PL61756B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 1.XII.1970 61756 KI. 12 o, 19/03 MKP C 07 c, 87/00 Twórca wynalazku: Stanislaw Stefaniak Wlasciciel patentu: Zaklady Chemiczne w Bydgoszczy, Bydgoszcz (Polska) Sposób otrzymywania nowych czwartorzedowych nienasyconych zwiazków amoniowych Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywa¬ nia nowych czwartorzedowych nienasyconych zwiazków amoniowych o ogólnym wzorze 1, w któ¬ rym A oznacza rodnik airydowy ewenituallnie pod¬ stawiony grupami' alkilowymi, alkoksylowymi, ni¬ trowymi, karboksylowymi, aminowymi lulb atoma¬ mi ¦chlorowca, B oznacza trzeciorzedowa aroma¬ tyczna, alifatyczna lub hetterocykliiczna grupe ami¬ nowa, n oznacza liiozibe 1 lulb 2, a Y oznacza reszte kwasowa, korzystnie reszte kwasu chlorowcowodo¬ rówego.Wedlug wynalazku zwiazki o wzorze 1 otrzymuje sie dzialajac trzeciorzedowa amina odpowiadajaca podstawnikowi B na zwiazek o wzorze ogólnym 2, w którym A ma znaczenie wyzej podane, a X ozna¬ cza atom chlorowca lub dzialajac srodkami alkilu¬ jacymi, jak na przyklad jodkiem alkilowym lub siarczanem dwualkilowym na zwiazek o wzorze ogólnym 3, w którym A ma znaczenie wyzej poda¬ ne, a Rt i R2 oznaczaja rodniki aromatyczne, alifa¬ tyczne lub heteracykliczne. Reakcje prowaidzi sie w srodowisku rozpuszczalnika organicznego, takiego jak niskowrzaoe alkohole, weigjLowodory aromatycz¬ ne, ketony w temperaturze 15 — 90°C, ewentualnie pod cisnieniem, Otrzymane sposobem wedlug wynalazku zwiazki o wzorze 1 sa substancjami stalymi rozpuszczalnymi w wodzie, oraz w polarnych rozpuszczalnikach or¬ ganicznych. Zwiazki te sa trwale w srodowisku 15 25 obojetnym i kwasnym, natomiast w srodowisku alkalicznym ulegaja rozkladowi.Wytworzone siposoibem wedlug wynalazku czwar¬ torzedowe zwiazki amoniowe dzieki wlasciwosciom kationowym, wykazuja powinowactwo do wlókien, co pozwala na wykorzystanie ich do syntezy srod¬ ków pomocniczych dla wlókiennictwa oraz barw¬ ników.Sposób wytwarzania nienasyconych czwartorze¬ dowych zwiazków amoniowych o wzorze 1 jest bli¬ zej wyjasniony w podanych nizej przykladach: Przyklad I. 202,5 g (1 mol) /^chlorowinylo- fenylosulfonu rozpuszcza sie w 1*000 ml bezwod¬ nego benzenu i w czasie 10 — 15 minuit dodaje sie do roztworu 103 g (1,02 mola) trójetyloaminy. Reak¬ cja przebiega egzotermicznie, przy czym z roztworu wypada bialy krystaliczny osad chlorkuj. — feny- losuilfonyiloHwanylo-trójetylio^mloniowego o wzorze 4.Po 30 minutowym mieszaniu produkt odsacza cie i suiszy w temperaturze 60 — 70°C. Otrzymany zwiazek topi sie w temperaturze 129 — 130°C. Wy¬ kazuje on wlasciwosci hyigroskopijne. Wydajnosc procesu okolo 85% wydajnosci teoretycznej.Przyklad II. 202,5 g (1 mol) /?-icMorowinylo- fenylosuMonu rozpuszcza isie w 1000 ml bezwod¬ nego acetonu. Do otrzymanego roztwlonu w czasie 10 - 15 minuit dodaje sie 106,5 g (1,05 mola) N-me- tylomorfoliny i miesza w ciagu 10 godzin w tem- 617563 peraturze pokojowej. Z roztworu wypada bialy osad chlorku /MenylosuiLfonylo-winylo-N-metylo- morftoliniowego o wzorze 5, który odsacza sie i su¬ szy w temperaturze 70 — 80^0. Wydajnosc procesiu okolo 75% wydajnosci teoretycznej. Otrzymany pro- 5 dukt topi sie w temperaturze 142 — 143°C i wyka¬ zuje wlasnosci hygraskopijne.Przyklad III. 202,5 g (1 mol) /?