzen, z lbem w postaci tarczy z podzialka, zakonczony z drugiej strony gwintem Z z umieszczona na nim nakretka. Gdy nakretka jest zluzowana, sworzen moze swobodnie obracac sie, nie powodujac obrotu, natomiast po dokreceniu nakretki, nastepuje zakleszczenie tulei na sworz- . niu, wskutek czego pokrecajac sworzniem, powodu¬ jemy obrót tulei wraz z osadzonym na niej kofem zebatym, które napedza uzebiony leb sruby mikro¬ metrycznej i nastepuje rozsuwanie nozy lub przy obrocie przeciwnym przy wspóldzialaniu sprezyny 10 noze zblizaja sie ku sobie.Iisitnieje kilka podobnych rozwiazan mechanizmu tego typu np. zamiast sruby mikrometrycznej z lbem uzebionym stosowano srube mikrometryczna bez lba, na której umieszczono nakretke uzebiona 15 wspólpracujaca z kolem zebatym osadzonym na tu¬ lei jak w wyzej opisanym urzadzeniu, przy czym jeden koniec sruby wkrecony jest do oporu w gwintowanym otworze jednego noza, a drugi jest umieszczony w gladkim otworze w drugim nozu. 20 Przez pokrecanie uzebionej nakretki, za pomoca sworznia poprzez tuleje i kola zebate, powodujemy rozsuwanie sie nozy wskutek opierania sie tej na¬ kretki o nóz z gladkim otworem i odpychanie go od, drugiego noza. Przy obrocie przeciwnym, na- 25 fcretka przesuwa sie do poprzedniego polozenia, a sprezyny sciagaja noze do srodka.Rozwiertaki tego typu maja nastepujace wady: Ostrzenie nozy musi odbywac sie indywidualnie, bo nie jest mozliwe ostrzenie ich w zespole, ze 30 wzgledu na elastyczne umieszczenie tych nozy w 63 40663 406 3 korpusie rozwiertaka. Zachodzi wiec koniecznosc demontazu calego mechanizmu przy kazdym ostrze¬ niu nozy. Ustawienie nozy na wymiar w cias¬ nych granicach tolerancja, w klasach dokladnosci obecnie wymaganych dla precyzyjnych urzadzen 5 jest bardzo trudne a nawet czesto niemozliwe, njp. dla uzyskania 6 lub 7-mej klasy dokladnosci, gdyz ze wzgledu na elastyczne umieszczenie nozy, nie mozna zastosowac pomiaru przy pomocy czujnika.Skomplikowany mechanizm rozsuwania nozy sta- 10 nowi uklad polaczen malo sztywny, nie gwarantu¬ jacy zachowania dokladnego wymiaru rozstawie¬ nia nozy podczas obróbki rozwiercania i uniemoz¬ liwiajacy uzyskanie duzego stopnia gladkosci po¬ wierzchni obrabianej, zwlaszcza ze ze wzgledu na 15 elastyczne umieszczenie nozy, musza istniec pew¬ ne luzy w rowkach prowadzacych. Scianki boczne trzonków nozy musza byc bardzo gladkie a wy¬ miary poprzeczne nozy musza byc dopasowane do wymiarów rowków prowadzacych w korpusie roz- 20 wiertaka z zachowaniem koniecznych luzów.W innych znanych rozwiazaniach, rozwiertaki saniocentrujace z nastawnymi nozami, maja cztery noze, umieszczone w rowkach prowadzacych, para¬ mi naprzeciw siebie, z mozliwoscia przesuwu pro- 25 mieniowego, przy czym rowki prowadzace maja kierunki wzajemnie prostopadle. Powierzchnie przy¬ legania nozy do elementu dociskowego, w kierun¬ ku promieniowym, zaopatrzone sa w wypukle za¬ okraglenia w ksztalcie luku kola, majacego sro- 30 dek w wierzcholku ostrza noza, którego podwójny promien plus srednica kola elementu dociskowego równa sie srednicy otworu rozwiercania. Element dociskowy