Pierwszenstwo: Opublikowano: 29.XI. 1968 (P 130 300) 5.1.1971 61731 KI. 49 a, 29/32 MKP B 23 b, 29/32 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Jerzy Mierzejewski, Czeslaw Mierzejewski, Andrzej Mu¬ szynski Wlasciciel patentu: Fabryka Urzadzen Mechanicznych „Poreba" Przedsiebiorstwo Panstwowe, Poreba (Polska) Glowica rewolwerowa z samoczynnym obrotem Przedmiotem wynalazku jest glowica rewolwerowa z samoczynnym obrotem, zamocowana na suporcie to¬ karki w miejsce imaka nozowego, zwlaszcza do toka¬ rek sterowanych numerycznie.Znane glowice rewolwerowe z samoczynnym obro¬ tem napedzane silnikiem elektrycznym i wyposazone w krzyz maltanski do ustawiania glowicy w jej kilku cha¬ rakterystycznych polozeniach, charakteryzuja sie tym, ze silnik zamocowany jest na glowicy w polozeniu po¬ ziomym i ostatni walek w ukladzie mechanizmu nada¬ jacy obrót glowicy ma takze polozenie poziome. Przy takim ukladzie os obrotu glowicy ma takze poziome polozenie, co nie jest korzystne ze wzgledu na duzy ga¬ baryt glowicy w tej plaszczyznie ograniczajacy tym sa¬ mym swobodny dostep do materialu obrabianego.Znane sa takze glowice rewolwerowe o pionowym usytuowaniu osi obrotu, lecz z silnikiem usytuowanym w polozeniu poziomym, co wymaga stosowania kato¬ wych przelozen zebatych i skomplikowanego mecha¬ nizmu wynikajacego z niekorzystnego usytuowania krzyza maltanskiego wzgledem osi obrotu glowicy i ta¬ kie rozwiazanie nie daje zwartej budowy i glowica jest malo sztywna.Glowica rewolwerowa wedlug wynalazku ma os obro¬ tu w polozeniu pionowym przy równoczesnym zacho¬ waniu tego polozenia i przez silnik, a cecha znamienna jest to, ze kolo zebate nadajace obrót glowicy jest'za¬ mocowane na walku pionowym i na dolnym jego kon¬ cu, umozliwiajac przez to sztywnosc ukladu, a drugi walek o polozeniu pionowym, na którym jest osadzona 10 30 tarcza zabierakowa krzyza maltanskiego ma zamocowa¬ ne kolo zebate takze na dolnym swym koncu i za po¬ moca tego kola nadaje ruch obrotowy koszykowi, w którym sa umieszczone kulki toczace sie po torze krzyw¬ ki nacietej na dolnej powierzchni czolowej pierscienia zaciskajacego, który osadzony jest suwliwie na walku stanowiacym os obrotu glowicy i jednoczesnie ulozy- skowany tocznie lozyskiem promieniowym w omówio¬ nym koszyku.Dzieki takiemu rozwiazaniu eliminuje sie wady i nie¬ dogodnosci znanych urzadzen, gdyz uzyskuje sie zwar¬ ta budowe glowicy, korzystny gabaryt w plaszczyznie poziomej i sztywnosc konstrukcji dzieki temu, ze naped glowicy odbywa sie u jej podstawy, to samo dotyczy i korzystnego usytuowania pierscienia zaciskajacego z nacieta na nim krzywka.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykla¬ dzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia glowice rewolwerowa, w przekroju osiowym, fig. 2 — przekrój wzdluz linii A—A na fig. 1, a fig. 3 — roz¬ winiecie toru krzywki nacietej na plaszczyznie czolowej pierscienia zaciskajacego.Obrotowy korpus 1 glowicy jest osadzony obrotowo na czopie walka 2 i od spodu ma przykrecona polówke wielozabkowego sprzegla 3, którego druga polówka jest przykrecona do nieruchomej podstawy 4 zamocowanej na suporcie 5 tokarki.Na korpusie tym sa zamocowane w jego rowkach 6 o trapezowym ksztalcie