^chlorowiny- lofenylosulifonu rozpuszcza sie w 1000 md, bezwod¬ nego benzenu. Po calkowitym rozpuszczeniu dioda- 10 je sie wolno 119,6 g (1,04 moila) N-etyliamorfloliny i miesza w cdagu 10 — 12 giodzin, a nastepnie wy¬ dzielony osad chlorku /?-fenylosuiltfonylo-winylo-N- -etylamorfoiiniowego o wizorze 6 odsacza sie i suiszy w temperaturze 60° — 80^. Otrzyanany produkt to- 15 pd sde w teffnperatuirze 147 — 150°C.Przyklad IV. 202,5 g (1 mol) ^-chlorowinylo- fenylosulionu rozpuszcza sie w 1000 ml bezwodnego benzenu, a nastepnie dodaje sie 83 g (1,05 mola) pirydyny, podgrzewa clo temperatury wrzenia i utrzymuje te temperature w cdagu 1 godziny, na¬ stepnie miesza sie' w ciagu 18 godzin bez ogrzewa¬ nia. Wydzielony osad chlorfcu ^-fenyfliosaiilfonylcHwi- nyOo-pirydyiniawego o wzorze 7 odsacza sie i suszy.Wydajnosc wynosi okolo 70% wydajnosci teoretycz¬ nej. W analogicznych warunkach stosujac zamiast pirydyny N,N^dwumetyloanillme otrzymuje sie chlo¬ rek ^-fenylosuiifonylo-winylo-N,N-diwu)metyloamino- fenyloamoniowy z wydajnoscia powyzej 60% wydaj- mosci teoretycznej. 30 Przyklad V. 247,5 g /?-cMorowinylo-3-ni*tro- fenylosulifionu rozpuszcza sie w 1000 ml bezwodnego benizenoi i mieszajac powoli dodaje sie 103 g (1,02 mola) trójetyloaminy. Z roztworu wytraca sie na¬ tychmiast ibialy krysitaMozny osad chlorku /9-feny- losuJLflonylo-iwmylo-trójetyloaanondowe^ o wizorze 8.Po 30-minuitawyim mieszaniu w temperaiturze poko¬ jowej wyitraoony z roztworu osad odsacza sie i su¬ szy. Wydajnosc iprocesu wynosi ponad 90% wydaj¬ nosci teoretycznej. Otrzymany (produkt posiada tem- iperature topnienia od 121° — 122°C. 40 Przyklad VI. 247,5 \g (1 mol) /?-icnlorowiny- lo-3-nitrofenyflosulllfonu rozpuszcza sie w 1000 rml bezwodnego acetonu i dodaje 106 g (1,05 mola) N-metylamorfoliny .mieszajac w cdagu 3 — 4 godzin, a nastepnie .pozostawia sie w spokoju w ciagu 12 — 45 16 godzin, przy czym wydziela sie ibialy osad chlor¬ ku ^-/3-nitro/-fenylosul]tfonylo-winylo^NHmetylomor- foliniowego o wzorze 9. Otrzymany produkt odsacza sie i suszy w temperaturze 60° — 80°C otrzymujac wydajnosc 75% wydajnosci teoretycznej. 50 Przyklad VII. 247„5 g (ii mol) ^Hchiorowiny- lo-3-ndtirofeinylosulfonu rozpuszcza sde w 1000 ml bezwodnego benzenu i do otrzymanego roztworu dodaje sie w czasie 10 andnut 119,6 g (1,04 mola) N^dtylomorfoliny. Nastepnie mase reakcyjna imie- 55 szajac ogrzewa sie do temperatury wrzenia utrzy¬ mujac ja w ciagu 1-2 godzin i po przerwaniu ogrze¬ wania miesza sie jeszcze okolo 5 godzin i pozosta¬ wia w spokoju w cdagu 12 — 16 godzin, przy czym wydziela sie ibialy krystaliczny osad chlorku /?-/3- 60 -nitro/- fenylosuOlfonylo - winyOo-N-ety^lomorfolinio- wego o wzorze 10. Otrzymany produkt odsacza sie i suszy uzyskujac wydajnosc 72°/o wydajnosci teo¬ retycznej. Plrodukit posiada temperature topnienia wynoszaca 126 —126,i5°C. 65 4 Przyklad VIII. 239 g (1 mol) /?