Pierwszenstwo: Opublikowano: 25.1.1971 62148 KI. 52 a, 56/04 MKP D 05 b, 35/00 UKD Twórca\vynalazku: Stefan Krupa Wlasciciel patentu: Zaklady Metalowe im. Gen. Waltera, Radom (Polska) Sprzeglo cierne do napedu krzywek w wieloczynnosciowych maszynach do szycia Przedmiotem wynalazku jest sprzeglo cierne do napedu krzywek w wieloczynnosciowych maszy¬ nach do szycia.Dotychczas znane i stosowane sprzegla cierne do napedu krzywek w wieloczynnosciowych maszy¬ nach do szycia posiadaja skomplikowana budowe, w których wykorzystano tarcie miedzy rolkami i biezniami. W konstrukcji tego sprzegla wyste¬ puje szesc rolek i dwie bieznie, z których trzy rol¬ ki i jedna bieznia sluza do napedu krzywek a po¬ zostale trzy rolki oraz druga bieznia zabezpieczaja krzywki przed ich ruchem wstecznym. Prawidlowe dzialanie tego sprzegla wymaga wysokiej doklad¬ nosci wykonania jego czesci skladowych, gdyz w przeciwnym razie sprzeglo ulega zakleszczaniu.Znana jest równiez inna konstrukcja sprzegla ciernego w którym wykorzystano tarcie miedzy uksztaltowanymi segmentami i bieznia. Stosowany w tym sprzegle segment krzywkowy do zabezpie¬ czenia krzywek przed ruchem wstecznym, nie za¬ pewnia niezawodnej pracy tego sprzegla, gdyz za¬ bezpieczenie to jest o powolnym dzialaniu (jest malo czule) i sa przypadki, ze krzywki zamiast ruchu obrotowego przerywanego jednokierunko¬ wego, wykonuja ruch drgajacy w zakresie tego samego polozenia.Celem wynalazku jest opracowanie sprzegla cier¬ nego do napedu krzywek w wieloczynnosciowych maszynach do szycia, nie majacego wad sprzegiel dotychczas stosowanych w maszynach do szycia. 10 15 20 25 30 Zgodnie z postawionym zadaniem w sprzegle we¬ dlug wynalazku, ruch obrotowy przerywany w jed¬ nym kierunku uzyskuje sie od ruchu obrotowego walka glównego maszyny do szycia za posredni¬ ctwem mimosrodu umiejscowionego na walku glównym, trójramiennej dzwigni polaczonej sztyw¬ no z zabierakiem i osadzonej obrotowo w osi krzy¬ wek, której jedno z ramion zaopatrzone w rolke wspólpracuje z mimosrodem a drugie ramie sluzy jako zderzak wspólpracujacy z krzywka regulujaca skok wychylen.Do napedzania sprzegla zastosowano odpowie¬ dnio uksztaltowany pierscien polaczony z krzyw¬ kami za pomoca tulei oraz prosta dzwignie, kanal- kiem powiazana z pierscieniem i podpierana w jed¬ nym koncu zabierakiem polaczonym z dzwignia napedzajaca sprzeglo. Do zabezpieczenia przed ru¬ chem wstecznym zastosowano druga dzwignie osa¬ dzona kanalkiem na pierscieniu i podpierana w dru¬ gim koncu wkretem osadzonym w podstawie.Szerokosc pierscienia, szerokosc kanalków dzwi¬ gni oraz odleglosc podparcia dzwigni sa tak do¬ brane, ze zapewniaja hfezawodne zakleszczanie sie dzwigni na pierscieniu, konieczne do prawi¬ dlowej pracy sprzegla. Sprzeglo o powyzszej kon¬ strukcji niezawodnie nadaje zespolowi krzywek ruch obrotowy przerywany w jednym kierunku, konieczny dla uzyskania poprawnych sciegów ozdobnych w maszynach wieloczynnosciowych.Przedmiot wynalazku pokazany jest w przy- 62148!* 62148 ¦*te'j kladzie na zalaczonym rysunku, którego fig. 1 przedstawia sprzeglo w widoku od dolu, fig. 2 sprzeglo w przekroju osiowym, fig. 3 rozklad sil dzialajacych w sprzegle.Sprzeglo wedlug wynalazku ma tuleje 1 osadzo¬ na obrotowo w podstawie 2. Na tulei 1 osadzona jest .obsada krzywek 3 wyposazona w zabierak 4 i wkret 5. W tulei 1 obrotowo osadzony jest walek 6 na jednym koncu którego przy pomocy wkreta 8 zamocowany jest pierscien 7 a na drugim koncu jest osadzony zabierak 9 oraz jest zamocowana trój- ramienna dzwignia 10. Na ramionach dzwigni 10 sa osadzone: zderzak 11 przymocowany nitami 12, rolka 13 osadzona obrotowo na wkrecie 14 umoco¬ wanym sztywno do ramienia dzwigni 10 nakretka 15 i sprezyna 16 umocowana