poprzecznym uchwyty 7 noza 8 i przycisniete sa one do korpusu za pomoca sruby 9 poprzez dociski 10 i od spodu korpus ma kilka wywier¬ conych wglebien, w których umieszczone sa sprezyny 11 opierajace sie swym dolnym koncem na pierscieniu 12 spoczywajacym na osiowym kulkowym lozysku 13, a lo¬ zysko to osiuje sie na walku 2 i spoczywa na nierucho¬ mej podstawie 4.W osi korpusu 1 jest przykrecone do niego zebate ko¬ lo 14, zazebiajace sie z zebatym kolem 15, które osa¬ dzone jest na dolnym koncu pionowego walka 16, a na górnym koncu tego walka jest zamocowane zebate kolo 17, zazebiajace sie z wiencem zebatym nacietym na ob¬ wodzie zewnetrznym tarczy 18 krzyza maltanskiego.Elektryczny silnik 19 zamocowany w polozeniu piono¬ wym na wierzchniej czesci glowicy nadaje ruch obroto¬ wy poprzez potrójna przekladnie 20 kól zebatych pio¬ nowemu walkowi 21, na którym osadzona jest zabiera- kowa tarcza 22 krzyza maltanskiego, a na dolnym kon¬ cu tego walka jest zamocowane zebate kolo 23 zazebia¬ jace sie z wiencem zebatym 24 nacietym na zewnetrz¬ nym obwodzie koszyka 25, w którym sa osadzone kul¬ ki 26.Kulki te sa zamkniete w kierunku osiowym od spod¬ niej strony pierscieniem 27 stanowiacym górna czesc osiowego lozyska tocznego, a od wierzchniej strony to¬ rem 28 krzywki nacietej na spodniej powierzchni czo¬ lowej zaciskowego pierscienia 29, który to pierscien jest osadzony suwliwie swym otworem na walku 2, a zew¬ netrznym obwodem zamocowany jest w promieniowym tocznym lozysku 30 umieszczonym w koszyku 25. W zaleznosci od tego w jakim polozeniu znajduja sie na torze 28 krzywki kulki 26, glowica rewolwerowa jest w stanie zacisnietym, lub w stanie zluzowanym.Jak pokazano na fig. 3 gdy kulki znajduja sie na od¬ cinku „a" glowica jest w stanie zacisku, natomiast na odcinku „b" jest w stanie luzowania, a na odcinku „C" jest w stanie zluzowanym i dalej na odcinku „d" jest w stanie zaciskania, by znów na dalszym odcinku „a2" znalezc sie w stanie zacisnietym. Ten cykl przemie¬ szczania sie kulek spowodowany jest obrotem koszyka 25 za pomoca silnika 19 poprzez wspomniana potrójna przekladnie 20 kól zebatych i pionowy walek 21 i jed¬ noczesnie od tego walka przenosi sie obrót na korpus 1 10 15 20 25 30 35 40 glowicy poprzez przekladnie krzyza maltanskiego i pio¬ nowy walek 16, przy czym jak pokazano na fig. 2 przy obrocie zabierakowej tarczy 22 krzyza maltanskiego o kat „a" glowica znajduje sie w stanie zacisku, przy ka¬ cie „p" w stanie luzowania, przy kacie „y" w stanie zluzowanym, a przy kacie „5" w stanie zaciskania.Dzialanie glowicy polega na samoczynnym jej obro¬ cie o pewien kat, co uzyskuje sie przez wlaczenie silni¬ ka, powodujac obrót tarczy krzyza maltanskiego, oraz zebatego kola 23 powodujacego zaciskanie glowicy po¬ przez obrót koszyka 25. W pierwszej fazie nastepuje luzowanie, po zluzowaniu w chwili wejscia palca zabie¬ rakowej tarczy 22 w rowek tarczy 18 krzyza maltanskie¬ go, nastepuje obrót glowicy o odpowiedni kat. Po zlu¬ zowaniu glowicy, nastepuje podniesienie korpusu 1 przez sprezyny 11, wysprzeglajac go z zazebienia wielo- zabkowego sprzegla 3.Proces obrotu konczy sie wcisnieciem wylacznika krancowego (nie uwidocznionym na rysunku), który wy¬ lacza silnik elektryczny. PL