sklada sie z czterech segmentów, z któ¬ rych kazdy jest umieszczony suwliwie w rowku na 35 koncu trzonka noza, z duzym luzem miedzy scia¬ nami rowka prowadzacego ten nóz, w plaszczyznie prostopadlej do osi obrotu rozwiertaka.Segmenty te od strony wewnetrznej maja gwin¬ towane otwory, w których umieszczone sa sruby 40 mitorometryczne ulozyskowane w sciankach Ela¬ stycznego rdzenia, tak zwanego wahacza. Wewnajtrz tego wahacza, na przedluzeniach czopów srub mi¬ krometrycznych, osadzone sa cztery kola zebate stozkowe zazebiajace sie miedzy soba i z piatym 45 kolem zebatym stozkowym, osadzonym na walku umieszczonym wzdluz osi podluznej rozwiertaka i ulozyskowanym w czolowej sciance wahacza.Wahacz wraz z calym mechanizmem rozsuwania nozy, moze wychylac sie w dowolnym kierunku 50 promieniowym. Wychylenie wahacza zgodne z kie¬ runkiem jednej pary nozy, powoduje przesuniecie promieniowe tej pary, bez zmiany odleglosci mie¬ dzy nozami i jednoczesnie powoduje przesuniecie promieniowe drugiej pary ze zmiana odleglosci 55 miedzy nozami tej pary, wskutek przesuniecia segmentów dociskowych w kierunku prostopadlym do kierunku nozy, przy czym odleglosc ta zmniej¬ sza sie na tyle, ze wszystkie cztery wierzcholki ostrzy nozy pozostaja na okregu kola, którego srednica równa sie czynnej srednicy rozwiertaka.W przypadku odchylenia wahacza w dowolnie innym kierunku promieniowym, nastepuja przesu¬ niecia nozy zlozone z dwóch wyzej opisanych prze¬ suniec, a wierzcholki czterech nozy pozostaja stale ^ na jednym okregu o tej samej czynnej srednicy roz¬ wiertaka. Sprezyny umieszczone w korpusie roz¬ wiertaka, za posrednictwem dzwigni, wywieraja nacisk na noze, zblizajac je do srodka korpusu w zwiazku z odchyleniem wahacza w stosunku do geometrycznej osi korpusu. Caly ten mechanizm rozsuwania nozy i elastycznego ich umieszczenia w korpusie rozwiertaka zakrywa ód czola pokrywa, która ma w srodku otwór dla wystajacego na zew¬ natrz walka napedzajacego kola zebate stozkowe.Na koncu tego walka, tuz przy pokrywie, osadzone jest pokretlo w postaci tarczy z podzialka, dla umozliwienia rozsuwania nozy z dokladnoscia we¬ dlug tej podzialki.Wady takiego ' rozwiazania konstrukcyjnego roz¬ wiertaka sa nastepujace: Skomplikowana konstruk¬ cja mechanizmu rozsuwania nozy mozliwa jest do zastosowania tylko w rozwiertakach do duzych srednic rozwiercanych otworów. Wykonanie wielu elementów takiego mechanizmu jest bardzo praco¬ chlonne i kosztowne. Montaz calosci urzadzenia i ustawienie czterech nozy na jednym okregu jest równiez pracochlonne i klopotliwe, a ustawienie nozy dla uzyskania bardzo dokladnych wymiarów wymaganych w nowoczesnych konstrukcjach pre¬ cyzyjnych jest nawet niemozliwe ze wzgledu na elastyczne umieszczenie nozy.Duza ilosc elementów w lancuchu polaczen me¬ chanizmu rozsuwania powoduje mala sztywnosc takiego ukladu polaczen, a wiec nie ma gwarancji zachowania wymiaru czynnej srednicy rozwiertaka podczas obróbki rozwiercania, co utrudnia uzyska¬ nie dokladnych wymiarów rozwiercanych otworów.Ponadto stosunkowo luzne umieszczenie nozy w rowkach prowadzacych moze