-dwuetylo- amiinowinylofenylosulfonu;rozpuszcza sie w 1000 ml bezwodnego benzenu, dodaje sde 156 g (1 mol) jod¬ ku etylu i mieszanine ogrzewa sie do temperatury wrzenia utrzymujac te temperature w cdagu 10 go-r dzin. Nastepnie pod zmniejszonym cisnieniem od- destylowuje sie 2/3 objetosci benzenu, a pozostalosc chlodzi sie do temperatury otoczenia., Wydziela sie osad jodku ^HfenylosuLfonyloHwdnylo-ftrójetyloamo- niowego o wzorze 11, który odsacza sie i suszy.Otrzymuje sie produkt w postaci zóltawo-bialego krystalicznego osadu o temperaturze topnienia 166 -167°C.Przyklad IX. 216,5 g (1 mol) /?-cMorowinylo- -4^metylofenylosulfonu rozpuszcza sie w 1000 ml bezwodnego acetonu i dodaje sie 102 g (1,01 mola) trójetyloamdny. Mieszanine miesza sie w tempera¬ turze pokojowej w ciagu 1-2 godzin. Z roztworu wypada bialy krystaliczny osad chlorku /M-mety- lofenyilosulfonylo-winyilo-trójetyloamondowego o wzorze 12, kitóry odsacza sde i .suszy w temperatu- rrze ponizej 100°C. Temperatura topnienia produktu wynosi 144 — 145°C.Przyklad X. 261,5 g (1 mol) /?-'chlorowinylo- -3Hnitro-4-mety,lofenylosulfonu rozpuszcza sie W 1000 ml bezwodnego acetonu, a nastepnie powoli do¬ daje sie 103 g (1,02 mola) trójetylloamdny. Wytraca sie bialy krystaliczny osad chlorku ^-/3Hnitro/-4- -metylofenylosuilionylo - winylo-trójetyloamoniowe- go o wzorze 13. Po godzinnym mieszaniu w tempe¬ raturze pokojowej wydzielony osad odsacza sie i suszy uzyskujac wydajnosc okolo 80% wydajnosci. teoretycznej. Otrzymany produkt posiada tempera¬ ture topnienia wynoszaca 126 — 127°C.Przyklad XI. 261,5 g (1 mol) ^-.chlorowinylo- -3-niitro-4-metyloifenyilosulfonju rozpuszcza sie w 1000 ml bezwodnego benzenu i mieszajac dodaje sie 119,6 g (1,04 mola) N-etylomortfolany. Mieszanie mieszajac ogrzewa sie wolno do wrzenia, a nastep¬ nie ogrzewanie przerywa sie i .miesza jeszcze w cia¬ gu !8 igodzin. Wydzielony bialy krystaliczny osad chlorku ^-3-nitro-4Hmetylafenylosu;lfonylo-wiinylo- -N-etylomorfoldniowego o wzorze 14 odsacza sie i isunzy w temperaiturze 80 — 90°C, otrzymujac po¬ nad 70% wydajnosci teoretycznej. Otrzymany pro¬ dukt posiada temperature topnienia 156 — 157°C.Przyklad XII. 246,5 g (1 mol) ^-cihlorowinylo- -4- bezwodnego 'benzenu, a nastepnie dodaje sie 103 g (1,02 mola) trójetyloamdny d mase reakcyjna mie¬ szajac ogrzewa sie do wrzenia utrzymujac ja w tej temperaturze w ciagu 3 godzin. Po tym czasie ogrzewanie przerywa sie d po obnizeniu sie tempe¬ ratury do 30°C przerywa sde mieszanie, a roztwór pozostawia w spokoju do dnia nastepnego. Wytra¬ cony bialy osad chlorku /M-karboksyfenylosulfony- lo-winyllp-itró^etyloaiminiowego o wzorze 15, odsacza sie d suszy otrzymujac produkt z wydajnoscia 60% wydajnosci teoretycznej.Przyklad XIII. 211 g (1 mol) ^^dwumetylo- amino-winylafenylosuSLEonu rozipuszcza sie w 1000 ml bezwodnego benzenu, a nastepnie mieszajac do¬ daje sie 132 \g (okolo 1,05 mola) siarczanu diwume- tyttu i podgrzewa do temperatury wrzenia, która utrzymuje sie w ciagu 10 godzin. Nastepnie oddes- tylowuje sie polowe benzenu pod zmniejszonym- cis-6175S 5 nieniem, pozostalosc (pozostawia sie bez mieszania do dnia nastepnego. Z roztworu wypada bialy kry¬ staliczny osad siarczanu /?-ifenylosulifonyiLo-winylo- -trójmetyloamonidwego o wzorze 16, który odsacza sie, przemywa 100 ml bezwodnego benzenu i suszy. 