Opublikowano: 20.111.1971 62563 KI. 21 g, 13/21 MKP H 01 j, 37/08 czytelnia] 12^?2«iB-f!^2j2=i Wspóltwórcy wynalazku: Wieslaw Barwicz, Stefan Wójcicki, Czeslaw Pietrzak Wlasciciel patentu: Przemyslowy Instytut Elektroniki, Warszawa (Pol¬ ska) Wyrzutnia elektronowa Przedmiotem wynalazku jest wyrzutnia elektro¬ nowa przeznaczona szczególnie do elektronowiaz- kowych urzadzen duzej mocy, jak na przyklad pie¬ ce elektronowe, która moze równiez znalezc zasto¬ sowanie i w innych urzadzeniach elektronowiaz¬ kowych.Wyrzutnie elektronowe stosowane w piecach elek¬ tronowych skladaja sie z pomocniczej katody, roz¬ grzewanej wskutek przeplywu pradu elektryczne¬ go, doprowadzanego z zewnatrz, z wlasciwej ka¬ tody pobudzanej do emisji pod wplywem bombar¬ dowania elektronów z pomocniczej katody, z elek¬ trody sterujacej, do której doprowadza sie wyso¬ kie napiecie wzgledem katody oraz z przyspiesza¬ jacej elektrody zaopatrzonej najczesciej w maly otwór, umieszczonej ponizej katody na drodze wiazki elektronowej.Wzajemne usytuowanie wszystkich elektrod wy¬ rzutni elektronowej, to jest pomocniczej katody, wlasciwej katody, sterujacej elektrody i przyspie¬ szajacej elektrody, musi byc dokladnie wyregulo¬ wane. W niektórych konstrukcjach wyrzutni, zwlaszcza stosowanych do budowy pieców elektro¬ nowych, regulacje te wykonuje sie podczas bu¬ dowy pieca, przy czym konstrukcja wyrzutni nie umozliwia dokonywania nastepnych regulacji. Inne znane rozwiazania wyrzutni elektronowych zawie¬ raja urzadzenia umozliwiajace regulacje polozenia katody wzgledem przyspieszajacej elektrody oraz regulacje polozenia pomocniczej katody wzgle- 10 15 20 25 dem wlasciwej katody, przy czym urzadzenia re¬ gulacyjne najczesciej sa umieszczone na zewnatrz obudowy wyrzutni, co komplikuje budowe wyrzut¬ ni. W tych rozwiazaniach najczesciej przyspieszaja¬ ca elektroda jest przymocowana do korpusu wew¬ natrz pieca lub innego urzadzenia i jest dostepna po wyjeciu wlasciwej katody.W konstrukcji wyrzutni elektronowych duzej mocy istotna role odgrywa mozliwosc wymiany pomocniczej katody, która po pewnym okresie pracy ulega przepaleniu. W celu umozliwienia wy¬ miany przepalonej katody górna czesc pieca elek¬ tronowego zwykle zamyka sie próznioszczelna odej¬ mowana pokrywa, wraz z która najczesciej wyj¬ muje sie elementy wyrzutni.Celem wynalazku jest uproszczenie konstrukcji i sposobu regulacji wzajemnego polozenia posz¬ czególnych elektrod wyrzutni.Cel ten osiagnieto przez opracowanie wyrzutni elektronowej umieszczonej pomiedzy dwoma ply¬ tami nosnymi, górna i dolna, wykonanymi w po¬ staci okraglych tarcz odizolowanych od siebie kil¬ koma izolatorami, przy czym w dolnej plycie jest wyciety okragly otwór zakonczony gwintowanym wewnatrz i na zewnatrz kolnierzem, za pomoca którego caly zespól wyrzutni jest wkrecany w otwór komory urzadzenia elektronowiazkowego, a w otworze kolnierza jest umieszczona przyspiesza¬ jaca elektroda wykonana w postaci tulejki zaopa¬ trzonej w kalibrowany otwór, a ponadto w otwo- 625633 62563 rze wykonanym w górnej plycie jest luzno osadzo¬ ny pierscien, do którego jest przymocowana ste¬ rujaca elektroda o ksztalcie cylindrycznym przy czym wewnatrz sterujacej_elektrodyjest wstawio¬ ny cienkoscienny walec o zewnetrznej srednicy dokladnie dopasowanej do wewnetrznej srednicy sterujacej elektrody, a wewnatrz cienkosciennego walca jest umieszczony izolator, na którym jest umocowana pomocnicza katoda i wlasciwa katoda.Polozenia izolatora, a wraz z nim wlasciwej ka¬ tody i pomocniczej katody wzgledem sterujacej elektrody ustala sie za pomoca srub wkrecanych w gwintowane otwory wykonane na poboczu cien¬ kosciennego walca. Izolator jest docisniety