swym drugim kon¬ cem do podstawy 2 wkretami 17.Trójramienna dzwignia 10 polaczona jest z zabie- rakiem 9 przy pomocy nita 18. Tuleja 1 ma pier¬ scien 19, który wspólpracuje z dzwigniami 20 i 21.Dzwignia 20 swym kanalem, wykonanym w jed¬ nym jej koncu, umiejscowiona jest na pierscieniu 19 a w drugim koncu jest podparta zabierakiem 9.Dzwignia 20 jest dociskana do zabieraka 9 i pier¬ scienia 19 sprezynka 22, której jeden koniec za¬ czepiony jest w otworze dzwigni 20 a drugi koniec, wkretem 23 umocowany jest do zabieraka 9. Seg¬ ment 24 trójramiennej dzwigni 10 zabezpiecza przed wypadnieciem dzwignie 20 z pierscienia 19. Dzwi¬ gnia 21 swym kanalem znajdujacym sie w jednym jej koncu, jest umiejscowiona na pierscieniu 19 a drugi jej koniec podparty jest wkretem 25 wkre¬ conym w podstawe 2.Dzwignia 21 jest dociskana do wkreta 25 i pier¬ scienia 19 sprezyna 26, której jeden koniec wchodzi w otwór dzwigni 21 a drugi jej koniec jest przy¬ mocowany do podstawy 2 wkretem 27. Leb wkreta 25 zabezpiecza dzwignie 21 przed wypadnieciem z pierscienia 19. Trójramienna dzwignia 10 pod¬ czas obrotów glównego walka 30 wykonuje ruchy wahadlowe wokól osi 28 na skutek odchylenia rol¬ ki 13 przez mimosród 29 zamocowany na glównym walku maszyny przy pomocy wkreta 31 oraz na skutek przyciagania rolki 13 do mimosrodu 29 spre¬ zyna 16. Wielkosc amplitudy wychylen trójramien¬ nej dzwigni 10 regulowana jest krzywka 32 o któ¬ ra zderzak 11 opiera sie w tym czasie, gdy czesc 33 mimosrodu 29 znajduje sie po przeciwnej stro¬ nie osi glównego walka 30 niz jest to pokazane na rys. fig. 1 i fig. 2.Trójramienna dzwignia 10 nie wychyla sie gdy krzywka 32 podpiera zderzak 11 w takim poloze¬ niu, przy którym rolka 13 nie styka sie z czescia 33 mimosrodu 29, to jest kiedy znajduje sie w polo¬ zeniu jak ha fig 1 i 2.Przeksztalcenie ruchu wahadlowego trójramien¬ nej dzwigni 10 na jednokierunkowy ruch obroto¬ wy przerywany tulei 1, a tym samym i obsady krzy¬ wek 3 nastepuje przy pomocy pierscienia 19 i dzwi¬ gni 20 i 21. Dzwignia 20 sluzy do napedzania pier¬ scienia 19 to jest zabezpieczenia go przed jego cofaniem sie.Gdy rolka 13 jest odpychana przez czesc 33 mimo¬ srodu 29 wtedy trójramienna dzwignia 10 raz£m z« zabierakiem 9 obraca sie wokól osi 28. Zabierak 9 naciska na podpierany koniec dzwigni 20 w miej¬ scu 34 i wprawia ja w ruch obrotowy wokól osi 28.Aby pierscien 19 tulei 1 wraz z obsada krzywek 3 mial ten sam ruch obrotowy wokól osi 28 dzwignia 5 20 musi znajdowac sie w stanie spoczynku wzgle¬ dem pierscienia 19. Sily dzialajace na dzwignie 20 sa pokazane na fig 3. Sa to sily stykowe Ft, Rj, R3, które dzialaja w miejscach 34, 35 i 36. Sila Ft wy¬ wierana jest przez zabierak 9. Dziala na dzwignie 1° 20 w miejscu styku 34. Jest to sila czynna. Sily Ni i Ti sa skladowymi silami — normalna i styczna sily Fi. Skladowa styczna Ti jest sila tarcia. Sily R3 i R3 sa to sily oddzialywania pierscienia 19 na dzwignie 20 w miejscach styku 35 i 36. Sa to sily 15 bierne — reakcje, które powstaja na skutek dziala¬ nia sily czynnej F^ Sily N2 i N3 oraz Tt i T3 sa odpowiednio sklado¬ wymi normalnymi i stycznymi sil R* i R3. Skladowe styczne T3 i T3 sa silami tarcia. Na dzwignie 20 dzialaja trzy sily Fi, R* i R3. Na podstawie twier¬ dzenia z mechaniki o trzech silach wiadomo, ze jesli dzwignia 20 ma byc w spoczynku wzgledem pierscienia 19 i zabieraka 9 to linie dzialania tych sil musza przecinac sie w jednym punkcie. Skla¬ dowe sil tarcia Ti, Tt i Tg nie moga miec wartosci wiekszych od wartosci maksymalnych okreslonych wzorami Txmax = juiNi, T2max = ju2N2 i T3max = ^N8 gdzie ^ = tg ct ;^2 = tg q2 i ju3 =tg£3 sa wspólczynnikami tarcia. Katy gi, c2 i £3 sa ka¬ tami tarcia i okreslaja one odchylenia sil Fi, R2 i Ri od kierunków normalnych, przy nierozwinie- tych silach tarcia Ti < Timax, Tt < T2 max i T3 < T3max. Sily Fi, R* i R3 odchylone sa od kierun¬ ków normalnych odpowiednio o katy mniejsze niz 35 katy tarcia ci, gt i &• Na fig. 3 wymiar „a" podaje polozenie punktu 37, przeciecia linii dzialania sil Rj i Rj w kierunku prostopadlym do linii dzialania sily Fi, od osi 28. 