Pierwszenstwo: Opublikowano: 20. III. 1971 62330 KI. 63 c, 53/01 MKP B 60 t, 13/26 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Stanislaw Lach, Wlodzimierz Drobniewski Wlasciciel patentu: Zaklady Sprzetu Motoryzacyjnego Nr 1 w Lodzi Przedsiebiorstwo Panstwowe Wyodrebnione, Lódz (Polska) Urzadzenie do hamowania pojazdów mechanicznych, zwlaszcza samochodowych przystosowanych do ciagniecia przyczep Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do ha¬ mowania pojazdów mechanicznych, zwlaszcza sa¬ mochodowych przystosowanych do ciagniecia przy¬ czep, które jest stosowane w pojazdach majacych system powietrznego wspomagania hamulców hy¬ draulicznych za pomoca dwukomorowego mecha¬ nizmu wspomagajacego, z systemem powietrznego jednoprzewodowego uruchamiania hamulców przy¬ czepy.Znane urzadzenie do hamowania sklada sie ze sprezarki powietrza polaczonej przewodem ze zbiornikiem sprezonego powietrza, za posrednic¬ twem regulatora cisnienia powietrza. Zbiornik sprezonego powietrza jest polaczony przewodem ze wspomagajacym mechanizmem dwukomorowym, do którego jest zamocowana hydrauliczna pompa hamulcowa, przy czym wspomagajacy mechanizm ma komore zmiennego cisnienia powietrza i komo¬ re stalego cisnienia powietrza, które sa usytuowane po obu stronach poziomo umieszczonego tloka.Komora stalego cisnienia powietrza jest na stale polaczona przewodem ze zbiornikiem sprezonego powietrza, natomiast komora zmiennego cisnienia powietrza, w zaleznosci od polozenia trzpienia sterujacego i zaworu zamykajacego, jest polaczo¬ na ze zbiornikiem sprezonego powietrza, lub jest odcieta od zbiornika sprezonego powietrza jak i od atmosfery za pomoca zaworu zamykajacego, albo tez komora zmiennego cisnienia powietrza moze byc odcieta od zbiornika sprezonego powie- 10 15 20 25 30 trza i polaczona z atmosfera za pomoca droznego trzpienia sterujacego.Zbiornik sprezonego powietrza jest polaczony osobnym przewodem z zaworem hamowania, uru¬ chamianym mechanicznie, który z kolei jest po¬ laczony z przewodem hamulcowym zakonczonym zlaczem do przyczepy.Ujemna cecha tego urzadzenia polega na tym, ze uruchamianie hamulców przyczepy nastepuje z osobnego zaworu hamowania, uruchamianego me¬ chanicznie, co nie zapewnia wymaganego zsyn¬ chronizowania czasu dzialania hamulców w po¬ jezdzie ciagnacym i przyczepie, czego powodem jest duza trudnosc w wykonywaniu prawidlowej mechanicznej regulacji czasu zadzialania hamul¬ ców przyczepy, w stosunku do czasu zadzialania hamulców pojazdu ciagnacego i utrzymania tej regulacji w okresie eksploatacji pojazdu.Istota wynalazku polega na tym, ze w miejsce zaworu hamowania uruchamianego mechanicznie, zainstalowany jest zawór powietrzny, którego ko¬ mora zmiennego cisnienia powietrza jest usytuo¬ wana w górnej czesci zaworu i jest na stale pola¬ czona przewodem z komora zmiennego cisnienia powietrza usytuowana w dwukomorowym mecha¬ nizmie wspomagajacym, a komora duza stalego cisnienia powietrza jest polaczona kanalem z mala komora stalego cisnienia powietrza. Natomiast ko¬ mora sterujaca dzialanie hamulców przyczepy jest polaczona ze zlaczem do przyczepy, przy czym 6233062330 jest polaczona ze mala komora stalego jrisnienia zbiornikiem sprezonego powietrza.Duza komora stalego cisnienia powietrza jest usytuowana miedzy dwoma tlokami osadzonymi poziomo na pionowym tloku rurowym, a mala ko¬ mora stalego cisnienia jest usytuowana w dolnej czesci zaworu, pod komora sterujaca hamulce przyczepy, przy czym komora powietrzna steruja¬ ca hamulce przyczepy jest usytuowana pod tlokiem ograniczajacym od dolu duza komore stalego ci¬ snienia powietrza.