od góry "do cienkosciennego walca za pomoca plaskiej nakretki, a cienkoscienny walec jest dociskany do sterujacej elektrody za pomoca profilowanej na¬ kretki. , Cienkoscienny walec, którego zewnetrzna sred¬ nica—jest- dokladnie- dopasowana do wewnetrznej. srednicy sterujacej elektrody stanowi oslone me¬ chaniczna pomocniczej katody i wlasciwej katody i umozliwia centryczne ustawienie tych katod wzgledem sterujacej elektrody. Do wymiany po¬ mocniczej katody liib wlasciwej katody wystarczy odkrecic profilowa nakretke i wyjac cienkoscienny walec-wraz z izolatorem, po czym po odkreceniu plaskiej nakretki mozna wyjac izolator wraz z umocowana na nim pomocnicza katoda i wlasciwa katoda, a w razie potrzeby mozna wykrecic cala wyrzutnie z komory i przeniesc na stól kontrolny, gdzie w latwy sposób mozna oczyscic lub wymie¬ nic zuzyte elementy i ustawic wzajemne odle¬ glosci elektrod na przyklad za pomoca szablonu.Konstrukcja wyrzutni wedlug wynalazku umoz¬ liwia zastosowanie elektrod wyrzutni o dowolnym ksztalcie pozwalajacym na uzyskanie pola elek¬ trycznego o zalozonym rozkladzie zaleznym szcze¬ gólnie od ksztaltu elektrod, a zwlaszcza sterujacej elektrody, przyspieszajacej elektrody i wlasciwej katody oraz wzajemnych odleglosci miedzy nimi jak równiez od przylozonych napiec. Mozna na przyklad elektrodom wyrzutni nadac ksztalty elektrod znanych jako elektrody Mullera, Pierce'a, Steigerwalda lub inne dowolne ksztalty.Wynalazek zostal blizej wyjasniony na przykla¬ dzie wykonania wyrzutni uwidocznionym na zala¬ czonym rysunku, na których fig. 1 przedstawia w przekroju budowe wyrzutni z elektrodami zblizo¬ nymi ksztaltem do elektrod Mullera, a fig. 2 frag¬ ment wyrzutni z elektrodami zblizonymi ksztaltem do elektrod Pierce'a.Górna nosna plyta 1 wyrzutni jest zlaczona z dolna plyta 2 za pomoca izolatorów 3 zapewniaja¬ cych wlasciwa odleglosc miedzy plytami 1 i 2.Izolatory 3 sa osloniete ekranujacymi cylindrami 4.W dolnej nosnej plycie 2 jest wyciety okragly otwór zakonczony gwintowanym wewnatrz i na zewnatrz kolnierzem 5, w otworze którego jest umieszczona przyspieszajaca elektroda wykonana w postaci tulejki 6 zaopatrzonej w srodku w kali¬ browany otwór.W otworze wykonanym v? gorhej jiosnej plycie t jest luzno osadzony pierscien 7,1 do którego jest przymocowana cylindryczna sterujaca elektroda 8, a wewnatrz tej elektrody jest umieszczony cien- 5 koscienny walec 9 o zewnetrznej srednicy doklad¬ nie dopasowanej do ^wewnetrznej srednicy steruja- — cej elektrody8. :: * Wewnatrz cienkosciennego walca 9 jest umiesz- ..:: czony izolator 10, na którym jest umocowana po- io mocnicza katoda 11 i wlasciwa katoda 12. Na po¬ boczu cienkosciennego walca 9 sa wykonane gwin¬ towane otwory, w które "sa wkrecone sruby 13 ustalajace polozenie izolatora 10. Od góry izolator 10 jest docisniety do cienkosciennego walca 9 za ]5 pomoca plaskiej nakretki 14, a cienkoscienny wa¬ lec 9 jest dociskany do sterujacej elektrody 8 za pomoca profilowanej nakretki 15.Pierscien 7, do którego jest przymocowana ste¬ rujaca elektroda 8 jest zaopatrzony w kolnierz 20 przymocowany do górnej plyty 1 za pomoca usta¬ lajacych srób 16 wkreconych we wsporniki 17 przymcowane do górnej nosnej plyty 1. W izola¬ torze 10 sa wykonane przepusty, w których sa osadzone bolce 18 dla doprowadzenia pradu zasila- 25 jacego pomocnicza katode 11 oraz bolec 19 dla doprowadzenia napiecia do wlasciwej katody 12.Napiecie do sterujacej elektrody 8 doprowadza sie za pomoca bolca 20 umieszczonego na pierscieniu 7. 80 Za pomoca gwintu zewnetrznego wykonanego na kolnierzu 5 dolnej plyty 2 wyrzutnia elektronowa jest wkrecana w otwór w plycie komory urzadzenia elektronowego. 35 PL PL