4t Zaleznie wiec od tego jak rozwiniete sa sily tar¬ cia T2 i Tg wymiar „a" przyjmuje wartosc z prze¬ dzialu 0 ^a^ a max. Wymiar „b" okresla odle¬ glosc linii dzialania sily Fi, przechodzacej przez punkt styku 34, od osi 28. Przy nierozwinietych 45 silach tarcia Tt i Ts nie wystepuje poslizg dzwigni 20 po pierscieniu 19. Dzwignia 20 jest w spoczynku wzgledem pierscienia 19. Punkt przeciecia sie linii dzialania sil Rt i R* znajduje sie wtedy na linii dzialania sily Fi. Aby ten warunek przecinania sie 50 linii dzialania sil Fi, Rf i R3 w jednym punkcie byl spelniony musza byc tak dobrane zaleznosci wy¬ miarowe pierscienia 19 i dzwigni 20 przy przyjetych materialach i stanie powierzchni, co jest równo¬ znaczne z odpowiednia wielkoscia katów tarcia ss Qi i 9if aby zachodzil warunek a max^b.Majac ustalone katy tarcia, warunek a max^b spelnia sie przez odpowiednio dobrane zaleznosci geometryczne i wtedy pierscien 19 obraca sie wo¬ kól osi 28. Nastepnie, gdy rolka 13 jest dopychana «• w kierunku glównego walka 30 przez sprezyne 16, to trójramienna dzwignia 10 razem z zabierakiem 9 wykonuje obrót dookola osi 28 w kierunku prze¬ ciwnym do poprzedniego. Poniewaz wymaga sie aby pierscien 19 tulei 1 wraz z obsada krzywek 3 nie «s mial tego. wstecznego ruchu, przeto zastosowano62148 6 dzwignie 21 o dzialaniu identycznym jak dzwignia 20, lecz w odwrotnym kierunku.Sily stykowe F4, F5 i R6 dzialajace na dzwignie 21 w tym czasie gdy trójramienna dzwignia 10 wy¬ konuje ruch wsteczny, sa wywierane w miejscach 38, 39 i 40. Sily F4 i F5 sa silami czynnymi wywie¬ ranymi przez pierscien 19 na dzwignie 21 w miej¬ scach styku 38 i 39. Sila Rg jest sila bierna, po¬ chodzaca od nacisku wkreta 25 na dzwignie 21 w miejscu styku 40 na skutek dzialania sil czyn¬ nych F4 i F5. Wymiar „c" okresla odleglosc linii dzialania sily R6 od osi 28. Wymiar „d" okresla po¬ lozenie punktu 41 przeciecia sie linii dzialania sil F4 i F5. Skladowymi stycznymi i normalnymi sil F4, F5 i R6 sa odpowiednio sily T4, T5, T6 oraz N4, N5 i N6. Skladowe styczne T4, T5 i T6 sa silami tarcia.Pierscien 19 pozostaje w spoczynku wzgledem dzwigni 21 tylko przy nierozwinietych silach tar¬ cia T4 i T5. Przy wartosciach granicznych sil tarcia T4max i T5max wymiar „d" uzyskuje wartosc naj¬ mniejsza ,dmin". Na tej samej zasadzie co dla dzwigni 20 dobiera sie tak wymiary dzwigni 21 przy przyjetych juz wymiarach pierscienia 19, materiale i chropowatosci powierzchni, aby spelniony byl warunek c^dmin który zapewnia iz pierscien 19 pozostaje w tym czasie w spoczynku.W tym samym czasie dzwignia 20 zostaje od- kleszczona, znikaja poprzednie sily tarcia T2 i T3 w miejscach 35 i 36 a na ich miejscach powstaja inne sily tarcia, dzialajace w przeciwnych kierun¬ kach niz poprzednie o wartosciach bardzo malych, pokonywanych przez sile sprezyny 22, która powo¬ duje przesuwanie dzwigni 20 po pierscieniu 19 wpro¬ wadzajac ja w ten sam ruch obrotowy dookola osi 28 co posiada trójramienna dzwignia 10 wraz z za- bierakiem. Dodaje sie ponadto, ze w czasie odpy¬ chania rolki 13 od osi walka 30 gdy dzwignia 20 5 zabiera pierscien 19, to dzwignia 21 jest odklesz- czona i pozostaje w spoczynku gdyz sprezynka 26 dociska ja do wkreta 25 i pierscienia 19. Ponadto sprezynki 22 i 26 zapewniaja ciagly styk dzwigni 21 z pierscieniem 19 i wywieraja nan wstepne na- 10 ciski. PL