byc powodem drgan, które utrudnia nie tylko uzyskanie dokladnych wymiarów, ale moga byc równiez powodem nie wystarczajacej gladkosci powierzchni obrabianej wyrobów rozwiercanych. Ponadto konstrukcja tego typu zawiera wszystkie zasadnicze wady poprzed¬ nio omówionego rozwiazania rozwiertaków samo- centrujacych nastawnych.Celem wynalazku jest wiec opracowanie takiej konstrukcji rozwiertaka, która nie mialaby wad obu wyzej opisanych rozwiazan konstrukcyjnych.Zgodnie z postawionym zadaniem, w konstrukcji samocentrujacego rozwiertaka nastawnego z wy¬ miennymi nozami, rozsuwanymi przy pomocy sru¬ by mikrometrycznej, zespól dwóch nozy, polaczo¬ nych dwustronna mikrometryczna sruba, jest umieszczony suwliwie w otworze przelotowym znajdujacym sie w prostopadlosciennej wkladce, która ma centryczne nakielki usytuowane w osi obrotu tej wkladki, i drugi otwór przelotowy po¬ przeczny, dla dostepu do pokretla mikirometrycz- nej sruby oraz dwa otwory gwintowane na przed¬ niej scianie wkladki dla dociskowych wkretów, sluzacych do ustalenia polozenia nozy, przy czym prostopadloscienna wkladka jest umieszczona prze¬ suwnie w poprzecznym otworze w korpusie roz¬ wiertaka, zaopatrzonym w ustalajacy wkret, z glad¬ ka koncówka walcowa, wkrecony do gwintowa¬ nego otworu w bocznej scianie korpusu a kon^ cówka ustalajacego wkreta wchodzi do otworu w bocznej scianie prostopadlosciennej wkladki, który ma wieksza srednice od srednicy tej koncówki.63 406 6 Techniczne i techniczno-uzytkowe skutki wyna¬ lazku sa nastepujace: Unika sie wszystkich zasad¬ niczych wad dotychczasowych rozwiazan tego typu rozwiertaków. Ostrzenie nozy odbywa sie w zmon¬ towanym zespole prostopadloscieninej wkladki, zao- 5 patrzonej w nakielki. Ustawienie nozy na dokladny wymiar czynnej srednicy rozwiertaka jest bardzo ulatwione, poniewaz dzieki mozliwosci sztywnego ustalenia nozy w zespole wkladki,, zaopatrzonej w nakielki centrujace, mozna dokonac sprawdzenia 10 wymiarów przez obracanie wkladki w klach i od¬ czytywanie wysuniecia nozy przy pomocy czujnika.Poza tym dzieki sztywnemu ustaleniu rozstawienia nozy w zespole wkladki elastycznie umieszczonej w rozwiertaku, unika sie drgan podczas pracy roz- 15 wliercania, a wiec zapewnia sie uzyskanie duzego stopnia gladkosci powierzchni obrabianej i do¬ kladnosci wykonania pod wzgledem wymiarów w ciasnych granicach tolerancji.Unika sie dokladnego wykonania powierzchni 20 bocznych trzonków nozy zarówno pod wzgledem gladkosci jak i pod wzgledem wymiarów poprzecz¬ nych, gdyz moze nie przesuwaja sie podczas pracy, w rowkach prowadzacych, a wykonanie dokladne powierzchni zewnetrznych prostopadlosciennej 25 wkladki jest jednorazowe, poniewaz wkladka nie zuzywa sie. Jeden korpus rozwiertaka moze sluzyc do duzego zakresu wymiarów rozwiercanych, przy wykorzystaniu szeregu wkladek o róznych wymia¬ rach. Istnieje mozliwosc stosowania nozy z ostrza- 30 mi z weglików spiekanych.Mechanizm rozsuwania nozy jest znacznie mniej skomplikowany niz w rozwiazaniach dotychczaso¬ wych tego typu rozwiertaków, przy czym wykona¬ nie i montaz calosci urzadzenia sa latwiejsze i zna- 35 cznie mniej pracochlonne.