5 Przyklad XIV. 216,5 g (1 mol) ^nchlorowi- nyio^-«netyioifenylosiiikfonu rozpuszcza sie w 100 ml bezwodnego acetonu i dodaje sie 106 g (1,05 mola) NHmetylomorfoliny, a nastepnie miesza sie w temlperaJtuirze otoczenia iw ciagu 20 godizdn. W trakcie mieszania (wydziela sie bialy krystaliczny osad chlorku ^-4Hineit3^oifenyilosuillfonyao-{winyao-[N- -metylomoiifolinioweigo o wzorze 17, kltóry odsacza sie i suszy iw temperaturze 60 — 70°C otrtzymuijajc produkt z (wydajnoscia 65% wydajnosci teoretycz¬ nej . Temperatura topnienia produktu wynosi 126 — li27°C. iBrzez zastapienie Nnmetylomonfoliny, N-ety- lomorMina postepujac w sposób analogiczny otrzy¬ muje sie chlorek ^-4-metylofenylosullfonylo-winylo- -N-etylomoinfolliiniowy. iPirzyklad XV. 247 g (jl mol) ^-chlorowinylo- -4-kairboksyifenylosulifanu rozpuszcza sie w 1000 ml bezwodneglo llienzenu, a nastepnie mieszajac dodaje sie 112 g (okolo 1,1 mola) IN-metyJomorifoliny i mie¬ szanine ireakcytjna ogrzewa sie do wrzenia. Po osia¬ gnieciu temperaltury wrzenia pirzestaje sie mieszac i roztwór pozostawia sie do nastepnego dndia celem wydzielania sie (bialego osadu chlorku ^-4-kailboksy- fenylosulfonylo-iwinylo-NHmeitylomorfoilinioweigo o ' 30 wzorze 16, kltóry odsacza sie i wydajnosci teoretycznej. suszy osiagajac 60*/o 10 16 20 25 PL PL

Claims (5)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób otrzymywania nowych czwaartorzedo- wych nienasyconych zwiazków amoniowych o wzo¬ rze ogólnym 1, w którymi A oznacza rodnik arylo- wy ewentualnie podstawiony grupami ailkilowymi, alkoksylowymi, nitrowymi, karfooteyaówyimi, ama- nowymi luib artomami chlorowca, B oznacza ibrzecio- rzedowa aromatyczna, alifatyczna lub heterocykli¬ czna igrupe aminowa, n oznacza liczbe 1 lufo 2, a Y oznacza reszte kwasowa, korzystnie reszte kwasu chlorowoowodoroweigo, znamienny* tym, ze na zwia¬ zek o wzorze ogólnym 2, w kftóryim A ma znaczenie wyzej podane, a X oznacza atom chlorowca, dziala sie amina itrzeciorzedowa odpowiadajaca podstaw¬ nikowi B lulb na zwiazek o wzorze ogólnym 3, w którym A ma znaczenie wyzej podane a Ri i R* oznaczaja rodniki alifatyczne, aromatyczne Lub hete¬ rocykliczne dziala sie srodkami alkilujacymi w obecnosci rozpuszczalnika.

2. Sposób wedlug zasitrz. 1, znamienny tym, ze reakcje prowadzi sie (w srodowisku rozpuszczalnika organicznego, takiego jak niskowrzajce ailkohole, weglowodory aromatyczne, kettony.

3. Sposób wedlug zastrz. 1 — 2, znamienny tym, ze reakcje prowadzi sie w temperaturze 15° — 90°C. HZÓR i A:S02CH*CHX HZÓRZ A-SQ2CH*CH-N\ \A HZDRB <~ SOOMH-Nt a MZÓR4KI. 12 o, 19 03 61756 MKP C 07 c. 37 00 yCHt-CHt\ 5ach=cw-/vc ;( ^CHX -CHL- CH, UZÓR 5. S02CH =CH-N^ y0 £/' I NZÓR6 a' SOiCH-CH-tj I CT NZÓR 7 SOzCH-CN-N— CHtCHi CHtCHi NZÓR 8 erKI. 12 o. 19 03 61756 MKP C 07 c. 87 00 CNt-Cfh < V SOzCH-CH-N( O 1 I XC/4- NOt CHt nzór g. NOt CHt I CHi NZÓR 10 er a —i + <3- -KfcCW -CH-N— CHt CH3 CUCHs NZÓR 1.4 CHS k U CH2CHs SOjCH = CH- N — CHZ CHS CHjCHs N1ÓR 12 erKI. 12 o, 19/03 61756 MKP C 07 c, 87/00 -i* SÓtCH-CH- N — CHtCHs CHt CH% CHLCH$ Cl' IaIZÓR 13. CH$ Y ^ CUg - CHk \ S0zCH =CH —N O | ^ C/4 - CHL ^ CHt CH5 Cl' NZÓR 1

4. COOH V CHt C Ht SC&H-CH— N— CHtCHj CHtCHj HZÓR 1

5. tr61756 MKP C 07 c, 37/00 NZÓR 16 sa,' CHj SQ.CH -CH—N^ 0 I ^ CHt-CHt-^' HTiÓR 17 CT COOH X Y ^CHt-CHz\ S0tCH-CH —N^ 0 CH, NZÓR 18 er PL PL