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ogólny1 urzadzenia, a fig. 2 przedstawia zawór powietrzny w przekroju podluz¬ nym.Urzadzenie wedlug wynalazku, sklada sie ze sprezarki 1 powietrza, polaczonej za posrednictwem regulatora 2 cisnienia powietrza ze zbiornikiem 3 sprezonego powietrza. Zbiornik 3 jest polaczony z dwukomorowym mechanizmem 4 wspomagaja¬ cym, zaopatrzonym w hydrauliczna pompe 5 ha¬ mulcowa. Wspomagajacy mechanizm 4 jest pola¬ czony z powietrznym zaworem 6 hamowania przy¬ czepy, zaopatrzonym w przewód hamulcowy ze zlaczem 7 do przyczepy. Powietrzny zawór 6 jest polaczony ze zbiornikiem 3 za pomoca przewodu 8, a ze wspomagajacym mechanizmem 4 jest polaczo¬ ny za pomoca przewodu 10.Wspomagajacy mechanizm 4 jest dodatkowo po¬ laczony ze zbiornikiem 3 za pomoca przewodu 9.Wspomagajacy mechanizm 4 ma komore A zmien¬ nego cisnienia powietrza i komore B stalego cisnie¬ nia powietrza, przy czym komory A i B sa usytuo¬ wane po obu stronach tloka 11. Komora B jest po¬ laczona na stale ze zbiornikiem 3 za pomoca prze¬ wodu 9, natomiast komora A, w zaleznosci od po¬ lozenia trzpienia 12 sterujacego i zaworu 13 za¬ mykajacego, jest polaczona ze zbiornikiem 3, lub jest odcieta za pomoca zaworu 13 zarówno od zbior¬ nika 3 jak i od atmosfery, albo jest odcieta od zbior¬ nika 3 i polaczona z atmosfera za pomoca droznego trzpienia 12.Komora A jest polaczona na stale przewodem 10 z komora C zmiennego cisnienia powietrza, usy¬ tuowana w górnej czesci powietrznego zaworu 6.Przylacze 14 w powietrznym zaworze 6 jest pola¬ czone ze zbiornikiem 3 za pomoca przewodu 8, a przylacze 15 jest polaczone z przewodem hamul¬ cowym ze zlaczem 7 do przyczepy.Powietrzny zawór 6 ma korpus 16 i pokrywe 17, przy czym pod pokrywa 17 jest pionowo usytuo¬ wany, z mozliwoscia przesuwania sie, rurowy tlok 18 zakonczony w dolnej czesci odcinajacym zaworem 19. Na rurowym tloku 18 jest osadzony poziomo membranowy tlok 20, a pod membrano¬ wym tlokiem 20 jest osadzony poziomo membrano¬ wy tlok 21, przy czym srednica tloka 20 jest wiek¬ sza od srednicy tloka 21. Tloki 20 i 21 sa ustalone na tloku 18 za pomoca: sprezynujacego pierscie¬ nia 22 przy tloku 20 i sprezynujacego pierscie¬ nia 22 , przy tloku 21.Tloki 20 i 21 dziela powietrzny zawór 6 na trzy komory powietrzne, przy czym komora C jest usytuowana miedzy pokrywa 17 a membranowym 20 25 30 35 40 50 60 65 tlokiem 20, duza komora D stalego cisnienia po¬ wietrza jest usytuowana miedzy tlokami 20 i 21, a komora E cisnienia powietrza sterujacych ha¬ mulce przyczepy, jest usytuowana pod tlokiem 21 i jest polaczona z przylaczem 15.Dodatkowa mala komora F stalego cisnienia jest usytuowana pod komora E, przy czym komora F jest polaczona bezposrednio z przylaczem 14, a ko¬ mora E jest polaczona z komora D za pomoca sko¬ snie usytuowanych kanalów 24. Rurowy tlok 18 jest zaopatrzony w spiralna sprezyne 25', która ustala polozenie tloka 20 membranowego na tloku rurowym 18. W komorze C usytuowana jest spre¬ zyna 25 spiralna, która ustala polozenie rurowego tloka 18 wzgledem pokrywy 17. W komorze F jest usytuowana dodatkowa spiralna sprezyna 26, ustalajaca polozenie odcinajacego zaworu 19.