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój podluzny rozwiertaka, a fig. 2 jego widok zboku. 40 Jak uwidoczniono na fig. 1 i fig. 2, rozwiertak wedlug wynalazku sklada sie z czesci chwytowej 1 i polaczonego z nia tnwale korpusu 2 z otworem przelotowym o przekroju prostokatnym, w którym jest umieszczona prostopadloscienna wkladka 3. 45 W otworze przelotowym wkladki 3 jest umieszczo¬ ny suwliwie zespól dwóch nozy 4 polaczonych dwu¬ stronna mikrometryczna sruba 5 z gwintem lewym i prawym oraz osadzonym na niej pokretlem 6, przy czym na bocznych scianach tej wkladki znaj- 5Q duje sie otwór umozliwiajacy dostep do pokretla 6, na obu czolowych scianach wkladki znajduja sie centryczne nakielki 7, a na przedniej czolowej scianie dwa otwory gwintowane, dla dociskowycn wkretów 8.W bocznej scianie korpusu 2 znajduje sie prze¬ lotowy otwór gwintowany dla zabezpieczajacego wktreta 9 a na wprost tego otworu, we wkladce 3 jest umieszczony slepy otwór, o srednicy wiekszej od srednicy koncówki wkreta, umieszczonej w tym otworze dla ograniczenia zbyt duzego wysuniecia sie wkladki 3 z korpusu 2. Dzialanie urzadzenia jest nastepujace: Rozsuwanie nozy 4 na zadana sred¬ nice rozwiercania uzyskuje sie przez obrót mikro- metrycznej sruby 5, poruszanej bezposrednio po¬ kretlem 6 i zabezpiecza sie ustawienie nozy przez dokrecenie wkretów 8 do oporu. Sprawdzenie roz¬ stawienia nozy na dokladny wymiar uzyskuje sie przez umieszczenie nakielków 7 wkladki 3 w klach i obracajac wkladka porównywanie odczytów na czujniku. Gdy noze 4 sa ustawione i sprawdzono jak wyzej czynna srednice rozwiercania, wkladke 3 umieszcza sie w przelotowym otworze w korpusie 2 i zabezpiecza od zbytniego wysuniecia wkretem 9. Luz miedzy koncówka wkreta 9 i otworem we wkladce 3 znajdujacym sie na wprost wkreta 9 pozwala na elastyczne ruchy wkladki podczas pra¬ cy rozwiertaka. PL PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Samocentrujacy rozwiertak nastawny, z wymien¬ nymi nozami rozsuwanymi przy pomocy sruby mikrometrycznej, które samoczynnie ustawiaja sie centrycznie wzgledem osi otworu w czasie jego rozwiercania, znamienny tym, ze zespól dwóch no¬ zy (4), polaczonych dwustronna mikrometryczna sruba (5) jest umieszczony suwliwie w otworze przelotowym znajdujacym sie w prostopadloscien¬ nej wkladce (3), która ma centryczne nakielki (7) usytuowane w osi obrotu tej wkladki i drugi otwór przelotowy, poprzeczny, dla dostepu do pokretla (6) mikrometrycznej sruby (5) oraz dwa otwory gwintowane na przedniej scianie wkladki (3), dla dociskowych wkretów (8) sluzacych do ustalenia polozenia nozy (4), przy czym wkladka (3) jest umieszczona przesuwnie w poprzecznym otworze w korpusie (2), zaopatrzonym w ustalajacy wkret (9), z gladka koncówka walcowa, wkrecony do gwinto¬ wanego otworu znajdujacego sde w bocznej scianie korpusu (2), na wprost gladkiego otworu, o wiek¬ szej srednicy od srednicy tej koncówki, umiesz¬ czonego we wkladce (3).KI. 49 c, 77/04 63 406 MKP B 23 d, 77/04 Fig. / Fig- 2 ZF „Ruch" W-wa, zam. 705-71, nakl. 240 egz. PL PL