Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.YIL1968 (P 128 236) 15.VIII.1971 62538 KI. 29 b, 3/65 MKP D 01 f, 7/02 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Edward Maslowski, Wojciech Kozlowski Wlasciciel patentu: Instytut Wlókien Sztucznych i Syntetycznych, Lódz (Polska) Sposób wytwarzania wlókien polichlorowinylowych Przedmiotem* wynalazku jest sposób wytwarzania wlókien polichlorowinylowych przez formowanie metoda sucha z roztworów polimerów chlorku winylu lub ich kopolimerów z innymi monomerami winylowymi.Znana jest metoda otrzymywania wlókien po¬ lichlorowinylowych polegajaca na formowaniu tych wlókien metoda sucha z roztworów polimerów otrzymanych przez rozpuszczenie polichlorku winylowego w lotnym rozpuszczalniku np. w cy- kloheksanonie, chlorobenzenie itp. Po usunieciu rozpuszczalnika, co nastepuje w ogrzewanej ko¬ morze przedzalniczej podczas formowania wlókna, rozciaga sie wlókna miedzy dwiema obracajacymi sie z rózna predkoscia galetami, w temperaturze wyzszej od temperatury zeszklenia polimeru, naj¬ czesciej w temperaturze 90—120° C. Zdolnosc do rozciagania i orientacji wlókien polichlorowiny¬ lowych jest stosunkowo niska i w zwiazku z tym nie stosuje sie na ogól w praktyce technologicznej wiekszych rozciagów niz rozciagi pieciokrotne z obawy przed zrywaniem sie elementarnych wló- kienek.Przyczyna tego zjawiska lezy glównie w rozga¬ lezionej budowie makroczasteczek polimerów i kopolimerów chlorku winylu. Rozgalezienia i zwia¬ zane z tym trwale, znaczne splatanie lancuchów makroczasteczek utrudniaja uporzadkowanie struk¬ tury polimeru, nawet w temperaturach wyzszych 25 30 niz temperatura zeszklenia. Z uwagi na fakt, ze wytrzymalosc wlókien syntetycznych na zerwanie jest scisle zwiazana z wielkoscia rozciagu i orien¬ tacja wlókien, a znane sposoby wytwarzania wló¬ kien polichlorowinylowych nie pozwalaja na sto¬ sowanie wiekszych rozciagów niz pieciokrotne, wlókna ipolichlorowinylowe wytwarzane znanymi sposobami posiadaja stosunkowo niska wytrzyma¬ losc.Celem wynalazku jest znalezienie sposobu wy¬ twarzania wlókien polichlorowinylowych o • zwiek¬ szonej wytrzymalosci na drodze zwiekszenia zdol¬ nosci tych wlókien do rozciagania.Cel ten osiagnieto stosujac sposób wedlug wy¬ nalazku, który polega na tym, ze do roztworu przedzalniczego, który stanowi roztwór polichlorku winylu w lotnym rozpuszczalniku np. w cyklo- heksanonie, chlorobenzenie lub w mieszaninie acetonu z dwusiarczkiem wegla z dodatkiem lub bez dodatku stabilizatora np. stearynianu cynku, olowiu itp. dodaje sie plastyfikatory o tempera¬ turze wrzenia powyzej 200° C w ilosci 1—25%, korzystnie 10—15% w stosunku do wagi polimeru.Jako plastyfikatory stosuje sie ftalany wyzszych alkoholi np. ftalan dwubutylu, ftalan n-oktylu, ftalan 2-etyloheksylu, estry organiczne kwasu fosforowego np. fosforan trójkrezylu oraz ady- piniany i sebacyniany wyzszych alkoholi zawiera¬ jacych 4—8 atomów wegla w czasteczce. Plasty¬ fikatory te powoduja rozluznienie lancuchów ma- 62 53662 536 3 kroczasteczek, co umozliwia stosowanie, wiekszych rozciagów bez obawy zrywania sie elementar¬ nych wlókienek.Otrzymany roztwór przedzalniczy wytlacza sie przez otworki dyszy przedzalniczej do ogrzewanej komory, w której nastepuje odparowanie lotnego rozpuszczalnika, a plastyfikator pozostaje na wlók¬ nie. Nastepnie wlókna rozciaga sie 5—12-krotnie w stosunku do ich pierwotnej dlugosci. Uzyskuje sie przez to wysoki stopien orientacji i tym samym wieksza wytrzymalosc wlókna. Po procesie roz¬ ciagania plastyfikatory usuwa sie przez ekstrakcje lub tez pozostawia we wlóknach, co nadaje im specyficzne wlasciwosci wymagane w niektórych technikach przerobu np. przy wyrobie wlóknin metoda wykurczania.Otrzymane sposobem wedlug wynalazku wlókna polichlorowinylowe maja wytrzymalosc okolo 50% wyzsza od wytrzymalosci wlókien wytwarzanych znanymi sposobami.Przyklad. Roztwór przedzalniczy zawierajacy 40 czesci wagowych suspensyjnego polichlorku winylowego o liczbie K = 70, 56 czesci wagowych cykloheksanonu, 0,8 czesci wagowych stearynianu cynku i 4 czesci wagowe ftalanu dwubutylu wy¬ tlacza sie w temperaturze 155° C przez dysze prze¬ dzalnicza 24 otworowa o srednicy otworka 0,15 mm do komory przedzalniczej, do której przeciwprado- wo tloczy sie powietrze ogrzane do temperatury 240° C. Wlókno odbiera sie na szpule odbieralki z predkoscia 350 m/min. Otrzymane w ten sposób wlókno rozciaga sie osmiokrotnie w wodzie o tem¬ peraturze 95° C miedzy dwiema parami obraca¬ jacych sie z rózna predkoscia galet. Po wysusze¬ niu i stabilizacji termicznej pod naprezeniem w temperaturze 110° C otrzymane wlókno charak¬ teryzuje sie wytrzymaloscia = 3,2 G/den przy wy¬ dluzeniu 20%.Wlókno otrzymane w tych samych warunkach bez dodatku do roztworu przedzalniczego ftalanu dwubutylu rozciaga sie tylko czterokrotnie, a jego wytrzymalosc wynosi 1,8 G/den przy wydluzeniu 5 12%. PL