Pierwszenstwo: Opublikowano: 15.Y.1971 1 62638 KI. 32 a, 23/02 MKP C 03 b, 23/02 UKD 666.1.037:666. .15 Wspóltwórcy wynalazku: Józef Ciepiela, Malgorzata Pakulska, Jan Wójcicki, Ignacy Lang, Jan Engelhardt Wlasciciel patentu: Zaklad Badan i Doswiadczen Przemyslu Szklarskiego, Kra¬ ków (Polska) Urzadzenie do wytwarzania strefowo hartowanego szkla plaskiego i gietego Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wytwa¬ rzania strefowo hartowanego szkla plaskiego, i gietego przeznaczonego na szyby pojazdów zwlaszcza samocho¬ dowych.Szklo strefowo hartowane charakteryzuje sie zrózni¬ cowanym stopniem zahartowania powodujacym przy peknieciu powstawanie obszarów niepokrytych siatka pekniec ulatwiajacych widocznosc i umozliwiajacych przez to dalsze prowadzenie pojazdu.Dotychczas znanych jest szereg urzadzen do wytwa¬ rzania strefowo hartowanego szkla, opartych o rózne spo¬ soby dzialania.Jednym ze znanych urzadzen jest hartownica w posta¬ ci chlodnicy o róznym stopniu zageszczenia na jej po¬ wierzchni dysz nadmuchujacych zimne powietrze na har¬ towane szklo. Jednak z uwagi na stale zamocowanie dysz, które tworza z chlodnica sztywny uklad, zakres sto¬ sowania urzadzenia ograniczony jest do hartowania tafli szkla wylacznie o jednym wymiarze.Znanym jest równiez urzadzenie w postaci chlodnicy zaopatrzonej w ruchome przyslony wyznaczajace strefy o róznym stopniu zahartowania. Przyslony w wyzej przytoczonym urzadzeniu skladaja sie z równoleglych katowników zamocowanych pionowo na ramie w dowol¬ nych odstepach, przy czym kazdy z katowników jest grzbietem skierowany ku chlodnicy, tak ze ramiona je¬ go tworza z plaszczyzna chlodnicy kat 45°.W trakcie wdmuchiwania zimnego powietrza zadaniem przyslon jest rozchylanie strug powietrza i miejscowe oslanianie tafli, tak, ze w miejscach oslonietych nie pod- 10 15 20 25 30 lega ona zahartowaniu, dzieki czemu w razie pekniecia powstaja strefy widzialnosci.Urzadzenie to posiada jednak szereg niedogodnosci uniemozliwiajacych jego prawidlowe, zgodne z zaloze¬ niami dzialanie. Miedzy innymi cechuje sie ono mala skutecznoscia dzialania, bowiem katownik wystawiony na bezposrednie dzialanie zimnych strug powietrza ochla¬ dza sie, zwlaszcza przy krawedziach ramion katownika i pochlania tym samym cieplo ze szkla hartujac go w miejscach, które zgodnie z zalozeniami nie powinny byc hartowane, z tym ze stopien zahartowania jest nieco niz¬ szy anizeli w miejscach nieoslonietych.Ponadto prostokatny ksztalt obszarów oslanianych, na¬ rzucony ksztaltem katowników oraz tylko dwustronne rozchylenie strug powietrza, powoduja nierównomierne rozlozenie sil wewnetrznych powodujacych pekanie szkla w trakcie hartowania. Równiez ostrokatny ksztalt miejsc oslonietych jest niebezpieczny dla uzytkowników pojaz¬ dów, bowiem przy spekaniach istnieje potencjalna moz¬ liwosc skaleczen.Celem niniejszego wynalazku jest unikniecie tych nie¬ dogodnosci przez skonstruowanie urzadzenia zmienia¬ jacego ksztalt obszarów niehartowanych z równoczes¬ nym zwiekszeniem róznicy w stopniu zahartowania po¬ miedzy hartowana a oslaniana powierzchnia, a tym sa¬ mym zwiekszenia skutecznosci strefowego hartowania.Cel ten zostal osiagniety w urzadzeniu do strefowego hartowania szkla plaskiego i gietego bedacym przedmio¬ tem niniejszego wynalazku poprzez zastosowanie zespo¬ lu indywidualnych przyslon przy czym przyslony posia- 626383 62638 4 daja ksztalt stozków, których wierzcholek skierowany jest do dyszy, a podstawa do hartowanej tafli.W celu zwiekszenia skutecznosci hartowania zastoso¬ wano izolacje podstawy stozka od pobocznicy, która o- plywaja strugi zimnego powietrza. Ponadto podstawa stozka zostala pokryta substancja odblaskowa powoduja¬ ca odbijanie energii cieplnej promieniowanej przez har¬ towane szklo i powrotne jej kierowanie na szklo.Wprowadzenie przyslon o ksztalcie stozka zezwala na równomierne rozchylanie strug zimnego powietrza, a kolowy ksztalt powierzchni niezahartowanych umoz¬ liwia prawidlowe rozlozenie wewnetrznych sil.Urzadzenie do wytwarzania strefowo hartowanego szkla plaskiego i gietego zostalo uwidocznione w przy¬ kladzie wykonania na zalaczonym rysunku, na którym fig 1 przedstawia przekrój pojedynczej przyslony w rzu¬ cie pionowym a fig 2 schematyczny uklad urzadzenia w czasie pracy.Urzadzenie do wytwarzania strefowo hartowanego szkla plaskiego i gietego sklada sie z pojedynczych przyslon 9 zamocowanych w uchwycie 5, wewnatrz chlod¬ nicy 8.Kazda z przyslon 9 posiada ksztalt stozka skie¬ rowanego podstawa 1 w strone hartowanego szkla 7, przy czym pobocznica stozka 2 jest oddzielona od pod¬ stawy 1 warstwa izolacyjna 3, a sama podstawa pokry¬ ta jest warstwa odblaskowa.Calosc powyzszych elementów jest polaczona za po¬ moca trzpienia 4 osadzonego jednym koncem w uchwy¬ cie 5 i oddzielonym od niego uszczelka izolujaca 6, a drugim koncem centrycznie zamocowanym na pod¬ stawie stozka 1. 15 20 25 30 Na uchwycie 5 zamooowuje sie dowolna ilosc przy¬ slon 9, zalezna od gabarytów hartowanej tafli szkla 7 i zadanej ilosci stref o nizszym stopniu zahartowania.Przyslony 9 zaklada sie po obu stronach hartowanej taf¬ li szkla 7.Urzadzenie pracuje w ten sposób, ze strugi zimnego powietrza wdmuchiwane poprzez dysze oplywajac po- boczinice stozka sa przez niego rozchylane, a powierzch¬ nia hartowanego szkla przylegajaca do podstawy stozka 1 nie podlega zahartowaniu, przy czym pokrycie podsta¬ wy substancja odblaskowa dodatkowo zapobiega pro¬ mieniowaniu ciepla z tafli szkla, niedopuszczajac w ten sposób do jej zahartowania.Uzyskane strefy niezahartowane charakteryzuja sie po rozbiciu bezpieczna powierzchnia kolowa, przy czym dodatkowym efektem wynikajacym z ksztaltu kolowego, jest fakt, ze w razie pekniecia brzegi powierzchni nieza¬ hartowanych posiadaja wyraznie przytepione krawedzie. PL