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku, odbywa sie na skutek uruchomienia sprezarki 1 za po¬ moca silnika samochodowego, która tloczy sprezone powietrze do zbiornika 3 za posrednictwem regu¬ latora 2 cisnienia, który utrzymuje cisnienie w zbiorniku 3 w okreslonych granicach. Nastepnie sprezone powietrze ze zbiornika 3 wypelnia cala instalacje rurowa, laczaca wspomagajacy mecha¬ nizm 4 z powietrznym zaworem 6. We wspomaga¬ jacym mechanizmie 4, komora B jest stale zasila¬ na sprezonym powietrzem ze zbiornika 3, natomiast komora A wypelnia sie tym powietrzem tylko w przypadku, gdy nie wystepuje hamowanie po¬ jazdu ciagnacego i przyczepy. Natomiast w czasie pelnego hamowania nastepuje calkowite odpowie¬ trzenie komory A, zas przy czesciowych hamowa¬ niach nastepuje spadek cisnienia w komorze A do wartosci odpowiadajacej wielkosci hamowania.W przypadku pelnego hamowania, nastepuje spadek cisnienia powietrza w komorze C, w wyni¬ ku spadku cisnienia w komorze A i wtedy sila wynikajaca z róznicy cisnien w komorze D i w ko¬ morze C, pokonuje sily od sprezyn 25 i 25' i prze¬ mieszcza tlok 20 wzgledem korpusu 16 az do zblo¬ kowania sprezyny 25* i nastepuje dalsze wzrastanie sily dzialajacej na tlok 20, co powoduje przesunie¬ cie tloka 18 do góry.W ten sposób nastepuje zamkniecie polaczenia zbiornika 3 z komora E za pomoca zaworu 19, oraz odsuniecie tloka 18 od zaworu 19 i drozne polacze¬ nie komory E z atmosfera i w wyniku tego na¬ stepuje spadek cisnienia w przewodzie hamulco¬ wym ze zlaczem 7 do przyczepy.W przypadku czesciowego hamowania, nastepuje spadek cisnienia powietrza w komorze E, zmniej¬ szajacej sile wynikajaca z cisnienia powietrza dzialajacego na tlok 21 i na skutek braku wyste¬ powania dalszego spadku cisnienia w komorze C, nastepuje zamkniecie polaczenia komory E z atmo¬ sfera za pomoca tloka 18 dosunietego do zawo¬ ru 19, przy czym zawór ten pozostanie nadal zamk¬ niety na skutek dzialajacej sily od sprezyny 26 i cisnienia powietrza panujacego w komorze F.W.przypadku odhamowania, nastepuje gwaltow¬ ne wzrastanie cisnienia powietrza w komorze C w czasie, gdy suma sil powstajaca od cisnienia panujacego w komorze C i sprezyny 25, któce dzialaja na tlok 20, oraz od cisnienia panujacego02330 w komorze D dzialajacego na tlok 21, wtedy suma tych sil przewyzszy wartosc sily pochodzacej od cisnienia panujacego w komorze D i dzialajacego na tlok 20, a tlok 18 przesunie sie w dól i zamknie polaczenie komory E z atmosfera, a otworzy pola¬ czenie komory E ze zbiornikiem 3 za posrednictwem komory F, przy czym nastepuje wzrastanie cisnie¬ nia powietrza w przewodzie hamulcowym ze zla¬ czem 7 do przyczepy.W przypadku normalnej jazdy, w komorze C panuje cisnienie powietrza równe cisnieniu panu¬ jacemu w zbiorniku 3, przy czym wskutek dzia¬ lania sily od sprezyny 25, utrzymujacej tlok 18 w dolnym polozeniu, zawór 19 jest odsuniety od swego gniazda i wtedy utrzymane jest polaczenie komory D z komora E polaczona ze zbiornikiem 3.Uzupelnienie ubytków sprezonego powietrza w po¬ wietrznym systemie hamulcowym przyczepy naste¬ puje za pomoca przewodu hamulcowego ze zla¬ czem 7.Zaleta wynalazku, jest uzyskanie zsynchronizo¬ wanego dzialania hamulców pojazdu ciagnacego z hamulcami przyczepy, oraz uzyskanie korzystne¬ go efektu przyspieszenia zadzialania hamulców *w przyczepie, co czesciowo eliminuje opóznienia w hamowaniu przyczepy, które wynikaja z opo- 15 20 rów przeplywu sprezonego powietrza przez insta¬ lacje rurowa pojazdu ciagnacego i przyczepy. PL